Estereotipos e verdades en IA. O caso do turismo na Mariña

    Dende hai tempo veño facendo uso esporádico dalgúns sistemas de intelixencia artifical, experimentado con temas diversos. A súa mellora constante chámame a atención tanto como o inicialmente conseguido, e aínda que estimo, na miña pouca experiencia, que seguen a presentar evidentes limitacións e erros, cada vez dan máis sorpresas positivas. Hoxe mesmo, a conta dunha nova no xornal, decidín facerlle unha pregunta sinxela, sen refinar en iteracións sucesivas para mellorala, só para tomar a resposta como base de reflexión. Aí vai (O sistema IA usado foi ChatGPT 4o):

    Pregunta:

    Fala, en 500 palabras, das queixas polo turismo, os seus efectos e os seus abusos na Mariña lucense

    Resposta de ChatGPT:

A Mariña lucense, unha rexión costeira da provincia de Lugo en Galicia, España, é coñecida pola súa beleza natural, praias espectaculares, e tradicións culturais ricas. Non obstante, o turismo masivo nesta zona, especialmente en lugares icónicos como a Praia das Catedrais, xerou unha serie de queixas e preocupacións entre a poboación local, que ve como os seus recursos naturais e a calidade de vida se ven afectados.

Unha das principais queixas radica na sobrecarga dos recursos naturais. Durante a tempada alta, a afluencia masiva de turistas leva a un uso excesivo das praias, camiños costeiros, e outros espazos naturais. Isto provoca erosión, deterioro dos ecosistemas, e unha acumulación de residuos que as infraestruturas locais non sempre están preparadas para manexar. A Praia das Catedrais, por exemplo, experimentou unha tal afluencia que as autoridades locais tiveron que implementar un sistema de reservas para limitar o número de visitantes e protexer este espazo natural.

Outro punto de preocupación é a gentrificación e aumento dos prezos. Coa chegada de turistas, os prezos dos bens e servizos locais tenden a incrementarse, afectando especialmente aos residentes que viven na Mariña lucense todo o ano. Os alugueres, tanto a curto como a longo prazo, experimentan subas considerables debido á demanda turística, o que dificulta o acceso á vivenda para a poboación local. Este fenómeno agrávase coa proliferación de aloxamentos turísticos, que transforman vivendas residenciais en apartamentos de aluguer para vacacións, reducindo a dispoñibilidade de vivenda a prezos razoables para os habitantes permanentes.

A conxestión e o tráfico son outros dos problemas. En tempada alta, as pequenas vilas e estradas costeiras sofren un incremento drástico do tráfico, que non só xera incomodidades para os residentes, senón que tamén aumenta os niveis de contaminación e contribúe á deterioración das infraestruturas viarias. As áreas de aparcamento vense saturadas, e os visitantes adoitan deixar os seus vehículos en calquera lugar, obstruíndo vías e accesos.

Ademais, existe unha preocupación crecente polos efectos culturais e sociais do turismo masivo. A autenticidade das tradicións locais pode verse diluída ante a necesidade de adaptar a oferta cultural e gastronómica ás demandas dos turistas. Isto leva, en ocasións, á creación de experiencias culturais "prefabricadas" que, aínda que atraen aos visitantes, non reflicten a verdadeira esencia da cultura mariñá. Ademais, a presenza de turistas en grandes números pode alterar a vida cotiá das pequenas comunidades, reducindo a intimidade e a tranquilidade que as caracteriza.

A pesar de todos estes retos, o turismo tamén trae beneficios económicos significativos, proporcionando emprego e fomentando a actividade económica na rexión. Con todo, é evidente que se require unha xestión máis sostible e equilibrada para mitigar os efectos negativos. Iniciativas como a promoción do turismo fóra da tempada alta, a diversificación das actividades turísticas para aliviar a presión sobre os puntos máis populares, e a implementación de políticas de sustentabilidade son esenciais para garantir que o turismo na Mariña lucense sexa compatible coa preservación do medio ambiente e a calidade de vida dos seus habitantes.

En conclusión, o turismo na Mariña lucense representa un desafío complexo que esixe un enfoque integrado e consciente para equilibrar o desenvolvemento económico coa protección do patrimonio natural e cultural da rexión. A través da colaboración entre autoridades locais, empresarios e a comunidade, é posible avanzar cara a un modelo de turismo máis respectuoso e sostible.

Botando números co turismo

Resulta curioso. Barcelona está estudando limitacións ó turismo, a un turismo que se come a cidade. Venecia está sufrindo un movemento importante nese sentido: a cidade xa é un parque temático, que ten pasado de 175 000 habitantes hai sesenta anos a 56 000 no 2014 e que espera estar literalmente despoboada cara a 2030, é visitada por uns 22 000 000 turistas anuais.
Ribadeo, en porcentaxes, está entre ambas as dúas cifras:
Barcelona ten no núcleo urbano (o que abrangue o concello, non a 'gran Barcelona' entre 1,5 e 2 millóns de habitantes, e é visitada por entre 2 e 3 millóns de turistas anuais. A ratio turistas/habitante é pois duns 1,5 turistas por habitante e ano.
Venecia, cos datos actuais antes expostos, ten unha ratio duns 400 turistas/habitante e ano.

Imaxe de http://www.shutterstock.com/

En Ribadeo, con máis de 95 000 persoas pasando o ano pasado polas oficinas de Turismo (centro da vila + catedrais, info facilitada hoxe mesmo pola oficina), a cifra de visitantes non baixa de 200 000 no 2014, o que fai unha ratio superior a 20 turistas/habitante e ano, considerado o conxunto do concello. No medio xusto entre Barcelona e Venecia.
Evidentemente, Ribadeo non é nin Venecia nin Barcelona para o turismo, nin polo que ofrece, nin polo tamaño nin por outras moitas cousas. Mais xa hai tempo temos falado no blog das terrazas (máis de 1000 m2 estimados no 2011), por exemplo, ou do uso para turismo privado de propiedades públicas... é semellante a esas cidades pola influencia na mentalidade da xente? Polas tramas derivadas do turismo? Pola influenza turística? Polo gasto de cada turista? Coido que se levo dicindo moitas veces que debemos falar do Ribadeo que queremos, cada vez é máis urxente: se non hai un plan, se non somos conscientes, se non participa todo o pobo, será casualidade que as cousas saian ben ou a gusto da maioría.

Turismo e marxinalidade: do 'ven!' ó 'non veñas! (se non es acomodado)'

 Turismo e marxinalidade: do 'ven!' ó 'non veñas! (se non es acomodado)'

     As reviravoltas da promoción, desenvolvemento e aproveitamento turístico dan moito de si para comentar, estudar e (coido) mellorar, segundo os criterios que se elixan e os fins que se pretendan.

    Agora mesmo, estes días, remato de ver varias novas que indican cousas como que España anda na procura de viaxeiros de clase alta para 'evitar a saturación' (= ter máis ingresos con menos viaxeiros), nova de eldiario.es. Ou como que Ámsterdam leva un ano tentando que os 'viaxeiros ligados á festa', o 'turismo máis barato', non vaia á cidade, noticia de La Vanguardia, cun lema que, nese caso, é claro: 'Non veñas!'. Cousas ambas que se poden traducir como unha 'táctica Alcoa' no turismo (por poñerlle algún nome): 'deixa sitio, que non produces tantos beneficios'. Ou outras novas que pouco van salientando as voces que cuestionan o turismo no seu conxunto, as aglomeracións que se producen en determinados momentos, a xentrificación mesmo moitas veces imperceptible pero non por iso menos efectiva, as vivendas de uso turístico co encarecemento do alugueiro e falta de espazos para alugar, o impacto medioambiental despreocupado mentres algúns teñan ganancias...

    Novas que informan de algo que quen o sufre ten moi sabido: o querer meter máis e máis turismo, sacar máis e máis beneficios, leva á falta de poder de xestión racional do medio ambiente, falta de equidade económica da zona, desprazamento da xente que sufre o fenómeno, etc.

    É un fenómeno, que se chama moitas veces 'turistificación', que se vai producindo nun e outro lugar, como se de contaxio dunha enfermidade contaxiosa se tratara. Hai zonas da xeografía galega que van máis adiantadas no proceso e teñen recibido máis impacto, e outras que van máis atrasadas ou que, sinxelamente non o sofren por quedar fóra dos circuítos turísticos.

