20200919

BÁCULO E CALZADO DO BISPO D. PELAIO II DE CEBEIRA. EMILIO PIÑEIROA LOZANO

    Ribadeo e S. Martiño de Mondoñedo (Foz), comparten a peculiaridade de que foron, por un tempo, sé da diócese mindoniense. En tempos do rei Fernando (fundador da vila de Ribadeo) e do bispo mindoniense Rabinato, ano 1182, a sé pasa a Ribadeo, pero tan só uns cantos anos, parte dos pontificados de Rabinato (1174-1199) e de Pelaio II de Cebeira (1199-1218). Co bispo don Martín, gran impulsor da construción da catedral mindoniense, a capitalidade do bispado volve definitivamente a Mondoñedo.
    Segundo a tradición o bispo Pelaio vivíu en Cabanela, onde aínda existe un edificio en ruínas que o pobo sinala como o antigo pazo episcopal. Os seus restos recibiron sepultura na igrexa de Ribadeo. O P. Flórez (1764) encontrou unha mención ao seu enterramento nun calendario: “Iacet in Ripa Euve” e atribúelle un sepulcro que el mesmo veu na colexiata de Ribadeo.
    “Cara atrás do coro, enfronte da porta principal, nembargantes de non ter letreiro, pois gravada unha cruz e báculo na pedra que serve de cuberta, denota ser do bispo. O sepulcro é de cantería bruta sobre catro pedestais da mesma materia, elevado tres cuartas da terra”. Segundo o P. Flórez, na sacristía da mesma igrexa había “un báculo de cobre con varios esmaltes e dúas sandalias, algo maiores que as regulares dos bispos, que sen dúbida pertencían ao Pontificial deste Prelado”.
    O báculo (Obradoiro Lemosín) é de cobre, esmaltado e ornado con turquesas, con forma de canón circular rematado nunha esfera achatada que soporta a empuñadura en forma de voluta. A superficie do canón está cuberta con esmalte en cor azul e aplícanselle unhas figuras de lagartos estilizados, coa cola curvada formando unha voluta. O nó interrumpido no seu medio por un bocelete, mostra ornamentación zoomorfa composta por unha serie de lagartos que entrelazan as colas. Unha especie de coroa rodea o nacemento da empuñadura que toma forma de voluta e termina en cabeza de serpe. No seu interior desenrólase a escena da loita do arcanxo S. Miguel contra o dragón, figuras ambas douradas e esmaltadas. S. Miguel vestido con longa túnica de minucioso pregado e de grandes ás cinteadas de azul, adopta unha actitude severa ao crava-la lanza que empuña no lombo do dragón, que aparece aos seus pés. O dragón presenta grandes ás esmaltadas en roxo e azul e longa cola que se estende case ata o arrinque da empuñadura, debuxando unha nova voluta.
    Iconográficamente, presenta a clara mensaxe de Deus vencedor do mal a través do arcanxo que dá morte ao dragón (coa serpe, dobre representación apocalíptica do demo). Temática e simboloxía propias do estilo románico próximo ao tránsito oxival no que se encadra esta peza. O seu estado de conservación é bo.
    O báculo do bispo Pelaio conservouse no Arquivo da catedral de Mondoñedo ata 1913. Neste ano o cabido vendeuno ao coleccionista catalán Luis Plandiura para pagar unhas débedas que contraíra con motivo das obras que se iniciaran na catedral entre 1910-1912. O Museo de Arte de Cataluña adquiríu a colección de Plandiura en 1932. Entre as pezas ingresadas no Museo figuraba o báculo do bispo Pelaio. Esta peza, saída do obradoiro de Limoges, foi valorada nos últimos anos e figura nos catálogos dalgunhas exposicións adicadas aos esmaltes do obradoiro de Limoges: De Limoges a Silos e a arte gallega no seu contexto xeral. Galicia no tempo.
    O calzado é de correal de cabra, dourado, prateado e pintado cunha única costura e sola de piñeiro forrada de becerro. Trátase dun exemplar singular feito dunha soa peza e única costura, que se axusta ao tipo de “zocos”.
    O calzado permanece custodiado no Arquivo da catedral de Mondoñedo.
BIBLIOGRAFÍA:
VILLAAMIL Y CASTRO, J. , MANSO PORTO,C., Galicia no tempo.

