Irmandiños, Ribadeo

Vai ser a xuntanza anual da cooperativa Os Irmandiños, e a conto dela os medios teñen recibido información  previa, que difunden.
A cooperativa é tratada como un referente do cooperativismo en Galicia, algo que, co permiso de Coren, coido que ten algo de realidade. Nada diso aparece na web da cooperativa, que é totalmente comercial e cunha mínima información sobre o nacemento da cooperativa. Tampouco nngunha referencia a Ribadeo, dirección fiscal que nas novas tan pronto se ve favorecida como tal nos bos momentos como esquecida nos malos: aí están as informacións sobre a contaminación do CAVI (Centro de alimentación vacuno Irmandiños) á que me teño referido unhas cantas veces (por exemplo, aquí) ó longo do tempo ou o aluguer ó concello dun terreo (longo tempo abandoado xa)  para unha plantación de froitos silvestres. con subvención europea e rendemento inexistente (pois non chega a terceiromundista, non se plantou)
Os irmandiños, din as novas publicadas, vese afectada pola crise láctea, algo que adiantaba de xeito máis contundente un comentario deixado no blog aló polo comezo do ano 2009 nunha entrada sobre a opacidade dos datos, en particular, na economía ribadense.

O descenso, coido, está case desenganchado da crise do sector lácteo debido á importnaci doutras actividades que foron nacendo arredor da principal. Así, mentres que baixan as vendas de pensos, fertilizantes e servizos agrícolas, os ingresos da tenda seguen aumentando (aínda que só de xeito residual), e a gasolinera, aínda que ocn atrasos pola crise, pronto estará lista para competir coa instalada en Ribadeo, as dúas da área comercial do Vilar e outras máis tamén próximas.
En fin, a cooperativa é unha empresa con 1091 socios e 91 empregados máis oito membros do consello rector (74% do persoal, varón), cun patrimonio estimado en 7,2 M€, despois de incrementarse o pasado ano en case medio millón de € (6,78 %), o que levaría a unha 'ganancia' de arredor de 1,5% sobre facturación.
--
Nota posterior:
Hoxe mesmo sae unha nota na web do concello na que, a conta dunhas declaracións do alcalde de Barreiros aparecidas na prensa tamén hoxe, o rexedor de Ribadeo se enzarza con el a conta dos lixiviados verquidos no CAVI, que como dixen enriba, é unha sección de irmandiños.

Os irmandiños e outras cooperativas máis abertas

Os irmandiños poden referirse a un movemento social antigo, unha fraternidade política 'nova' ou ... unha sociedade cooperativa ribadense (web da tenda por estar 'en obras' a portada).
Ista SCG (Soc. Coop. Galega) está ubicada en A Devesa, aínda que ten un centro de alimentación de vacuno (cavi, centro de alimentación de vacuno irmandiños) en Vilamartín (Barreiros). aínda que a descrición no sitio de entrada actual é pequena, naceu dunha agrupación gandeira e hoxe está diversificada cara a alimentación, subministros ós gandeiros e subministro xeral. Participou xa nalgún concurso eólico (non lle seguín a pista) a reamta de aparecer nos xornoais que este ano facturarán máis de 35 M€. 85 postos de traballo directos certifican a poxuanza da entidade, unha cooperativa dun certo estilo que marca as posibilidades da acción común cando a xente nos asociamos e remamos xuntos nunha dirección.
En Ribadeo xa deixei escrito noutro lugar que está nacendo outro movemento cooperativo de base, ben diferente pero que estimo de futuro tamén prometedor ó seu estilo, o 'Formigueiro Ribadeo. Cooperación e solidaridade'. Unha organización que está a invitar a quenqueira a pasar a tarde do venres xuntos na súa sé, traballando algo e desfrutando despois, con incorporación a gusto do/da participante. Evidentemente, algo diferente ós Irmandiños. Copio o que hoxe mesmo ten aparecido no seu muro de facebook:

Despois da asamblea pasada seguimos traballando , e aquí vos vai a invitación a que participedes nesta xornada que será mañá venres 19/7/2013.

Tiñamos pensado facer proxeccións de documentais e/ou películas con un coloquio a posteriori. Os traballos na horta agora son moitos durante todo o verán. Polo que pensamos mixturar e unha vez a semana, os venres a tarde organizar quedadas nas que fagamos traballos urxentes na horta e despois compartamos unha merenda cea con productos da horta e logo o visionado dun audiovisual nos xardíns da casa do bispo.

Asi que vos animo a que mañá nos xuntemos e formiguear ( sachar,sudar, sorrir, asemblear,saborear os productos da nosa terra.... ).

Dicir que cadaquen se pode unir a xornada no momento en que lle apereza ou teña disponibilidade.

Estaría ben saber os que imos a ser para organizar o da merendola , no formigueiro temos patacas novas para unha tortilla e para ensalada, , organizarnos para levar se me ocurre (pan, ovos,...)...

Mañá podemos facer unha posta en común e entre todas mirar como organizar as próximas xornadas... esto foi algo asi moi rápido...

-

Xornada

de

“portas abertas”

no formigueiro

VENRES 19 /7/2013:
•

*17,00-19,00H. Traballos urxentes na horta

*19,00-21,00H. Cea compartida con productos da horta

*21,00H.Proxección documental FOOD INC nos xardíns do formigueiro

En fin, un mundo novo que está a nacer pouco a pouco diante dos nosos fuciños e no que ás veces, mesmo participamos, quizáis como adianto ó que no futuro pode ser algo máis normal que o que é agora.

Ribadenses destacados: Daniel Cortezón Álvarez. Santiago Sanjurjo Díaz

    Unha nova biografía de 'Ribadenses destacados', Daniel Cortezón por Santiago Sanjurjo.

DANIEL CORTEZÓN ÁLVAREZ

(Ribadeo, 1927 – Lugo, 2009)

Ensaísta, novelista, dramaturgo e senlleiro expoñente do teatro histórico galego

Daniel Cortezón (Foto de Matilde González)

    Daniel Cortezón nace en Ribadeo o 6 de febreiro de 1927, fillo de Amalia e Daniel. Por mor dos sucesivos traslados do pai, membro do Corpo de Carabineiros, pasa a súa nenez en diferentes vilas de Andalucía e Asturias. Atópanse nesta última rexión cando estoupa a Guerra Civil. O seu pai, que permanece fiel á República, combate en diversas frontes, ata que, ferido, cae prisioneiro en Castellón. Despois de ser xulgado nun Consello de Guerra e recibir unha condena a morte, posteriormente conmutada por unha pena de cadea perpetua, o pai bota cinco anos preso no cárcere de Xixón. Namentres, Cortezón e a súa nai retornan a Ribadeo, onde, a finais de 1939, o futuro escritor comeza a traballar nunha carpintaría, ata que, ao ano seguinte, entra como aprendiz na Farmacia Sarmiento, da que será empregado durante case cinco lustros.

    Cómpre sinalar que as vivencias e as lembranzas da guerra, na que faleceu en combate o seu tío Ramón Crespo Rodas (a quen inmortalizará e renderá unha emotiva homenaxe na obra Os irmandiños), sumadas ás conviccións esquerdistas do pai e á propia condición de proletario de Cortezón, contribúen sen dúbida a sentar as bases do seu futuro compromiso intelectual, artístico e político de clara filiación marxista. Esta postura consolídase sobre unha vasta e sólida formación de carácter autodidacta, cuxos comezos poden datarse nese mesmo ano de 1940, cando enceta a lectura case íntegra dos fondos da Biblioteca Municipal de Ribadeo, que el mesmo califica como a súa verdadeira universidade. Pouco despois escribe os seus primeiros textos, ensaios de carácter filosófico, político e estético, algúns dos cales publica en revistas como Rumbo, Estudios e Auxiliares de farmacia, da que co tempo chegará a ser redactor xefe. A súa traxectoria literaria iníciase en 1951 coa novela, escrita durante un periodo de enfermidade, As covas do Rei Cintolo (Galaxia, 1956) e ao pouco comeza a recibir os primeiros dos seus abondosos premios: o Manuel Cao Turnes do Centro Gallego de Bos Aires, pola aínda inédita novela Ribanzo, e o Otero Pedrayo do Lar Gallego de Caracas, co ensaio Os esprito da Galiza, ambos en 1956, así como o Premio da Casa de Galicia en Nova York, por De la saudade y sus formas, en 1959, por citar só algúns.

    Xa nesta etapa inicial resulta posible definir certas características que serán constantes na traxectoria posterior de Cortezón: primeiramente, ten lugar o descubrimento do galego e o seu emprego como lingua literaria, en alternancia co castelán, o que fai del un autor bilingüe pertencente a dous sistemas literarios diferentes. En segundo lugar, a historia, a cultura e a identidade galegas pasan a ocupar un lugar preferente no seu proxecto intelectual e artístico, ben como tema literario, ben como obxecto de reflexión, tal e como testemuñan os importantes ensaios O esprito da Galiza (1955), Pantocrítica galiciana (1956), Aspeitos sociolóxicos do ser de Europa, Consideracións encol do senso e posibilidade da crítica e Ouservacións para unha crítica en col do avidalismo na poesía galega actual, estes tres últimos galardoados co premio Padre Feijoo do Centro Gallego de Bos Aires en 1963. Por último, o xénero dramático, no que se inicia con títulos como Nicolás Flamel, O renarte Ciprián (ambas de 1960) e, singularmente, Prisciliano (pola que recibiu o Premio Villar Ponte de Teatro en 1962 e que sería publicada en 1970 por Galaxia) convértese no seu principal medio de expresión e na cerna da súa produción.