    Aí entra a segunda palabra do título: a marxinalidade, que pode ser entendida en múltiples xeitos. Marxinalidade dunhas zonas que quedan fóra do desenvolvemento posible ou do desenvolvemento social. Marxinalidade de xente que queda á marxe das consideracións de servizos ou posibilidades que se fan mirando só ó turismo. Marxinalidade mesmo de consideracións que quedan á marxe, non sendo atendidas en favor doutras que son sobreatendidas ou miradas como únicas a atender. Marxinalidade tamén de beneficios, na procura dese ‘beneficio marxinal’ unha vez externalizados, pasados a outros, todos os prexuízos. Marxinalidade que remata por sobresaír a pesar de que sería case invisible, como tal estar á marxe dun proceso hexemónico que non mira máis que cara adiante. Marxinalidade do propio territorio, visto como lateral a aquel de onde veñen os turistas. E con iso, marxinalidade da poboación local. Na versión ‘ven’, máis punzantes algunhas delas. Na versión ‘non veñas’, outras... Nun e outro caso, en xeral, marxinalidades como tal descoidadas, fóra do foco, que parecen non existir sobre o papel aínda que sexan a realidade. E, polo tanto, ó non ter conta delas hoxe, con tendencia a seguir descoñecidas e medrando.

ESCUDO DE ARMAS DO PARADOR DE TURISMO. Francisco José Campos Dorado

Situado no lateral dereito da fachada frontal segundo se chega ó Parador de Turismo de Ribadeo, sobre a parede de pedra vista, está este precioso escudo de armas español, timbrado cunha coroa de xénero descoñecido e sen clasificación.
É un escudo español clásico, cuadrilongo redondeado por abaixo. Está adornado con molduras independentes de recheo nos soportes, e outras continuas e simétricas que conforman unha segunda bordura de deseño moi elegante en forma de casulla como os escudos aristocráticos. Na punta está sostido por molduras miúdas que cerran un conxunto harmonizado e esteticamente ben distribuído.
Está cuarteado en catro, cun escusón no abismo.
Primeiro cuartel, aparece gravado en campo de azur dúas táboas en pau, bordura de prata con oito caldeiras de sable, son armas arbitrarias dos Taboada (Nota: as “armas arbitrarias” en Heráldica, son signos xeroglíficos que adoptan ser brasóns distintivos de familias pero que non o son propiamente). As armas dos Taboada son propiamente: en campo de azur tres táboas en pau (verticais) e bordura de oito caldeiras de sable (cor negro). Segundo cuartel, armas da Casa de Zúñiga descendentes dos reis de Navarra, e dos duques de Béjar: en campo de prata unha barra de sable, e posta en orla unha cadea de oito eslavóns de ouro. A Casa de Zúñiga, está relacionada desde antigamente con Ribadeo, posto que, en 22 de decembro de 1431 o Condado de Ribadeo é concedido polo rei Xan II de Castela a D. Rodrigo de Villandrando que en primeiras nupcias cásase con Dª. Margarita de Borbón, que morreu moi nova, é volve a casar en segundas nupcias con Dª Beatriz de Zúñiga.
Terceiro cuartel, xaquelado de quince casiñas cadradas, oito entrantes de ouro e sete saíntes de gules, estas cargadas cada unha, de tres faixas de prata. Son armas dos Ulloa.
Cuarto cuartel, en campo de ouro cinco estrelas de oito puntas de gules postas en sotuer (postas en aspa). Son armas dos Fonseca.
No escusón do abismo, oito aspas rodean un segundo escusón cuarteado en catro, e cada cuartel cunha árbore igual. Non atopamos as liñaxes deste escusón, que son armas principais do escudo, pois cargan “sobre o todo do todo”. Posiblemente este escusón represente as armas do cabaleiro que Ribadeo tivo como mecenas para levar a cabo as obras do Parador e do Instituto Laboral.
No escudo están representados os matrimonios das familias que loitaron polos dereitos de Galiza, e perderon. Alonso de Fonseca xunto con Fernán Pérez de Andrade loitaron polo Dereito o Voto nos tempos de Carlos I. No ano 1520 estourou o Movemento Comuneiro contra da centralización do poder na capital do estado, coas perdas consecuentes para as cidades “provincianas”. Carlos I sabía da capacidade de manobra da nobreza galega e nomeou rexente de Galiza a un estraño ás necesidades do pobo galego, o Conde de Fuensalida. Estas manobras, mal intencionadas, obrigaron os fidalgos galegos a ir abandonando pouco a pouco Galiza, e fóronse a instalar a corte do rei, o que consolidou a autoridade real en Galiza, pero aquelas familias souberon, dalgunha forma, manter o poder e a influencia.
O Parador de Turismo e o Instituto Laboral, inaugurados o mesmo día 30-Agosto-1958, foron dúas obras de amplísima proxección no tempo, para o porvir dos veciños de Ribadeo e a súa comarca, e quixéramos recordar aquí, un pouco daqueles históricos momentos.
A primeiros de Setembro de 1953, no Consello de Ministros, acórdase construír o Parador de Turismo de Ribadeo, e asínase o 11-Decembro-1953. O lugar elixido para a súa construción, foi o Cemiterio Vello (foto 2) pola beleza natural da paisaxe sobre a Ría de Ribadeo, e polas comodidades próximas dentro do núcleo urbano do pobo. No proxecto entraba a construción dun Parque de Festas, con servizos deportivos para o gran turismo, así como, un plan de modernización da estrada Ribadeo-Ferrol pasando por Viveiro e Sta. Marta de Ortigueira. Falábase tamén, de que no lateral do Parador habería unha ampla escalinata que permitiría seguir contemplando desde o pobo o paisaxe da Ría, e por onde se daría un rápido servizo de acceso o peirao de Mirasol, onde se supoñía que atracarían os iates de pequeno e gran porte dalgúns dos clientes. Estas obras colaterais non se fixeron, e no lugar da escalinata, edificouse a Residencia do Eo, a finais da década dos 60, quedando sen aquel rápido acceso o peirao de Figueirua ou Mirasol. Abriuse por xunto, a Avenida de Asturias que logo continuaría coa Avenida de Galicia, ata o Instituto.

Estaba de Alcalde, por aquel entonces, D. Francisco Maseda García (Pancho Maseda) que se desviviu en esforzos para conseguir aqueles ansiados proxectos, pois sabía da gran mellora que ía representar para o benestar de Ribadeo, xa que institucións industriais ou de calquera outra clase proporcionaban vida, traballo e prosperidade, cimentos estables da vida cotián dos pobos.
As escrituras de compravenda dos terreos do Cemiterio Vello e sitios laterais ata a estrada de Mirasol, foron asinadas a finais de Decembro de 1954, ante o Notario desta vila D. Francisco Vigil de Quiñones y Villalva, polo Delegado Provincial D. Jesús Pedrosas Latas, polo Alcalde de Ribadeo D. Francisco Maseda, e polos propietarios dos terreos Dª Elisa González Monteavaro e seu marido D. José Meira Amoroso, por D. Jesús Rodríguez Brasa e seus fillos D. Jesús e D.Hector Rodríguez Freijo, e por D. Antonio González Miró. Os terreos pasaron a ser propiedade do Ministerio de Información e Turismo (La Comarca 2-Xaneiro-1955).
Nese mesmo ano, B.O.E. de 9 de Novembro de 1954, tamén se aceptan polo Patronato Nacional de Ensinanza Media e Profesional, 8 800 m² de terreos ofrecidos polo Concello de Ribadeo, no Xardín e na Faxarda para construír o Instituto Laboral de modalidade Agrícola-Gandeira, que levou o nome de Carlos Mª Rodríguez de Valcarcel, daquela Director Xeral do Instituto Nacional de Emigración. As costas das tramitacións notariais, fiscais e rexistros para formalizar o acordo, correron a conta do Concello. As obras foron proxecto do Arquitecto Xefe de Construcións do Ministerio de Educación Nacional, D. Francisco Navarro Borrás.
As clases de Bacharelato Laboral comezaron provisionalmente no curso 1955-1956 na Casa do Óptico, e o novo edificio foi inaugurado polo Xefe do Estado D. Francisco Franco o mesmo día que tamén se inaugura o Parador de Turismo, o día 30 de Agosto de 1958.
Tratamos de atopar quen sería o “padriño” de Ribadeo, que está expresado no escusón do abismo do escudo do Parador, revisando o nome das múltiples Autoridades que acompañaban o día da inauguración o Xefe do Estado e a súa dona Dª Carmen Polo, e atopamos, o Almirante Nieto Antunez, o Gobernador Civil D. Enrique Otero Aenlle (que como veciño de Ribadeo seguramente tivo moito que ver coa culminación do proxecto apoiando o traballo metódico e ordenado do Alcalde), o Xefe da Casa Civil Conde de Loja, Ministro da Gobernación, Xeneral Alonso Vega, Ministro de Información e Turismo, Sr. Arias Salgado; Ministro de Educación Nacional, Sr. Rubio; Director Xeral de Ensinanza Laboral, D. Guillermo de Reyna; Secretario do Ministro de Educación, Sr. Tena Artigas; Delegado Nacional de Asociacións, D. Manuel Fraga Iribarne; Capitán Xeneral da 8ª Rexión Sr. Gutiérrez de Soto; Capitán Xeneral do Departamento Marítimo Sr. Fernández Martín; Xeneral da División Aérea Sr. Fernández Longoria; Rector da Universidade de Santiago Sr. Legaz Lacambra; Bispo de Mondoñedo Doctor Argaya; Bispo Auxiliar de Lugo Doctor Ona de Echave; Xefe da Casa Militar Teniente Xeneral Sr. Asensio e Segundo Xefe da Casa Civil D. Fernando Fuentes Villavicencio.
Ningún apelido destas autoridades, ten que ver coas liñaxes do escudo. ¿Foi o escudo de armas un simple trámite de decoración, con “armas arbitrarias”...? ¡Quizais sí...ou quizais non, pois hai cousas que se fan “daquela maneira”, isto é, sen explicación se non estás “no allo” do asunto! ¿Bon ou mal sistema...? Non o sei, pero o Parador de Turismo e o Instituto Laboral fixéronlle a Ribadeo “mil bienes” e debera de cundir o exemplo para seguir a facer obra pública e conseguir Institucións con futuro, tales como, a Residencia de Anciáns ou o Xulgado de Primeira Instancia e Instrución, entre outras.

