Amosando publicacións ordenadas por relevancia para a consulta "Ribadeo natural". Ordenar por data Amosar todas as mensaxes
Amosando publicacións ordenadas por relevancia para a consulta "Ribadeo natural". Ordenar por data Amosar todas as mensaxes

20161214

Foto natural, propaganda... artificial?

Que máis natural que dúas persoas calzándose? Aínda que sexa patíns de xeo. A foto acompaña á penúltima nova deste Nadal, coa apertura da pista de xeo ACISA-Concello de Ribadeo:
Ribadeo contará este Nadal, por segundo ano consecutivo, con pista de xeo natural, que estará situada no parque de San Francisco do 17 de decembro ao 8 de xaneiro. É moito máis grande que a de 2015 e trátase da única destas características da que se poderá gozar na provincia de Lugo, segundo subliñaron hoxe o alcalde e o presidente de Acisa.
O Concello e ACISA traen por segundo ano consecutivo a Ribadeo unha pista de xeo natural, que estará situada no parque de San Francisco do 17 de decembro ao 8 de xaneiro, en horario de 12:00 a 14:00 horas e de 17:00 a 22:00 horas. As persoas que fagan as súas compras nos establecementos asociados a Acisa terán un desconto dun 50% no prezo da entrada, que é de 6 euros. O alcalde, Fernando Suárez, salientou na presentación celebrada esta mañá, que este Nadal a pista é de maior tamaño que a do ano pasado e que é a única destas características da que se poderá gozar na provincia de Lugo. O presidente de Acisa, David Martínez, contou que a partir de mañá, martes, xa se poden obter os tíckets de desconto por compras superiores a 20 euros nos establecementos asociados.
O alcalde declarou que "vendo o notable éxito que tivo o ano pasado, queremos neste ano volver a ter esta nova iniciativa da man de Acisa e o Concello para poñer en marcha esta pista de xeo natural este Nadal. Hai que ter en conta que isto facémolo para que a xente o pase ben, para que os nenos e os non tan nenos teñan un lugar de ocio durante todos estes días. Pero seríamos inxenuos se non dixéramos que o que realmente queremos é que a xente veña mercar a Ribadeo. De aí que poñamos esta pista de xeo natural coa intención de que se un compra aquí sendo de Ribadeo ou de fora, terá un desconto dun 50% no custo do tícket. O prezo da entrada é 6 euros, pero si se compra en Ribadeo, nos establecementos asociados de Acisa, o vale desconto suporá o 50%".
Suárez Barcia dixo que "a partir deste vindeiro sábado, 17 de decembro, e ata o 8 de xaneiro de maneira ininterrompida estará esta pista de xeo natural en Ribadeo. Ten novidades con respecto ao ano pasado e a máis importante é o tamaño. É moito máis grande que o ano anterior, xa que a pista que o ano pasado era duns 200 metros cadrados, este ano leva case o 60% máis de superficie chegando aos 320 metros cadrados, que van facer as delicias de todo o que veña patinar".
Fernando Suárez asegurou que "buscamos a autofinanciamento, a autosustentabilidade de todo este proxecto, pero se non é así e ao final acabamos tendo unha perda para o Concello, non será tal perda porque suporá que moita xente veña a Ribadeo, que moita xente compre en Ribadeo e que moita xente lle dea vida a este sector que temos importante en Ribadeo, como é o comercio local".
O alcalde ribadense subliñou que "este ano temos un reto e case considerámonos un centro moi atractivo en moitos quilómetros á redonda. O ano pasado tivemos que competir cunha moi importante que había en Lugo e este ano en toda a provincia luguesa soamente está Ribadeo con pista de xeo natural, porque esta non é unha pista de xeo artificial. Competimos con outras cidades, pero que están ben distantes a nós".
Suárez Barcia convida "a todos aqueles, non soamente do concello senón do Occidente de Asturias, da Mariña de Lugo, incluso da provincia de Lugo e doutras provincias, que estou convencido de que van vir durante estes días de Nadal a facer as súas compras aquí a Ribadeo".
Pola súa banda o presidente de ACISA, David Martínez, cre que "é unha boa oportunidade patinar durante 50 minutos por tres euros facendo as compras en Ribadeo. Ribadeo ten de todo, pódese vir comer aquí, vir de compras e logo gozar desta pista, que é a máis importante de toda a provincia, eu creo que é unha delicia".
David Martínez lembrou que "xa a partir de mañá, martes, pódense facer as compras nos establecementos asociados para entrar na pista de xeo á metade de prezo". Por compras superiores a 20 euros farase entrega dun vale do 50% de desconto na entrada á pista de xeo. Os vales deberán ir selados na parte posterior polo establecemento que o entregue e os clientes deberán presentalos na taquilla grapados ao tícket de compra.
O presidente de Acisa dixo que "aqueles establecementos que non sexan asociados e queiran dispoñer destes vales de desconto para a pista de xeo, poden achegarse ao longo dos vindeiros días polas nosas oficinas e facerse socios de Acisa. Dese xeito poderán participar nesta interesante campaña para Ribadeo, o seu comercio e a súa hostalería".
O Concello procede estes días a ultimar a contratación das 4 persoas que traballarán a xornada completa na pista de xeo ao longo deste Nadal. 
O cartel:
E a montaxe:
Nota posterior: o 16/12 aparece outra nota de prensa do concello con outra foto tamén co alcalde e o Presidente de ACISA a conto de que o 17/12 se abre a pista.

20231011

Unha pregunta a ChatGPT: Historia da xente de Ribadeo

Alan Turing, pioneiro da IA

    Onte (10 de outubro) voltei a facer unha pequena tentativa con ChatGPT, para ver a súa evolución (e a miña no seu uso). Despois de tres tentativas que rexeitei, cheguei á cuarta, da que presento en baixo a miña proposta á IA e a súa resposta. Coido que podería facer unha análise do texto da pregunta e sobre todo da resposta, a máis dos evidentes erros e da influencia que pode ter unha ferramenta así para cousas dende facer propaganda de Ribadeo a esmendrellar a historia da vila e a súa percepción. Pero polo momento limítome a deixar esa posibilidade a quen estea a ler isto, a da lectura e sacar as propias conclusións:

- Escribe en galego a historia da xente de Ribadeo en menos de 2000 palabras

- ChatGPT

Na fermosa vila costeira de Ribadeo, na provincia de Lugo, Galicia, a vida transcorre tranquilamente ao compás do mar e das tradições. A historia desta comunidade é unha mestura de cultura mariñeira, calor familiar e adaptación aos tempos modernos. Nun ano como o 2023, os habitantes de Ribadeo reflexionan sobre o seu pasado e miran cara ao futuro co optimismo que sempre os caracterizou.

O mar sempre foi o sostén desta vila. Os barcos de pesca saían ao amencer, traxendo de volta a lonxa unha rica variedade de peixes, mariscos e percebes, estes últimos recollidos valentemente polos percebeiros nas perigosas rochas da costa. A vida no mar e a lonxa eran os motores económicos de Ribadeo durante xeracións.

As familias de Ribadeo eran sólidas e unidas. Os aEscribe en galego a historia da xente de Ribadeo en menos de 2000 palabrasnciáns compartían histórias dos vellos tempos e transmitían o seu coñecemento ás xeracións máis novas. As comidas en familia eran momentos sagrados, onde pratos tradicionais como o polbo á galega, o caldo galego e as empanadas enchían a mesa, e as risas e os contos abrillantaban as sobremesas.

As festas e celebracións tradicionais desempeñaban un papel fundamental na vida da comunidade. A Semana Santa e a Romaría de Santo Estevo eran ocasións nas que a vila se conxugaba coa súa cultura relixiosa e folclórica. A procesión da Romaría, que percorría as rúas coa imaxe de Santo Estevo, atraía a numerosos fieis e curiosos.

A vila de Ribadeo tiña un encanto histórico que a facía única. As casas de pedra con tellados de pizarra eran testemúñas dos séculos de historia. A Praza de España, cunha fermosa fonte no centro, era o punto de encontro para os veciños e visitantes. Ribadeo era un lugar onde o tempo parecía moverse máis devagar, onde as rúas adoquinadas contaban as histórias do pasado.

Non obstante, Ribadeo tamén tiña os seus desafíos. O sector pesqueiro estaba afrontando restricións cada vez máis estritas, e a sobrepesca estaba a afectar a captura. Os tempos estaban a cambiar, e os mozos de Ribadeo tiñan que decidir entre continuar coa tradición pesqueira ou buscar novas oportunidades noutros lugares.

A comunidade de Ribadeo non se deixou abater polos obstáculos. En lugar de renderse, decidiron diversificar a súa economía. O turismo foi un dos camiños elixidos para dar a coñecer a beleza natural da costa de Ribadeo ao mundo. A famosa Praia das Catedrais atraía visitantes de todas partes, deslumbrados polas esculturas naturais esculpidas pola erosión das ondas do mar.

A Romaría de Santo Estevo tamén viviu un renacemento en popularidade. A procesión anual atraía a máis peregrinos, que percorren unha ruta relixiosa e cultural. A tradición seguía viva en Ribadeo, unha vila que amaba compartir a súa cultura con quen a visitaba.

A tecnoloxía tamén chegou a Ribadeo. A conexión a Internet e os teléfonos móbiles abriron as portas á información e á comunicación co mundo. Os mozos podían agora estudar fóra e volver coñecedores do mundo, ou ben quedarse en Ribadeo e contribuír á súa comunidade de maneira nova e innovadora.