    En 1960 casa con Mercedes del Monte, Merchi, e dous anos máis tarde trasládase a León en calidade de apoderado de Empresas Barreiros, S.A. En 1965 instálase en Madrid, onde dirixirá Financiación y Crédito, S.A., e a partir de 1970 e ata a súa xubilación en 1987, traballará na sucursal de Refrey. Na capital madrileña entrará en contacto con importantes persoeiros das culturas española e galega (ao longo da súa vida cultivará unha fonda amizade con Celso Emilio Ferreiro, Ramón Piñeiro, Borobó, Dionisio Gamallo, Ramón de Valenzuela, Isaac Alonso Estraviz, Luz Pozo Garza, Xosé Luís Franco Grande, Carlos Díaz, Suso Peña, Delfín Mariño, Carlos Álvarez Lebredo, Toni Deaño, Chemi Lombardero, Manuel F. López, Manuel Valín e Roberto Rodríguez, entre moitos outros).

Daniel Cortezón e Dionisio Gamallo Fierros (Foto de Matilde González)

    As décadas dos 60 e 70 son verdadeiramente prolíficas e están cheas de éxitos: as obras en castelán El Rey de Harlem e Semáforo inauguran o III e IV Premio Sitges de Teatro en, respectivamente, 1969 e 1970. En 1972 a versión castelá de Os irmandiños queda finalista no Premio Ciudad de Alcoi (o orixinal galego obterá o premio Santiago Rusiñol no X Festival de Sigtes de 1977). Esta localidade alicantina será particularmente xenerosa co ribadense, pois tan só un ano máis tarde voltará a quedar finalista con El mástil (gañadora do Premio Aguilar de Teatro en 1977) e en 1974 resultará gañador coa obra sobre Salvador Allende e o golpe de Estado en Chile Compañero Presidente, compañero, cuxo estreo será prohibido pola censura. En 1974, Xelmírez ou a gloria de Compostela, coa que acada o Premio Ciudad de Barcelona de Teatro, estréase en castelán no Teatre Grec de Montjuic e a Editorial Nós de Bos Aires publica o orixinal galego. Ao ano seguinte Cortezón resulta finalista do prestixioso Premio Lope de Vega con Crónica del rey don Pedro, que verá a luz anos máis tarde, en 1998, nunha colección teatral da Universidade de Murcia. Nos anos seguintes saen do prelo importantes títulos dramáticos como A diáspora (1976), Crónica de Enrique IV (1977), Os irmandiños (1978), Pedro Madruga (1981) e Danza, contradanza y metamorfosis de moros y cristianos (1982), Soñando a Goethe en primavera (1986) e as sucesivas entregas da súa monumental tetraloxía Castelao ou a paixón de Galiza: O animador de ilusións (1986), As árbores e os xuncos (1988), Intermezzo bufo (1996), coa que un ano máis tarde queda finalista do Premio Nacional de Literatura Dramática, e O pudor e a angustia (1997). No eido da narrativa cómpre destacar a publicación de A vila sulagada (1981), gañadora do prestixioso Premio de novela Eduardo Blanco Amor na súa primeira edición.

Carlos Álvarez Lebredo, Daniel Cortezón e Suso Peña (Foto de Matilde González)

    Despois da súa xubilación, Cortezón retorna a Galicia e aséntase no seu Ribadeo natal, onde prosegue coa súa intensa labor literaria e intelectual. No prazo duns poucos anos sofre importantes perdas persoais coa falecemento da súa nai e da súa dona, Merchi, que o somen nunha depresión. Así e todo, non deixa de participar na vida cultural: escribe, pronuncia conferencias, traduce obras de autores como os seus amigos Jerónimo López Mozo e Lauro Olmo, recibe premios e homenaxes, e ve como se poñen en escea algúns dos seus textos dramáticos. Neste último eido destacan as representacións de Os irmandiños e de Pedro Madruga a cargo do colectivo «O Castelo» e baixo a dirección de Roberto Casteleiro, durante o Festival Irmandiño de Moeche (nas súas edicións, respectivamente, de 1996 e 1997), así como a estrea, en 1999, da montaxe de Xelmírez ou a gloria de Compostela que realizou o Centro Dramático Galego, dirixida por Roberto Vidal Bolaño. Só un ano máis tarde prodúcese o pasamento do seu íntimo amigo, o intelectual ribadense Dionisio Gamallo, cuxa monumental biografía Dionisio Gamallo Fierros. Varón de Porcillán. La sinfonía incompleta (2005) pode ser considerada a derradeira gran obra de Cortezón.

    En abril de 2002 casa con Matilde González, Mati, con quen compartirá a tutela de Beatriz Mohedano, e uns meses máis tarde recibe unha homenaxe na súa vila natal, que culmina coa dedicatoria dunha rúa ribadense. Tras uns últimos anos nos que, entre Vigo e Ribadeo, prosegue escribindo, falece en Lugo o 4 de outubro de 2009.

Fila superior: Olivia Tudela, Gonzalo Vázquez Pozo, familiar de Josefina Martínez, Verónica Lorenzo, Josefina Martínez, José Carlos Rodríguez Andina, Saulo Cuesta, Veva Sordo, Rosa Fernández, Toni Deaño, Manuel Valín, José Luis Echevarría.
Fila inferior: Tomás Sanjurjo, Matilde González, Daniel Cortezón, Marita Gamallo, José Luis Pensado, Elena Diego, Luz Pozo, Emilio Lorenzo, Rafael Alvarado, Rosa Cobo, Enriqueta Ruiz, Chus Maseda e Roberto Rodríguez.
Diante de Luz Pozo: Fidel (fillo de Olivia Tudela) e Santiago Sanjurjo.
Centenario de Dámaso Alonso. Ribadeo, xullo de 1998.
(Foto de Jaime F. Pola)

    A inxente obra de Cortezón permanece en gran medida aínda inédita e, por desgraza, a meirande parte dos seus libros están esgotados e só se poden atopar en bibliotecas ou librarías de segunda man. A súa dilatada produción abrangue practicamente tódolos xéneros literarios, entre os que destacan o ensaio, a novela e, de xeito sobranceiro, o teatro. Así, atopamos desde pezas teatrais para nenos (Alí Ben Mangato e mailo seu cabalo branco chamado Beliador, de 1995) ata ponencias sobre temas diversos como La moral de los estoicos (1946) ou Sobor das condicións do asalto á razón (1990), pasando por guións para televisión sobre Prisciliano, como o escrito para a TVG con Mariano Tudela en 1985.

    Porén, dentro desta heteroxeneidade resulta posible identificar un fío en común que dá sentido ao proxecto literario e intelectual de Cortezón. Dous son os piares sobre os que se asenta: por unha banda, unha perspectiva política de carácter marxista (relativamente heterodoxo) e, por outra, un nacionalismo galego sui generis. É precisamente na produtiva e, en ocasións, conflitiva dialética entre ambas fasquías onde xorde a xenuína e orixinal aportación do dramaturgo ribadense. Nun primeiro momento, as obras ensaísticas —xa mencionadas— que escribe ao longo dos anos 50 e 60 sentan as bases dunha severa e argumentada crítica do que el considera as causas do fracaso do «proxecto histórico do ser de Galicia como nacionalidade» e que constitúen un demoledor cuestionamento do que, seguindo a Helena Miguélez-Carballeira, podería considerarse unha identidade sentimental de Galicia. A continuación, partindo desas premisas teóricas Cortezón decide traballar na creación dun teatro histórico (e político, sería preciso engadir) do que, segundo el, carece o sistema literario galego. A súa misión sería a de «afondar na memoria histórica do pobo galego, sobre todo na súa vertente de rebelión dos oprimidos e dominación dos opresores», para o que crea unha serie de obras protagonizadas por axentes individuais e colectivos «cruciais na eclosión e ulterior frustración da galeguidade». Así, as pezas adicadas ás loitas irmandiñas, Xelmírez, Pedro Madruga ou Castelao buscan atopar e expoñer as razóns do fracaso histórico de Galicia que, para Cortezón, en moitas ocasións levan os nomes e apelidos daqueles que, como sinala Iolanda Ogando, «tendo nas súas mans os instrumentos» para mudar a historia, «non souberon asumir as súas responsabilidades». Finalmente, a orixinalidade da proposta de Cortezón, atravesada de pola mencionada relación dialéctica entre marxismo e nacionalismo, reside en que «trascende a mitificación do pobo e a desmitificación dos estamentos poderosos» para remover conciencias e facer do teatro unha ferramenta de crítica revolucionaria e de construción nacional.

Bibliografía

Abuín, A., «A traxectoria teatral de Daniel Cortezón: cara unha poética do drama histórico galego», en: Cortezón, D., Xelmírez ou a gloria de Compostela. Santiago de Compostela (1998), pp. 77-120.

Cortezón, D., «Los años de la destrucción», en: Pörtl, K. (ed.), Reflexiones sobre el Nuevo Teatro Español. Tübingen (1986), pp. 74-82.

González Gómez, M., «Cronología», en: González Gómez M. y M. Valín Valdés (coords.), Daniel Cortezón. Viveiro (2011), pp. 19-31.

Ogando, I., Teatro histórico: construción dramática e construción teatral. A Coruña (2004).

Pascual, R., «Daniel Cortezón. Lembranzas dunha vida autodidacta», en Madrygal, 11 (2008), pp. 199-205.