20200918

APUNTES DE VIAJE POR LA PERPLEJIDAD. Ángel Alda

   18 de septiembre de 2020

    El Diario de un confinado en Olavide empezaba con la historia de un madrileño que junto con su familia se desplazaba por España para infectar a medio país.
    Estos apuntes empiezan precisando que aquel madrileño se ha transformado en un pobre inmigrante que por su mala vida contagia a los clientes del restaurante en el que trabaja como camarero y a los viejecitos a quienes limpia el culo por las noches en su segundo trabajo en casas particulares del barrio de Salamanca.
    Ya sabrán que por la mala cabeza del primer madrileño se tuvo que confinar al país entero. Para la maldad congénita del madrileño inmigrante del cuento de nuestros días solo se va a confinar a los barrios en los que vive. Lo de marzo fue amputación en toda regla. Lo decretado hoy por la Comunidad en la que trabaja la confusa Ayuso es cirugía de precisión asistida por ordenador. Es lo que tiene el paso del tiempo. Los barberos se convierten en cirujanos doctorados.
    Esperemos que el moderno tratamiento obtenga buenos resultados. Pero no me van a negar que si el confinamiento general fue brutal, una luz cegadora, un disparo de nieve, como cantaba Silvio, lo de hoy tiene un tufo clasista, un aire de castigo que tumba las conciencias.
    Esta noche pasada tuve un sueño. Me asusté de recordarlo casi entero. Y procuré escribirlo con urgencia desconfiando de mi memoria mañanera.
    Tenía la intención de revisarlo con cierta actitud literaria pues era consciente de que contenía un mensaje, una visión. Creo que no. Me he limitado a reproducirlo en su integridad y originalidad inicial. Sólo he hecho alguna corrección de estilo para compensar su escritura rápida y nerviosa
    Aquí va.
Me despierto de un sueño muy largo y extraño. Tengo necesidad de escribir rápidamente lo soñado pues intuyo que tiene algún sentido. Estamos caminando Isabel y yo por una ciudad que parece y no parece Madrid. Pasamos delante de una tienda con muchos mostradores alineados con libros. Desde las ventanas del comercio vemos que en cada mostrador hay un funcionario vestido como en la Oficina Siniestra de la vieja Codorniz. En la puerta hay un gran perro pastor alemán que nos habla. Si entráis aquí se acabarán vuestras desdichas. Pero no entramos. Seguimos y nos paramos a hablar con una familia que tiene dos niños. Uno de ellos va en un carrito de bebé y está constantemente echando mocos y tosiendo. Cuando te acercas a él te lanza una lluvia de escupitajos. Pero no te molestas. Estáis como en el claustro de una iglesia muy moderna de ladrillos. Muy alta. Y alguien te dice que aquello en su día fue un gran hotel para americanos.
La familia ha desaparecido e Isabel también. Te angustias y recorres las calles de tus últimos pasos. Calles que no identificas. No sabes realmente donde has estado. Te dices a ti mismo que con los nervios te has debido equivocar de camino.
Se te ocurre llamarla por teléfono. Pero el teléfono no lo entiendes. Es como una pantalla con dibujos y esquemas que no tienen sentido. Como si fuese un cómic. Se te pasa por la cabeza utilizar la voz. Llama a Isabel. El teléfono te va responder que Isabel no va a querer hablar contigo. Déjala en paz.
Parece que eso te calma. Sigues andando. Ves como un grupo de personas van formando como un coro en una esquina. Te acercas. Te parecen como rusos o polacos o de algún país del este. No cantan. Recitan como salmos. Y hablan de los supermercados de su país. Dicen que se quedaban dormidos en las colas. Y que hoy son felices de encontrarse en esta ciudad mágica. Nadie compra. Vas por las calles y te apuntas a una olla popular. Tu eliges. Sabes que en tal sitio tienen arroz. En tal otro lentejas. Y en todos te reciben bien. La gente se agrupa por orígenes o por simpatías. Los rumanos, los afganos. Los amantes de las gaitas. Los rubios. Los de las bicis. Cada cual a su bola.
Reina la paz. La ciudad es como un campamento hippy. Se me ha olvidado donde vivo. Pero no me importa. Intuyo que podré entrar cuando me canse en cualquier casa a ponerme a dormir en cualquier cuarto. Es como si todo fuese fácil y seguro. Parece como si estuviese viviendo en un país sin clases. Sin trabajo. Todo el mundo va vestido modestamente. No veo policías. Todos me parecen jóvenes.
En esas me despierto. Un aire frío me recibe en casa. Un aire renovado. El ruido atenuado de la ciudad de siempre llega por los balcones. Isabel duerme plácidamente.
Me voy a desayunar que hoy viene Rosa. Ya es viernes. Creo que no tengo que hacer compra. Dejo este escrito. Creo que luego lo reviso. A lo mejor lo mando a mis amigos.