Reordeación da oficina de turismo

Non sei de onde saiu a cousa, pero a Oficina de Turismo está reordeada. Máis vistosa, aínda que en canto ó aproveitamento práctico do espazo ...
A primeira imaxe, tomada do sigpac, a situación da oficina, co norte arriba, aparece ó norte o parque, ó leste o templete e a vella oficina de turismo, ó sur o convento e o auditorio, ambos cortados, e no centro, o edificio de turismo.
Na segunda imaxe, os cocos, dentro da oficina, na esquina segundo se entra, á dereita (é dicir, no punto máis ó norte), acompañados cos cabezudos (noutro lugar da oficina están as vellas cabezas de Coco e Coca)
A terceira imaxe presenta o fondo esquerda do interior do edificio (cara á esquina máis ó oeste na imaxe do sigpac), lugar a onde se trasladou o cadro do Viejo Pancho polo que preguntou hai tempo o Tesón. Na mesa, libros do bookcrossing que complementan o baúl ó seu pé, quizáis un pouco alonxados de quen os poida usar ó ter un espazo de mostrador entre o público e a mesa, que en cambio, favorece a visión do cadro. Tamén na mesa, unha curiosa e detallada reproducción da Torre dos Moreno, que debido á súa escala queda lixeiramente arrinconada polo resto da mostra.
As últimas catro, sobre o barco reproducido que leva xa tempo na oficina de Turismo despois de estar no piso superior da biblioteca, a fragata 'Santa Eulalia', como reza nun dos carteis en metacrilato das últimas fotos. Entendo que a fragata é a reproducción da que se pode ver no porto de Barcelona (aquí, en detalle lateral), se ben non din atopado datos abondo que o respaldaran.
Parece un contraste a foto do barco no centro da estancia en relación á toma rasante en cuberta, que da a idea dun auténtico baixel en posición de navegar. Os letreiros en metacrilato dan indicacións útis para comprender mellor o barco.
Así pois, quen entre na oficina de turismo ribadense, visitante do pobo, terá un pequeno museo e unha primeira impresión favorable. O seu uso como centro de exposicións, en cambio, coido que está dificultado.

Humanización ou xentrificación?

Unha pequena serie de apuntes en espera dun auténtico comentario:

- "Nazario: Era una ciudad de provincias y continúa siéndolo, pero en un momento concreto el alcalde Maragall empezó una labor de remodelación con motivo de los Juegos Olímpicos de 1992 y así surgió una especulación brutal. A partir de las Olimpíadas, aunque creo que fue más bien un fenómeno de la Globalización, empezó el fenómeno del turismo masivo. Para mí el turismo es una especie de caballo de Atila que arrasa con todo mientras trivializa y uniformiza el conjunto hasta el punto que poco importa el lugar de visita porque allá donde vayas te encuentras el mismo tipo de comportamientos y tiendas mientras todo se degrada. Hoy en día el centro de la ciudad se ha arruinado salvajemente."
"Y la Rambla en los setenta era un lugar de activismo cultural y ahora es el máximo símbolo del parque temático. Y la plaça Reial, que ahora es un apéndice de la Rambla, que antes era un sitio de pasear y encuentro. En el Café de la Ópera nos reuníamos los amigos, charlábamos e intercambiábamos proyectos. Hoy en día es un sitio imposible. Se ha encarecido todo y a ningún barcelonés normal se le ocurriría sentarse en una de sus terrazas. El espectáculo que ofrece en la actualidad es degradante entre despedidas de soltero, gente vestida de modo ordinario, personas con la nariz pegada al teléfono y un nulo interés para nada que no sea el turismo."

- Botando números co turismo http://ribadeando.blogspot.com/2015/07/botando-numeros-co-turismo.html
- Mentras, perdemos xulgado http://ribadeando.blogspot.com.es/search/label/xulgado , a aduana http://ribadeando.blogspot.com.es/2013/11/unha-aduana-reducida-edificio-aduana-de.html ...

- Pensando Ribadeo como cidade democrática https://www.diagonalperiodico.net/saberes/31116-habitar-ciudades-democraticas.html
- Definición de Xentrificación https://gl.wikipedia.org/wiki/Xentrificaci%C3%B3n

INCUMPLIMIENTO DE LA 7ª PROPUESTA ELECTORAL DEL PSOE EN LAS ELECCIONES PASADAS. José María Rodríguez Díaz (2007)

   Un breve repaso sinóptico á economía de Ribadeo e as súas posibilidades...

Sábado, 07 de abril de 2007

INCUMPLIMIENTO DE LA 7ª PROPUESTA ELECTORAL DEL PSOE EN LAS ELECCIONES PASADAS

• Publicado por jmrd_ribadeo a las 16:40

LAS 10 PROPUESTAS ELECTORALES DEL POSE DE RIBADEO

7ª Propuesta: “Potenciación de los sectores productivos y de servicios”

Esta propuesta nos habla del impulso que, bajo la batuta del Sr. Vacas, el PSOE iba a dar a los sectores productivos y de servicios, en el caso de alcanzar el gobierno de la alcaldía.
Para empezar se impone una somera referencia a estos sectores, para poder hacer una valoración del posible apoyo y estímulo que necesitan y de lo que en realidad obtuvieron por parte de este gobierno local.
Los sectores señeros que destacan en nuestro concejo, ya desde tiempos antiguos, son, sin duda, el comercio, muy importante en los siglos XVIII y XIX, y, también, la hostelería en tiempos ya más recientes. Y actualmente, el turismo, con perspectivas de un futuro brillante.
Cabe, también, señalar, por su importancia actual, el sector de la construcción. Un sector que, aunque sujeto a las vicisitudes coyunturales que puedan sobrevenir y sin que podamos prever sus horizontes de futuro, está hoy muy en auge en nuestro concejo.
En cuanto al sector industrial, más boyante en el pasado, no se aprecia especial incidencia en su desarrollo actual, quizás, por la carencia de un Polígono Industrial que favorezca su crecimiento y que no fueron capaces de hacerlo operativo. El sector pesquero, tan importante en un pasado no muy lejano, es hoy residual. Se encuentra inmerso en una situación de decadencia tal que, de continuar por este camino, no sería exagerado pronosticar su total desaparición en un futuro cercano.
Y si pasamos a analizar el medio rural del concejo son dos los sectores fundamentales que merecen nuestra atención: El agro-ganadero y el forestal, por los que nada se hizo desde el concejo.
Por lo que toca al sector de los servicios, ciertamente en auge en Ribadeo, no pasa de ser un intento de estar a la altura de las demás villas cercanas de similar categoría, para dar respuesta con el a las actuales exigencias que demanda la población y el mercado.
Un breve análisis de las actividades realizadas por el actual gobierno local durante este mandato en la potenciación de los servicios en el concejo de Ribadeo se constata una ausencia total de actuaciones dirigidas a la mejora de este sector.
En cuanto a la potenciación del turismo, estamos en donde estábamos con el gobierno anterior. Ni más ni menos. La recuperación del castro de As Grobas, un posible elemento de primer orden de cara al turismo, sigue pendiente de acometer ¿A qué ha dedicado su tiempo la famosa Gerencia de Turismo en estos cuatro años de existencia? Todos sabemos que el turismo estacional es importante, pero no suficiente para resolver el futuro económico de Ribadeo. Y en cuanto a la potenciación del medio rural, ¿qué ha sido de las tan prometidas pistas de acceso a los montes, la reparación de las redes viarias rurales o la creación de la nueva concejalía para lo rural, dedicada a mejorar la economía en este sector, que tan insistentemente había prometido el alcalde en los mítines electorales de su pasada campaña? Si bien no es este el momento de establecer comparaciones entre los dos partidos hoy en el gobierno, lo poco que se está sacando adelante, es, precisamente, por impulso del BNG, que, con sus iniciativas, está haciendo una apreciable labor con las obras que acomete para sacar adelante algunos de los proyectos heredados del gobierno anterior del PP, como fueron la renovación de algunas calles de Ribadeo, aunque sin entrar en la calidad de su ejecución. La carencia de recursos económicos no es razón suficiente para justificar estas omisiones en la acción de gobierno. ¿Qué destino se da, sino, a lo recaudado por los altos impuestos que pagan los ciudadanos, las innumerables licencias de obras y otros sustanciosos ingresos? ¿Por qué no se aprovecharon adecuadamente las subvenciones que otros organismos conceden para la mejora de estos sectores y que se pierden por no solicitarlas? ¿A dónde se fueron, por ejemplo, las subvenciones para las pistas forestales y vías rurales, que otros concejos supieron aprovechar? ¿En dónde está, pues, la potenciación de los sectores productivos y de servicios que prometía el alcalde en su decálogo electoral? Estamos ante el séptimo fraude del alcalde al electorado.-