SANTIAGO SANJURJO DÍAZ

--

Sobre D. Cortezón no blog

A auga de Ribadeo, unha historia

Hoxe, 26 de febreiro de 2019, repetiuse a historia. De novo a auga da billa en Ribadeo chega ás casas en malas condicións. Embaixo deixo a nota de prensa do concello.
Mentres, non estaría mal repasar a historia repetida dende o inicio do CAVI. No blog hai abondas referencias; entre elas, as que aparecen nesta entrada.
Tamén, deixo unha foto dunha Comarca de 1960 (31 de xullo), de cando se pensaba que o servizo de traída de augas estaría listo para o verán seguinte (verán de 1961):

Nota de prensa do concello de hoxe:
"

VIAQUA BALEIRO OS DEPÓSITOS

Novos vertidos ao río Grande

26/02/2019

Nas últimas horas producíase un novo vertido de lixiviados ao río Grande, unha das captacións de auga das que se abastece a poboación ribadense. Ese vertido ocasionou un forte cheiro na auga da traída. O alcalde, Fernando Suárez, ven de enviar requerimentos unha vez máis e advertencias de denuncia á Confederación Hidrográfica do Cantábrico, a Augas de Galicia, a Dirección Xeral de Calidade Ambiental, á Dirección Xeral de Saúde Pública, ao Seprona, ao Concello de Barreiros e á Cooperativa Os Irmandiños. Para Suárez Barcia é intolerable que estes vertidos se produzan cada pouco tempo.

O rexedor ribadense dixo que "desde o Concello de Ribadeo estamos vendo que nestas últimas horas volveuse producir algún tipo de vertido de lixiviados ao río Grande, que é unha das dúas captacións que ten Ribadeo para abastecemento de auga á poboación. Neste caso todo parece indicar que no veciño concello de Barreiros, ao igual que outras veces, hai varios anos que vimos soportando esta desgraza. Consultada información á empresa concesionaria Viaqua sobre esta circunstancia, sobre todo porque hai moita xente que está preguntando alarmada e preocupada polo olor e polo mal sabor da auga, a concesionaria indícanos que a calidade da auga cumpre a día de hoxe cos parámetros que se establecen no real decreto 140/2003, pero cousa diferente é que o olor e o sabor non sexa adecuado, e evidentemente non o é. De aí que, como sempre, aplicando os protocolos cando nos acontecen estas circunstancias acabamos de enviar de maneira urxente requerimentos e advertencias de denuncia á Confederación Hidrográfica do Cantábrico, a Augas de Galicia, ao Seprona da Garda Civil, ao Servizo de Calidade e Avaliación Ambiental da Xunta de Galicia, ao Concello de Barreiros, que é onde detectamos que está a orixe dos vertidos, á Cooperativa Os Irmandiños, que é onde nos parece que está a orixe dos vertidos, e á Consellería de Sanidade".
Fernando Suárez engadiu: "debo dicir, o que nestas circunstancias outras veces pasa, que os Concellos somos os responsables da calidade e da auga que vai pola tubaxe, pero en ningún caso podemos ser responsables, porque nin temos competencias nin está no noso territorio, cando se botan vertidos aos ríos que son utilizados pola poboación para beber. Para iso hai outras administracións a nivel autonómico e estatal que deben velar para que isto non ocorra, e é  o que, outra vez máis e xa van non sei cantas, lles acabamos de pedir. Isto non pode ser, non pode estar unha poboación de 10.000 habitantes sempre cun fío pensando que nalgún momento temos que cortar o subministro de auga porque a calidade, aínda que cumpra os parámetros legais, non é boa. É inxusto que en Ribadeo teñamos que sufrir esta situación".
O alcalde de Ribadeo explicou que "a empresa concesionaria, para resolver esta incidencia, o que fixo foi baleirar os depósitos, estaos recargando de novo e espérase que nas vindeiras horas volva a normalidade. Espero que sexa dunha vez por todas, pero non quita que dentro duns días por calquera outra circunstancia volvamos ter incidencias deste tipo, e isto, insisto outra vez máis, é intolerable".
Este é o contido do informe que desde Viaqua lle fixeron chegar esta mañá ao alcalde de Ribadeo vía correo electrónico: "Tras realizar los ensayos de control de calidad habituales (como cada día) en el agua del abastecimiento de Ribadeo, no se detecta ninguna incidencia en estos, es decir el agua cumple los criterios de calidad establecidos en el R.D. 140/2003 y ninguno de los parámetros que analizamos “in situ” presentan desviaciones o incumplimientos.
A pesar de esto el agua presenta una alteración en el olor que es advertida por la población, trasladada como queja a nuestros servicios de atención comercial y desde Viaqua somos conscientes de ello. Esta alteración en el parámetro “olor” es consecuencia de una reacción del cloro (agente desinfectante utilizado en el tratamiento de potabilización) con la materia orgánica presente en el agua del embalse de Lexoso.

El cloro cuando reacciona con el agua forma dos tipos de reacciones que son:


• Cloro libre residual (es el que garantiza la desinfección)



• Cloro combinado  (combinación de cloro con materia organica presente en el agua)


El cloro por tanto que tiene el agua almacenada en el depósito y en la red de distribución es la suma de Cloro libre residual + cloro combinado. EL cloro libre residual (se aprecia mínimamente a través del olfato) y el Cloro combinado (se aprecia intensamente a través del olfato)
Habitualmente en el servicio de abastecimiento sobre el total de cloro existente, el porcentaje de cloro libre es de un 90 % y de cloro combinado 10 %, de este modo la percepción del olor a desinfectante es minima.
En el día de hoy en el servicio de abastecimiento se han invertido los porcentajes de concentración de cloro, representando el cloro libre un 25-30% y el cloro combinado un 65-70 %, es por ello que como el cloro combinado es altamente percibido a través del olor, los vecinos están percibiendo esta alteración en las características organolépticas del agua. A pesar de esta alteración en la cloración los parámetros están dentro de los límites establecidos en el R.D. 140/2003.
Como medida correctora y para mejorar las características organolépticas del agua (olor), desde primera hora de la mañana hemos cortado la entrada de agua a la ETAP de Santa Cruz procedente del embalse de Lexoso, hemos vaciado el depósito de Santa Cruz, estamos realizando vaciado de la red de distribución en 5 puntos de manera controlada, midiendo en cloro para garantizar la desinfección del agua en puntos representativos (deposito, avenida de Galicia, parque municipal, calvo Sotelo, oficina, cementerio, etc…)
La mejora de la calidad del agua será apreciada en las próximas horas y el servicio recuperará la normalidad. De igual modo se ha procedido a abastecer Ribadeo desde el depósito de Loureiro con agua procedente de la ETAP de Vilarbetote.
Así mismo, se ha denunciado un presunto vertido al embalse de Lexoso cuyo origen presuntamente proviene de la cooperativa os Irmandiños. Esta denuncia se ha cursado con el Seprona y con el área de vertidos de Augas de Galicia. Este último nos ha informado que recientemente esta cuenca deja de ser del ámbito de su demarcación y corresponde a la Confederación hidrográfica del Cantábrico. Hemos procedido por tanto a cursar denuncia a la citada confederación, solicitando que Agentes responsables del Área de Medio Ambiente inspeccionen la zona y conozcan las presuntas malas prácticas de la cooperativa de Os Irmandiños como de las explotaciones ganaderas de la cuenca que son susceptibles de provocar vertidos de purines y lixiviados a afluentes de la cuenca del embalse de Lexoso y ponen en riesgo el agua del abastecimiento del servicio municipal de Ribadeo”.

"

Un problema ambiental

Dende hai tempo véñense sucedende episodios de verquidos no CAVI,instalación que os Irmandiños (recentemente integrada en CLUN)teñen en Barreiros, entre o rego de Porto Bragán e o rego das Teixeiras, na parte superior da conca do río Grande. Agora, a fiscalía ven de instar ó xulgado a abrir un expediente, ó parecer a instancias do concello de Ribadeo, despois de anos de ter de cando en vez algunha multa administrativa. Antonte, ó facerse pública a nova, o concello de Ribadeo emitiu un comunicado cunha especie de 'por fin nos fan caso' mentres a cooperativa fixo o propio un día despois con outro ó que non tiven accesopor non estar nin na súa web nin nas redes sociais, pero coa mensaxe implícita 'a min que me rexistren', do que se fixeron eco Voz e Progreso (con títulos Os Irmandiños: «El CAVI no ha generado problemas ambientales significativos» e Os Irmandiños nega que xerase problemas ambientais "significativos").
Botando unha ollada á páxina de calidade de CLUN, parece contradicirse coas prácticas das que é acusado o CAVI, mais a contaminación da auga de subministro de Ribadeo está aí...

Situación do CAVI

Cooperando

A sociedade vive porque a cooperación implica ventaxas. Coido que sería un resume sumario de socioloxía que se está a ver a diario e que se tenta aproveitar para todo. Ás veces, con éxito, outras moitas, non logrando a cooperación que se procura, sen acadalo.
Agora catro cooperativas galegas crean (está pendente de ratificar polos asociados para entrar en funcionamento en xaneiro) un un grupo económico con aspiracións de medrar para conseguir mellor os seus obxectivos. Feiraco (45,3%), Irmandiños (30,7%), Xallas (11,4%) e Melisanto (12,6%) son a base dunha unión cooperativa integradora en aras e competitividade e eficiencia dos gandeiros cooperativistas. [Nota posterior: Xallas rexeitou en asemblea o formar parte, quedando os outros tres compoñentes e variando as súas porcentaxes, segundo http://cluncoop.es/feiraco-forma-parte-de-la-nueva-cooperativa-de-segundo-grado/]
Medrar cada onde? Medrar. Galicia, España, Europa... partindo de 413 000 000 litros de leite anuais, máis de 4000 socios e case 200 millóns de € de cifra de negocio xestionados polos seus máis de 400 traballadores.

Vista dos Irmandiños. á dereita, o terreo na actualidade xa é gasolineira.

Noticia! Dous meses sen novas de verquidos do CAVI!