    Y hasta aquí el sueño.
    Si ustedes son capaces de interpretarlo que suerte.
    El título que lleva esta nota es prometedor. Puede que semana a semana vaya compartiendo con ustedes mi perplejidad.
    Hasta la semana que viene. Es un deseo. No una promesa.
    Besos
    Ángel

20200917

IESCHA

Hai xa tempo, propuxen aquí mesmo a formación en Ribadeo dun 'IESRiR' ou algo semellante para potenciar o coñecemento deste lar noso, o entorno de Ribadeo e a ría. Daquela (2007), a AVV O Tesón estaba en pleno funcionamento, o mesmo que a Paco Lanza, e deixábanse notar outras iniciativas máis illadas, pero ningunha delas tiña o perfil que observaba no IESCHA, asociación que foi a que me suxeriu a proposta, e o nome.

O IESCHA, Instituto de Estudos Chairegos, seguiu dende aquela o seu camiño máis ou menos na mesma liña. Un encontro hai uns días levoume a lembrar a proposta, pasarme pola súa web, https://estudoschairegos.wixsite.com/iescha, e pensar na súa última actividade, deseñada para tempos de pandemia: a celebración virtual homenaxeando a MANUEL MARÍA. En que consiste? Na publicación diaria durante mes e medio dun vídeo con diferentes visións de persoas varias sobre Manuel María. Unha celebración que solapa con outras actividades do IESCHA, como o autocine coa proxección de María Solinha, e que manifesta unha vitalidade xuvenil desta asociación con sede en Vilalba e con 20 anos ás costas.

Deixo abaixo o vídeo de presentación da campaña de homenaxe a Manuel María.



20200914

Fotografías en Commons

Hai tempo que as fotografías cargadas para Wikipedia e proxectos irmáns van a parar non a cada proxecto, senón case sempre a Commons. E sempre cunha licenza libre, do tipo Creative Commons recoñecemento compartir igual 4.0 internacional

Por unha casualidade, atopei un método sinxelo que permite o sistema Wikimedia para ver todas as fotos cargadas por min en Commons: https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:ListFiles&dir=prev&user=Agremon&ilshowall

Que se complementas coas cargadas (en xeral, con anterioridade) na Galipedia: https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Especial:Lista_de_imaxes&dir=prev&user=Agremon&ilshowall=

A primeira, segundo parece (eu non o lembro), foi esta, tomada no 2003 e colgada no 2004:


Que vos aproveite!

Volta ó cole sen programación

Volta ó cole sen programación

As programacións son a expresión dun sistema que na actualidade constitúe a base e a estrutura do ensino regulado. Xeneralizando -e deixando para outro momento a discusión educación / ensino, necesaria pola confusión de hai moitos anos entre ambos termos na regulación e nas cabezas de moita xente- na estrutura educativa funciónase en base a papeis onde está escrito que, como e cando facer, a máis dos obxectivos (e só esbozado ‘daquela maneira’ o por que).