A pesca, aínda que cambiara, seguía sendo un dos pilares da economía local. Os pescadores seguían lanzándose ao mar e as rías en busca dunha boa captura, e a lonxa seguía sendo un lugar de encontro, onde se compartían historias e experiencias.

As tradicións seguían vivas en Ribadeo. As festas relixiosas e culturais enchían o calendario de eventos. Os grupos de gaitas e as escolas de danza mantiveron viva a música e a danza galega. A comunidade atopaba alegría nas súas raíces culturais, e a xente traballaba duro para preservalas.

Con todo, Ribadeo estaba a adaptarse ás novas realidades. A vila atraía visitantes e turistas de todo o mundo. Os restaurantes locais ofrecían pratos típicos galegos, e os bares servían viños e licores tradicionais. Ribadeo estaba a descubrir que, a pesar dos desafíos, podía atopar novas oportunidades na diversificación económica e no turismo.

A educación seguía sendo unha prioridade. A escola local ofrecía unha educación sólida e, a medida que avanzaba o novo milenio, actualizouse coas novas tecnoloxías. Os mozos de Ribadeo tiñan acceso ás mellores oportunidades educativas, tanto dentro como fóra da vila.

Os cambios tamén se reflexaban na paisaxe urbana. A vila estaba a restaurar o seu patrimonio histórico, mantendo vivas as casas de pedra e os edificios históricos. A Praza de España seguía a ser un lugar de encontro e un punto de referencia no corazón da vila.

Na actualidade, Ribadeo era un lugar de encontro para amantes da natureza, da cultura galega e do Camiño de Santiago do Norte, que pasaba pola vila. A beleza natural e a hospitalidade de Ribadeo atraían peregrinos e excursionistas de todo o mundo.

A economía local estaba a diversificarse aínda máis coa aparición de pequenos negocios e iniciativas emprendedoras. Os mozos de Ribadeo estaban a traer novas ideas e enerxía á súa vila, contribuíndo ao seu crecemento e vitalidade.

A comunidade tamén mantía o seu compromiso coa sostenibilidade e a protección do medio ambiente. A costa de Ribadeo era un tesouro natural que a xente de Ribadeo estaba comprometida a preservar. A Praia das Catedrais continuaba a ser un lugar de gran atractivo, cunha xestión responsable para protexer

20170504

DECADENCIA DO PORTO NATURAL MARÍTIMO COMERCIAL DE RIBADEO. Francisco José Campos Dorado

Zona portuaria de Ribadeo dende Castropol.png

Fai tempo que veño dándolle voltas ó “magín”, para entender como é posible que a vida de Ribadeo, que se desenvolveu ó longo da súa historia case de forma autárquica, haxa perdido todo tipo de goberno autónomo municipal. Enténdase, neste caso, autarquía, como unha política onde Ribadeo valíase dos seus propios recursos de riqueza e subsistencia e na que se evitaban inxerencias estrañas ó Concello. Todos os camiños de razoamento me levaron ó mesmo punto: Ribadeo perdeu a autonomía propia o día que perdeu a Ría de Ribadeo como Porto Natural Marítimo Comercial. Aí radica o gran error da política municipal, e da provincial e autonómica de soporte económico á seguridade do Porto de Ribadeo, que leva soportando este baldón, desde que a algún iluminado lle deu por facer o primeiro Paseo Marítimo, a primeiros dos anos setenta, o cal, como algúns cidadáns de Ribadeo denunciaron naquela época, ía orixinar colmatacións de area en tesóns e canles de navegación, que pouco a pouco lle irían restando calado os barcos que puideran evolucionar no peirao comercial de Figueirúa ou de Mirasol.
Un Peirao Seguro–Porto Seguro (Safe Berth-Safe Port) considérase desde o punto de vista náutico, todo aquel ó que se pode chegar con seguridade, e que durante a permanencia no peirao o barco sempre estará a flote, sen tocar fondo na baixamar. Pois ben. A partir daquela primeira obra do Paseo, seguiron outras de ampliación, de recheos, de escolleras sen sentido que non serven para nada rendible, pois o Porto de Ribadeo está enclavado nun entrante natural do mar que unha vez pasada a boca da barra está considerado de augas tranquilas todo o ano, para todo tipo de barcos mercantes. ¿Si é de augas tranquilas, para que se queren escolleras de mar bravo? Ademais, fixéronse (parecen como a mala fe) varios espigóns de terraplén con rampas de pedras que non teñen nin un metro de atraque. ¿Son estes os proxectos de futuro os que estamos condenados en Ribadeo pola Administración de Portos de Galicia?
Estes espigóns, escolleras e grandes recheos, dixéronnos que eran para “ampliación do Porto”, e cada día, desde que os fixeron, están entrando barcos veleiros máis pequenos que aqueles dos séculos XVI, XVII, XVIII e XIX que fondeaban en Porcillán, e mercantes metade máis pequenos que aqueles de ata o ano 1980. ¿Por qué ocorre exactamente todo ó revés do que nos “venderon”?
Á obra da ampliación do Paseo Marítimo, engadíuselle a obra da Ponte dos Santos que limitou o gálibo de navegación, e por tanto limitou a altura de topes dos barcos, cousa que nunca houbera ocorrido se a Ponte dos Santos, fora construída desde Punta do Costal ó cemiterio de Castropol, como antigamente xa pensaran os enxeñeiros e mariñeiros de Ribadeo. Tan destrutora obra civil (para o Porto) non só limita a altura de topes dos barcos, se non que as enormes zapatas das pilastras non permiten o libre fluxo e refluxo da marea, pois a crecente transporta area que asenta dentro de ría, e que logo a baixante non é capaz de devolver ó mar. Así un día si e outro tamén a Ría de Ribadeo vai quedándose sen calado centímetro a centímetro, e ó cabo de moi poucos anos, por este camiño, quedarémonos sen Porto Comercial para barcos. Se acaso, só poderán atracar gabarróns de pouco tonelaxe. Xa poden gastarse millóns e millóns de euros anuais para dragar a Ría de Ribadeo, que nunca se dará dragado, pois: “Non se pode loitar encontra da Forza Natural do Mar”, pois el é capaz de meter tanta area nunha marea, como a que sacou nun ano unha draga como as que aquí se utilizan para limpar o canal.
Por outra banda, parece como se a xente que “goberna” estes temas, pensara que dado que Ribadeo é porto de mar, loxicamente ten que ser marítimo comercial por natureza. Pero non é así. A confusión no criterio, radica en que “marítimo” significa “pertencente o mar” pola súa proximidade ou pola súa relación política ou comercial con el. Hai moitos pobos na Mariña que son costeiros ou próximos o mar, e que non son portos, ou que, aínda sendo Portos de Pesca, non son Portos Marítimos Comerciais, pois isto implica mercadorías do ámbito da Mariña Mercante, polo que os portos teñen unhas infraestruturas que competen as mercadorías que manexan.
Tamén dicir que a Ponte dos Santos é necesaria para o progreso de Ribadeo, pero tamén para o progreso dos pobos do entorno. Mais, como xa dixemos, a ponte deberá ser trasladada a outra zona da Ría, que non destrúa o libre tráfico comercial.
O Porto de Ribadeo desde a boca da barra ata o fondo da ría, en Vegadeo, ten unha extensión de 9 km, cerca de 5 millas náuticas (de 1852 m), unha largura máxima de unha milla, que se alcanza entre Figueirúa e A Liñeira, e noutros puntos un kilómetro entre as Carrallas e Arnao, oitocentos metros entre Figueirua e Castropol, e na parte máis angosta, onde se fixo a Ponte dos Santos, San Miguel-San Roman, algo máis de medio kilómetro.
Sen dúbida, un punto especialmente adecuado para a nova construción dunha Ponte sobre a Ría de Ribadeo, ó noso entender, sería o antedito, a Punta do Costal e Castropol, pois incluso se podería pasar, por debaixo da calzada da autopista, unha vía do tren con acceso o peirao de Mirasol e con todo tipo de accesos peonís e de bicicletas. Isto sería pensar no futuro, e non estar a bailar a favor de dúas ou tres empresas que se están lucrando do Porto de Ribadeo, e encima temos que estar soportando as cantinelas de que se queren ir, para que lles baixen aínda máis as taxas portuarias.

