20221217

CASTRO DE A AIRA DA CROA, EN ARANTE. José María Rodríguez Díaz (2008)

    Un novo artigo da serie dos castros, que se vería cristalizada no libro 'Sobre os castros de Ribadeo', ISBN 9788461296446, editado pola AVV O Tesón, prologado por Celia Castro e coordinado por min en 2009. Outro castro tamén recollido en "YACIMIENTOS ARQUEOLÓGICOS EN RIBADEO"


Mapa centrado no castro da Croa de Arante

Miércoles, 25 de junio de 2008

CASTRO DE A AIRA DA CROA, EN ARANTE

• Publicado por jmrd_ribadeo a las 11:29

El castro de A Aira da Croa se encuentra situado en la parroquia de Arante, en la falda del monte conocido con el nombre de A Rebolada, muy próximo al ‘Rego das Grandas’. El núcleo habitado más próximo al castro es el de Fondo de Vila.

Se trata de un castro de interior, de los llamados “de ladeira” por estar situado en la falda de una montaña que separa las parroquias de Arante y de Vidal. En él estuvo el germen de lo que más tarde sería el pueblo de Arante, afincado ya en las tierras propias para el cultivo.

El castro está situado en un repecho de la ladera de la montaña, como suele ser habitual en este tipo de castros “de ladeira”. Su forma es ovalada. Su superficie es de unas 0,4 Ha. aproximadamente. Está clasificado por los arqueólogos como perteneciente a la Edad de Hierro y a la Época Romana. Dispone en su interior de un manantial, hoy muy deteriorado por la actividad de las máquinas forestales. En sus proximidades discurren las aguas del riachuelo conocido por el nombre de ‘Rego das Grandas’ que nace en los montes de As Forcas y vierte sus aguas en el río de Arante y de cuyas aguas podían surtirse los habitantes del castro. El estado de conservación de este castro es buena, aunque al estar dedicado a la producción forestal de eucalipto sufre las consecuencias que producen las raíces de estos árboles en el suelo. El acceso a este castro es hoy muy difícil por haber desaparecido los caminos tradicionales. La estructura del castro está formada por un parapeto en su parte más alta que aseguraba mejor su defensa y un foso excavado en roca viva que circunda el recinto por su parte más elevada, que es el sur y el este. La propiedad del terreno, dedicado hoy a la producción forestal de eucalipto, es privada.

El castro tenía su entrada por la parte suroeste, por donde según cuenta la leyenda que circula entre los vecinos de Arante, los moros sacaban sus caballos a beber al río. Las leyendas que circulan sobre los castros solían atribuir siempre hechos prodigiosos a los moros, sus pobladores.

En cuanto a su topónimo croa, es una síncopa de la palabra gallega coroa, término utilizado para designar el sector principal de los castros que solía ser la parte central y más alta, y que tiene su étimo en el vocablo latino cŏrōnam ‘corona’, del que se deriva.

El acceso para llegar hasta él se presenta bastante difícil, tanto si se accede desde núcleo rural de Fondo da Vila como desde la carretera que desde Arante se dirige hacia Vidal. Aprovecho esta ocasión para agradecer a un vecino de Arante, D. Ramón de Cordido, el haberse prestado tan gentilmente a acompañarme hasta el castro. Sin su ayuda no me hubiera sido fácil encontrarlo. Incluir este castro en una ruta cultural y turística supondría dotarlo de un acceso adecuado y proceder a la limpieza de su maleza.

La abundante maleza que cubre la superficie de los castros del interior, todos ellos en manos privadas, hace difícil hacer una descripción más completa de sus recintos, de sus defensas y de la extensión de su superficie. El día en el que la Administración tome conciencia de su importancia histórica y cultural y legisle sobre su protección y conservación efectiva se estará en condiciones de hacer un estudio más exhaustivo de cada uno de ellos.