A estrutura desas programacións é piramidal, no sentido de que hai definidas unhas normas estatais afinadas autonomicamente e precisadas centro a centro. E non sempre se logra chegar á precisión sen contradicións diversas e / ou sen perder a lóxica educativa / de ensino polo camiño. Ese feito vese agravado nestas datas non só pola incidencia directa da pandemia na organización do comezo deste curso, senón porque os obxectivos e organización do curso pasado víronse trastocados asemade pola pandemia. E, para redirixir o curso da historia, tense liberado polas administracións documentos rápidos, moi discutibles, variables dunha a outra comunidade pero sobre todo, dentro da comunidade, no tempo, e máis aínda, tardíos. Os centros vense incapacitados para asumir os cambios por falta de recursos financieiros, materiais e humanos, e por falta de tempo... De feito, o que motiva que escriba isto non son as noticias xerais que están aparecendo nos medios, senón unha visita que fixen a pasada semana ó meu antigo instituto, o IES de Ribadeo Dionisio Gamallo. Alí puiden comprobar o alivio que supuxo rematar de coñecer ese mesmo día, mesmo de xeito non oficial (en principio, pola prensa), unha ampliación dunha semana para o comezo do curso. É dicir, dende outro punto de vista, unha semana menos de clases. Ampliación necesaria non tanto para rematar de adecuar espazos (que tamén, aínda que neste caso en moitos aspectos non se esperou á Consellería, aínda a risco de ter que rectificar) como para estruturar distribucións, horarios, normas... As horas metidas para a reorganización e rereorganización de espazos, sinalización, adecuación a usos diferentes, etc, as cousas máis visibles, eran evidentes. ‘Polo centro non vai quedar’ era o pensamento que animaba a dirección e imprimía a mecánica ó profesorado e persoal non docente... pero o centro chega onde chega, e se xa antes os espazos estaban ocupados, agora, con necesidade dun círculo de 4,5 m2 para cada persoa, alumno ou profesor, aínda que estean ben quietiños, significa unha redución de espazo substancial, e con ilo a necesidade de novos espazos e aumento de persoal para poder usalos. Bibliotecas que cunha provisionalidade indeterminada pasarán a facer de aula despois dunha reorganización de mesado, e sen perder a posibilidade de que en parte sigan a cumprir a súa misión, son unha parte doada das actuacións. E non, non é que non sexan necesarias as bibliotecas...

Medo, desinformación, interrogantes, substitúen en toda a rede educativa a a previsión, programación, preparación. A xente, nos propios centros, pregúntase que fixeron as institucións dende maio, cando xa se supoñía que o retorno ás clases ía ter outras premisas diferentes a cursos anteriores. Rectificar, como fixo a Consellería xa nalgún aspecto, é de sabios, aínda que sexa baixo presión. Crear situacións rectificables de saída... iso, polo contrario, é de burros. E que non se nos esqueza: aínda que pareza que duns máis que doutros, a administración é de todos. E cabe preguntarnos se nós puxemos e poñemos a nosa parte, sexa en voto, sexa en presión, sexa en colaboración, ou no que sexa. Porque nunca é tarde para todo, sempre hai algo no que poñer o gran de area na reconstrución contínua da sociedade.

20200911

MÚSICA, MAESTRO. Ángel Alda

MÚSICA, MAESTRO

El final del verano llegó y tú partirás. La educación sentimental de mi generación le debe mucho al Dúo Dinámico. Y a los Pekeniques. Nicky y los Tonis. Miguel Ríos. Todavía llegué a conocer alguna de las últimas matinés del Price a mediados de los 60.

Aquella música rockera nos conectaba por primera vez en España con las corrientes internacionales de las músicas juveniles. Pero también éramos deudores de la música popular española tradicional que habíamos mamado en nuestra niñez gracias a la radio y a las fiestas y verbenas populares.