O día 24 de Abril de 2017, lía na primeira plana de La Voz de Galicia, a noticia de que saía do novo Porto de Burela un barco cargado con 5500 Tm de eucalipto. Sentín unha profunda tristeza por Ribadeo e alegreime por Burela, pois foron xentes que loitaron desde sempre polo seu porto, facéndoo un dos portos de pesca máis importantes no Cantábrico, e agora lograron que lles fixeran un Porto Comercial Artificial que recompensa o seu esforzo. ¿Por qué Ribadeo se quedou varado na súa historia? ¿Por qué pasamos de ser un Porto Comercial Natural que xeraba recursos de riqueza para todo o pobo, a ser un Porto de Postal?. Ou sexa, só sirve para ter barquiños amarrados como figuras inmóbiles, para facer como un bonito Belén dos portos de Galicia, que só sirve para que algúns turistas saquen fotos. Moi guapo, precioso, dirán algúns, pero ¿isto non podería haber ocorrido, sen tirar á Ría tantas miles de toneladas de escombros? ¿como é posible que diversas “autoridades locais” se retraten có Xefe de Portos de Galicia, cando declara moi satisfeito, que houbo un beneficio no porto náutico de Ribadeo de 40 000 € no ano 2016? ¿Como é posible que este señoriño, nos intente vender un estrepitoso fracaso, como un logro “con beneficios anuais”, cando esa cantidade debera de ser a ganancia diaria?
A Regulamentación de Portos, segundo o Boletín Oficial do Estado nº191, de 7 de agosto de 2010, publica a Ley 33/2010, de réxime económico e prestación de servizos nos portos de interese xeral, co propósito lexislativo de facer un profundo cambio, particularmente expresa, entre outros, os seguintes puntos:
1) Impulsar unha maior modernización e competitividade nos portos españois.
2) Reforzar a autonomía da xestión e funcionamento das Autoridades Portuarias, para garantir unha maior eficiencia nos portos de interés xeral.
3) Cada Autoridade Portuaria dispoñerá das súas propias taxas polo uso da infraestrutura conforme os seus custes individualizados.
Pois ben, no Porto de Ribadeo, referente ó primeiro punto, non se fixo nada, excepto “escombrar”. Non hai unha triste maquinaria pública e autónoma que modernice a competitividade. Todo é privado.
Referente ó segundo punto, reforzar a xestión Autonómica, a Xunta non vemos que fixera absolutamente nada.
Referente o terceiro punto, o único que se fixo foi abaratar as taxas, para que unha empresa privada como ENCE faga o seu propio antoxo, e ameazando cada día de que vai parar de usar o Porto de Ribadeo. ¿Por qué non se lles colle a palabra, e se lles suben as taxas 50 ou 100 veces para que se vaian xa dunha vez? ¿Cal é o beneficio que deixan no Porto de Ribadeo? ¿Canta xente de Ribadeo traballa no noso porto? Antigamente soamente o Taller Barcia-Seivane tiña 26 mecánicos e soldadores de primeira clase. O Pósito de Pescadores chegou a ter unha inscrición de 340 mariñeiros. Os talleres do peirao, aserradeiros de madeira e negocios varios, daban traballo a case outro medio centenar de homes.
Si falamos das antigas fábricas conserveiras de pescado, as fábricas daban traballo a centos de mulleres, como a fábrica de Bravo Otero (ata 1942), situada en Porcillán onde hoxe está a vella fábrica de xeo. Na fábrica da Vilavella, de D. Fidel Gayol, D. Luis García e D. Manuel Lens, onde trataban sardiña, bonito e palometa, había cento trinta traballadores, de eles cen mulleres. A Trocha, ó final da Rúa Antonio Otero, xunto á Aduana Vella, onde envasaban anchoas, e poñían a secar raias. A Fábrica de Peláez, que se levantaba onde hoxe está a Planta de Cultivos Mariños. Aquilo era mover o porto de Ribadeo. O movemento de mineral, tamén ocupaba a unhas deceas de postos de traballo directos e centos indirectos. ¿Qué é o que hai agora? ¿dez postos de traballo? ¿e debemos conformarnos con isto? Creo que como Porto Comercial, Ribadeo non puido caer máis baixo, e vai desaparecer totalmente enterrado na area. ¡É unha mágoa, pero eu así o vexo e o sinto!
Felices Festas da Virxe do Carme!
-- 
Secuencia de carga en Mirasol (2009):

20221205

Escrito entregado aos presidentes da Xunta e do Principado

    Hai xa unha semana que os presidentes de Galicia e Asturias reunironse en Ribadeo. Coido que a difusión anterior á xuntanza non abondou, mais aínda así parece debeu ser un acto para a galería polo lugar onde foi -'Encuentros en el Eo', e patrocinado por un medio galego con intereses tamén en Asturias-. Desenvolto no auditorio municipal de Ribadeo o pasado 28 de novembro, participou (invitado, non a falar de xeito directo) nel tamén o alcalde, como Presidente tamén do lugar anfitrión (o 'Eo', ó que parece). E a ambos lles entregou un documento que deixo a continuación. Un documento que se entendería político, pero que tras a lectura coido que vai ao menos tanto dirixido á cidadanía como ós políticos de diversas administracións, presentes ou ausentes.

Escrito entregado aos presidentes da Xunta e do Principado (novembro 2022)

Á atención do Presidente da Xunta de Galicia

Á atención do Presidente do Principado de Asturias

RIBADEO E A RÍA DE RIBADEO COMO LUGAR DE ENCONTRO

En Ribadeo, a Porta Norte de Galicia, levamos con moito orgullo o feito de ser un pobo acolledor e un cruce de camiños dos de aquí e dos de aló.

Tamén nos enche de orgullo vivir ao pé dunha Ría que non separa, senón que une a galegos e asturianos. A Ría de Ribadeo, co seu nome histórico, científico e tradicional, toma o nome da poboación portuaria máis importante ao longo da historia, ao igual que o fan o resto de rías sexan de Galiza, Asturias, do Atlántico ou do Cantábrico. Por iso, estamos moi contrariados pola Resolución que adoptou o Instituto Geográfico Nacional e que sen dúbida apelaremos para que se faga xustiza, pois a Ría é de todos e de todas, pero o seu lexítimo nome foi e é Ría de Ribadeo.

No entanto, e máis aló deste debate interesado polo nome, quizais para desviar o foco de atención doutras carencias, seguimos vendo moi pouca preocupación pola situación ambiental do espazo e a necesidade de conservación da Ría e a súa contorna como un espazo natural fundamental, tanto para Galiza como para Asturias.

SANEAMENTO DA RÍA DE RIBADEO

A calidade sanitaria das augas residuais que verquen na Ría, produto dos asentamentos de poboación nas súas beiras, segue sen ser a mellor. E de maneira concreta, deben requirir especial atención as que veñen de Asturias. Cómpre dunha vez por todas resolver as verteduras, os emisarios rotos e os alivios que se aprecian a simple vista coa baixamar e que aportan unha cantidade inxustificada de bacterias coliformes. Estes feitos non son en absoluto beneficiosos para a flora e para a fauna da Ría, nin en consecuencia para os habitantes das dúas beiras. Débense poñer prazos para resolver isto.

AVANZAR DE XEITO DECISIVO NA ELIMINACIÓN DE INVASORAS E PLANTACIÓN DE AUTÓCTONAS COMO FACEMOS EN RIBADEO.

Como tamén cómpre estender a ambas as dúas beiras da Ría o que desde o Concello de Ribadeo levamos anos facendo como auténticos Quixotes nun mundo onde as outras administracións seguen a mirar con desleixo para o outro lado: Substituír as masas forestais de especies exóticas e invasoras por outras frondosas autóctonas. Unha palmeira, unha acacia ou un eucalipto poden estar perfectamente nun parque urbano. No espazo natural da ribeira da Ría non. Sabemos que a cidadanía o está a valorar positivamente e que continuamente nos anima a completar esta tarefa por toda a nosa ribeira até o límite do Concello, pero precisamos doutras administracións para avanzar máis axiña, e que á volta de poucos anos poidamos ver as dúas ribeiras como unha marabilla natural, viva e con todo o seu esplendor.

AXUNTAR E COORDINAR ESFORZOS ENTRE ADMINISTRACIÓNS

Tamén facemos unha chamada a axuntar esforzos por parte da Xunta, do Principado e do Goberno do Estado para ben dos nosos paisanos e paisanas. Primeiramente requirimos axuda decidida da Xunta de Galicia para renovar a vella acometida principal de auga da que nos servimos Ribadeo e Trabada e que pasa polo antigo trazado do tren mineiro.

E seguidamente, necesitamos a colaboración entre o Goberno do Estado, a Xunta e o Principado para facer da antiga vía do tren mineiro Ribadeo – Vilaodriz unha vía verde entre Ribadeo, Trabada, San Tirso e A Pontenova, que sería unha das rutas verdes máis importantes a nivel do Estado. Unha oportunidade turística, deportiva, socioeconómica de primeiro nivel. Os alcaldes e máis a alcaldesa destes Concellos levamos anos loitando por este proxecto que sería marabilloso para os veciños e as veciñas desta comarca natural.

Alegrámonos moitísimo de ter aquí aos Presidentes da Xunta de Galicia e máis do Principado de Asturias para expoñerlles todo isto porque agora é o momento. Agora é cando hai dispoñibilidade de fondos europeos para tal fin, xa sexan xestionados directamente polo Estado como transferidos as CC.AA. Agora non debe ser tempo de escusas, senón que debe ser tempo de vontades firmes.

CONCLUSIÓN

Se non teñen escusas, e se teñen vontade de levar todo isto adiante, terán en nós a máis leal colaboración e coordinación. Sabemos do que falamos, e sabemos o que queremos. Só queremos que vostedes tamén falen, acorden e fagan. As xentes de aquí e de acolá hánllelo agradecer.

Ribadeo, 28 de novembro de 2022

Asdo. O Alcalde de Ribadeo,

Fernando Suárez Barcia

Rueda, Suárez e Barbón.