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

Ribadeo aumentou o turismo un 12 % o pasado ano

Hoxe, 17 de xaneiro, comeza FITUR, a feira internacional de turismo que é visitada por representantes ribadenses dende hai xa moitos anos. Esta edición, o concello sacou unha nota (onte) na que indica que vai ir a concelleira do ramo, Ana Mª Martínez, o alcalde e a técnico de turismo. Non se di nada sobre membros da oposición, que tamén teñen participado en moitas edicións. Algo que non quere dicir que non aparezan dun xeito ou outro tamén por alí (e tamén polo xornal aquí).
Recollendo o que di a nota de prensa de onte, fala a concelleira de que o pasado ano 2017 foron atendidas nas oficinas de turismo de Ribadeo, 114 701 persoas, 12 534 máis que no ano anterior. É dicir, no 2016 atendéronse 102 167 persoas, cun aumento porcentual deste ano en relación ó anterior do 12,27 % nese indicador de movemento turístico. É evidente que o turismo en Ribadeo non está en tempada baixa.
En canto a FITUR, fixen a mesma experiencia que o pasado ano, procurando na súa web por 'Mariña', e entre moitas empresas e outras entidades chamadas máis ou menos así (incluído o concello de Marinaleda, ó que non lle coñecía o seu tirón turístico), aparece a Mancomunidade de Municipios da Mariña como expositora. A procura de 'Ribadeo' resulta moito máis doada: como o ano pasado, só aparece o Parador. En baixo deixo as dúas fichas de ambos.

O que fixen tamén foi procurar polo lema que a bombo e platillo se anunciou hai uns anos (en FITUR 2015), ribadeoxqsí, e resulta que os resultados seguen a baixar:199 resultados fronte a 45 700 000 por FITUR 2015. É dicir, se o impacto relativo en febreiro daquel ano non chegaba ben ó 0,01 %, na actualidade anda polo 0,0004 % en relación ó FITUR dese mesmo ano.

1º de agosto, turismo

Deixando polo momento outras entradas pendentes, paso a poñer unha pequena ilustración da oficina de turismo hoxe.
En primeiro lugar, o libro de sinaturas contra a violencia de xénero, no que esta mañá, despois de dous días da xuntanza no salón de plenos, había exactamente 45 sinaturas contando a miña, de 1800 ocos que hai. Coido que haberá que mobilizalo (xa hai algunha medida pensada) para que surta algo de efecto. E aproveito para dicir que, mentras esteña na oficina de turismo, a xente (ti mesmo), pode asinar...

A segunda foto é dunha pantalla amosando un sitio que non lembro que fora grandemente publicitado: http://www.ribadeorutas.org , un sitio con posibilidades para facer rutas por Ribadeo, con moitas fotos e diversas alternativas. Cun ordenador dispoñible na oficina, menos aparatoso que o da cristaleira da vella oficina de turismo, pero máis práctico e aproveitable pola xente. Mágoa que as novas rematen no 13 de maio deste ano e no Firefox se vexa con algún que outro desaxuste...
A terceira e cuarta fotos son de cocos e cia, almacenados na oficina de turismo nun conxunto chamativo pero en batiburrillo con outras cousas que alí hai, como a maqueta do veleiro ou ... as bicicletas 'desaparecidas' que se ven a última foto.

... onde se amosan oito das bicicletas de préstamo, moi desarboladas e nun estado non ideal, pero presentes e dispostas para cumprir a misión de empréstito. Quizáis sería cousa de poñerlles un carteliño de aviso de 'renting'?

Pleno especial sobre petición para a festa das Cruces

Hoxe. Si, este si estaba avisado por unha nova do concello. Dende hai tres días. Como non vou poder ir, pero é previsible (ver a nota de prensa embaixo) unanimidade e rapidez para pedir que a Romaría das Cruces sexa Festa de Interese Turístico de Galicia, unha pequena lembranza dun pleno ordinario, de 24 de marzo deste ano, onde se presentou unha moción relacionada coa festa.
E, unha lembranza máis: este luns, 5 de xuño de 2017, toca romaxe nas Cruces!
A continuación, a nota de prensa do concello:

A SESIÓN DARÁ COMEZO ÁS 20:30 HORAS
Romaxe das Cruces
30/05/2017
No pleno extraordinario que se celebrará este xoves, día 1 de xuño, someterase a aprobación unha proposta relativa á declaración de festa de interese turístico de Galicia para a Romaxe das Cruces que ten lugar e A Ponte (Arante). Asinan esta iniciativa a asociación de veciños O Formigueiro, o párroco, un historiador especialista na romaxe, a concelleira e a técnica de Turismo, e os voceiros municipais do PP, PSOE e Ciudadanos.
A concelleira de Turismo, Ana Martínez, lembrou que "esta é unha festa na que se celebra a vitoria dos veciños e das veciñas, a forza, a unión, de sete parroquias, ademais tamén esa unión de dous concellos, o de Ribadeo e o de Trabada, coas parroquias que participaron para defenderse ante o exército de Napoleón durante a guerra da Independencia, alá polo ano 1809. Falamos de máis de douscentos anos de antigüidade e case unha celebración ininterrompida, e iso ten valor porque precisamente os veciños, os verdadeiros artífices desa festa, son os que conseguen que siga estando aí, siga estando viva, siga mantendo a tradición, e eu creo que iso debería ser valorado dunha maneira bastante importante".
A edil nacionalista subliñou que "o interese non soamente está no turismo, eu creo que este é un interese que vai moito máis aló, é un lugar de interese patrimonial. Temos un santuario magnífico cunhas pinturas que non se poden atopar, únicas en Galicia. Temos historia, relixiosidade, o Camiño de Santiago pasando á súa beira, creo que o enclave é magnífico. Ademais despois de percorrer os diferentes santuarios que imos atopando desde Ribadeo ata A Ponte ao pé do Camiño de Santiago, chegar aquí é practicamente como quen chega a Compostela. Pode atoparse aí con algo magnífico e ademais eu creo que esa é a posta en valor que temos que ter".
A concelleira ribadense dixo que "a declaración da festa en si é importante, pero eu penso que debemos ir máis aló e poñer en valor todo o que supón, todo o que define ese culmen final de chegar á festa".
Ana Martínez quere "darlle as grazas a esa mesa que traballou para facer unha memoria relativa a todo isto. A mesa estivo composta pola asociación de veciños O Formigueiro, polo seu presidente Javier González, pola súa secretaria Azucena González, quen participou dunha maneira moi activa cando estaba de xerente comarcal en poñer en valor esta festa e a súa participación foi fundamental en canto á documentación e ao traballo para a elaboración da memoria. Quero darlle as grazas tamén ao párroco Carlos Trevín, que aportou información e traballo importante, a Emilio Piñeiroa, historiador e experto no santuario das Cruces e en todo o que conforma a propia celebración, á técnica de Turismo, a Begoña, que leva tempo traballando para conformar este traballo, e aos voceiros e voceiras dos grupos que formamos a Corporación Municipal".
A concelleira de Turismo declarou que "para min foi un luxo participar e consensuar unha proposta que desde logo non leva ningunha connotación política, simplemente é a posta en valor do noso territorio, do noso patrimonio, dos nosos veciños. Conseguir que isto teña nun futuro máis peso en canto a que desde as diferentes administracións teñan en conta a necesidade que hai de axudar a valorizar o propio santuario, de dar visibilidade a algo tan magnífico como son as pinturas que se atopan na propia capela. Creo que temos unha xoia no noso concello que está na Ponte de Arante, e desde logo con esta declaración de festa de interese turístico buscamos acender esa chispa que dea lugar a que se teña en conta o verdadeiro valor do que supón a Ponte de Arante. Polo tanto nesta semana, de maneira unánime e conxunta, levaremos a pleno a declaración e a petición de festa de interese turístico para a festa das Cruces, que se vai celebrar xa o vindeiro luns día 5".
A edil quere "convidar a que a xente acuda a ver ese bandeo de pendóns, esa convivencia entre as diferentes parroquias e os diferentes concellos como son Trabada e Ribadeo, na unión da propia Ponte de Arante. Fago este convite para vernos e xuntarnos todos o luns na Ponte de Arante".

O turismo de ruído e alcohol non aparece na lista.