Hai case dous meses (20/12/2016) que saía nas novas o último dos verquidos do CAVI dos que se deu parte. O título que levaba na 'Voz' dese día deixa clara a situación: "Nuevos vertidos a un río en el que se capta el agua que se consume en Ribadeo Es lo mismo que ocurrió en reiteradas ocasiones en los últimos años". Ditos verquidos, producidos polo Centro de Alimentación de Vacuno Irmandiños, íntegramente dependente da Cooperativa Irmandiños, hoxe integrada en CLUN, rezuman ata a cuneta (non sei se entraría en funcionamento o sistema de depósito para atravesar a LU-133) e rematan no rego de Lexoso, augas arriba do encoro de Vilamariz que subministra auga a Ribadeo (aínda que del se extraia na actualidade unha porcentaxe menor).
Dende aquela non sairon novas aclarando que xa estaba en marcha a corrección, ou que se impuxo unha vixinacia dura (en teoría, vixiancia xa estaría habendo dende hai moito tempo), ou plans da empresa para atallar o problema.
Non. É dicir, volveremos a ter calquera día novas doutro verquido. Apostamos?

Cumpreanos da contaminación ó Lexoso

Cinco cumpreanos. Cinco anos é o que leva denunciándose a contaminación producida polo CAVI (Centro de Alimentación de Vacuno Irmandiños). E seguimos.
Agora, En Marea preguntará no Congreso a ver que pasa. Mentres, a nota de prensa do alcalde de hai uns poucos días (23 de marzo) manifesta ás claras un problema que vai máis aló da contaminación: en toda a nota, 705 palabras, non sae nin unha soa vez o nome de CAVI ou Os Irmandiños, centro produtor da contaminación e empresa propietaria. Iso si, pide solucións. En nota de prensa. A nota non se acompaña por ningún documento para ver a forza con que se piden esas solucións de xeito oficial.
A lembrar que xa no 2014 o problema era vello, e foi presentado como tal pola mesa de asociación de veciños ó alcalde.
E, se no 2014 o problema era vello, no 2017, que? Pois máis vello!

O CAVI, en Google Street View, imaxe de abril de 2010, comezando a súa andadura.
Vista do Cavi no Sigpac (a contaminación é perceptible pola zona que corresponde á parte dereita da estrada na imaxe, LU133)

Máis sobre a contaminación do CAVI:
Auga 20140421
E máis auga 20140423
Non hai risco para a saúde 20140607
Imaxes do verquido no CAVI 20140804
Resume da xuntanza entre representantes da mesa de asociacións e o alcalde (20140801)
Que a auga sabe a raios? A culpa é da auga por saber así! 20141216
Auga, bando e bando 2 201502
De aquí bebemos/bebíamos 20150211
Noticia! dous meses sen verquidos do CAVI 20170216
Hoxe hai pleno (aínda que a información del estea baleira)

Que a auga volve saber a raios? A culpa é dos raios por saber así!

Xa estamos afeitos, aquí non pasa nada. Os parámetros son normais. O sabor que sentimos, anormal. O cheiro, anormal. A pel lisa, anormal. Ó final, está claro, os anormais somos nós, que nos afecta.
Que hai un verquido que foi denunciado hai tempo, e volto a denunciar, e volto a denunciar, como din dos peixes no río por estas datas? Pois nada, como a maioría dos peixes, que non se poda dicir que beban auga continuamente, nós tampouco beberemos auga (da traída) cando nos decatemos. Ó fin, o tema da auga emprega a unha empresa famosa en Ribadeo, Aquagest (se prefires, chámalle Viaqua, que para algo cambiou o nome, aínda que nós sigamos a usar o vello) e outra non menos famosa e xeradora de riqueza, Os Irmandiños. Menos mal que non se ve afectada Alcoa, que se non ó mellor a lexislación cambiaba e permitía cagar lingotes (con pago de dereitos á empresa, claro!).
Poder público? O poder público está amosado que é o poder da xente, non o das institucións que poderían representalo. E a xente, onde está? Nestes casos a xente parecemos como o da agulla na palleira, ou, actualizado, como cando os nenos ou maiores van na procura de 'Wally', ese boneco co xersei a raias tan chamativo que non se da atopado entre outros personaxes dun debuxo ateigado de xente no que cada quen está ó seu.
Mentres, xa ten pasado 'de todo'. Dende as denuncias ata a inhibición, dende fotos publicadas neste mesmo blog ata o tema tratado pola Mesa de Asociacións de Veciños co alcalde sen resultado. Dende o 'non hai risco para a saúde' ata a case desaparición de auga embotellada dos supermercados nalgúns momentos. Dende mirar para o CAVI (Centro de alimentación de vacuno Irmandiños) ata culpar ás chuvias, por iso de ocorrérselle chover en cantidade e arrastrar terras. Dende ... ata ... e xa non importa o dende e o ata, que para algo a xente non protestamos moito e todo está normal segundo a lexislación, ou ó menos o normalizamos nós ó non protestar. Ó fin, o destes días pasados foi pouco fronte a outros. Ou non? Era ó revés? Que máis da!

Arándanos en Ribadeo: unha pequena reportaxe fotográfica

Por unha casualidade, vou poder corrixir a posición que asignei como posible á finca alugada á Cooperativa os Irmandiños polo concello de Ribadeo para a plantación de froitos silvestres, auspiciada pola Asociación 'Puente de los Santos'. Coido que queda claro na foto, atravesada pola N634: na parte superior, a rotonda que liga a N634 coa A8 á altura da praia das Catedrais. Na esquerda, a liña de separación do concello de Ribadeo e o de Barreiros. Vese tamén o complexo dos Irmandiños no centro-dereita, e o 'Campamento da Devesa' no superior esquerda. A finca está sinalada en negro.

Ben, ata aí a posición. A lembrar que xa non hai cartos. A lembrar o dito na última asamblea: íase plantar. Ben, embaixo está o cartel da 'plantación': parece que non arándanos, senón framboesas, amoras e grosellas.

E embaixo, o estado actual da 'plantación' ribadense. Vese que se construiu o cercado 'ex novo'. Non sae na foto, pero tamén se levou alí a electricidade dende a estrada pola linde do camiño que sae case fronte á entrada do campamento de A Devesa. Os contedores (son 2) están vacíos, e vese o que debera valer para obrar, pero sen obrar (algo si, a ver xusto o bloque a pé de foto nou o valado)

 E tamén se ve o medradas que están as plantacións. Embaixo. Vai que si?

Claro que tamén queda por aproveitar as lindes, abondo amplas no fondo, que se ve menos, lugar tamén elixido para amontoar as pedras de limpeza do campo, que iso si, quedou limpo polo momento como se pode ver na foto anterior.

A lembrar asemade os problemas na plantación asturiana...
Por certo, de canto era a inversión? (mirar ligazóns):
Unha ponte á nada
Asamblea 2012 
Un artigo de E. Lombardero

Oito anos despois, os vectores da economía ribadense

O 2 de xullo de 2009 escribín no blog unha entrada con título 'Vectores da economía ribadense'. Falaba daquela de datos tomados sobre facturación, curiosidades sobre empresas con 0 empregados e outras, como que, de xeito xusto, os informes non consideraban as empresas con sede social en Madrid como empresas 'de aquí', non dando polo tanto datos sobre elas.
Oito anos son abondos, case como para considerar os datos como históricos. A visión xeral ten cambiado, pero non tanto. A raíz da publicación de 'Ardán Galicia 2016', un informe anual do Consorcio da Zona Franca de Vigo sobre economía e competitividade de 10 000 empresas galegas, os xornais sacan a relocer algunhas cousas das empresas máis achegadas. Así o fixo El Progreso a nivel provincial o pasado día 22, e a Voz o pasado domingo a nivel mariñán.
Nelas segue aparecendo a coletilla de que as principais empresas provinciais e mariñáns non aparecen porque están radicadas administrativamente fóra da comunidade. Así pasa con alcoa ou Vestas. O que deixa a Lactalis, grupo leiteiro de capital francés, afincada en Vilalba, con 425 000 000 € de facturación e 50 empregados como a principal empresa provincial (Arenal ocupa o primeiro posto por contratación, con 412 empregados). A nivel mariñán queda en primeiro lugar Armadores de Burela, con 75,5 millóns de € de factuaración e 44 empregados.
Entre esas 10 000 empresas, en canto a Ribadeo, aparece en primeiro posto por facturación Os Irmandiños, SCL, con dato de 2014 sen actualizar a 2015 como o resto, con 87 empregados e 36 673 004 € de facturación nese ano.
Fertieuropa, con 6 empregados e 17 545 750 € de facturación é a outra ribadense que aparece a nivel provincial entre as 50 primeiras por facturación. Tampouco aparece ningunha ribadense máis entre as que facturan máis de 5 millóns de Euros.
Como curiosidade, no buscador de Ardán pódense conseguir algúns datos máis. Por exemplo, en consoancia coa variación da carga de traballo do porto de Ribadeo, pódese ver tamén a variación de facturación de Pertejo SL., ou a recuperación en facturación e rendibilidade de Agroquímica Fertipor entre 2014 e 2015, ou que o Grupo Voar aumenta pouco a pouco ano tras ano a facturación e mellora asemade o rendemento.
En comparación dos datos de 2008 referidos na entrada de 'Vectores da economía ribadense', un par de datos: Fertieuropa viña reseñada como
Fertieuropa, posto 52 de facturación na provincia, con máis de 16M€ e facturación, e 1 empregado
Na actualidade (2015) aparece no posto 31 con 17,5M€ e 6 empregados
En canto a Os Irmandiños, non aparece no artigo de 2008, e os datos públicos e libres que aparecen en Ardán resúmense no cadro a continuación (a lembrar que non dispoñen de datos de 2015):

 Unha curiosidade máis:
Empresas coa verba 'Ribadeo' no nome que aparecen no listado de procura de empresas de Ardán.