Y con este castro de A Aira da Croa, de Arante, damos por terminada esta serie de comentarios sobre los castros ubicados en nuestro concejo y de cuya breve descripción nos hemos ido ocupando en las páginas de este semanario de La Comarca del Eo. La intención que nos movió a hacerlo no fue otra que darlos a conocer a la gente y despertar su interés por las reliquias culturales y los valores turísticos que representan en espera de que un día la sociedad se decida a excavarlos para su puesta en valor como patrimonio cultural y potencial turístico de nuestro concejo.

Pero, ¿son estos todos los castros que existen en el concejo de Ribadeo? Sin duda que existen algunos, todavía sin documentar, esperando la actuación de los estudiosos, y otros, como el de la playa de Os Castros o el de Esteiro, que sucumbieron a la mano destructora del hombre que no dudó en utilizar sus piedras y su superficie en su beneficio ignorando su interés histórico y cultural. El estudio de lo que queda de ellos oculto bajo la superficie puede ofrecer un interesante material, tanto cultural como turístico, muy provechoso para el concejo de Ribadeo. De alguno de ellos me iré ocupando probablemente en el futuro.-

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

MAL USO DEL DINERO PÚBLICO. José María Rodríguez Díaz (2008)

    Este artigo é unha variación do publicado como 'Vacaciones en Punta del Este'.

Sábado, 21 de junio de 2008

MAL USO DEL DINERO PÚBLICO

• Publicado por jmrd_ribadeo a las 10:33

Parece ser que hay dos formas de ver la realidad de las cosas. Los que viven de la política ven las cosas condicionados por su propio interés personal, mientras que la gente de la calle ve la vida de otra forma distinta, libre de intereses personales. Los primeros, condicionados por sus intereses, perciben los hechos de forma distorsionada; mientras que el pueblo ve las cosas desde otra perspectiva más limpia, transparente y desinteresada. Es por eso que los puntos de vista de los políticos, que se dedican a vivir del dinero público, no coinciden casi nunca con los del pueblo.

Ejemplo de lo que digo es la distinta interpretación que se ha hecho sobre el famoso y prolongado viaje a Uruguay que ciertos gestores de nuestros concejos, subvencionados por la Diputación y nuestros ayuntamientos, han realizado en estos días pasados. Una excursión de placer que ha dado lugar a numerosas y duras críticas por parte de los ciudadanos hacia esos políticos que utilizan nuestro dinero para divertirse. Y mientras que estos modernos descubridores intentaban justificarse ante el pueblo trasladando a la opinión pública los altos designios que los llevaban a un nuevo descubrimiento de esas tierras de ultramar, la mayoría de la gente veía las cosas de forma distinta. Sus redoblados esfuerzos por hacernos ver que sus intenciones no eran otras más que intentar establecer lazos culturales y compromisos políticos para atraer a nuestra comarca el turismo y la cultura del Uruguay no llegaron a convencer a la gente que veía las cosas de otra manera. Claro está que el pueblo, acostumbrado como está desde siempre a obedecer y a aguantar, calla, pero no otorga. Y el tiempo, que todo lo borra, hará que la gente pronto se olvide de esta excursión vacacional. Y ellos lo saben. Pero … ¡qué me quiten lo bailado!

Pero aún así, dado el marco de desfachatez y despilfarro en que se desarrolló esta nutrida y prolongada excursión de placer, me atrevo a esperar lo peor del juicio condenatorio de los ciudadanos. Porque, ¿cómo le explican al pueblo las famosas dietas de casi seiscientas mil pesetas que los tres políticos de Ribadeo, por ejemplo, gastaron con cargo a nuestros dineros, después de tener todos los gastos, viaje, hotel y comida, pagados con cargo al dinero de los contribuyentes? ¿No se bastaba, acaso, el alcalde para representar a nuestro concejo en Uruguay? ¿A qué fueron los portavoces de los demás partidos políticos? ¿Qué provechosas gestiones hicieron en Uruguay en beneficio de nuestro concejo y de la comarca? Eso es lo que el pueblo quiere saber. Y quiere saber, además, qué explicación va a dar la Diputación Provincial - además de justificar la inversión de 100 000 euros en la adquisición de un coche presidencial - del enorme desembolso que hizo de nuestro dinero para pagar este viaje, mientras mantiene paradas obras de vital importancia para nuestra comarca, como es, por ejemplo, el acceso a la playa de Augas Santas. Estamos hablando, queridos oyentes, de una excursión programada a costa de nuestro sudor. Una excursión que fue demasiado abusiva en el costo, excesiva en el número de personas que en ella participaron y muy exagerada en su prolongada duración. Una actuación abusiva que exigiría una adecuada explicación, pero que nunca tendremos.