A pasada semana foi de celebracións e declaracións en Ribadeo. Nembargantes coido que os concellos estaban esperando secretamente para un estudo sobre o turismo na zona lles axudar a potenciar económicamente ós seus municipios. As conclusións feitas públicas polo Conselleiro de industria son abondo craras. sinálanse no sondeo, segundo a prensa, que o desenvolvemento turístico da Mariña (parece que para estas cousas son un pouco máis cabales e esquécense do enxendro das tres Mariñas) debe basarse, en orde de maior a menor importancia, no turismo rural e de natureza, gastronómico e cultural, náutico, de sol e praia e relixioso. O turismo de ruído non é nomeado na lista, así como tampouco o do alcohol, ambos potenciados direita ou indireitamente en algúns lugares como Ribadeo. O mini estudo realizado por min xa vai anos amosando que o ruído non era productivo vése confirmado unha e outra vez, pero parece que non se quere entender polos intereses que xa hai en xogo.
Natralmente, non é a única conclusión á que chega o estudo: tamé faltan infraestructruas, como as de comunicacións, ou reequilibrar unha escora turística forte cara ó turismo de calidade (vamos, ese que deixa máis cartos e contamina menos). Queda moito por facer. Esperemos que non se faga a costa dos que vivimos aquí e non temos negocio, incluídos veciños e medio ambiente.
É dicir, o estudo non me deixou comentar nin a inauguración do ximnasio na piscina municipal, nin a estrea (perdón, 'probas de funcionamento', que hai que saír varias veces nos papeis co mesmo tema) dos contedores soterrados e separados por tipos de lixo , nin a proposición (honesta, supoñemos) á rúa Doutor Moreda como peonil ou semi, ou a apertura de liñas de axuda para a terceira idade. O certo é que a comarca, e Ribadeo, móvese. Xa teño expresado as miñas dúbidas de se é un movemento en vacío ou aínda contraproducente ou non. Prego porque alomenos unha parte importante dese movemento non sexa en vacío nin contraproducente. E tento aportar o meu grauiño de area para que así xea.

Os turistas poden, os de Ribadeo, non

A xente de a pé non protesta en Ribadeo. Sábeno por aí nas 'estruturas de poder', e por iso non pasa nada.
A raíz dunha nota de prensa de ACISA, que xa saíu reflectida por exemplo na Comarca do pasado fin de semana (4 de xullo) e que ven confirmada por exemplo nunha nota de prensa da Consellería de onte (8 de xullo), a cousa está clara: Os turistas teñen privilexios que non temos os ribadenses. Os que durmimos aquí todo o ano e nos desprazamos coma sempre non podemos acollernos ós pases que facilitan hoteis e transporte turístico para ver as Catedrais.
Non importa, parece ser, que haxa un plan, e sen modificación oficial, se incumpra deixando sobrepasar o número de visitantes establecido e que rixe na web https://ascatedrais.xunta.es (4812, número curioso sobre o que xa teño escoitado algunha cábala non menos curiosa sobre a súa orixe en relación coa data de nacemento dalgún político). Parece que había razóns para deixalo nun número (estrambótico ou non), pero non importa, xa é papel mollado: Pode entrar calquera cantidade de xente mentres sexa turista. Na primeira semana, do 1 ó 7 de xullo, non houbo ademais problema de aplicación: pasaron 'só' 13 011 turistas, cun pico de 2439 o sábado 4 (o que deixa 10 572 para os seis días restantes, cunha media de 1762 visitantes diarios para eses días, domingo incluído). Como dato extra, corto e pego un parágrafo da nota de prensa da Consellería: "En relación aos visitantes que accederon ao Monumento Natural acreditando ter pernoctado nalgún establecemento de Ribadeo, as cifras ascenden a un total de 526 persoas -129 no sábado 4 de xullo-. Estas persoas beneficiáronse dunha medida específica encamiñada a favorecer a economía local e promover un turismo sustentable". A cortapegada é debido ás últimas verbas: a medida de ampliación sen límite do aforo diario é favorecer a economía local e tamén promover un turismo sustentable. Mentira.
Hai uns días caeu diante dos meus ollos un artigo, preguntándose por que ía querer alguén responsable limitar o turismo. Deixando a unha beira os tópicos 'turistas fóra' que calquera pode ter visto en pintadas illadas dende xa hai anos, defendendo o enxebre porque si, coido que en Ribadeo cada vez ten máis sentido un repensar o turismo, ese ó que se ve abocado o pobo sen ter sido nunca declarado en relación a unha definición do Ribadeo que queremos. Que ninguén poña o berro xa no ar. Non se trata de botar ós turistas, senón de permitir vivir en Ribadeo sen ser asoballados en espazo, ruído, permisos de visita... Non se trata do uso da represión dunha nova lei que entendo ilegal e nociva, nin de ter que queixarse e facer presión porque o poder municipal deixa facer (o último caso difundido, en Foz hai uns días). Non, trátase de que a máis de turistas, hai veciños. Hai ribadenses que se ven afectados por máis cousas que as colas dos supermercados.

ACTUACIONES TEMERARIAS EN RINLO. José María Rodríguez Díaz (2009)

    Unha lembranza do impacto do turismo e da disposición das autoridades privilexiando un xeito de entender a economía fronte a outros valores.

Viernes, 30 de octubre de 2009

ACTUACIONES TEMERARIAS EN RINLO

• Publicado por jmrd_ribadeo a las 10:27

El excepcional paisaje que se extiende a lo largo de la zona costera en donde están ubicadas las cetáreas de Rinlo es el producto de la pátina que el tiempo ha dejado y la mano de las pasadas generaciones han ido imprimiendo a ese bello entorno del litoral. Una huella de la actividad y de la forma de vida de sus habitantes, representada por los pequeños huertos cerrados con paredes de piedra, expresión de la actividad laboral y cultural de los vecinos de Rinlo, y por las tres cetáreas que constituyeron su industria local en el siglo pasado. Pretender alterar ahora, como parece que pretende hacer Costas, el testimonio de la forma de vida de los habitantes de Rinlo, bajo el eufemismo de su “puesta en valor” con fines turísticos, equivale a patrocinar un grave atentado contra la herencia de las pasadas generaciones de este pueblo. Actuaciones a las que Costas ya nos tiene acostumbrados con casos como el del inútil ascensor de Ribadeo o el mamotreto del Faro.

El proyecto de construcción denominado “Ruta de las Cetáreas de Rinlo”, patrocinado por la Demarcación Provincial de Costas, corre el peligro de acabar transformando negativamente esos valores transmitidos desde el pasado, representativos de su historia, borrando sus componentes de memoria y recuerdo de una forma de vida de sus habitantes. Alterar el aspecto que la naturaleza ha modelado en este reducto natural de las cetáreas de Rinlo, pavimentando sus ancestrales y discretos senderos con cemento, lastras, barandillas y otros caóticos y variopintos elementos extraños al paisaje, como se ha hecho en otras rutas similares muy cercanas a este lugar, con el único resultado de masificar el turismo como se hizo con la playa de Augas Santas, no es el mejor medio de proteger, conservar y potenciar la belleza primitiva y natural de nuestro litoral. Al contrario, constituye una intervención agresiva contra la ordenación de los espacios costeros, sin darse cuenta de que la belleza de nuestro espacio litoral no está en el cemento sino en el carácter rústico y agreste que ofrece la misma naturaleza. Con estas intervenciones y en el transcurso de pocos años pronto veremos todo el litoral lucense lleno de paseos artificiales y otras actuaciones agresivas que desvalorizan el patrimonio costero. Eso es lo que va a suceder en Rinlo y en su entorno con este proyecto. Desaparecido su aspecto actual, qué bellezas naturales nos quedarán después para contemplar y disfrutar? ¿Por qué hay que alterar y “poner en valor” un litoral que ya es en sí mismo un paraíso natural, para convertirlo en algo mediocre y artificial? ¿No es acaso posible conservarlo, tal y como es, para disfrutar del paisaje en todo su esplendor natural y leer en él la historia de los antepasados de Rinlo, manifestada en la autenticidad de sus senderos, de sus cetáreas y de sus huertos?

Resulta curioso observar que estas actuaciones de Costas están dirigidas, según ellos, a “rescatar”, “recuperar” o “poner en valor” el patrimonio medioambiental. Y ante estos tópicos, uno se pregunta, ¿qué entiende Costas por “puesta en valor”? ¿De qué tiene que “rescatar” Costas este bello rincón natural de las cetáreas y “rediseñar” un litoral, que ya es un paraíso natural, para convertirlo en algo distinto y artificial? ¿Rescatarlo, acaso, de los naturales, sus habituales visitantes, y de la memoria de los rinlegos, para entregarlo a un masificado turismo que va a disfrutar de nuestros valores sin dar nada a cambio, salvo ruido, trastornos en la circulación y otros perniciosos efectos derivados de la masificada presencia humana? ¿En dónde está la necesidad de esos paseos artificiales? ¿O no fue esto lo que pasó con la playa de Augas Santas? Y cuando, a este paso, toda la costa esté “urbanizada”, ¿qué le quedará, entonces, de especial? ¿Es esto lo que queremos?