Asamblea da Asociación Puente de los Santos 2013

Onte xoves 27 de xuño tivo lugar a Asamblea anual da Asociación Puente de los Santos. Como cada vez vai menos xente, houbo dificultade de quorum que se solucionou ó final, comezando máis ou menos en tempo, contra o que pasara a última asamblea (2012). Algo que foi lembrado porque nesa última vez fixen que constara en acta a queixa, e nesta como xa digo, comezouse máis ou menos en tempo.
A actividade referida para o último período foi de xeito exclusivo o proxecto piloto das fincas de frotos silvestres, en Arnao - Castropol e no Fielato - Ribadeo. Na primeira, de propiedade pública (municipal) preparada para Arándanos e a segunda, 1 ha alugada á Cooperativa Os Irmandiños, para grosella e algo de mora e frambuesa.

A finca de Castropol en Arnao; a balsa está excluída, na parte dereita.

A titularidade do proxecto Un puente a tu salud 2.0 corresponde á propia Asociación, que está levando por tanto as tarefas que corresponden ó emprendedor dunha empresa. Na finca de Castropol o que se fixo foi o acondicionamento dunha última parcela, de 2ha, estando o resto (case outras dez, incluíndo a balsa) xa listo. Mentras, na do Fielato, alugada dende o 1 de xullo de 2012 ata o 31 de decembro de 2016 (con posibilidade de próroga ata dous anos despois) aínda se está en preparación. O mal tempo ten retrasado as labores de prantación ata o outono, que non é a mellor época, pero dado que as plantas veñen xa cun certo tamaño e enraizamento, non se prevén dificultades. De novo, son moitas as cousas da memoria que non tiven tempo para ver e detallar aquí e que foron resumidas na asamblea, entre as que están por exemplo a adicación de dous peóns ás labores das fincas ou a realización de xuntanzas periódicas coa empresa que leva a parte técnica (e parece ser que no seu momento, se chega, comercial).
Nas contas, detallouse que debido á diferenza de superficie, o 10% que ten que poñer a asociación está repartido no 83,34% de Castropol e o resto de Ribadeo. A verdade, crin en principio que a porcentaxe se debía a territorio municipal, pero decateime e logo comprobei en internet, que se trataba de terreo das fincas respectivas. Así, dese 10% de orzamento para 2013, 25 928,76 €, corresponderían 21 616 a Castropol. Nas contas habería que entrar en máis detalle dos diversos apartados, como a participación dos concellos no pago dos xuros ó recibir as subvencións despois de gastados os cartos, pero quedará así polo momento.
O proxecto piloto ten anualidades de 15N a 15N, mentras que as contas presentáronse por anualidades, o que fai que a imputación de custes varie algo de xeito interanual. Por certo, o proxecto remata este ano, co que de novo a Asociación queda un pouco a velas vir cara ó futuro.
En Rogos e preguntas saiu o tema da participación das diversas entidades a máis dos concellos, a conta das contas, é dicir, a proposta de que cada entidade puxera de xeito proporcional ó poder de voto unha parte proporcional do orzamento, procurando así unha unha maior implicación na vida social ó ter cartos 'invertidos'. A cousa, proposta por min, quedou así, sen máis, despois dunha serie de intervencións, nas que se destacaron temas como que en plena crise se ás entidades se lles pide cartos, por poucos que sexan, se botarían atrás e o que se pretende é precisamente a participación, ou o feito curioso de que mentras houbo cartos da UE, houbo xente interesada e case peleandose por entrar na diretiva, mentras que cando se acabaron, desapareceron non só da directiva, senón da asociación. O caso é que os asistentes á xuntanza, que rematou ás 8 de cuarto, poidéronse sentar na mesa de plenos e sobraron sitios. Por certo, non había mulleres. De calquera xeito, os alcaldes, que ostentan o 50% do voto entrambos, tomaron o compromiso de reunir ás diferentes 'mesas' representadas na directiva para a renovación de cargos e mobilización do apoio social.
Nota: A estrutura de representación vai a traverso de mesas sectoriais, cada unha cunha asignación de porcentaxe de voto, que se reparte entre as entidades que a constitúen. Por exemplo a mesa de asociacións culturais coido lembrar que ten un 5% de representación, que se traduce nun representante na directiva e unha porcentaxe de voto de cada asociación dentro da 'mesa'.
E ben, que vai pasar despois de que remate este ano o proxecto piloto? E despois de que se reintegre a finca ós Irmandiños?

Buronlandia (e Buronlandia II). Francisco José Campos Dorado Campos

Deixo aquí dous artigos xa vellos de Pancho Campos, publicados en La Comarca del Eo en outubro e novembro de 2011, o segundo en resposta a un comentario aparecido entre medias no mesmo semanario. Quedaban por publicar, e complementan a parte final da entrada anterior, aínda que foron feitos de xeito totalmente independente dela.

Burónlandia

Hoxe, 21 de setembro, atopeime na rotonda de “Os Irmandiños” co cartel de espacio da Biosfera- Oscos-Río Eo e Terras de Burón. ¡Non fún capaz de concebir o soño na siesta...! así era, e é, o cabreo que teño. Non me importa decilo e manifestalo. Encóntrome cabreado, indignado e incluso humillado polos feitos que unha cuadrilla de señoritos cantamañanas están a facer desde fai uns anos, arroupados polo beneplácito e a desídia dos alcaldes de Ribadeo, que solo pensan na súa persoal carreira política. Comenzaron a “meterlla” con moito “jaboncillo” e paseos dun lado para outro, e votarlle uns cantos “polvos” seguidos a D.José Carlos Andina, así estes lodos, con aquelo da Casa da Ría (obviando de Ribadeo), a continuación a Casa da Ría del Encuentro (obviando de novo o de Ribadeo), e logo pasaron a crear o tinglado este de Oscos- Rio Eo e Terras de Burón para o asunto da Biosfera da UNESCO ou de casadiós, que tanto monta... (e obviando por descontado o nome de Ribadeo, en tódalas súas facetas). Destas imbecilidades consentidas, resulta que de forma malévola e torticera, xa plantaron a “pica en Flandes” (léase, na rotonda dos Irmandiños).
Levo falando, desde fai vinte anos, do cinismo e teimuda actitude astur e da pasividade servil e ignominiosa galega sobre o patrimonio de Galiza. A pérdida de denominación da Ria de Ribadeo, é unha pérda de idéntidade galega, que é de todas-todas inasumible, é que non podemos consentir.
Fai algo máis de un ano, que con paso firme é seguro, esta cuadrilla das Terras de Burón, coa escusa da Biosfera, fixeron a Casa da Ría do Eo en Castropol, para ver as “avefrías” sobre o “tesón do rio Eo”, é como broche de ouro, trouxeron para inaugurala o inútil e totalmente estúpido, Conselleiro de Cultura da Xunta de Galicia... ¡¡que manda ovos...!!! esquecime do seu nome porque cando un persoeiro me da noxo... nono apunto na axenda, pois mellor esquecelo canto antes, por aquelo de que afecta o meu ritmo cardíaco e perxudícame a saúde..., non por outra cousa.. ¡¡faltaría máis...!!
Estes “compadritos” das Terras de Burón and Company (chusma, con moito poder adquisitivo provinte dos “chanchullos de pasillo” nas sedes da Comunidade Europea... influencias a mazo, pois, según oídas, teñen un ou dous parlamentarios en Bruselas), acaban de terminar de dar unhas charlas na Casa das Letras, coa presentación e prolegómenos do alcalde de Ribadeo, D. Fernando Barcia, para “realzar” o despropósito (houbo foto, é saíu guapo... manda güevos!! ¿como puiden equivocarme tanto na estimación, como para votar como alcaldable a este elemento... ??). E como este señor é, un “nacionalista” sociata, pancista, e esperemos que dentro de pouco de influencia irrelevante para as cousas e “antiguallas de Ribadeo”, non lle da importancia, a que a ría é a Ría de Ribadeo, que as terras de “Burón”, son as Terras de Ribadeo e as Terras de Miranda, cuio descendente D. Pedro Miranda e Miranda, é o dono de Rio Cainzos, Boa Vista, etc. en cuia casa patrucial da calle Amando Perez de Ribadeo, se poden ver dous escudos da súa nobreza, nun de cuios cuarteles aparece o tributo das Cen Doncelas, que data de Mauregato ano 783-789, ou sexa, de fai máis de doce séculos, “algo” anterior os Oscos-Eo e a Burónlandia...
A todos estes persoeiros de encefalograma plano e de peto ancho, esperemos que poidamos irlles mentendo mano dún en ún, ou si me apuran, en manada, que me é igual, e tanto monta. Implicaron o Ministerio de Medio Ambiente, por enchufismo de estómagos agradecidos ou por desidia ministerial, pois por suposto, nada histórico ten tal denominación inventada como slogan, e xa están os carteis de “Burónlandia” e “Ministerio de Medio Ambiente de España” en tódolos cabazos e obras de reconstrucción feitas nos concellos de Trabada, Ribadeo, etc. ¿esta tropa terá algo que ver cos destructores do Patrimonio de Ribadeo, leáse, Escolas Taller do LIDER ....que van a “reconstruir” con un presuposto de 12.000 € as vidrieiras do cimenterio de casi 500.000 € de valor estimado.... ? Como levo decindo, desde fai anos, no século XV, ano 1414, foi creado por Juan I de Castela, o Principado de Asturias, e desde aquela foron apropiándose das Terras de Reboredo ou Terras de Ribadeo desde o río Navia o Eo, logo, a primeiros do século XX cambiaron o nome da Veiga de Ribadeo, este século XXI tócalle a Ría de Ribadeo e o Concello de Ribadeo completo, pois as terras do Concello xa son, polo que parece, as de Burónlandia, para o século XXII será Barreiros, a Espiñeira, e Villaronte..., no século XXIII Foz... e non sei cando chegarán a Catedral de Santiago.. para ver si se enteran alí dunha puta vez, do que están a facer con Galiza... debido a súa indolencia, negligencia e abandono do galego.
E como no reino de Asturias, que non existiu tal reino na puta vida, pois para facerse ver como iniciadores da Reconquista, inventaronse a lenda de “Pelaio rei”, cando en realidade foi un pastor de ovellas e cabras de Tuy, que se liou a pedradas contra os moros que lle roubaban as cabras.... ¿ou algúen pensa que donde está ubicada a cova da Santina, era lugar para vivir un rei.... ? ¡pois, como inventaron mal a historia, equivocáronse no relato, varias veces, e nun deles, dicen que Pelaio xa estaba na montaña... polo tanto, non foi él a buscar os moros... sinón que os moros foron a roubalo a él... ¡así que....! ¿onde están as ruinas do pazo ou da casa de Pelaio? están enterrados e sin descubrir todavía...? qué raro sona esto... coa “eficiencia e profesionalidade” que ten esta xente... que foi capaz de descubrir fai vinte anos, a Diadema de Ribadeo nos Oscos... ou fai tres anos que rexistraron no Principado o pecio da Galga Andaluza que foi afundida polos ingleses en 27 de septembro de 1719 no porto galego de Ribadeo ... co que deberan de haberse quedado os ingleses, en vez de cobrar rescate dos comerciantes de Ribadeo, así hoxe, polo menos falaríamos inglés...! En fín. Todas estas cousas ocurren, pola desidia da administración galega, e quizáis pola desidia de nós, os propios galegos, porque se obviou e se borrou do mapa da península o Reino de Galicia, e se lle puxo “Xunta de Galicia”, cousa coa que estaba totalmente en contra Castelao, pois consideraba a “Xunta” un instrumento da burguesía central, para ser unha sucursal do poder Castelán-Madrileño que el tanto aborrecía...
Non é relevante engadir máis. De momento denunciar ante vós, veciños das Terras Ribadeo, o que eu vin e estou a ver. Espero que entre tódolos ribadenses auténticos, non entre vendidos e sinvergüenzas que anidaron sin ningún escrúpulo no noso pobo, poidamos enmendar esta canallada contra a nosa identidade, e sí podedes, facede algo para remediar este asqueroso desaguisado, si algún día queredes legar algo os vosos fillos do patrimonio auténtico que herdamos dos nosos maiores.