 

20150311

Alegando as alegacións

As Catedrais está de moda. Non só pola afluencia de visitantes, senón dende un tempo a esta parte, pola realización dun plan que, visto o visto, pódese chamar malamente de conservación. O plan, da Xunta, foi presentado como anteproxecto para facilitar alegacións. con anterioridade, o concello pedía unha nova figura e a limitación de visitas. A foto do alcalde retirando pedras-recordo dun saínte 'adornado' con elas parecía grave xa antes da primeira versión. Pero dende aquela, sucedeuse o plan da Xunta, o rexeitamento e alegacións, o replan, rexeitamento e alegacións e dotación de cartos do concello para un plan propio...
Dende fóra, sentimos as novas e comezamos a marearnos. Tentábase nun principio de comezar a limitación de visitas, por iso de que facía dano. E de darlle a maior protección, por iso da mellor conservación. Ambas eran cousas pedidas dende o concello. Logo a cousa foi variando, non de nome no sentido de pedir un parque natural, senón de contido, no sentido de pedir unha ampliación do número de visitas, e agora, liberdade restrinxida: que entren cantos queiran, pero con vixiancia, e así poderase limitar a gusto, de xeito inmediato e imperativo, sen consideración para cos visitantes que se atrae, o número de visitantes a determinadas zonas. A petición vai no sentido da de ACISA, que pedía días atrás segundo a prensa que as entradas ás Catedrais se deran en Ribadeo, algo 'irrenunciable' gtamén dende o concello. Ó fin, todo hai que aproveitalo, e mellor que Mahoma veña ós negocios que que os negocios vaian a Mahoma...
A nota do concello de onte, en cursiva, con algún comentario polo medio, sen cursiva:
O REXEDOR DI QUE É PRECISO FACER AS COUSAS "CON SENTIDIÑO"
A palabra sentidiño soa ben, pero tamén parece unha adaptación do sentido a unha minoría de idade tutelada por que apela a un sentido diminuído.
Alegacións ao plan para As Catedrais 
10/03/2015
O Concello envioulle á Xunta as alegacións que presenta ao plan de conservación do monumento natural da praia das Catedrais. Nas mesmas pídese que se suspenda a proposta do establecemento dunha cota de acceso ao areal, e que como alternativa se habilite a presenza dun posto de control, que impida a entrada a determinadas zonas se a capacidade de carga se atopa ao máximo permitido, tal e como acontece no Teide. O Concello, segundo deu a coñecer o alcalde, Fernando Suárez, esta mañá solicita que se inicie o estudo de viabilidade para declarar ese espazo coma parque natural e que se fomente a participación e implicación dos axentes económicos e sociais no deseño das medidas que complementen o plan de conservación, e facelos protagonistas na súa transmisión e execución.
O do Parque Natural non é novo, e podería non ser mala idea. Pero aumentar a protección e facilitar o acceso parecen contraditorios. Haxa ou non sistemas semellantes noutros lugares. Apuntar a que a participación dos 'axentes económicos e sociais' parece non abranguer ó pobo, á xente, alomenos tanto polas facilidades da Xunta como polas do concello. Outra cousa son os empresarios., considerados como axentes, como sector económico e de xeito evidente como forza social, a tenor do parágrafo seguinte.

O rexedor dixo que "finalmente, dentro do prazo legal establecido e despois de que desde o Concello con técnicos municipais e con outros sectores sociais importantes e relevantes de Ribadeo analizásemos as valoracións que facer a este documento, presentamos as nosas alegacións, que van na liña do que vimos mantendo dende hai varios meses, cando iniciamos o procedemento de suxestións, no que non se nos tivo practicamente en conta. Foi algo que lles reprochamos aos responsables autonómicos e esperamos que agora se valoren as nosas propostas. Nós ofrecemos desde logo coma sempre a absoluta e leal colaboración para a conservación deste espazo natural. Pero queremos apuntar que, segundo o que indican eles neste plan de conservación do monumento natural, entendemos que se deben revisar e valorar mellor as consecuencias na economía local e no turismo de facer estas medidas tan restritivas, que non poden ser establecidas de inmediato".
Que prima pois? A conservación ou a exprimición? Conservar si mentres implique aproveitar a curto prazo? Ou é que, visto que algúns arcos non parece que vaian aguantar nin ata mediados de século, hai que sacarlles o máximo proveito conservando as apariencias para non espantar mentres os 'ovos de ouro' da galiña, os visitantes do cantil?

Para Fernando Suárez "cando un quere impoñer medidas drásticas, de súpeto, sen experiencia previa, entendemos que deben ser a posteriori. Primeiro débense implementar progresivamente e deben ser acompañadas doutras medidas: promover máis transporte público, reducir a circulación de vehículos particulares, promover transporte alternativo e, en todo caso, estudar que se vai facer con eses inxentes fluxos de visitantes, que o plan da Xunta non di que facer con eles. Polo tanto pedimos suspender a proposta de restrición de accesos ata desenvolver unha proposta que permita saber que facer con todo ese fluxo turístico".
Verbas sabias, que contrastan coa petición de 'medidas xa' que se facía hai menos dun ano. E coa realidade dalgunhas medidas tomadas polo concello, como o aumento das prazas de aparcamento nun prado dende hai un par de anos, cun camiño á beira da estrada para chegar ata a baixada. En canto ó de que facer con ese fluxo turístico, coido que é algo subliminal: traelo a Ribadeo e que gaste aquí. Porque diso parece que se trate, levar da man o fluxo ata depositalo en Ribadeo. E si, pero como 'tamén', non como condicionante previo, que parece ser a intención.

O alcalde ribadense segue a manifestar que "no canto de facer estas limitacións telemáticas o que propoñemos é que provisionalmente, mentres todo isto non se leve adiante, no lugar de impoñer un sistema de restricións de acceso telemático sexa substituído por un sistema de control e regulación na propia praia, como acontece a día de hoxe en espazos protexidos do Parque Nacional do Teide, por exemplo, onde en determinados momentos impídese o acceso a algunhas zonas se a capacidade de carga das mesmas se atopa ao máximo permitido, obrigando a agardar aos visitantes ata que non abandonen outros".
O Concello segue avogando "porque se teña en conta a nosa proposta, que non é política senón absolutamente técnica, de considerar a figura do parque natural en todo o litoral de Ribadeo para diversificar a oferta turística.
(Aquí non había un punto e aparte. Pero coido importante sinalar que o motivo da petición do Parque Natural para toda a costa de Ribadeo non é a conservación, senón a diversificación da oferta turística.)
 E ademais o que queremos é, como non, implicar aos axentes económicos. Non debe esquecer ninguén que As Catedrais sempre estiveron en Ribadeo. Levamos anos sós ante o perigo, por dicilo dunha maneira gráfica, e todos estes inxentes fluxos de turistas, que veñen e que queremos que sigan vindo, queremos que se xestionen dende aquí, porque para iso temos hoteis, restaurantes e unha chea de cousas que ofrecerlles. Queremos que todo o turismo das Catedrais pivote desde Ribadeo". Suárez Barcia engade que "non lle queremos negar nada a ninguén, pero todo o mundo debe entender que os hostaleiros, a xente que paga os seus impostos de Ribadeo, que con todo iso estamos mantendo toda esta xestión impoñente que significa As Catedrais ao longo do ano, é lexítimo pensar que eses posibles beneficios de toda esa xente deban pivotar tamén desde Ribadeo. Estamos traballando man a man cos comerciantes, cos industriais, cos autónomos e todos debemos facer que As Catedrais sexa unha riqueza medioambiental e paisaxística que temos que conservar, pero non debemos espantar a toda esta xente que vén".
Todo para a economía. O resto, en función. Para a economía de hoteis, restaurantes... o que lembra aquelo de 'o que é bo para a General Motors e bo para América', substituíble General Motors por United Fruit Company ou calquera outra, pois 'América' sería a xente que posee esas empresas. Traballando man a man con ACISA, comerciantes, industriais e autónomos. Non con máis xente. Non é algo curto?
O alcalde pensa que "é necesario ir traballando e facendo as cousas con sentidiño e con xeito; e confiamos en que a Xunta e o Concello, ademais das outras administracións, poidamos buscar un acordo. Penso que será unha ledicia para todo o país, para toda a comarca e, como non, desde logo para Ribadeo".
Vale, xa o temos claro. Se é bo para algunha xente encadrada en ACISA, será bo para todos en desparramamento sucesivo desa bondade de bens. Ó fin, non é o que din os ultraliberais, que se os de arriba ganan, algunha miguiña caerá?
Fernando Suárez lembra que "paralelamente o O Concello licitou hai uns días a redacción do plan especial de protección da praia das Catedrais, previsto no PXOM. A este fin destinamos 40.000 euros de fondos propios. As bases do concurso seguen en exposición pública para que todos aqueles profesionais da materia poidan participar no mesmo e despois un tribunal composto por xente cualificada, do Concello e de fóra do Concello, pois tamén indicamos que queremos técnicos da Deputación e da Xunta de Galicia nos comités de valoración das ofertas, escolla a mellor de todo o Estado ou de ámbito internacional, se cabe".
Xa está claro que non nos vale o plan. Hai que gastar cartos noutro. 

20250201

Lembrando a José María Rodríguez: obras escritas

Lembrando a José María Rodríguez: obras escritas

    Hoxe hai catro anos do pasamento de José María Rodríguez Díaz (1). Unha das primeiras cousas que me propuxen a continuación está aínda sen facer na súa meirande parte. Trátase de xuntar as súas obras escritas. Como mínimo, de indexalas nalgún lugar.