Y ante estas actitudes uno se pregunta, una vez más, qué sentido y utilización le están dando nuestros políticos a todos esos proyectos que hacen de viajes de hermanamientos, fitures, ferias y exposiciones y programas Pagus, de más que dudoso resultado, que todos los años se inventan para viajar gratis y divertirse por todo el mundo, con la disculpa de promocionar el turismo y la cultura.

Pero mientras nuestro pueblo siga caminando por la vida lana contra lana y con la cabeza baja estos hechos se seguirán repitiendo. Mientras el pueblo no tome conciencia de este problema ni ponga orden a los abusos de nuestros políticos, exigiendo honestidad y racionalidad en su gestión y en el uso que hacen de nuestros dineros, este país no traspasará el rubicón tercermundista de la corrupción en el que está sumido y hará realidad aquel dicho de nuestros vecinos los franceses cuando dicen que Europa empieza en los Pirineos.

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

20221216

Manifesto da Outra Xente. Para ler e/ou asinar

    Deixo a continuación o manifesto e a ligazón para asinalo.

Manifesto da Outra Xente

Vivimos un tempo de emerxencia planetaria. Cómpre poñer fin á guerracontra a natureza. Poñer fin aos procesos de extinción. Acabar cos asasinatosecolóxicos en masa contra a Outra Xente.

É hora de descolonizar e desescravizar a nosa mente. O respecto á OutraXente, á natureza, é tamén a nosa emancipación. Sen a biodiversidade non haberálugar para o ser humano.

Fronte ao fanatismo da sobreexplotación ilimitada debemos abrir paso aun decrecemento, entendido como unha nova abundancia. Abundancia no benestar con e coa natureza. Temos que renaturalizármonos para reencantarnos coa nai terra.

Chegou o intre de pensar en ampliar os dereitos da outra xente e espallar de xeito universal leis que a defendan fronte a todo tipo de ecocidio.

Hai que actuar. O primeiro paso, a primeira revolución, é comezar aescoitar as voces da Outra Xente. 

Para unirse, podes facelo aquí.

Sobre o nome da ría de Ribadeo (+1)

     A 15 de novembro, hai un mes, nunha entrada, poñía:

"

    Despois dos argumentados documentos de Evaristo Lombardero e Pancho Campos sobre o nome da ría e os recursos correspondentes, agora a asociación Francisco Lanza organiza unha exposición que inaugura xoves 17 de novembro, ás 20:00 h, na Casa do Viejo Pancho. 

    Co mesmo lugar común, hai anos xa a AVV O Tesón presentara un cartaz con planos e cartas da ría, e abondo antes aínda (2006), Evaristo lombardero fixera unha exposición abondo ampla sobre eles (mapas e cartas de navegación da ría de Ribadeo) no salón do primeiro piso da biblioteca pública.

" 

    Suma e segue: onte inaugurouse unha nova exposición cun cartel semellante ó da exposición de novembro, con só unha parte das imaxes que se podían ver na de 2006, ambientada con algún instrumento e maqueta, na oficina de Turismo. Deixo a nota de prensa do concello e acompaño abaixo algunha imaxe máis:

 

EN HORARIO DE 10 A 14 HORAS E DE 16 A 19 HORAS

Mostra Ría de Ribadeo

14/12/2022

Ata o 5 de xaneiro pódese visitar na Oficina de Turismo a exposición Ría de Ribadeo, que foi organizada polo obradoiro de emprego Vilas Coidadoras dentro da especialidade de Dinamización, Programación e Desenvolvemento de Accións Culturais.