Biosfera; Programa LEADER

UNESCO (Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura). Organismo fundado o 4 de novembro de 1946 e o que pertencen a maioría dos estados membros da ONU. Está constituido por tres organismos: A Conferencia Xeral; o Consello Executivo e o Secretariado. A Conferencia reúnese cada dous anos en sesión ordinaria e pode ser convocada a extraordinario a pedido dun tercio dos representantes. Está integrada por representantes de tódolos países e decide programas destinados a promover os valores culturales dos diversos países, a investigación científica, a colaboración internacional a través da educación, da ciencia e da cultura, da eliminación de prexuicios raciales e para o fortalecemento da libertade de información.
O Consello Executivo, formado por 34 membros, renóvase cada cuatro anos e prepara o programa que será sometido á Conferencia e “vixila o seu cumprimento” unha vez aceptado. O Secretariado está presidido por un Director Xeral elexido por seis anos e cuia actividade está dirixida a someter os proxectos o Consello Executivo, e presentar informes sobre a actividad da organización. Ten a súa sede en Paris.

Nota: UNESCO (Organización de las Naciones Unidas para la Educación, la Ciencia y la Cultura). Organismo fundado el 4 de noviembre de 1946 y al que pertenecen la mayoría de los estados miembros de la ONU. Está constituido por tres organismos: la Conferencia General; el Consejo Ejecutivo y el Secretariado. La Conferencia se reúne cada dos años en sesión ordinaria y puede ser convocada a extraordinario a pedido de un tercio de los representantes. Está integrada por representantes de todos los países y decide programas destinados a promover los valores culturales de los diversos países, la investigación científica, la colaboración internacional a través de la educación, la ciencia y la cultura, la eliminación de los prejuicios raciales y el fortalecimiento de la libertad de información.
El Consejo Ejecutivo, formado por 34 miembros, se renueva cada cuatro años y prepara el programa que ha de ser sometido a la Conferencia y vigila su cumplimento una vez aceptado. El Secretariado está presidido por el director general elegido por seis años y cuya actividad está dirigida a someter los proyectos al Consejo Ejecutivo y presentar informes sobre la actividad de la organización. Tiene su sede en Paris.