   Coa publicación do libro na súa lembranza, "José María Rodríguez Díaz, In memoriam" no 2018, Jorge Sampedro fixo un listado de publicacións, que deixo a continuación. Co tempo, a cada unha irá engadíndoselle a ligazón correspondente dos documentos dos que vaia dispoñendo, achegándome así á idea inicial. A máis, engadiranse textos que non aparecen na relación e outros sobre José María, ambos ó final da entrada (1). A ter en conta que hai veces nas que o artigo ligado non coincide exactamente no título ou na data, pois moitos foron publicados en varios lugares con pequenas diferenzas, e con pequenas variación de data, aínda que aquí aparezan con unha determinada, que en caso de conflito, soe coincidir coa publicción na Comarca del Eo (posterior á publicación no blog de José María 'Vida socio-política en Ribadeo', de url http://cargadoiro.blogcindario.com polo que algunha vez me referirei a el como O Cargadoiro). Esa é a razón que fai que podan variar datos -título, data, ...- entre lugares diferentes. Variacións destas tamén fan posible que algún un artigo poda aparecer aquí ligado en dous lugares diferentes, cara a dúas versións con diferenzas mínimas, ou artigos diferentes con títulos iguais, como os adicados ós plenos municipais. Outra incidencia é a posibilidade dunha tradución. José María escribía en castelán, pero non sempre, e a máis, algunha vez teño feito algunha tradución do seu escrito, mesmo sendo recollido por min nos arredores da data de publicación, de xeito directo dende o seu blog. 

   O blog de José Mª non usaba imaxes. Se aparecen nalgún artigo, entón son engadidas por min. O mesmo pasa coas notas a pé de páxina que aparecen nalgunhas entradas.

   As entradas de José Mª no seu blog (máis de 400) en xeral están aquí sen retocar, aínda que algunha vez -raramente- se poida haber realizado algún retoque para incluír algunha letra que se bota en falta ou cousas semellantes. Por contra, consérvanse cousas como a apertura de interrogación. Debo aclarar que algúns caracteres poden ter diferido algo do orixinal usado por José María: a copia do blog foi feita a partir de copias artigo a artigo, cunha visualización que convertía por exemplo todos os acentos, ou as ñ, ou as aperturas de interrogantes ou admiracións, entre outros signos, de xeito indistinto, en peche de interrogacións (?), algo que vou desfacendo pouco a pouco ó ir publicando, e que trato de clarificar se podo por outras fontes, pero que considero inevitable que de cando en cando produza erros, aínda que como remato de dicir, ás veces poda evitalos nalgúns dos artigos, por exemplo recurrindo a internet archive.

   As datas que aparecen na primeira parte da relación son en xeral as referidas a unha edición en papel. Mais, ligadas aquí, soen apuntar a unha versión dixital que case seguro ten unha data lixeiramente anterior. E un mesmo artigo pode estar referido en dous lugares deste documento como 'en papel' e 'do blog', aínda que, salvo aclaracións posteriores, será duplicación innecesaria.

   Ás veces, nunha entrada aparece con dous títulos diferentes. Pola constitución do blog de José María (e en xeral dos blog, como ocorre en este mesmo que estás a ler), hai que facer notar que o título que aparece antes da entrada ponse aparte da mesma entrada, que pode estar titulada ou non. Se son son lixeiramente diferentes. Nese caso, procuro conservar ambos, aínda que o que aparece como título fóra do texto nesta republicación poidera ser -por diversas consideracións, ou por erro meu- o inferior nalgún caso, en troques do superior, o que José María puxera no seu día como título antes da entrada.

   Nestes momentos (maio de 2021), Vida socio-política en Ribadeo, o blog de José María, xa non existe, polo que as referencias que fun deixando ó longo de ribadeando, apuntando ó blog de José María, xa non funcionan. Deixarei algunha na entrada correspondente como testemuña. A falta de mantemento e o tempo pasado fixo que blogcindario, a web galega onde estaba aloxado o seu blog, o borrara. No seu momento copieino enteiro, o que estou usando como fonte principal para que vaian aparecendo aquí artigos seus, que serán na versión que existiu en internet no seu momento.

   Por último, aclarar que José Mª non incluía ligazóns nas súas entradas, nin dirixidas a outros lugares nin no interior dos seus artigos. Tampouco etiquetaba as entradas. En ambos casos, as que podan aparecer son obra miña, conectando o escrito de José Mª con outras entradas del, deste blog ou doutros lugares, que podan axudar ou poñer en contexto as súas verbas. Algo non exento de problemas, pois ás veces as ligazóns faise pola procura de palabras concretas dentro do blog, e, nese caso, en moitas ocasións, deixo a procura correspondente á palabra en galego en troques de en castelán, pensando en situar o contexto do xeito máis amplo e mellor posible. 

   De xeito alternativo, pódese ter un acceso parcial ó seu blog en https://web.archive.org/web/*/http://cargadoiro.blogcindario.com, así como algún artigo en Galicia Digital, https://www.galiciadigital.com/opinion/autor.514.php.

    Tentarei ir colgando ligazóns ós seus libros:

Estudio sobre toponimia de Ribadeo

--

   E, antes de comezar, dicir que ás veces poño comentarios para aclarar, pero iso non quere dicir que sempre estea de acordo co que di...

"

José María Rodríguez Díaz escribió, a lo largo de su vida, más de mil artículos de opinión (de contenido político, didácticos, de investigación, de denuncia etc.). En su mayor parte fueron publicados en los diarios El Progreso, A Mariña, La Voz de Galicia, Diario de Ferrol, Galicia Digital, en el semanario La Comarca del Eo y en anuario Estudios Mindonienses. Sería, por ello, improcedente relacionar aquí ya no todo lo escrito, sino tan siquiera todo lo publicado. Así pues, haremos referencia únicamente a algunos de los aparecidos en la prensa a lo largo de los últimos años.


Estudios sobre topónimos. Étimos de Topónimos.


Covelas o Cubelas (08-12-2001)

Anzas o As Anzas (15-02-2003)

Cedofeita (29-03-2003)

Rinlo (26-04-2003)

Eo y Ove (10-05-2003)

Arante (31-05-2003)

Remourelle (14-06-2003)

Vilaframil (09-08-2003)

Estudios sobre topónimos (09-10-2003)

La Devesa (29-11-2003)

Vilaselán (13-12-2003)

Couxela (03-01-2004)

Dompiñor (28-02-2004)

Vilaosende (31-01-2004)

Folgosa (07-02-2004)

Piñeiro (22-01-2005)

Marbadás (30-07-2005)

Piñeira (20-08-2005)

Mondigo (29-10-2005)

El Topónimo Grobas (10-02-2007)

Caurel o Courel (17-11-2007)

Fontincovo (09-02-2008, versión do blog do día 4)

O Can (05-04-2008)

Val das Eguas (16-08-2008, en versión blog de 7 de agosto)

Covelas versus Cubelas (28-11-2009)

A Cambela (23-10-2010)

Arante (20-12-2010)

Atentados patrimoniales (23-06-2012)

Graves errores en la toponimia local (14-07-2012)


Sobre medio ambiente. Política y urbanismo. Construcción.


Destrucción de la Ria de Ribadeo (24-05-2003)

Ribadeo y su Ría (19-03-2005; hai un artigo do mesmo título no blog, pero publicado máis de tres anos despois)

Timeo Danaos et dona ferentes (11-02-2006)

El litoral amenazado (11-02-2006)

La construcción en la costa (29-07-2004)

El futuro de nuestra Ría (18-04-2006)

El Plan General de Urbanismo (13-05-2006)

Fugit irreparabile tempus (13-05-2006)

Está, pero muerto (03-06-2006)

Nubarrones en el horizonte (10-06-2006)

El futuro turístico de Ribadeo (20-05-2006)

El futuro de A Mariña (/01-07-2006)

Ribadeo, sus encantos y sus carencias (8-07-2006)

El hermanamiento con los bretones de Loctudy (07-10-2006)

¿Un atentado contra la Ría? (18-11-2006)

La protección del litoral (18-11-2006)

Humanizar Ribadeo (25-11-2006)

El ayer y el hoy de Ribadeo (16-12-2006)

Ribadeo ¿Villa o Ciudad? (30-06-2007)

Los pueblos ante la Reserva de la Biosfera (03-11-2007; no blog, 23 de outubro de 2007)

Requiem por la Ría de Ribadeo (15-03-2008, posteado no blog o 8 de marzo)

La Ría (21-06-2008, posteado no blog o 7 de xuño como 'La ría de Ribadeo')

Dos sensibilidades frente a la Ría (05-07-2008, versión de blog de 27 de xuño)

Vivir en Ribadeo (04-04-2009)

Y ahora la Atalaya (13-06-2009)

Fronteras frente al turismo (20-06-2009)

El PXOM frente a la nueva ley del suelo (22-08-2009)

Rinlo, una joya en peligro (24-10-2009)

El Gayás de Ribadeo (03-11-2010)


Sobre el nombre de la Ría de Ribadeo.


Escribió muchos artículos. Destacamos solo tres:


Siete razones para un nombre (22-01-2006)

Roma locuta, causa finita (05-04-2008, publicado no blog o 29 de marzo).

Siglos de convivencia en peligro (08-08-2009)


Sobre los Castros y sus tesoros.


Una visita al Castro de As Grobas (11-11-2006)

Amanecer para el Castro de As Grobas (23-12-2006)

Xunta y Concello rehabilitarán el Castro de As Grobas (23-12-2006)

Puesta en valor del Castro de As Grobas (13-01-2007)

La Diadema de Ribadeo (03-02-2007)

El Castro de As Cárcovas (02-02-2008)

Castro de Fornelos (17-04-2008, publicado no blog o 20 de abril de 2008 como 'El castro de Fornelo')

El Castro de Meirengos (03-05-2008)

El Castro de A Pumarega (10-05-2008)

Castro de A Torre (14-06-2008, publicado o 10 de xuño no blog como 'El castro de A Torre')

El futuro de los Castros (01-07-2008, versión blog 9 de xullo)

Castro de A Croa de Arante (05-07-2008)



Sobre localización de ríos y sus topónimos.