Viene esto a cuento de haber vivido aquello y estar viviendo la extrañeza de un verano sin fiestas ni bailes ni orquestas. Y en Galicia, la tierra de la París de Noia o Panorama, esas orquestas herederas de la vieja tradición festiva de los pueblos de nuestros abuelos en los que muchos pasábamos los veranos de nuestra infancia, eso casi es pecado.

Somos herederos de tantas tradiciones musicales que quedarnos sin festivales, sin verbenas, sin orquestas es como una amputación sentimental.

Esta que pasa era la semana grande de las fiestas de Ribadeo. Cuando la calle en la que vivo se cerraba para dejar paso en exclusiva a los enormes camiones que llenan la plaza de atracciones de feria y escenarios orquestales. La tristeza se adueña de los corazones con estas ausencias. Es como si le robasen a uno el alma. Peor. Te roban la memoria.

Yo siento nostalgia de esos ruidos de feria de pueblo. Siento pena por las pérdidas y el desastre económico de tantos churreros, mecánicos de tiovivos, transportistas de atracciones. Y de los músicos. Muchos de estos profesionales viven normalmente a salto de mata. En estas condiciones su vida misma es un sinvivir.

Normalmente protesto por los ruidos, por la bullanga y suelo aprovechar para escapar a hacer alguna excursión. El año pasado nos tocó la Costa da Morte. Este año nos ha tocado vivir esta paz obligada de las restricciones sanitarias.

Prometo que ya no volveré a escaparme de las fiestas de mi pueblo. Que vengan los ruidos de la vida loca de las fiestas populares.

Vaya tiempos que nos ha tocado desvivir.

Ya vendrá el verano.

El próximo rollo que les cuente desde la capital.

Abrazos

Ángel

A FERVENZA DO POZO LEXOSO. Emilio Piñeiroa Lozano

O Concello de Ribadeo presenta grandes contrastes que ofrecen ao visitante infinidade de espazos e sensacións diferentes, dende a costa bañada polo Cantábrico (praia das Catedrais, os Castros, Rinlo, Illa Pancha, a ría…) ata os bucólicos vales e montañas do interior.

Na visita ao interior do Concello, parada obrigatoria é a fervenza do pozo Lexoso, cada vez máis visitada. Atópase na parroquia de Arante, entre Remourelle e Vilamaríz.

Con vexetación autóctona: salgueiros, loureiros, acivros, piñeiros, fentos…

Fauna: corzos, xabaríns, raposos, esquíos, corvos, pombos, ras, troitas… pero unha pequena recomendación durante a visita:

“Se ti calas, os animais falan;

se ti falas, eles calan”

COMO CHEGAR: Estrada LU-133 (Vilamar-Reme), km 11.

Dende Ribadeo: pasamos Covelas, o encoro de Lexoso, á dereita deixamos a estrada de Noceda, á esquerda a pista de Vilamariz, e na subida, antes de chegar a Remourelle (km 11) collemos á dereita un camiño forestal que nos leva (200m aprox.) á Fervenza Pozo Lexoso.

Dende a rotonda de Barreiros, Vilamar, Trabada, seguimos dirección Ribadeo; pasamos Remourelle e na baixada (km 11) collemos á esquerda o único camiño forestal, a 200 m aprox., atopamos a Fervenza Pozo Lexoso.

20200910

NA COSTA DE BARREIROS: Rochas que retan a imaxinación. Emilio Piñeiroa

A imaxinación non ten barreiras: o zoo pétreo da costa barreirense é auténtico. Os senderistas que camiñan dende a praia de Arealonga en Reinante ata a de Fontela en Benquerencia, recoñecen todo tipo de figuras, rochas labradas durante millóns de anos. Custa velas, pero están aí.


A primeira rocha entre Arealonga e a Punta do Castro, coñecida como a Pena da rá ou do sapo.

Despois da praia das Pasadas e antes de chegar á de Lóngara, outra rocha coñecida como O Elefante.

Entre as praias de Lóngara e Fontela, na parroquia de Benquerencia, podemos ver como a erosión ocasionou unha entrada (cova) coñecida como A Campá.

Seguindo, a poucos metros, podemos observar un suposto mono, bautizado por algún veciño como O homo sapiens.