Todos sabemos que ese fenómeno hoy tan de moda que es el turismo, en el que se suele poner la solución a los problemas económicos de las comarcas, es un valor con dos vertientes distintas bien definidas: por una parte, la riqueza económica que el movimiento de masas representa para los pueblos y, por otra, la repercusión negativa que tiene para la conservación de los valores turísticos, debido, precisamente, a la masificación que representa y al impacto que tiene sobre los bienes a proteger. Las actuaciones que se pretenden hacer con este proyecto traerán, sin duda, por una parte, algún bienestar económico para la zona en la que dejarán sus dineros, creando riqueza, de la que algunos se aprovecharán; pero, por otra, nuestra costa será invadida por una gran muchedumbre de turistas que dejarán, como testimonio de su presencia, ruido y caos a lo que ahora es una zona apacible y agradable, llena de valores paisajísticos y etnográficos. Dos aspectos distintos, producto de una dudosa actuación de Costas, de consecuencias nefastas para la historia y la naturaleza, valores que merecen ser tendidos en cuenta y evaluarlos antes de que sea demasiado tarde, como pasó y continúa pasando con otras actuaciones en otros lugares a las que hice referencia en anteriores comentarios.-

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

Wikipedia Matters: os economistas atopan un impacto grande no turismo das edicións de wikipedia

A Torre dos Moreno 'está' na Wikipedia.

 

   Hai uns días o The Guardian titulaba unha información: "Wikipedia edits have massive impact on tourism, say economists. Adding a few paragraphs and photos can boost revenue by £100,000 for small cities". É dicir, 'as edicións de Wikipedia teñen un impacto masivo no turismo, din os economistas. Engadir uns poucos parágrafos e fotos pode lanzar as ganancias das pequenas vilas nuns 100 000 €". E entón lembrei a páxina de Ribadeo. E decidín facer un pequeno estudo: correlacionar as dimensións das páxinas de varios concellos en varias linguas europeas, tentando asemade ter datos de turismo neles. 

   É difícil de facer e cos datos dispoñibles só cheguei a aproximacións groseiras. Non é tan doado ver que vai antes, o mellor artigo na wikipedia correspondente (é dicir, na que fai máis impacto no turismo da localidade) ou o maior número de visitas turísticas. Nin tampouco é equivalente o que supón de promoción un artigo como o de Ribadeo en galego, castelán, francés, inglés ou alemán. Pero si que se nota unha certa correlación entre a bondade do artigo nunha lingua e o número de turistas, aínda que sexa algo difícil de separar doutras correlacións, como o número de falantes nesa lingua ou o número de visitantes dese país a España en conxunto. De calquera xeito, algo que se debera estimar para que as diversas entidades -públicas, pero tamén privadas- teñan un interese en que os artigos relacionados coa súa zona teñan información abonda, veraz e ben presentada. Porque non se trata de facer propaganda, senón de amosar posibilidades, facer un valor confiable da posta en valor da información.

   A cousa pode ir máis aló. A Wikipedia é só unha posibilidade -se ben ideal para un artigo coma este- pola súa teima no punto de vista neutral e o uso xeralizado que se fai dela, directo ou mesmo indirecto -a través doutras páxinas web e sen ser conscientes deese valor-. Só unha posibilidade. Para desenvolver, que tamén na participación do común se beneficia o privado, porque nos beneficiamos todos.

   Unha nota: o estudo inicial que deu lugar á publicación de The Guardian e a esta pódese atopar en http://marit.hinnosaar.net/wikipediamatters.pdf

EL CASTRO DE "AS GROBAS". José Mª Rodríguez Díaz

Publicado no Cargadoiro, blog de José Mª Rodríguez Díaz, o 27 de agosto de 2006.

Domingo, 27 de agosto de 2006

EL CASTRO DE "AS GROBAS"

• Publicado por jmrd_ribadeo a las 10:43

Es cosa sabida que el turismo se está convirtiendo en la principal fuente de riqueza para Ribadeo, tanto en la actualidad como, según se vislumbra, en el futuro inmediato. Por eso, toda la dedicación y el esfuerzo que el gobierno local despliegue en esa dirección será poca. Se trata de aprovechar todos los recursos de que el municipio dispone para este fin. Y este, del que voy a ocuparme, no es el menor. No conviene olvidar que ha sido la suerte de tener un castro famoso en sus cercanías lo que a algunas poblaciones les ha dado verdadero renombre. Y, por eso, bien está que el ayuntamiento tenga contratadas a su servicio personas especialmente dedicadas al estudio y desarrollo de su potencial turístico, como es la Gerencia de Dinamización Turística, y cuente, además, con el apoyo de la Fundación de la Mariña Oriental dedicada, también, a este fin. Lo que no se comprende es la apatía que estos dos entes demuestran en la explotación de un elemento de primer orden para la promoción del turismo local, como es la recuperación del castro de As Grobas, hasta hoy tan olvidado.

Para conocer la importancia que este castro puede tener para el turismo local dispone el concejo de un informe que sobre el hizo el arqueólogo de la Delegación Provincial de la Consellería de Cultura y Turismo, Sr. G. Meijide, que lo califica de excepcional, tanto para su explotación turística como cultural.

Su extensión supera las dos hectáreas y media, sin contar la isla 'A Insua' que originariamente bien pudo formar con el una península y ser, por lo tanto, parte integrante del castro.

La situación de este castro, ubicado en una masa común de la Concentración Parcelaria de Vilaselán, facilita enormemente cualquier actuación dirigida a su recuperación. La simple limpieza de la maleza que lo cubre y una correcta señalización supondría ya inicialmente su puesta en valor por lo que es y por el espectacular paisaje en el que está situado.

Su proximidad a la villa de Ribadeo lo convertiría, sin duda, en un foco de atracción turística y cultural de primer orden, llamado a complementar, de manera importante, otras actuaciones de revalorización de nuestro patrimonio.

Y es muy probable, además, -así lo manifiesta el citado arqueólogo- que se escondan en él interesantes muestras de arquitectura castreña, así como información científica de primer orden. Ya sólo esto lo convierte en un punto de gran interés para realizar excavaciones arqueológicas y aún para pensar en un futuro museo, en el que se expongan, también, los hallazgos del asentamiento de Louselas, ubicado en las proximidades y que hoy se encuentran dispersos en manos privadas.

En estos momentos en que la empresa INSUIÑA, S.L. proyecta instalar una gran piscifactoría en las inmediaciones del castro, no se puede descartar que puedan seguirse serios daños para la integridad de este castro. De hecho, la ubicación de la piscifactoría afecta a una parte importante de su franja de protección. Por eso es urgente fijar y señalizar los deslindes de protección de su perímetro y delimitarlo con una franja suficiente de seguridad para protegerlo de las máquinas y evitar cualquier atropello irresponsable. Harían bien las autoridades locales, a falta de otras actuaciones mejores, en tratar de protegerlo contra posibles atropellos irreversibles.

Corono este comentario repitiendo la sugerencia que hacía el citado arqueólogo de la Dirección Provincial de Cultura, que proponía hacer un convenio desde el concejo con la Dirección General del Patrimonio Cultural y la Universidad para llevar adelante la recuperación de este conjunto, como Mondoñedo hizo con su castro de Zoñán. ¿Para que se ha contratado, sino, a un Gerente de Dinamización Turística? ¿Qué hace para promover su explotación y poner en valor sus posibilidades turísticas?.-

José Mª Rodríguez

 Obras de José Mª Rodríguez

Sobre o nome da ría de Ribadeo (+1)

     A 15 de novembro, hai un mes, nunha entrada, poñía:

"

    Despois dos argumentados documentos de Evaristo Lombardero e Pancho Campos sobre o nome da ría e os recursos correspondentes, agora a asociación Francisco Lanza organiza unha exposición que inaugura xoves 17 de novembro, ás 20:00 h, na Casa do Viejo Pancho. 

    Co mesmo lugar común, hai anos xa a AVV O Tesón presentara un cartaz con planos e cartas da ría, e abondo antes aínda (2006), Evaristo lombardero fixera unha exposición abondo ampla sobre eles (mapas e cartas de navegación da ría de Ribadeo) no salón do primeiro piso da biblioteca pública.

" 

    Suma e segue: onte inaugurouse unha nova exposición cun cartel semellante ó da exposición de novembro, con só unha parte das imaxes que se podían ver na de 2006, ambientada con algún instrumento e maqueta, na oficina de Turismo. Deixo a nota de prensa do concello e acompaño abaixo algunha imaxe máis:

 

EN HORARIO DE 10 A 14 HORAS E DE 16 A 19 HORAS

Mostra Ría de Ribadeo

14/12/2022

Ata o 5 de xaneiro pódese visitar na Oficina de Turismo a exposición Ría de Ribadeo, que foi organizada polo obradoiro de emprego Vilas Coidadoras dentro da especialidade de Dinamización, Programación e Desenvolvemento de Accións Culturais.