A mostra está composta por trece planos e cartas náuticas da ría de Ribadeo, que van desde o ano 1662 ao 1932. Tamén se poden atopar aparellos de navegación cedidos polo mariñeiro xubilado Adolfo Conrado Álvarez Márquez, reproducións de instrumentos de cartografía antiga así como maquetas de barcos de época realizadas por Alfredo Sánchez. 

Ao acto de inauguración da exposición asistiron o alcalde, Fernando Suárez, e os concelleiros de Cultura e Turismo, Pilar Otero e Pablo Vizoso. O rexedor felicitou ao obradoiro de emprego polo traballo realizado. Desde o Concello animan a achegarse á Oficina de Turismo a ver esta exposición sobre a Ría de Ribadeo.

--

 







VACACIONES EN PUNTA DEL ESTE. José María Rodríguez Díaz (2008)

    Nesta nova entrega de artigos do extinto blog de José María, hai cousas que parece que non pasan 'de moda'. E tamén, cousas que, con máis dunha década de perspectiva, poden volver xulgarse... do mesmo xeito! Deixo un mapa para saber onde está Punta del este, no remarcado á dereita, lugar turístico no Uruguai.

    Esta entrada tería unha variación na seguinte, 'Mal uso del dinero público'

Domingo, 15 de junio de 2008

VACACIONES EN PUNTA DEL ESTE

• Publicado por jmrd_ribadeo a las 9:12

La desventaja que padecen aquellos que se dedican a la política con relación a la apreciación que la gente tiene de las cosas es que ellos, cegados por sus intereses personales o partidarios, tienen una visión distorsionada de los hechos, mientras que el pueblo, en su mayoría, ve y percibe las cosas con mayor transparencia, sin los condicionamientos que ellos padecen. La distancia que separa a los políticos de la cruda realidad de las cosas, deformada por los intereses personales que tienen y la visión idílica de la vida en la que viven, hace que muchas veces sus puntos de vista no coincidan con los del pueblo y padezcan una visión distorsionada de la realidad.

Ejemplo de esta dicotomía es el espectáculo que ciertos gestores de nuestros concejos y hasta la propia Diputación Provincial nos han ofrecido estos días pasados con su famosa excursión a Uruguay que ha dado lugar a numerosas críticas y a diversas lecturas por parte de los ciudadanos según sus distintos puntos de vista. Mientras que estos modernos conquistadores, en un torpe e inútil esfuerzo por justificarse ante el pueblo, se esforzaban en trasladar a la opinión pública los altos destinos que los llevaban a la reconquista de esas tierras de ultramar, la mayoritaria opinión de la gente sobre ese viaje discurría por caminos bien diferentes. Sus redoblados esfuerzos por hacernos ver que sus intenciones no eran otras más que la conquista de lazos y compromisos políticos para atraer a nuestra comarca la industria, el turismo y la cultura del Uruguay para ayudarnos a superar esta grave crisis económica que atravesamos no tuvieron eco entre la gente. Sus torpes intentos por disfrazar este prolongado y nutrido viaje bajo el eufemismo de viaje cultural no fueron creíbles para la mayor parte de los ciudadanos que, acostumbrados como están desde siempre a caminar lana contra lana y con la cabeza baja obedecer y aguantar, callan pero no otorgan.