Emilio Piñeiroa Lozano

A illa que ninguén quere abrir. Covadonga Suárez, Colectivo «Por Nuestro Faro

O Concello de Ribadeo ven de desestimar o recurso presentado por este colectivo contra a licenza de obra dunha cafetería, e non nos estraña nada. De verdade, dicímolo totalmente en serio. Era máis que esperado. Recordemos que aló por 2015 o alcalde de Ribadeo felicitábase na prensa polo esforzo de contención urbanística que permitira preservar a illa Pancha co fin de darlla a un particular. Desde o mesmo momento en que empezamos a pedir explicacións, información, entrounos complexo de Panchorro estrelándose inexplicablemente contra un espigón artificial moito máis grande que nós. É moi difícil explicar esa sensación, porque nós non estabamos nin estamos en guerra contra ninguén, moviámonos como un colectivo veciñal que quería «saber» e protexer o seu patrimonio, e con todo cada movemento noso provocaba que se levantasen os escudos e se protexesen as decisións e os documentos na estancia máis recóndita do castelo. Así que pronto nos decatamos de que a información era tan inaccesible para os ribadenses como a propia illa Pancha, e que saber si se estaban a cumprir as normas era unha odisea que teriamos que aforntar en solitario e sorteando obstáculos de todo tipo.

É certo que os outros non axudaron nada, que certas institucións elaboraron escusas baldías para que non trastornásemos os seus plans, que Portos de Ferrol-San Cibrao deunos coa porta nos narices moitas veces, ou que a nivel persoal membros do colectivo foron perseguidos e intimidados na rúa. Pero a licenza de obra que agora nos ocupa, que foi outorgada a porta pechada en período de confinamiento, foi outorgada polo Concello de Ribadeo. Sempre a contrapé e contra o reloxo, esta vez Por Nuestro Faro presentou un recurso. Quen teña filtrado á prensa o rexeitamento á nosa proposta con fins propagandísticos, e o impostado choriqueo polo atraso nas obras, tan manido, coma se se necesitasen 6 meses de obras para enchufar unha cafetera e amañaar un garaxe, non nos interesa o máis mínimo. Interésannos os argumentos do Concello para desestimar o noso recurso, que é cualificado de incongruente.

O Defensor do Pobo esixira un estudo medioambiental simplificado que Portos se comprometeu a realizar, que nunca realizou e que o Concello de Ribadeo nunca esixiu e segue sen esixir. A incongruencia, para o Concello vén do feito de que estes informes do Defensor nos que nos baseamos teñen sido emitidos con anterioridade ao acto da licenza da cafetería. Normal, ninguén soubo desta licenza ata que xa fora aprobada e saltou a noticia na prensa. De todos os xeitos, as indicacións do informe do Defensor do Pobo non prescriben nin teñen data de caducidade, o Concello aínda está a tempo de cumprilas, aínda que o señor alcalde de Ribadeo mostre o seu absoluto desprezo por estas desde o principio. Lembremos as súas palabras no pleno municipal do 23 de marzo de 2017 cando se lle preguntou polo devandito informe: «Nós non temos que revisar os informes doutros, xa temos abondo con revisar os nosos», «Cecáis ou Defensor del Pueblo é un incompetente».

A fosa séptica sen legalizar tampouco debe ser un problema. Por suposto, se o panorama xa era así desde o principio e o hotel leva 3 anos funcionando, por que empezar a poñerse puntillosos cunha cafetería ou calquera outro chiringuito que se decida implantar: «nunca dixemos que alí non podía existir un hotel, que non podía existir unha cafetería ou que non podía existir unha tenda de roupa» (Fernando Suárez Barcia, 9/6/2017).

O Concello, que cualifica de incongruente o noso recurso, atopa lóxico que a illa leve desde 2017 pechada ao público, cando era unha condición da licenza de apertura do hotel. Que hoxe sexa necesaria unha cafetería para permitir o paso aos cidadáns é, cando menos, un pelín raro. Pero que a este colectivo e a moitos veciños non nos coe, parécelles unha auténtica incongruencia.