El Rio Sarnés (22-12-2007)

Rego de Mel (16-02-2008, publicado no blog o 9/2)

El busca del Rio Mera (21-06-2008)

El Rio Amalló (28-06-2008)


Sobre su parroquia de Vilaselán.


Escribió decenas de artículos. Entre ellos:


Amenazas sobre Vilaselán (08-02-2003)

Vilaselán, la joya de Ribadeo (10-06-2009)

Facendo historia (06-11-2010)

Los hidalgos de Vilaselán (18-12-2010)


Sobre diversas investigaciones.


El Monasterio de Esperautano: Un problema resuelto (29-10-2007)

Mailoc y Bretoña: La diócesis de los Bretones (I) 11-04-2009)

Mailoc y Bretoña: La diócesis de los Bretones (II) 18-04-2009)

Pelayo, el Obispo Santo de Ribadeo (06-06-2009)

La Colegiata de Ribadeo (04-07-2009)

Construcción de la nueva Colegiata (18-07-2009)

San Esteban de Pagá (01-08-2009)

San Esteban de Augas Santas (12-09-2009)

Antigüedad de San Esteban (03-10-2009)

Santo Estevo do Ermo desvela su historia en Barreiros (26-07-2014)

Serie sobre D. Secundino Martínez Mongenegro “O cura vello” (2016/2017)


Su lucha incansable por el bienestar de los ancianos y la Residencia: su gran logro.


El ocaso de la vida (19-03-2005)

Un geriátrico nuevo para Ribadeo (14-11-2009)

El futuro de la tercera edad (01-05-2010)

Stop al destierro de nuestros ancianos (26-02-1011)

Las promesas de los candidatos a la alcaldía de Ribadeo (05-03-2011)

Plataforma por una Residencia de Mayores (12-03-2011)

La nueva residencia, un clamor popular (02-04-2011)

Polémica sobre el centro de alzheimer de Ove (23-04-2011)

Aquí, como en Esparta (20-08-2011)

Manifestación en Ribadeo (14-04-2012)

¿A quién sirve el PP en Ribadeo? (24-12-2012)

Deshumanización social (07-07-2012)

Ellos al bollo y los viejos al gueto (25-06-2013)

A mentira como estratexia política do PP (03-01-2014)

La residencia de Ribadeo, objetivo cumplido (12-02-2014)

Comenzan a residencia de Ribadeo, despois de tres anos e medio de loita (23-06-2014)

O PP e o asilo de Ribadeo (19-10-2015)

Todos xuntos pola residencia de Ribadeo, polos nosos vellos (28-11-2015)

O mesmo que os cans (28-11-2015)

La pluma es la lengua del alma (26-12-2015)

Unha vellez en soidade (09-04-2016)


De denuncia.


Salvad la estación vieja (06-12-2003)

Las vidrieras del cementerio (29-01-2011)

Un expolio sin aclarar (26-03-2011)

Un asunto pendiente (13-08-2011)

Expolio sobre el patrimonio religioso de Cedofeita (06-03-2012)

Cedofeita llora en silencio el expolio de su templo (01-04-2012)

En la tardanza va el peligro (12-05-2012)

El perdón no puede reemplazar a la justicia (09-06-2012)

El patrimonio de las iglesias a propósito del Códice Calixtino (08-07-2012)

¿Qué ha sido de los objetos robados en las iglesias? (02-01-2013)

Atentados patrimoniales (23-06-2012)

Conflictos en el santuario de Nosa Señora de Conforto / Conflictos entre el clero y el pueblo en Conforto (28-09-2014)

Atentados institucionales contra el patrimonio (25-12-2014)


Sobre historia local.


Señalaremos algunos de los muchos trabajos que ha dejado.


Retazos de la historia de Ribadeo en el siglo XX (21-07-2012)

El Monasterio de Esperautano (la cristianización de la comarca del Eo en el siglo IX)

Templarios en A Vilavella (16-07-2016)


Sobre las asociaciones vecinales.


Una de sus grandes inquietudes. Fundó y presidió la asociación de vecinos de Vilaselán y la de O Tesón de Ribadeo


Importancia de las asociaciones de vecinos (06-01-2001)

La asociación de vecinos de Vilaselán (14-02-2004)

Asociaciones de vecinos (25-03-2006)

Participación ciudadana en Ribadeo (20-01-2007)

El alcalde y la mesa de asociaciones de Ribadeo (06-01-2007)

Las asociaciones y la vida política (26-07-2008)

Pasotismo e individualismo (07-02-2009)

Políticos y asociaciones (23-05-2009)


Reflejos de Ribadeo.


José María fue de facto el Cronista de la Villa y por ello dejó publicados innumerables artículos que reflejaron los acuerdos en los plenos municipales, que denunciaron corrupciones políticas y que formularon críticas constructivas. Relacionamos una ínfima parte.


Imaginaciones preelectorales (23-11-2002)

Soluciones políticas para los montes (22-03-2003)

Cualidades de un Alcalde (03-05-2003)

Llamada a la responsabilidad (12-06-2004)

La participación en la Administración Local (11-09-2004)

El pueblo recupera su libertad (07-08-2004)

La venganza del Marqués (02-10-2004)

El valor de las utopías (13-11-2004)

Ética y política (04-12-2004)

El abuso del poder (18-12-2004)

La participación ciudadana en el gobierno local (07-05-2005)

Los sueldos de los Alcaldes (11-02-2006)

El Pleno municipal (20-05-2006)

Gobernar de espaldas al pueblo (27-05-2006)

Alcalde por la gracia de Dios (15-07-2006)

Corrupción municipal (11-11-2006, en versión web de 3/11/2006)

Disparar con pólvora ajena (02-12-2006)

La amargura del despertar (13-01-2007, en versión web de 8/1/2007)

Nuestro contrato con el alcalde (27-01-2007)

Administración municipal honesta, austera y participativa (24-02-2007)

¿Qué hacer con el voto? (19-05-2007)

Tranquilidad en la villa (22-09-2007)

Volver a las andadas (27-10-2007)

Los políticos ante la Reserva de la Biosfera (03-11-2007)

Impunidad (19-01-2008)

Eppur si muove (01-03-2008, publicado no blog o 24 de febreiro)

Catarsis en el Partido Popular (17-04-2008, versión do blog de 14 de abril, Catarsis en el PP)

Vacaciones en Punta del Este (21-06-2008, versión do blog do 15 de xuño)

El ascensor, un desafortunado proyecto (18-10-2008)

El parque de indianos (08-11-2008)

Las piscifactorías, otra vez de actualidad (22-11-2008)

Un pleno para la crisis (28-11-2008)

Impuestos municipales (06-12-2008)

El Plan Sectorial del casco antiguo (10-01-2009. Publicado no blog o día 3, co título 'El plan sectorial de Ribadeo')

Sostenella y no enmendalla (28-02-2009)

Vandalismo institucional (27-06-2009)

La excesiva presión salarial asfixia al Ayuntamiento (10-10-2009)

El control del poder político (30-10-2009)

Vaya tropa (21-11-2009)

Administraciones locales en crisis (05-12-2009)

El comportamiento de los concejales en el pleno (20-03-2010)

Administraciones enfermas de obesidad (08-05-2010)

La suerte está echada (29-05-2010)

Hacer el ridículo (19-06-2010)

Movimientos extraños en el PSOE comarcal (31-07-2010)

La bolsa de los 68 000 euros y otros privilegios (14-08-2010)

Setembre est là, l’été s’en va (21-08-2010)

El nido del cuco (25-09-2010)

Empezar por casa (30-10-2010)

Política y demagogia, dos valores equivalentes (06-11-2010)

Reloj, no marques las horas (13-11-2010)

Los programas electorales de Ribadeo (11-12-2010)

Las pensiones y los políticos (22-01-2011)

Autoridades civiles en las procesiones (06-08-2011)

Negligencias urbanísticas (24-09-2011)

El pleno de los presupuestos (08-10-2011)

Grietas en el consistorio (15-10-2011)

Empieza la campaña electoral (22-10-2011)

El porqué de la crisis (31-03-2012)

La Xunta discrimina a Ribadeo (31-10-2014)

Remata Galicia no Masma? (12-05-2015)

A soldada dos alcaldes (25-07-2015)

O PP de Ribadeo non fai política (29-10-2015)

As mocións do pleno municipal (02-01-2016)


A su Mondoñedo querido.


Mondoñedo: pasado y futuro (15-2-2004)

Carta a los Reyes Magos (15-12-2006)

Mondoñedo, la ciudad de los valles (15-08-07)

Mondoñedo en el recuerdo (23-10-2014)

Cierre del bar Central de Mondoñedo (16-04-2015)

O Mondoñedo ilustrado (29-07-2015)

Erro na restauración da catedral de Mondoñedo (26-08-2015)

Mondoñedo e As San Lucas (15-10-2015)

El milagro de D. Enrique Cal Pardo (03-05-2016)


Sobre la playa de Las Catedrales y la Illa Pancha.


La playa de Las Catedrales ¿Una pesadilla? (23-07-2011)

Las Catedrales, destino universal (15-10-2012)

As Catedrais, o patrimonio natural máis importante de Ribadeo (01-07-2015)

A profanación da Illa Pancha (14-06-2016)


Todo lo que dejó escrito, publicado e inédito, deja constancia de su amor por el entorno en el que le tocó vivir y en especial por Mondoñedo y por su querido Ribadeo, que además lo vio nacer. El mejorar la vida de sus conciudadanos fue para él una inquietud vital y procuró hacerlo siempre dentro de la ética, la verdad y la honestidad que marcó su forma de ser. El haber liderado el movimiento que consiguió la Residencia para la tercera edad, representó para él, la mayor satisfacción de su vida. Su pueblo tiene con José María Rodríguez Díaz, una deuda perenne.