Pero hacer juicios sobre ese viaje parece aún muy prematuro. Habrá que esperar a ver los resultados de las gestiones de que nos hablan. El tiempo se encargará, en vista de los resultados, de revelarnos la oportunidad de ese tan prolongado viaje. Pero el veredicto del pueblo ya está tomado. Claro está que el tiempo todo lo borra y muy pronto la gente ya se habrá olvidado de todo. Y ellos lo saben. Y, como dice el refrán castellano, ¡que me quiten lo bailado! Pero del veredicto del pueblo me atrevo a esperar lo peor, dado el marco de desfachatez y despilfarro en que se desarrolló esta nutrida y prolongada excursión de placer. Porque, en todo caso, y para que se den una idea de lo que este viaje supuso, ¿cómo se explican las dietas de casi seiscientas mil pesetas otorgadas a los tres representantes políticos del concejo de Ribadeo que participaron en ella después de tener el viaje, la manutención y el hotel pagado y todo con cargo al dinero de nuestros impuestos? ¿No era, acaso, suficiente la presencia del alcalde representando a nuestro concejo? ¿Qué papel desempeñaban los portavoces de los otros partidos políticos? Y por lo que toca a la Diputación, ¿qué explicación va a dar del enorme desembolso que hizo para pagar esta excursión, mientras tiene paradas en nuestra comarca obras de vital importancia por falta de inversión? ¿Es ese el destino que están dando al dinero procedente de nuestros impuestos en unos momentos de grave crisis mientras ellos se divierten con vacaciones pagadas a costa del pueblo? Estamos hablando de una excursión, programada a costa de nuestro dinero, demasiado abusiva en el costo, excesiva en el número de personas que la formaba y exagerada en su duración.

Y esta actitud no es más que un pequeño exponente y ejemplo de tantas otras situaciones parecidas a esta a las que impunemente se dedican muchos de nuestros políticos. Son todos esos proyectos de viajes de hermanamientos, fitures, ferias y exposiciones y programas Pagus que se inventan, de dudosos resultados, a los que constantemente se entregan para viajar gratis por todo el mundo con la disculpa de promocionar el turismo.

Creo que ha llegado ya el momento de que el pueblo reflexione sobre la conducta de sus políticos y deje de alimentar a tanto parásito. Ha llegado el momento de poner freno a tanta ligereza y superficialidad en el uso de los dineros que aportamos con nuestros impuestos.

Me alegro sinceramente de que hayan disfrutado de ese excelente viaje de placer. Aunque con la misma sinceridad les digo que con su actitud están contribuyendo, en virtud del uso abusivo que hacen de mis impuestos, a que me convierta en un contribuyente no voluntario. Y aunque alguno de mis lectores gusta más del dinero fácil que del latín no me resisto a citar, para que les sirva de advertencia y lo mediten, aquel axioma que dice: qui bene legit multa mala tegit [literal: el que bien lee salva muchos errores], es decir, si quieren evitar males mayores, que escuchen al pueblo.-

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

EL CASTRO DE A TORRE. José María Rodríguez Díaz (2008)

    Despois de tres meses, retorno cos artigos de José María. Neste caso, copio do seu antigo blog un adicado ó castro de Vilausende.

Captura do Sigpac centrada no castro de A Torre, en Vilausende.

Martes, 10 de junio de 2008

EL CASTRO DE A TORRE

• Publicado por jmrd_ribadeo a las 10:04

Después de una obligada y larga interrupción en mis comentarios impuesta por las lluvias de mayo, que me impidieron continuar esta labor de apear los castros y siguiendo la ruta de los catalogados por Patrimonio en el concejo de Ribadeo, de la que nos hemos ido ocupando hasta aquí, vamos a referirnos hoy, mediante una breve reseña, al castro conocido con el nombre de Castro de A Torre, ubicado en la parroquia de Vilausende. Un castro que, al igual que todos, fue el germen de los diversos núcleos de esta parroquia consolidados en el medioevo y que llegaron hasta nuestros días.