--

BURONLANDIA (II): A un Juan Sin Nome

Non me sorprendeu o artigo que recibín no meu correo electrónico. Nada. Eu sabía que habería algunha resposta o rudo e brusco artigo que fai un mes escribín cun enfado descomunal, e que o deixei tal cual saíra da primeira fornada, porque considerei e considero, que vai sendo hora de poñer coto a estes burdos e complacientes fábulistas que día a día usurpan e falsifican a nosa historia patrimonial, dados a engrandecer pola súa conta os mentores que pagan a súa fachenda. O meu artigo, pecou de modales, sin duda, pero tuvo algo do que o seu, Juan Sin Nome, carece por completo: foi sincero e honesto.
Non sospeitaba cun “catedrático en xeanoloxía” entrara ó trapo. Alédome de que así sexa, pois haberá debate, nono dude. Estiven esperando estas últimas catro semanas para ver si tiña o aquelo de publicalo en “La Comarca del Eo” para que con luz e taquígrafos, todo o mundo poidera ler as barbaridades históricas coas que se regusta describir, para rebatir as verdades que eu comentaba.
Empezarei abríndome un cuadrante da miña ideoloxía política galeguista, para que non teña nada que respetar, si non a comparte. Pois eu son, como vostede se complace en chamarme: “sectorial, radical e talibán”, e eu a ideoloxía nazi nin a respeto nin a comparto, exactamente igual que me pasa cos catedráticos de Historia que dan “clases de historietas”, polo que, intentarei baixar uns seis mil pes para poñerme a súa altura de historiador contacontos, con perdón dos contacontos.
A misión do Historiador é restablecer a verdade dos feitos, por eso as cátedras de Historia deben ser diacrónicas, esto é, que a súa enseñanza esté baseada en estudos reales de feitos que ocurriron o largo do tempo, non en trapalladas que dixo algún “erudito” contemporáneo e que copiaron tódolos seguintes que estudaron esa historia elaborada para xustificar a idea imperialista da España do Franquismo, sin contrastar nunca un punto nin unha coma daquel primixenio relato. Algo que está a ocurrir de cotío copiando de Internet todo tipo de falcatruadas.
Pero, o meu entender, o Catedrático debe ser unha persoa entregadada o Estudo para lograr a Excelencia, e poder facer, co seu exemplo, que os alumnos beban o Respeto nas aulas, pois teñen que darse conta de que só con Autodisplicina e Dedicación se logra ter a Confianza da materia que estudan. Pero para eso, hai que estudar moitas horas diarias, para non engañar con burda charlatanería os alumnos. Na Cátedra nunca se minte. A Universidade é símbolo de Verdade e de Liberdade por derriba de todo, polo tanto os catedráticos rebosan Sobriedade, pois están, ou deberan de estar, a altura da nobleza da enseñanza.
Pero vostede falsea os relatos históricos e para demostrallo, vou utilizar o mesmo aforismo que vostede: “os datos non se discuten, contrástanse”.
Explica con todo luxo de detalles onde se atopan as Terras de Burón. A min non facía falla que me explicara nada, eu xa o sabía. Están nos Concellos da Fonsagrada e en Negueira de Muñiz, non nas Terras de Ribadeo, polo que ven a darme a razón, pero non contesta o que eu decía: ¿que é o que fai o cartel de Reserva da Biosfera: Rio-Eo, Oscos e Terras de Burón na rotonda dos Irmandiños?
Non, non contesta a pregunta e tampouco explica, para nada, como foron capaces de engatusar os dous alcaldes de Ribadeo, que eu puxen a caer dun burro, con gran pesar, poden crerme, pois vexo que na maior representanción do noso pobo, como é a Alcaldía, non fixeron os deberes a tempo, e vai a ser árdua tarea cambiar o que xa está escrito. E sigo pensando, que si non se poñen a traballar xa, sobre o asunto, non lles pode saír politicamente gratis, pois cando non se está a altura das circunstancias pérdese a Confianza na xestión e no xestor.
En fin. Para rematar a súa parrafada, e sin haber dito nada do tema que nos atinxe, dice que o arcedianato chamado de Ribadeo, “del obispado de Oviedo, sin relación alguna con la localidad de dicho nombre”. ¿Vostede algunha vez soupo que Ribadeo, foi obispado entre 1182-1218? ¿que con ánimo de ser catedral, se construíu unha Colegiata? ¿vostede non sabe que o antigo cura da parroquia de Ribadeo, D.Enrique López Galuá, era Arcipreste? ¿Vostede sabe que o Condado de Ribadeo de 1369, chegaba o rio Frejulfe o lado do Navia, e que a sede mindoniense chegaba ata alí mismo ata fai cincuenta anos? ¿Como é posible que un catedrático, que encima é veciño noso, ignore esto? Non, nono ignora. Non me cabe duda. Vostede ningunea, ningunea as procedencias toponímicas, para ningunear a Ribadeo, vostede é un antiribadense recalcitrante para ningunear a identidade galega. ¿Ten algo contra do galego? porque eu a favor de Asturias incluso teño unha pequeniña parte da miña sangre. ¿Pero porqué este despropósito, nun profesor que debera ser distinguido pola Veracidade? ¿engrandécese ante adláteres daquel tipo de pelaxe?
No seguinte párrafo, utiliza de novo a técnica de embrollar o relato e tratar de embelesar con erudición valdía, dando un montón de datos que calquera rapaz de segundo de básica, é capaz de mellorar con solo entrar na voz da Wikipedia: “cronoloxía de reinos da península ibérica”. Pero mire vostede por donde, eu son aficionado a Historia e a Numismática, recopilo datos históricos como un coleccionista, e teño recopilados máis reis, que os que traen esas listas cronolóxicas, feitas por xente como vostede, e que por tanto, teñen a importancia que teñen, pero que non son dignas de Cátedra. Para eso, hai que ir as fontes serias da historia, esto é: prehistoria, arqueoloxía, numismática, documentos de arquivos históricos sitos en bibliotecas semi-olvidadas públicas e privadas, bibliografía militar, política e relixiosa...En unha palabra, hai que traballar.
O Reino de Asturias, abalado por toda esa lista de nomes de historiadores prestixiosos que vostede da, nunca existiu. Foi un mito creado polos poderes da nobleza política-relixiosa para repartir o territorio da Gallaecia e establecer límites a usura de uns e outros nobles da época. Tódolos relatos musulmáns, invariablemente falan de: “Djalykiah”, “Djalikiyah”, ou de “al-Yalalika”, cuxa tradución é: Gallaecia, que era o que realmente existía. Gallaecia era Hispania, desde os tempos romanos e que como vostede ten que saber, comprendía tódalas terras o Norte do Douro desde Braga ata Reinosa. Válgalle como dato dos agravios históricos de Sanchez Albornoz, tan querido por vostede, que ao escribir sobre unha carta que o papa Juan IX dirixe a Afonso III (866-910), como “Adefonsus Regi Gallaeciarum”, titulou o seu traballo como: “Sobre una epístola del papa Juan IX a Alfonso III de Asturias”, ¡que manda truco! Alfonso II “O Casto” (791-842), que non era rei de Asturias, senon de Gallaecia, gana en Lugo unha batalla contra dos árabes, e no seu reinado, se dice aquelo de: “aparece unha estreliña que marca o lugar donde esta enterrado o apóstolo Santiago”. Ano de 808. Cuxo lugar foi donde se construío a primeira Catedral de Santiago Fíxese que, ó facer este “descubrimento”, a sede relixiosa principal do mundo cristián, quedou establecida en Santiago de Compostela, mire por donde, patrón de tódolos reinos de España. ¿Non lle parece raro, que si Alfonso II fora rei de Asturias, a barca de pedra que din, atraca en Noia co corpo do Apóstolo Santiago, non houbera atracado en Cudillero ou no porto de Xixón, para trasladar o corpo a Oviedo, e facer alí a “catedral de España”?
Sigue tergiversando os datos. Juan I de Castela (1379-1390), crea o título de Principado de Asturias, pero non para él, sinón para o seu fillo que será Enrique III “el Doliente” (1390-1406), que tampouco o utiliza, ata Juan II de Castela (1406-1454) en 1414. E antes de ser Principado, non era reino, sería absurdo rebaixar o seu título, era sin duda, unha parte máis da Gallaecia.
Por outra banda, o Diploma do rei Silo do ano 775, dona propiedades no lugar de Tabulata, que hoxe NON é Trabada, senon un lugar sobre a Ría de Ribadeo, no lugar da Graña de Ove. En Ribadeo, por sorte, e debido as moitas horas de estudo de documentos historicos orixinales, hai quen sabe das confusións homófonas entre nomes e adxetivos. Son xente que estuda e non inventa historias partidistas e excluintes para sacar proveito delas. Os da pe, como eu, só sufrimos a época na que nos toca vivir, e non inventamos nada.
A Ria de Ribadeo, por pérfidas políticas do medievo entre señores feudales, nas que non vou entrar agora, puido pertencer a xurisdición de Castropol, pero coa denominación de “Rria” de Ribadeo, por suposto, pois as cartas náuticas que fixeron a posteriori os cartógrafos militares da Armada Española, non se saltaban un pelo o protocolo, e puxéronlles a todas elas Ría de Ribadeo. Por outra banda, o Ministerio da Gobernación de Franco fixo a delimitación interprovincial de 1958 da Ría de Ribadeo, por suposto, véxanse as cartas náuticas de antes,durante e despois dese ano. E si vivíramos nos tempos de Franco, como se lle enche a boca cando fala del, a boa hora ían ter a “fachenda” de pasar por derriba da historia, ou dun informe dun Ministerio, como o de Fomento, sobre a resolución da nome da Ría de Ribadeo ou sobre a resolución do Marquesado da Ría de Ribadeo ¡A boa hora!
Eu lin o Ribadeo Antiguo de Paco Lanza, antes de ca vostede, lle saíran os dentes, e referente a Diadema de Ribadeo, descuberta fai máis de 200 anos, no Castro das Grovas, non sei como se pode ter tal desfachatez “académica”, como para decir, que fai uns vinte anos, “reconocidos arqueólogos e historiadores” (innombrables pola miña parte) avalan a súa procedencia astur. ¿Qué pasou agora? ¿acaso encontraron seus “insignes adláteres”, dentro das vitrinas do Louvre, terra dos Oscos-Rio Eo e Terras de Burón, pegada na filigrana da Diadema de Ribadeo? ¡por favor!
 ¿O pecio da “Galga Andaluza” en augas xurisdicionales asturianas? ¿sabe vostede o que son augas xurisdicionales?. E logo dice: “la Dirección General de Patrimonio Cultural del Principado la ha registrado en pleno derecho y obligación conservadora”, ¿cando, como e en pleno dereito de qué? ¿vostede e capaz de ver “algo” dereito fora dos seus propios prexuicios? Agora que se van facer catas arqueolóxicas na Ría de Ribadeo ¿quen vai ser o Controlador de Patrimonio? ¿A Xunta ou o Principado? ¡Ribadeo perderá patrimonio, como sempre!

Non hai risco para a saúde

    Seguimos a vivir na Terra. Nun lugar que cada vez temos máis poder para transformar, e transformamos cada volta máis rápido. Si temos tamén cada vez máis coñecemento do que facemos, pero cóstanos traballo enfialo, dispoñelo, aproveitalo, aplicalo, e por iso o perigo de destrución é cada vez maior. Máis aínda cando cada vez hai intereses particulares con maior poder.
    En Ribadeo non hai quen negue problemas 'puntuais' ca auga. E mira ti por onde, ós días de dicir o alcalde en pleno que a auga non tiña perigo ningún, que estaba ben, xorde a investigación no río Lexoso, xusto enriba da captación de augas para Ribadeo.No seu momento quedou claro que nos Irmandiños había un verquido continuado. Verquido que seguía despois do anuncio da investigación. Agora, unha nova no xornal indica que se abriu expediente, pero non a quen. Si especifica que se está investigando se o verquido é nocivo.
    Vale, xa sabemos que o verquido non ten perigo, díxoo o alcalde. Agora ben, como se pode acceder ós datos das análises diarias? Non debera haber problema: estamos implicados porque é a auga que consumimos. Os análises fánse. Non sei se hai auditorías externas ou inspeccións de que o servizo se está a cumprir como corresponde, encargadas polo concello, que é o responsable do submnistro. Cando estarán accesibles para todos na rede? trátase máis de amosar que de demostrar. A transparencia non da seguridade, pero axuda.
    Algo anterior: http://ribadeando.blogspot.com.es/2014/04/auga.html
http://ribadeando.blogspot.com.es/2014/04/o-dia-do-libro-con-actos-o-seu-arredor.html

Datos

A oferta de datos sobre a xestión que sufrimos ou desfrutamos non é moi abondante. Máis ben é rácana cando non decididamente negada. Hoxe martes saen na prensa varias novas asimilables ó tema. Dende unha na que o alcalde afirma non coñecer o futuro trazado da liña de alta tensión pola que asinaron 168 viciños, pero que se oporá se incumpre a lei (que faga falta dicir o anterior xa é un síntoma das necesidades da democracia actual), ata os datos de uso do porto do ano pasado. Os outros temas, para outro momento.
Respecto ó da liña, non se opoñía o BNG nas municipais á liña Boimente-Pesoz? e non pideu o BNG en Madrid que se retirara o proxecto? Son cousas que me dixeron no seu momento que que coido que veñen a colación, de non mediar un estudo e unha difusión das circunsaticas maior da que está a haber. Por certo ademáis, non ten que ter nun prazo curto o alcalde a información que di que non ten sobre a liña? coido que ise prazo xa pasou. E de novo, a falta de información pública, ós que non só somos administrados, senón a base do poder que se delega nos políticos, embarulla un proceso que debera ser limpo.
Respecto ó peirao, unha síntese para o 2008:
Menos barcos que o ano anterior, 76 navíos relacionados coa celulosa, 58 relacionados con outras mercadorías (pino -madereira-, cebada, millo -Os Irmandiños- area de mina, magnesita, carozo de pino e sal.
A tonelaxe media, entre 4 000 e 4 500 tm (superior ó ano anterior)
O peirao de Ribadeo está infrautilizado boa parte do ano (mentras se trata de potenciar os pesqueiros da provincia para o seu uso como de mercadorías)
O mal tempo fixo que en decembro só se fixeran labores de dragado 9 días.
A parte, coido que non está de máis ver os comentarios deixados en http://ribadeando.blogspot.com/2009/01/post-festas-e-agasallos-de-reis-do-blog.html, de paso que nos preguntamos cousas como se está infrautilizado, para que unha ampliación, por exemplo.
Unha relación cos anos anteriores ou previsión estudada de futuro e posibilidades de desenvolvemento comercial, polo momento está ausente. Nin que dicir dun estudo conxunto de desenvolvemento da zona. O que si está presente é que este ano o porto será máis rendible...
A foto, da draga, raiña da entrada ó porto.