A mostra está composta por trece planos e cartas náuticas da ría de Ribadeo, que van desde o ano 1662 ao 1932. Tamén se poden atopar aparellos de navegación cedidos polo mariñeiro xubilado Adolfo Conrado Álvarez Márquez, reproducións de instrumentos de cartografía antiga así como maquetas de barcos de época realizadas por Alfredo Sánchez. 

Ao acto de inauguración da exposición asistiron o alcalde, Fernando Suárez, e os concelleiros de Cultura e Turismo, Pilar Otero e Pablo Vizoso. O rexedor felicitou ao obradoiro de emprego polo traballo realizado. Desde o Concello animan a achegarse á Oficina de Turismo a ver esta exposición sobre a Ría de Ribadeo.

--

 

Transporte, turismo, tendencia... Á beira da terra baleirada

Transporte, turismo, tendencia... Á beira da terra baleirada

    Verán nunha vila costeira. Vivindo. Si,  aquí tamén vivimos.

    Aparcar? Máis doado, non? Hai máis prazas no verán, especiais para a tempada! En Ribadeo, medraron prazas coma fungos, nunha operación na procura de desconxestionar o pobo. Van empeño, houbo prazas, mais o tráfico non mellorou. Diríase máis ben o contrario.

    Vexo estes días que en Bruxelas, ó estilo doutras vilas do centro de Europa, tenden a restrinxir o numero de prazas de aparcamento, aniquilándoas na zona centro. As diferenzas entre orientacións cara ó futuro nun e outro caso poden estar no tamaño da poboación, pero sobre todo nunha planificación, difícil en todo lugar, mais inexistente nestas terras, onde iso de 'o Ribadeo que queremos' non é que soe raro, senón que non soa. Pero, queremos a Ribadeo, non?

    Diferenzas entre vila e cidade poden facilitar de xeito relativo a planificación nas cidades (máis difíciles na xestión día a día, por ser máis grandes, pero máis doadas para planificar a grandes trazos o futuro, por pura aplicación estatística a máis de por recursos). Non é allea neste caso do transporte a posibilidade de conexións públicas, abandonadas e caras nas zonas rurais en despoboamento mentres se pretenden, din, 'medidas paliativas' para evitar ese mesmo despoboarse.

    Un tráfico 'endiañado'? polo turismo, con outros modos diferentes ós que por aquí se levan, fai retraer a presenza física dos locais nun espazo que sería o seu para a xente de aquí. Unha imaxe que nos leva á xa estudada xentrificación turística doutros lugares e situacións (chega lembrar a despoboamento de Venecia a menos da metade dende hai cincuenta anos). E ademais, algo que fai resaltar a falta de alternativas para pequenos desprazamentos (entre outras eivas) dentro do concello e con concellos limítrofes (a non ser excepcións relativas, como no caso de Ribadeo, da vila co resto da 'cidade lineal' costeira mariñá): queres desprazarte do centro urbano a Cedofeita? Vai pensando en arrincar o coche...

    Pode que sexa hora de meter na lembranza o movemento dos 'gilets jaunes', os chalecos amarelos franceses de hai poucos anos. Denostados dende o poder, moitas veces incomprendidos por quen non ten os seus problemas, de composición política transversal, a protesta comezou pola carestía dos carburantes para os desprazamentos e a falta de alternativas reais ó transporte privado e particular, dunha xente necesitada do mesmo ó ser expulsada das cidades polo alto custo de vivenda e vida nelas. Xente que pode comprender as necesidades ecolóxicas, a escaseza de materias primas ou a emerxencia climática, relacionadas co transporte, pero que procura, como os demais, un equilibrio nas súas vidas e unhas posibilidades equivalentes á xente de cidade (ou, noutros casos, "ós turistas").

    Fai falta unha nova mentalidade. Non todo  vale, tampouco poñendo por fronte o turismo, cartos e empregos derivados (moitas veces, facendo as contas con moito nesgo e pulo de intereses). Iniciativas como a de Pontevedra a pé ou Vilalba a pé son loables, pero insuficientes, necesitan non só de cosas como a potenciación da bici, senón tamén outras como a extensión e fluidificación  das liñas férreas e diversos tipos de transporte público para non afondar máis a xentrificación que se suma ó despoboamento pola falta de servizos e oportunidades. Necesitan -necesitamos- dun acordo moito máis amplo, global.

FRONTERAS IDIOMÁTICAS FRENTE AL TURISMO. José María Rodríguez Díaz (2009)

    Un artigo sobre un tema que, en charla con José María, deunos lugar a algunha discusión...

Viernes, 12 de junio de 2009

FRONTERAS IDIOMÁTICAS FRENTE AL TURISMO

• Publicado por jmrd_ribadeo a las 22:13

El turismo. He ahí una de las principales fuentes de riqueza de nuestra comarca. Todos los esfuerzos que se hagan para potenciarlo constituyen una enorme contribución al desarrollo de la economía local. De hecho, los esfuerzos hechos por los concejos de la mariña lucense en los últimos años han significado, en general, una gran contribución al desarrollo de la riqueza turística de la mariña. Y digo en general porque hubo lamentables excepciones. Actuaciones realizadas con este pretexto, pero que sólo sirvieron para pagar a algunos sus vacaciones con cargo a nuestro dinero. ¿O no fue ese el caso de aquella famosa excursión de algunos de nuestros representantes políticos a Uruguay, patrocinada por la Diputación Provincial? ¿En dónde están ahora los frutos de ese viaje?

El idioma gallego, como seña de identidad y exponente de nuestra idiosincrasia y de nuestra cultura, es algo que se debe cuidar y utilizar como instrumento de comunicación entre nosotros. Y es, de hecho, esta lengua la que suele utilizarse ordinariamente en nuestra comarca, en la mayoría de los estamentos públicos, tanto oficiales como privados y sobre todo en el lenguaje coloquial de la gente.

Pero utilizar el gallego con gente de otras regiones para darles a conocer nuestra riqueza, o para pretender atraerlos a nuestra comarca, presentándoles nuestras maravillas turísticas en una lengua que desconocen no parece correcto ni adecuado. Pero a veces, llevados por un chauvinismo incontrolado, caemos en ese error, sin darnos cuenta de que el idioma es un medio para comunicarnos con los demás y no para diferenciarnos. Los idiomas que levantan muros y crean fronteras no sólo no cumplen con su objetivo de ser medios de comunicación, sino que más bien se convierten en un obstáculo.

Se acaba de publicar un libro, A RÍA DE RIBADEO, precioso por su contenido, dedicado a ensalzar las bellezas y los valores de la ría de Ribadeo, declarada Reserva de la Biosfera. Un libro que pretende dar a conocer los ocultos valores de la flora y de de la fauna de esta ría y los hermosos paisajes y las bellezas ocultas que encierra este bello rincón de la naturaleza. Un libro destinado a dar a conocer la ría de Ribadeo y a revelar sus valores turísticos, no sólo a los gallegos, sino a gentes de otras regiones. ¿Pero podrá conseguir su objetivo un libro redactado en gallego, un idioma que desconocen?

Las asociaciones Ceder Oscos-Eo y Puente de los Santos, seducidas por su visión miope y reduccionista y para complacer dos sensibilidades distintas, no han tenido mejor idea que editarlo en dos versiones lingüísticas: una en gallego, utilizando el nombre de Ría de Ribadeo, sin tener en cuenta los muchos destinatarios que desconocen este idioma, y otra en castellano, utilizando el nombre de Ría del Eo, destinada al colectivo asturiano. ¿Está justificada esta inversión en dos ediciones? Y lo que aún es más grave, ¿se puede utilizar el dinero público para quebrantar una norma toponímica, como es cambiar el nombre oficial de la ría, que no es otro que el de Ría de Ribadeo? ¿Es así cómo se administra el dinero de los fondos europeos, destinados al desarrollo de nuestra región? Si lo primero es criticable por su chauvinismo, lo segundo no lo es menos por utilizar el dinero público para quebrantar las normas. En todo caso, ambas actuaciones sólo demuestran una actitud despilfarradora del dinero de todos.