Se trata de un castro de interior, denominado de los de otero por su ubicación en la cima de una pronunciada colina que forma el terreno y que ofrece un punto estratégico de control del entorno con muy buenas condiciones naturales para la defensa del castro. Está situado en las proximidades del núcleo rural de A Torre, en Vilausende. Su forma es oval y por su superficie, de unas 5,5 Ha., es el de mayor tamaño de todos los catalogados en el concejo, aunque esta medición me parece exagerada. Está también considerado por los arqueólogos como el más antiguo de todos los de este concejo pues sitúan su fase de formación en la Edad del Bronce Final (s. VI a.C.), pasando luego por la de Hierro y la Época Romana. Una antigüedad opinable pero cuya datación un día podría confirmar la prueba del carbono 14. A juzgar por lo que a simple vista se observa en él, su estado de conservación se puede catalogar como de regular. De la estructura que presumiblemente tuvo en el momento de su ocupación antigua sólo quedan hoy en su parte este y sureste varias líneas de murallas no muy pronunciadas que lo rodean a modo de defensas y en el lado noroeste y norte se aprecian dos fosos y tres murallas muy pronunciadas formadas por la roca excavada y coronadas con pared de piedra y tierra, proveniente del allanamiento del lugar de ocupación, llamado “a croa”. El resto de su estructura aparece muy mitigada debido a la acción del hombre que utilizó su tierra y sus piedras para otros fines. Al contrario de los que hasta ahora hemos visto, en este no se aprecia actualmente ninguna corriente de agua es sus proximidades, lo que no quiere decir que no la hubiera en la antigüedad. Es probable que sus moradores se sirvieran del agua de un regato que corre en la parte norte del castro, conocido por el nombre de Rego da Fraga. Su propiedad se encuentra hoy en manos privadas y su superficie dedicada al cultivo de eucaliptos.

Para acceder a él se toma la carretera que desde Porto sube hacia esta parroquia. Llegados a la altura del ‘pazo de Quintalonga’ se toma una pista a la derecha en dirección al núcleo de A Torre. Pasado el templo parroquial, el castro se encuentra después de este núcleo, en la parte izquierda de la pista, en un monte situado en una pronunciada colina.

El estudio de su topónimo no reviste especial dificultad pues su significado es suficientemente transparente y fácilmente comprensible para todos.

Este topónimo tiene su origen en el vocablo latino Tūrris ‘torre’. Una palabra muy común en todos los romances de occidente y con una presencia muy frecuente en la toponimia de nuestra geografía. Parece evidente que detrás de este nombre se esconde la existencia en ese núcleo o en sus proximidades de alguna torre o fortaleza que existió en la antigüedad que le dejó este nombre en herencia. ¿Tendrá acaso su origen en la torre lateral con la que ese castro defendía en la antigüedad su entrada principal, como era usual en casi todos los castros? ¿O será debido a la existencia de una torre en el ‘pazo de Quintalonga’ perteneciente a ese núcleo? En mi opinión, en una de estas dos circunstancias está, probablemente en la primera, la explicación más razonable del topónimo A Torre adjudicado a ese núcleo rural próximo al castro.-

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

20221214

ANTIGUALLAS OU MODERNECES? Xosé Carlos Rodríguez Rañón

 

Dúas mulleres controlando o ENIAC, o primeiro ordenador. U. S. Army Photo (en Dominio Público)

ANTIGUALLAS OU MODERNECES?

Xosé Carlos Rodríguez Rañón

    Para os que aínda non cumprimos os 50 (e xa non digamos para os adolescentes) algúns aparellos tecnolóxicos cos que nacemos seméllannos antiquísimos cando, en realidade, son relativamente recentes. Que llo pregunten se non á nenez dos nosos avós! É o caso, por exemplo, da fotografía que se ben, en branco e negro, foi inventada en 1827 polo francés Nicéphore Niepce (e perfeccionada despois co daguerrotipo do seu compatriota Louis-Jacques Daguerre) non adquiriu cor ata a década de 1970.

    O mesmo acontece co teléfono con cable, creado en 1876 polo escocés Alexander Bell, cuxo apelido, moi axeitadamente, significa campaíña, alarma ou timbre. A versión inarámica, precursora da actual telefonía móbil (inexistente na nosa infancia), non chegaría ata 1979 grazas ao sueco Ericsson.