Seguiremos adiante, non porque esperemos nada do Concello de Ribadeo -a súa actitude desde 2015 ensinounos a dubidar e a pedir explicacións cada vez que atopamos contradicións e irregularidades- senón porque ninguén se ocupa do faro, da illa Pancha, nin de saber si a illa abrirase algún día polo noso dereito legal a disfutar dela ou porque alguén monte unha cafetería.

Covadonga Suárez, Colectivo «Por Nuestro Faro»

20200906

A normalidade non voltará: que bonita terriña... e como nola estamos cargando

Vai rematando o verán, e no ciclo estacional, achegándose o outono. Un ano máis, como se ven producindo por milenios e miles de milenios. Normal... aparentemente.

De sempre, por pequenas flutuacións, non hai dous anos iguais, dos outonos iguais... por moito que a Terra siga a ter equinoccios ou solsticios periódicos virtualmente idénticos. É momento de traer a colación aquelo de que non volveremos ver o mesmo río: a auga será outra, e nós, tamén. E iso, en situación 'normal'.

Traio a definición de normal do dicionario da RAG, e collo a primeira acepción, a máis axeitada ó caso: "Conforme á norma, ao que é o máis frecuente ou habitual". Máis frecuente... pero unha frecuencia pode variar. As frecuencias varían. E así, agora é máis frecuente que veña unha vaga de calor do que o era hai uns anos. A un conxunto de feitos como ese, de cambios de frecuencias de fenómenos climáticos, e outros feitos asociados, chamámoslle cambio climático. E agora, estamos en pleno cambio doutro tipo de frecuencias, variando outra normalidade. Ou é que hai tan só un ano era frecuente ver pola rúa á xente con máscara? Aínda no antroido, coa diversidade de máscaras, eran minoría. Unha frecuencia que ten variado. E con ela, outros cambios pequenos ou grandes, sutís ou non tanto, que están a sentar as bases dunha normalidade con frecuencias diferentes. E dun deseño social tamén diferente. E económico. E si, tamén político, por moito que poda vir con máis atraso, a remolque, ó poder concitar máis defensa á nosa costa. Que todos os cambios nas frecuencas en que suceden / facemos que sucedan as cousas sexan para ben ou para mal, iso xa é fariña doutro costal.

Onte mesmo, na presentación dun libro, o autor chamabase á historia , a que o renacemento viñera despois da peste, ou os sistemas públicos de saúde despois da gripe española, para manter a afirmación de que a crise deixará un mundo mellor, aínda que quizáis non de xeito inmediato. E despois lembráballe eu que o xuízo sobre esas melloras facíamolo nós, a posteriori, os supervivintes nese novo mundo, os afeitos a el, dende a nosa perspectiva. Chegarían ó mesmo resultado positivo as persoas que sufriron a época da peste ou da gripe española? Hoxe podemos dicir que o renacemento representou unha mellora indiscutible en moitos campos, o mesmo que o establecemento dun sistema universal de saúde. Pero, seguro que non terían chegado cambios mellores, ou máis rápido, ou outros, se non se tivera sufrido a peste ou a gripe española?

Non, a normalidade non voltará, porque en certa forma, non temos saído dela; sinxelamente, estase a transformar, coma sempre, pero máis rápido. Non sei por que medio chegou a min hai uns días unha frase de Victor Hugo que me deixou pensando: "Cal é o perigo da situación actual? A ignorancia, aínda máis que a miseria." E si, a ignorancia, máis aínda a ignorancia miserenta -a que fai alarde- é un auténtico perigo 'aquí e agora'. Mais tamén representa un perigo para o futuro a ignorancia como sociedade, a ignorancia voluntaria dos nosos propios recursos para mellorar unha situación. E ese é un feito que se está a producir cada vez máis a miúdo, en base a intereses particulares considerados por riba dos intereses xerais. Non temos normalidade á que voltar, pero mentres cambiamos o normal, seguimos a cargarnos a nosa bonita terriña.