Jorge Sampedro Reimúndez

"

    Libro homenaxe, contendo, entre outras cousas, Don Secundino Martínez Montenegro (O Cura vello), e Semblanza de un guerrillero, José Luis Trigo Chao ('el Gaurdarríos')

    Obras non reseñadas arriba e publicadas no blog:

Deslinde del concejo de Ribadeo (traballo atopado por el)

Pro PP a Mariña remata no Masma

Esperautano y la cristianización de la Comarca del Eo

Novo pacto de estado pola residencia

Vaia espectáculo

El crepúsculo de Ribadeo

Atmósfera tensa en Ribadeo. Nubarrones en el horizonte

Indianos (10 de xullo de 2015) 

Evocación de tiempos pasados en Ribadeo (10 de setembro de 2014) 

Por que será? (3 de novembro de 2015)

O PP e a residencia de Ribadeo (18 de outubro de 2015)

A praia das Catedrais ou como destruír un monumento ()

O paso dun santo por Mondoñedo ()

Se queren algo, que se presenten ás eleccións (maio 2015)

Sospechosa dilación de una investigación (25 de abril de 2012)

A quien algo quiere, algo le cuesta ()

Na presentación dun libro de Pablo Mosquera (21 de maio de 2010)

El futuro de la Mariña Lucense (14 de xuño de 2006)

El nombre del auditorio municipal (9 de xuño de 2006)

Decepción (20 de xuño de 2006)

Consecuencias de gobernar sin programa (21 de xuño de 2006)

Pleno municipal del 10.07.06 (11 de xullo de 2006)

Desgoberno na xestión (18 de xullo de 2006)

Feísmo en Ribadeo (24 de xullo de 2006)

Pregón de la Jira de Santa Cruz (5 de agosto de 2006)

Una piscifactoría en Piñeira (21 de agosto de 2006)

El castro de 'As Grobas' (27 de agosto de 2006)

Rechazo de la Xunta al PXOM de Ribadeo (2 de setembro de 2006)

Está en venta el concejo de Ribadeo? (9 de setembro de 2006)

Pleno municipal (16 de setembro de 2006)

Era inevitable (21 de setembro de 2006)

Otra piscifactoría en Ribadeo (28 de setembro de 2006)

Mondoñedo. As San Lucas (13 de outubro de 2006)

Empieza la movida de los políticos (22 de outubro de 2006)

Talleres de risoterapia (30 de outubro de 2006)

Peligro para la fauna de la ría (29 de novembro de 2006)

El virus del crecimiento (2 de decembro de 2006)

Gobernar con el silencio del pueblo (15 de decembro de 2006)

Lo que perdió Ribadeo (16 de decembro de 2006)

Lo que el pueblo quiere saber (25 de decembro de 2006)

Rechazo del alcalde a la mesa de asociaciones (30 de decembro de 2006)

Gobernar improvisando en Ribadeo (31 de decembro de 2006)

Feliz 2007 (1 de xaneiro de 2007). (2)

La nueva clase política (1 de xaneiro de 2007)

Recuperar la ética en los concejos (5 de xaneiro de 2007)

Lo que el viento se llevó (15 de xaneiro de 2007)

O Peche do porto de Mirasol (16 de xaneiro de 2007)

Sólo un eslabón (20 de xaneiro de 2007)

Calentando motores (30 de xaneiro de 2007)

O labrego e a serpe (1 de febreiro de 2007)

El gallinero anda revuelto en Ribadeo (2 de febreiro de 2007)

Gobernar por el bien del pueblo (10 de febreiro de 2007)

El concejal disidente (14 de febreiro de 2007)

Incumplimiento de la 1ª propuesta del PSOE de las elecciones pasadas (17 de febreiro de 2007) 

Incumplimiento de la 2ª propuesta del PSOE de las elecciones pasadas (19 de febreiro de 2007)

Horizontes oscuros (24 de febreiro de 2007)

El silencio del pueblo (28 de febreiro de 2007)

Incumplimiento de la tercera propuesta electoral del PSOE de Ribadeo (3 de marzo de 2007)

Incumplimiento de la cuarta propuesta del PSOE de las elecciones pasadas (12 de marzo de 2007)

Deprimente espectáculo (13 de marzo de 2007)

Nefando adunterio (15 de marzo de 2007)

Incumplimiento de la 5ª propuesta del PSOE de las elecciones pasadas (17 de marzo de 2007)

Se acentúa la tensión en los plenos de Ribadeo (22 de marzo de 2007)

Una lección de pasotismo (22 de marzo de 2007)

Incumplimiento de la 6ª propuesta electoral del PSOE de las elecciones pasadas (24 de marzo de 2007)

Así es Mondoñedo (29 de marzo de 2007)

Cuatro opciones para Ribadeo (31 de marzo de 2007)

Cuando la vergüenza se pierde (3 de abril de 2007)

Incumplimiento de la 7ª propuesta electoral del PSOE de las elecciones pasadas (7 de abril de 2007)

La otra lectura del balance que hace el alcalde de Ribadeo (7 de abril de 2007) 

Mandar y gobernar (10 de abril de 2007)

Incumplimiento de la 8ª propuesta electoral del PSOE de las pasadas elecciones (15 de abril de 2007)

De trampas y tramposos (17 de abril de 2007)

Cada uno tiene lo que se merece (19 de abril de 2007)

Incumplimiento de la 9ª promesa electoral del PSOE de las elecciones pasadas (21 de abril de 2007)

Un suspenso morrocotudo (27 de abril de 2007)

Incumplimiento de la 10ª propuesta electoral del PSOE de las elecciones pasadas (27 de abril de 2007)

El final de una gran pesadilla (5 de maio de 2007)

Ribadeo, una olla a presión (13 de maio de 2007)

La participación del pueblo en la vida política (20 de maio de 2007, republicado o 10 de novembro con retoques de redacción)

¿Mandar o gobernar? (26 de maio de 2007)

Mondoñedo, la ciudad de los bellos paisajes (28 de maio de 2007)

Cambio de rumbo político en Ribadeo (30 de maio de 2007)

Ribadeo, ¿una villa o una ciudad? (6 de xuño de 2007)

En busca del tesoro del Marqués (9 de xuño de 2007)

Un alcalde en pecado original (9 de xuño de 2007)

Calla, pueblo, calla (16 de xuño de 2007. Nota: hai outro artigo co mesmo título o 16 de maio de 2008)

La política, ¿profesión o vocación? (25 de xuño de 2007)

El sueldo del alcalde de Ribadeo (30 de xuño de 2007) [Nota: é unha modificaicón do anterior]

Empiezan las discrepancias en el concejo de Ribadeo (30 de xuño de 2007) 

Un extraño convenio (12 de xullo de 2007)

Sin agua en el parque de Ribadeo (16 de xullo de 2007)

Un pleno muy flojo y descuidado (17 de xullo de 2007)

La playa de O Cargadoiro (21 de xullo de 2007)

¿El concejo en bancarrota? (29 de xullo de 2007)

Un burro en el parque de Ribadeo (4 de agosto de 2007)

Herencias políticas (16 de agosto de 2007; republicado o 2 de novembro)

Efemérides Ribadenses (29 de agosto de 2007)

Miscelánea ribadense (7 de setembro 2007)

Tranquilidad en la villa de Ribadeo (12 de setembro 2007)

La atalaya de Ribadeo (21 de setembro 2007)

Los cien días de gracia (24 setembro 2007)

Cien días después (27 de setembro 2007)

Puede que sea legal, pero no es ético (6 de outubro de 2007)

Degradación política (13 de outubro de 2007)

Volver a las andadas (20 de outubro de 2007)

Pleno Guinness (14 de novembro de 2007)

Amnistía general (17 de novembro de 2007)

Pasos elevados y bandas rugosas (8 de decembro de 2007)

Ambiente navideño (15 de decembro de 2007) 

Balance de fin de año (21 de decembro de 2007)

Pleno extraordinario: un partido de vuelta (29 de decembro de 2007)

Yacimientos arqueológicos en Ribadeo (3 de xaneiro de 2008)

Pasó la Navidad (6 de xaneiro de 2008)

O castro de As Cárcovas (8 de xaneiro de 2008)

Un pleno con estilo (16 de xaneiro de 2008)

Quo vadis, Ribadeo? (26 de xaneiro de 2008)

Los 400 euros de ZP (1 de febreiro de 2008)

Iglesia y estado (8 de febreiro de 2008) 

Pleno Municipal (9 de febreiro de 2008)

Una luz en el horizonte de Ribadeo (17 de febrero de 2008)

Conflicto de intereses (16 de xaneiro de 2009)

Corrupción y poder (29 de febreiro de 2008) 

Un pleno histórico para Ribadeo (11 de marzo de 2008)

El PGOM de Ribadeo (16 de marzo de 2008)

Iglesia y estado (4 de abril de 2008, reforma do de 8 de febreiro)

Don Santos y el Museo de Mondoñedo (10 de abril de 2008)

La paja en el ojo ajeno (19 de abril de 2008)

¡Increíble! (22 de abril de 2008)

Ribadeo va, al fin, por buen camino (25 de abril de 2008)

No todo el monte es orégano (2 de maio de 2008)

Atmósfera de crispación (10 de maio de 2008)

Calla, pueblo, calla (16 de maio de 2008. Nota: hai outro artigo co mesmo título o 16 de xuño de 2007)