    Outro escocés, John Baird, patentou a televisión (en branco e negro) en 1923, chegando a cor medio século despois. Os estadounidenses John Mauchly e John Eckert puxeron en marcha, en 1946, o primeiro computador. Ocupaba 135 metros cadrados e pesaba 300 toneladas. Como para telo na casa!

    Sempre lembro aos meus avós paternos de Ribadeo e maternos de Vilaframil contando como a xente se amoreaba diante dos seus negocios de alimentación para ver un programa ou facer unha chamada. Como hoxe diante dunha pantalla xigante nunha praza para ver un concerto os que ficaron sen entrada.

20221213

Tik Tokpio

    Tik Tokpio

    De Tik Tok e opio, por se quedaba dúbida...

    Tik Tok. É unha aplicación en alza. Vídeos cortiños sobre calquera cousa, que fan engancharse sobre todo á xente nova, que comprende mellor o sistema e sácalle máis partido a base de adicarlle máis e máis tempo. Unha aplicación que se usa no móbil e que tende a consumir todo o tempo dispoñible e máis que se tivese. Unha especie de mistura de Youtube, Instagram e Facebook, que produce máis adicción, de secuencia máis rápida, e nalgún sentido, máis pasiva. E, en contraste coas outras citadas, de orixe non norteamericano, non 'occidental', senón chino, 'oriental'.

Opioides e opiáceos. Mplanine en https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Opiates_v_opioids.png, lic. CC BY SA 4.0

    Opio. Droga. Ven comparándose, por exemplo, a relixión como 'opio do pobo' dende antes de que Marx popularizara a cita, asociando o termo a substancia indutora de vicio e mala vida. Lémbraste das guerras do opio que propiciaron a submisión da China ás potencias occidentais? -por certo, co opio pagábase o descompensado comercio con ese xa daquela industrioso país-. Con esa submisión deu comezo un período aciago para o Imperio do Medio. A submisión da xente o que naquel momento era considerado un vicio abstraínte e idiotizante -houbo outros momentos e lugares nos que non foi así-. Foi occidente o que impuxo a non prohibición do uso dos opiáceos, coñecidos dende hai tempo en occidente, que mantivo ós chinos -e á China- submisa.

    E agora, hoxe. Hoxe usamos diversos avances tecnolóxicos, nunha espiral á que polo momento non se lle ve fin. Mais o avance non ten por que ser bo. Sirva como revelador o chiste que poñía en boca de Franco 'Estábamos diante dun precipicio. Hoxe demos un paso adiante'. O caso é o uso que se faga do avance, neste caso científico ou tecnolóxico. Avanzar implica a apertura de posibilidades en tódolos sentidos, bos e malos. Hai tempo lembro ter discutido sobre a bondade dos avances tecnolóxicos, e certamente, depende do uso que se faga deles, e, nese sentido, da formación da xente para afrontar o seu uso. Que conste que nesa discusión lembrada, fun eu quen cambiou a idea ó final, non o meu interlocutor.

    Insisto: un avance, unha novidade, pode ser bo, pero non ten por que selo. Todo depende como e para que se use. Unha mesma tecnoloxía pode servir para producir enerxía ou para facer armas. E mesmo xa producida, un arma como un coitelo pode usarse para matar, pero tamén para moitas outras cousas, dende para cortar a comida a pelar unha rama para facer un bastón de apoio.

    Tik Tok pode ser unha enorme perda de tempo, uso maioritario en occidente, ou unha ferramenta de formación, como está tentando regular o goberno chino coa versión interna, Douyin. O opio tamén pode ser usado como analxésico ou sedante no marco da medicina, ou constituír un problema de saúde pública e contribuír a prostrar unha sociedade. O opio contribuíu a manter dependente a China durante moito tempo, viciando o seu pobo. Semellanzas abondo como para considerar o xeito de uso e abuso do outro termo da comparación, Tik Tok, como último expoñente dunha tecnoloxía que levou á interconexión e acceso instantáneo ó coñecemento, pero tamén a unha morea de posibilidades de sinxelas perdas de tempo idiotizantes.