Y pasando a otro tema, relacionado, también, con el turismo, merece la pena comentar cómo los guías turísticos, que actúan estos días recorriendo los parajes históricos y turísticos de la villa de Ribadeo, deslizan errores, omisiones e imprecisiones en sus explicaciones a los turistas sobre los datos históricos de los monumentos que les enseñan. Datos, sin depurar, tomados de una página Web del concejo de Ribadeo, que se colgó en la red con demasiada prisa y demasiados errores. Unos errores que ahora se transmiten así a los crédulos turistas que los escuchan boquiabiertos, sin que la delegación de cultura, ocupada en otras trivialidades y fuegos artificiales, haga nada para evitarlo.-

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

Revisando a fin de semana en Ribadeo: Catedrais e Rueiro

   Vexo que este fin de semana en Ribadeo deu lugar a dúa novas pequenas pero que me chamaron a atención e diversos motivos e por iso paso a comentar.
    A primeira, un artigo  (1/3 de páxina) na Comarca, 'comentarios al plan de protección de As Catedrais', do 'Grupo Municipal del PP de Ribadeo'. En castelán. Di que no plan 'se observan cosas muy raras', xa no primeiro parágrafo. Entendo que se refire ó 'Plan especial de As catedrais' que teño comentado varias veces de xeito parcial, por partes, e sen rematar, de forma abondo máis extensa que a que aparece na Comarca e... en tempo. E é que, publicada a aprobación inicial no DOG de 16 de novembro de 2017, daba un prazo de dous meses para formular alegacións. Prazo que rematou hai case dous meses, polo tanto. E que aparece no segundo parágrafo como unha contradición en contra do plan...
    A segunda, que por fin está a dispoisición o libro ('folletos turísticos') 'Roteiro pola historia de Ribadeo', que ven a ser o prometido hai meses coas novas placas de Sargadelos das que levo exposto fotografías e falado tamén varias veces nestes últimos tempos no blog (Máis placas de Sargadelos informativas, Letreiros para coñecer Ribadeo, Placas de Sargadelos ilustrando o rueiro de Ribadeo, Nota do concello: Arte e historia. Rúas e Sargadelos). Pois iso, por fin saíu á rúa e pódese adquirir por 1,5 € na oficina de turismo, segundo a nota do concello. A nota chamou a miña atención por varias cousas. Unha, que segue sen ser público o custe das placas, ó que xa me teño referido. Outra, que non se fala nada do retraso sobre o tempo de publicación falado. Outra, o aproveitamento da petición / anuncio tras ser recollida, de museo de Ribadeo como pobo, obviando/esquecendo as rutas xa establecidas de indianos, de comerciantes... Indicación non obstante que estimo moi válida nun pobo como Ribadeo. Aparece ademáis, en nota de prensa, a figura de Carlos Longarela, arquitecto do ARI e autor da parte gráfica, dato para min descoñecido ata o de agora, aínda tras ser coñecido que o autor dos textos é Eduardo Gutiérrez, cronista oficial e exalcalde (entrada na Galipedia).

    Deixo a foto, tamaño orixinal na web do concello, e a continuación a longa nota de prensa:

A PRIMEIRA TIRADA É DE 1.200 EXEMPLARES
Roteiro pola historia de Ribadeo
10/03/2018
No salón de plenos do Concello presentáronse esta mañá os folletos turísticos denominados Roteiro pola historia de Ribadeo, e nos que se recollen os debuxos e textos das máis de 30 placas de Sargadelos colocadas en rúas, prazas e lugares de Ribadeo. Están editados en catro idiomas: inglés, francés, español e galego e estarán á venda na Oficina de Turismo ao prezo de 1,50 euros. No acto participaron o cronista oficial de Ribadeo, Eduardo Gutiérrez, o arquitecto municipal Carlos Longarela, o concelleiro de Cultura, Farruco Graña, e o alcalde, Fernando Suárez.
O rexedor dixo que "isto é algo moi importante para reafirmarnos como un pobo que leva aquí moitos séculos, que ten moita historia e que moitas veces o tempo vai pasando e as xeracións que van vindo non saben nada do que outras deixaron atrás. Para iso quixemos abusar da experiencia, da historiografía e da sabedoría do cronista oficial, Eduardo Gutiérrez, para pedirlle que o seu coñecemento fose botando luz enriba de pasaxes históricos en diferentes rúas e espazos da vila. Para iso tamén nos apoiamos en Carlos Longarela, arquitecto que nos ratos libres, porque no ámbito do día a día tempo pouco tempo, pero fóra de horas foi facendo os debuxos, moitas veces con orientación do propio cronista oficial. E todo iso metémolo nunha máquina moi potente e moi bonita, que é Sargadelos, onde lle deron o deseño final, e o resultado das placas está aí para ver desde hai un par de meses, penso que con moi boa acollida".
Suárez Barcia sinalou que "aparte diso, que é o que máis perpetuamente vai quedar nos espazos públicos, quixemos tamén difundir esta mensaxe en varias linguas, porque sabemos que Ribadeo cada día é máis turístico, cada vez ven máis xente de fóra que se interesa e gústalle isto que está vendo polas rúas e queremos que teña a oportunidade indo á oficina de turismo e mercando un libriño no que figuran todas estas placas cos debuxos, cos textos e nalgúns casos cunha explicación máis grande. Quixémolo facer en francés, en inglés, en castelán e en galego".
O alcalde explicou que "fixemos unha primeira edición de 300 folletos en cada idioma e estamos convencidos de que dentro de pouco teremos que facer novas edicións. Desde mañá mesmo están a disposición de calquera que se achegue á oficina de turismo de Ribadeo ao prezo de 1,50 euros, polo que realmente non lle gañamos nada, pero o que pretendemos é difundir a historia local".
O cronista oficial, Eduardo Gutiérrez indicou que "na publicación que se presenta hoxe, cun pequeno engadido sobre a que recollen as placas, destácanse trinta e tres lugares vencellados á historia de Ribadeo en diferentes épocas: a medieval, onde se pode seguir o itinerario da muralla reparando na indicación das portas e dos restos que quedan; tamén se sinala a ubicación da Colexiata, onde antes estivo a igrexa parroquial. Sublíñanse igualmente edificios vencellados á aboenza liberal da vila, á súa tradición comercial, cunha clase acomodada e culta, que ergueu a Escola de Náutica, o Teatro e o Círculo de Recreo, as casas armadoras e de banca, que naceron do porto entendido como lugar estratexicamente situado, como fondeadeiro e abeiro, porque non acadou unhas instalacións portuarias que merecesen tal nome. Con todo, da súa importancia dá proba o Forte de San Damián, do século XVIII. E xa no XIX o cargadoiro de mineral de ferro, ao tempo que abrollaban obras e dotacións da man dos indianos enriquecidos en América: a Praza de Abastos, o Cemiterio, a torre dos irmáns Moreno, etc. Tamén se lembran singularidades como os lavadoiros, tal o sonado Pipelo, que durou perto de catrocentos anos".
Na súa intervención Gutiérrez manifestou que "mais dese pouso ilustrado e liberal do século XIX destacan a Sociedade Filantrópico-Dramática de 1835, que ergueu o Teatro, a Sociedade de Fomento que promoveu a Escola de Nautica e o sucesivo Colexio de San Luis. Aparte disto cómpre destacar o escintilante Círculo de Recreo, fundado en 1851. Xa noutra ocasión sinalamos como clarificadora a anécdota que recolle un cronista local, segundo a cal cando en 1858 a raíña Isabel II visitou Lugo, as autoridades provinciais solicitaron en depósito do Círculo os mobles para decorar as estancias onde se aloxaría a raíña, que era nada menos que o Pazo Episcopal".
O cronista oficial rematou salientando: "a boa acollida que tivo a instalación das placas que conforman o roteiro pola historia de Ribadeo, son unha incitación e un estímulo a prol dun Museo, que trasladamos á Alcaldía para o seu estudo e consideración, coa petición de que acolla a idea co mesmo interese e dedicación que puxo na confección das placas. O concepto de Museo ao uso cambiou efectivamente e hai cidades que inclúen nel rutas deste tipo, aparte de varias sedes. Certo que aquí comezamos co último, que xulgamos unha boa medida para avaliar a opinión pública, cuxa colaboración se requeriría tanto no acopio de materiais, como noutros aspectos, co obxecto de facer o proxecto viable. Estimado señor Alcalde: isto é unha celada, que rogamos disimule acolléndonos á existencia delas na muralla, con outros fins, pero igualmente solapados. Aínda que, ben mirado, isto ten pouco de trapela, no sentido literal de encerro. É apenas unha suxestión. E, desde logo, cordial".
E o concelleiro de Cultura, Farruco Graña, dixo que "ter a ocasión de ter nas nosas mans estas breves reseñas históricas é sempre unha boa nova porque dan pulo á nosa actividade cotián. Non se trata de mirar para atrás con ton fachendoso, senón de facelo para sentírmonos orgullosos do que fomos e do que podemos seguir sendo, pero para trazar ben o camiño é indispensable coñecer de onde vimos. Trátase de poñer en valor, pero non só pensando na xente que vén de fóra, que está moi ben que veña, senón en nós mesmos; todos os cidadáns e as cidadás de Ribadeo é bo que saiban da súa historia, os que acabamos recalando nestas terras é bo que establezamos ese vínculo co que foi Ribadeo para facelo noso e proxectar cara o futuro todas as nosas ideas e os nosos proxectos. E nese sentido é fundamental que de cando en vez nos paremos e poñamos negro sobre branco, neste caso habería que dicir ton azul, que é o propio de Sargadelos, sobre branco, eses fitos históricos dunha vila centenaria como é Ribadeo".