Imaxes do verquido no CAVI

Hai varios anos que foi denunciado por verquidos. Este ano, hai pouco, saltou de novo ás novas: no Centro de Alimentación de Gando Vacuno Irmandiños hai efluvios que van parar ó río grande (aínda Rego de Porto Bragán ó seu pé), antes do embalse de Lexoso que subministra a Ribadeo. O movemento implicou a diversas institucións, e polo silencio posterior, diríase que a cousa amañouse. Non é así. Onte mesmo, domingo, pola mañá verquía a una taxa maior que polo atardecer, cando están tomados o vídeo e as fotos, e cando o caudal era reducido. Pero parar, non parou, e é máis, non parece lóxico que vaia verquer precisamente na fin de semana. Sinxelamente, a cousa continúa. Perigosidade? Descoñezo o resultado das análises; máis aló de dicir que é malo, non podo ir.


As fotos: a primeira, na taxea antes de atravesar a estrada

 A segunda, despois de atravesar a estrada

 E na terdecira, o que se ría a 'fonte' actual. A dicir que no vídeo vese por onde manaba antes, que quedou limpo, sen maleza que poda medrar; agora mana un pouco máis embaixo, por entre a maleza

O mapa, centrado no lugar do verquido:

Anteriores sobre o tema:
Na mesa de asociacións
Nunha nota de prensa de O Tesón
Foto de peixes mortos no embalse de Cedofeita (non conectado coa nova, si coa contaminación xenérica)
Recapitulación anterior

Fortes ventos

Están soando agora mesmo. Na web da Pedro Murias, con indicacións de hai unha hora, aparecen de só 63km/h as 6 men vinte, pero os refachos actuais teñen pinta de superar os 100, acompañados de choiva, que a isa velocidade parece granizo. De feito, onte foise a luz alomenos nun instante a eso das 4 e vinte da tarde, e aínda que pódese dicir que nunca é xustificado, onte pódese crer que había un motivo.
Mentras, o mundo anda movido. Coma sempre (parece algo crónico, de fiarse polos xornais). Volta a Tapia o tema da mina de ouro de Salave: de pronto o PsoE non declara espazo natural ós Lagos de Salave, o que indica que haberá de novo confrontación, 'Oro non II'.
Máis lonxe, o goberno, agora do PsoE, antes do PP, ten feito valer a REPSOL como unha especie de 'campeón nacional' despois de privatizalo, esquecendo que o capital, alomenos cando é moito, non ten patria. E o resultado estáse a ver: despois de comprometer o respaldo do estado, agora deixa que unha empresa rusa opte a unha quinta parte do capital ... con financiación nacional. De feito, parece que se fracasa a compra será porque ós bancos non lles ofrece abonda garantía, non porque sexa un 'campeón nacional'.
En Ribadeo parece que se cumpre no clube náutico aquelo de 'non hai dous sen tres': a parte da candidatura do presidente actual, Gervasio Cao, hai a do máis directo rival, Coto, coa que xa rematou camiño dos tribunais a vez pasada, e agora súmase Ramón Acuña. Onte mesmo me preguntaba alguén que que interese poderían ter en ocupar a presidencia do clube. Para min, está abondo claro que as relacións que se manexan sendo presidente do náutico favorecen a venda de vivendas ou a ocupación hostaleira dos negocios de quen as ten, aínda que naturalmente, os motivos últimos de presentar unha candidatura non teñen por que ser ises.
E, mentras que Os Irmandiños receben ó Conselleiro de Industria en pleno concurso eólico no que optan a conseguir un lugar, coido que por primeira vez non vexo nalgún dos xornais reflexada una nota de prensa do concello. Neste caso, a que trata do servizo de podoloxía, que espero colgar ó longo do día con outras atrasadas no blog correspondente.
Por certo, dirección do vento: lixeiramente variable, pero nordés, e xa sabemos o que pasa cando hai nordés en Ribadeo.
As fotos, o fondo na zona dos bloques, dende o peirao, e o fondo da ria, hai uns días.

Crónica dunha viaxe / 01 Ribadeo - O Cádavo

Crónica dunha viaxe /01 Ribadeo - O Cádavo

     Unha viaxe pódese comezar a calquera hora, pero como máis se aproveita o día é saíndo cos primeiros raios de luz. E iso fixen, poñerme en marcha por Ove camiño de Porto e en Santiso de Abres, coller un pequeno tramo da ruta de ferrocarril, salvando a costa de Santiso polo túnel, o mesmo que os últimos quilómetros antes de A Pontenova, evitando o tráfico da estrada nacional. Unha ruta tranquila á beira da auga, primeiro da ría de Ribadeo, logo do Eo, nunha mañá fresca. Os tractores dos Irmandiños transportan millo preto de Ribadeo nunha expresión de vida que continúa, e, na vía verde, un esquío pasa por diante e pérdese de vista despois de subir por unha árbore. Antes, e despois, os paxaros déixanse oír cos seus trinos.

Saíndo de mañá a carón da ría.

    A Pontenova, afeito a outras viaxes, significa descanso, un café e algo de lectura ou debuxo na praza dos Fornos. Desta, foi o apunte da vella estación, hoxe oficina de turismo e extremo da ruta do ferrocarril, mentres escoito a un grupo de veciños falar do humano e do divino, queixa tras queixa na terraza: os tempos son convulsos. Apunto tamén: cousa de 1/30 da viaxe, feito!

Antiga estación de Vilaoudriz

    A chuvia caída no tramo, non moita nin pouca, pero que me ifxo tomar a precaución de protexerme, facía presaxiar unha viaxe pasada por auga, o que se confirmou nesta etapa no tramo entre Meira e O Cádavo.

    Terreo coñecido todo, e unha mellora temporal nas condicións meteorolóxicas, xunto coa determinación de levar algún tipo de diario de viaxe ó tempo que ir remarcando concas hidrográficas polas que pasaba, fixeron que me desviara da ruta máis curta. Dende o alto do Marco de Álvare, primeiro fito de altura no camiño marcado (575 m sobre nivel do mar), puxen cara ó Pedregal de Irimia, nacemento do Miño, cambiando a caída de augas ó Cantábrico pola do Atlántico. Por estradas marxinais que controlaba menos do que pensaba, e que me levaron ó primeiro despiste do camiño. Amañei con varios quilómetros e unha centea de metros de desnivel máis, e o Pedregal estivo fronte a min e mesmo tiven ocasión de dar explicacións a un par de familias valencianas que me preguntaron sobre o Pedregal, confusos con Fonmiñá.

    Baixar a Meira foi costa abaixo, e alí antes de comer tiven tempo de trazar unhas liñas da igrexa parroquial, antigo templo do mosteiro medieval. E tempo tamén para unha espera infrutuosa da apertura da oficina de turismo como estaba marcado. A cambio, un veciño dime que a igrexa ten pinturas do XV e do XVI.

Igrexa do antigo mosteiro cisterciense de Santa María, Meira

    Meira está animado este domingo (os días da semana inflúen na percepción do lugar, non só as horas ou a luz), os bares teñen poucos lugares libres. Cando o Sol desaparece detrás das nubes que pasan, quédome frío trazando as liñas co templo. Comida, e a seguir cara o Cádavo, non sen antes aproveitar o paso por Fonteo, xa despois do cambio de conca: do Eo ó Miño no Marco, e de novo ó Eo en Milleirós (alto de Sabugueiro, 637 msn), para chegar pouco despois á fonte. Alí, un pequeno descanso, outro apunte e continuación ata O Cádavo, fin de etapa e outra divisoria de augas (722 msnm no concello).

    De Meira ó Cádavo, chuvia boa parte do recorrido, aínda que tampouco moita. Recorrido que se fixo curto por esas terras altas de Galicia, cabeceira de ríos e lugar de paseo tranquilo mesmo pola estrada con poucos coches.

O nacemento do Eo. O sello do concello, á mañá do día seguinte.

    O pequeno descanso de Fonteo, relax dun lugar que como os nacementos, é máxico: a auga aparece e déixase ir cara o Cantábrico sen saber cal vai ser o seu fin, despois de pasar peripecias diversas entre canóns ou mantida queda por encoros. 

    E, despois duns 84 km e 1200 m de desnivel acumulado, 5 horas sobre a bici, O Cádavo. Un lugar pequeno para descansar, turístico para desfrutar da natureza, e sobre todo, con pequenas cousas que ó mellor non se descobren ó primeiro nin ó segundo paseo...

    Primeira etapa, lista. E pode que pola motivación, ou a contención polo que falta aínda, resultou máis suave que outras veces.

    Crónica dunha viaxe

    Crónica dunha viaxe / 0 Atravesando a península 

    Crónica dunha viaxe / 01 Ribadeo - O Cádavo

    Crónica dunha viaxe / 02 O Cádavo - Ponferrada    

    Crónica dunha viaxe / 03 Ponferrada - Astorga

    Crónica dunha viaxe / 04 Astorga - León

    Crónica dunha viaxe / 05 León - Villarmentero 

    Crónica dunha viaxe / 06 Villarmentero - Burgos

    Crónica dunha Viaxe / 07 Burgos - Santo Domingo de Silos 

    Crónica dunha viaxe / 08 Santo Domingo de Silos - Soria

    Crónica dunha viaxe / 09 Soria - Calatayud    

    Crónica dunha viaxe / 10 Calatayud - Calamocha 

    Crónica dunha viaxe / 11 Calamocha - Teruel  

    Crónica dunha viaxe / 12 Teruel - Teruel

    Crónica dunha viaxe / 13 Teruel - Barraques  

    Crónica dunha viaxe / 14 Barraques - La Vall d'Uixó 

    Crónica dunha viaxe / 15 La Vall d'Uixó - Sagunto  

    Crónica dunha viaxe / 16 Sagunto - Valencia 

    Crónica dunha viaxe / e 17, rematando