Un pleno Guinness (20 de maio de 2008)

Comentarios de la calle (24 de maio de 2008)

Cuando la vergüenza se pierde (31 de maio de 2008)

En busca del río Mera (16 de xuño de 2008)

Mal uso del dinero público (21 de xuño de 2008)

Castro da Aira da Croa, en Arante (25 de xuño de 2008)

Un nuevo estilo de gobernar (12 de xullo de 2008)

Desprecio a los vecinos en los plenos (15 de xullo de 2008)

De aquellos polvos, estos lodos (20 de xullo de 2008)

Los coletazos de una pesadilla (26 de xullo de 2008)

Ribadeo y su ría (30 de xullo de 2008)

Cuidar los pequeños detalles (16 de agosto de 2008)

Ausencia temporal (28 de agosto de 2008)

Austeridad municipal (20 de setembro de 2008)

Cuando el pueblo habla (27 de setembro de 2008)

Como en San Antonio de Loureiro (3 de outubro de 2008)

El ascensor, un desafortunado proyecto (10 de outubro de 2008)

El orinal de King kong (18 de outubro de 2008)

Pleno extraordinario en Ribadeo (22 de outubro de 2008)

El parque de indianos (31 de outubro de 2008)

¿Quién tiene la culpa? (9 de novembro de 2008)

El nuevo plan acuícola (14 de novembro de 2008)

El pleno de los impuestos (21 de novembro de 2008)

Impuestos municipales (29 de novembro de 2008)

La página web del concejo de Ribadeo (7 de decembro de 2008)

Huelga de vendedores ambulantes (12 de decembro de 2008)

Feliz Navidad (17 de decembro de 2008)

Año nuevo, vida nueva (27 de decembro de 2008)

La solución de un conflicto (30 de decembro de 2008)

Bandas reductoras de velocidad (10 de xaneiro de 2009)

El pleno de la oposición (20 de xaneiro de 2009)

El uso de los espacios públicos (23 de xaneiro de 2009)

Superar el individualismo (31 de xaneiro de 2009)

Miscelánea de temas ribadenses (6 de febreiro de 2009)

Qué hacer el uno de marzo? (14 de febreiro de 2009)

Sostenella y no enmendalla (21 de febreiro de 2009)

Utilización abusiva del parque (28 de febreiro de 2009)

Ribadeo frente a la nueva situación poselectoral (7 de marzo de 2009)

El conflicto en el mercado de Ribadeo (14 de marzo de 2009)

Temas Ribadenses (21 de marzo de 2009)

Vivir en Ribadeo (28 de marzo de 2009)

Mailoc y Bretoña (6 de abril de 2009)

Excavaciones en el castro de as Grobas (11 de abril de 2009)

Transparencia en la gestión de gobierno (18 de abril de 2009)

Respuesta municipal a la crisis (25 de abril de 2009)

Mirar con los dos ojos (2 de maio de 2009)

Sigue el folclore (9 de maio de 2009)

Las asociaciones de vecinos y los políticos (15 de maio de 2009)

Un pleno distinto (20 de maio de 2009)

Pelayo, el Obispo Santo de Ribadeo (29 de maio de 2009)

La Atalaya ya es historia (5 de xuño de 2009)

Fronteras idiomáticas frente al turismo (12 de xuño de 2009)

Vandalismo institucional (20 de xuño de 2009)

La Colegiata de Ribadeo (24 de xuño de 2009)

Un barrendero para Ribadeo (2 de xullo de 2009)

Administrar en tiempos de crisis (10 de xullo de 2009)

El pleno de los presupuestos de Ribadeo (14 de xullo de 2009)

Construcción de la nueva colegiata de Ribadeo (16 de xullo de 2009)

Flecos del pleno anterior (21 de xullo de 2009)

San Esteban de Pagá (25 de xullo de 2009)

Rinlo, una joya en peligro (24 de agosto de  2009)

La subida de impuestos ue se avecina en el concejo de Ribadeo (28 de agosto de 2009)

San Esteban de Augas Santas (5 de setembro de 2009)

Las fiestas de Ribadeo (11 de setembro de 2009)

Administrar en tiempos de crisis (18 de setembro de 2009)

El último pleno de Ribadeo (22 de setembro de 2009)

Antigüedad de la ermita de San Esteban de Aguas Santas (25 de setembro de 2009)

La excesiva presión salarial asfixia al concejo de Ribadeo (2 de outubro de 2009)

El Gayás de Ribadeo (9 de outubro de 2009)

El poder y los partidos políticos (16 de outubro 2009)

El poder y los partidos políticos (II) (23 de outubro de 2009)

Actuaciones temerarias en Rinlo (30 de outubro de 2009)

Un geriátrico nuevo para Ribadeo (8 de novembro de 2009)

Pleno municipal en Ribadeo (10 de novembro de 2009)

¡Vaya tropa! (14 de novembro de 2009) 

Covelas versus Cubelas (21 de novembro de 2009)

Administraciones locales en crisis (27 de novembro de 2009)

Simplemente Coruña (5 de decembro de 2009) 

La decadencia de Ribadeo (11 de decembro de 2009)

Empieza la competición (19 de decembro de 2009)

Feliz Año Nuevo (26 de decembro de 2009)

Cuando algo va mal (31 de decembro de 2009)

La democracia no es esto (9 de xaneiro de 2010)

La degradación de la vida política (15 de xaneiro de 2010)

¡Ay, si las ranas voratan! (22 de xaneiro de 2010)

¿Y Ribadeo? (30 de xaneiro de 2010)

La continuidad del ISM en Ribadeo (5 de febreiro de 2010) 

El pueblo de Ribadeo y su concejo (12 de fereiro de 2010)

El sucio juego político (19 de febrero de 2010)

La gestión del concejo de Ribadeo ante la crisis (24 de febrero de 2010)

Asturias se enfrenta a Ribadeo (6 de marzo de 2010) 

¿Es esto una democracia? (13 de marzo de 2010) 

Los concejales del ayuntamiento de Ribadeo (17 de marzo de 2010) 

Otras curiosidades del pleno municipal de Ribadeo (24 de marzo de 2010) 

La democracia en España (2 de abril de 2010) 

Los peregrinos caminan a Compostela (9 de abril de 2010)

Laissez faire (15 de abril de 2010) 

El futuro de la tercera edad (23 de abril de 2010) 

Ribadeo, un concejo enfermo de obesidad (30 de abril de 2010) 

Todos queremos más (8 de maio de 2010) 

Pleno de mayo en Ribadeo (15 de maio de 2010) 

¿Nuevo escenario político en Ribadeo? (19 de maio de 2010) 

Alea jacta est! (22 de maio de 2010)

La gran mentira (28 de maio de 2010) 

Un museo para Ribadeo (4 de xuño de 2010) 

La venganza (11 de xuño de 2010) 

Lamentos tardíos (18 de xuño de 2010) 

El momento político actual en Ribadeo (26 de xuño de 2010) 

¡Y sigue el perrinche! (3 de xullo de 2010) 

El pregón del Carmen (17 de xullo de 2010) 

Movimientos extraños en el PSOE de la Mariña lucense (24 de xullo de 2010) 

Sin decisiones ante la crisis (31 de xullo de 2010) 

La bolsa de los 68 000 euros y otros privilegios (7 de agosto de 2010) 

'Septembre est lá, l'été s'en va' (agosto 2010) 

Los políticos y los ciudadanos (20 de agosto de 2010) 

Las espadas en alto (28 de agosto de 2010) 

¿Quousque tandem? (10 setembro 2010) 

Las garrapatas (1 de maio de 2012) 

Bellas e inolvidables estampas de los años cuarenta: evocación de tiempos pasados en Ribadeo (10 de setembro de 2014)

El nido del cuco (17 de setembro de 2010) 

Cosas de Ribadeo (24 de setembro de 2010)

El concejo de Ribadeo frente a la crisis (1 de outubro de 2010)

Pasos elevados ilegales (9 de outubro de 2010)

A Cambela (16 de outubro de 2010)

Empezar por casa (22 de outubro de 2010)

Política y demagogia (30 de outubro 2010)

Reloj, no marques las horas (5 de novembro de 2010)

Arante (12 de novembro de 2010)

El puente de Arante en el último pleno municipal (16 de novembro de 2010) 

¿Creen vds. en los Reyes Magos? (20 de novembro de 2010)

Mostrengos (27 de novembro de 2010)

Los programas electorales (4 de decembro de 2010) 

Los hidalgos de Vilaselán (10 de decembro de 2010)

Atentados contra el patrimonio en Ribadeo (16 de decembro de 2010)

Un pueblo deslumbrado por la democracia (26 de decembro de 2010)

Las pensiones y la clase política (16 de enero de 2011)

Las vidrieras del cementerio de Ribadeo (22 de enero de 2011)

Edelmiro Bascuas López, Doctor Honoris Causa (7 de febreiro de 2011)

Expolio del patrimonio religioso de Cedofeita (6 de marzo de 2012)

Si quieren algo, que se presenten a las elecciones (19 de maio de 2015)

Edelmiro Bascuas López, eminente investigador de hidronimia galega (9 de agosto de 2015)

--

1 Nota: esta entrada está publicada orixinariamente a 8 de maio de 2021 ás 18:30, momento ó que se refire o texto inicial, se ben foi variada repetidas veces para a súa actualización.

 2 Esta é unha entrada atípica no blog de José Mª que se conserva a modo de curiosidade.

--

José Mª Rodríguez


 

Outros Artigos de José María.