LEONARDO FERNÁNDEZ- REINANTE: Músico e compositor ribadense. Por Celia Castro

LEONARDO FERNÁNDEZ- REINANTE:

Músico e compositor ribadense.

Por Celia Castro

Coñecín a Leonardo Fernández-Reinante de cativa na Biblioteca Municipal “El Viejo Pancho”, onde iba a pasar moitas tardes sobre todo no veran. Él era entonces o encargado, o que nos daba os libros, aconsellábanos lecturas, e facíanos gardar silencio, esto último non o conseguía moi ben a pesar dos seus continuos esforzos. É comprensible, éramos novos.

Tamen ás veces escoitábao tocar o armonio na Igrexa Parroquial, esto e o coñecer que daba clases de música fixome saber que o seu papel no campo cultural ía máis aló que as súas tarefas na Biblioteca.

Un día, hai xa moitos anos, atopéi na casa unha vella fotografía manchada de tinta, na que figuraba él con outros tres músicos que compoñían o cuarteto Os Ribanova. A fotografía tiña o selo de Foto Sáez e non levaba escrita ningunha data,como era frecuente ata hai moi pouco tempo.

Lám 1. Fotografía nunha festa. Foto Sáez, Ribadeo.Ca1932-1936. Colección particular.

Polo aspecto do vehículo engalanado con banderines de papel e con bandeiras, podemos pensar que se tratase dalgún evento festivo, probablemente as Festas de Ribadeo, ou de algunha parroquia próxima como Villaselán ou Ove. A bandeira que adorna a carroza, co nome de Tintorería Americana explica a presenza do meu tío avó Xosé Manuel Fernández Candia que aparece sentado na fila inferior, no centro, flanqueado por outros dous personaxes que non coñezo. Meu tío Xosé Manuel, emigróu a La Habana moi novo, e establecéuse en Ribadeo cara a 1931, aquí fundóu dous negocios: La Casa Americana- de sastrería e confección- e a Tintorería Americana, que lle traspasaría ao meu avó en 1937.

Detrás dos personaxes sentados aparece o cuarteto ribadense Os Ribanova, vestidos co traxe típico galego.

De esquerda a dereita:

Leonardo Fernández-Reinante (caixa), Ramón Manso (gaita), Etelvino Méndez (clarinete) e Manuel Martínez (bombo) ⁽¹⁾. Todos eles, xunto con o Fernando Salgado, Primitivo Díaz, Ramón Fuertes ( El Valenciano), e outros moitos, foron importantes figuras da música popular ribadense nos dous primeiros terzos do S.XX, xunto con Carlos Álvarez e Fernández-Cid, organizador e músico destacado tamen na música clásica e sacra.

E así comecei eu a interesarme pola figura de Fernández-Reinante que, neste campo, era para mín un descoñecido. Según os datos que aparecen na Gran Enciclopedia Galega ⁽²⁾, naceu en Ribadeo en 1906. Estudou no Colexio dos Agustinos solfeo ao mesmo tempo que cantaba como tiple na capela. Desde os 12 anos tocou na Banda de Música da vila, primeiro a caixa e despóis o clarinete, rematando a os 23 os estudos de solfeo, violín e piano. O seu labor como compositor comezou compoñendo tres pasodobles, unha marcha fúnebre para banda, e, algunhos bailables para piano.

En 1928 créase o cuarteto de música galega Os Ribanova, do que formou parte, que se mantería ata xuño de 1936, disolvéndose por mor da Guerra Civil. Tivo moito éxito, actuando en moitos lugares de Galicia e o occidente asturiano.

Pero tamén Fernández-Reinante tería un papel importante noutros ámbitos da cultura ribadense.

Colaborador da Biblioteca Popular Circulante de Ribadeo, creada en 1927 pola iniciativa de Gregorio Sanz García, Amando Suárez Couto e Camilo Barcia Trelles, xogaría máis tarde un importante papel na súa conservación e custodia.

Lám 2. Leonardo Fernández- Reinante na sede da Biblioteca popular Circulante. Ribadeo. Ca 1930. Colección particular

En 1923 o artista e intelectual ribadense Amando Suárez Couto creou o coro galego Cantigas da Mariña, que sería presentado oficialmente no Teatro de Ribadeo o 2 de setembro de 1924, co gallo das festas patronáis. Nun principio foi dirixido polo mesmo Suárez Couto, e, despois dun tempo sin actuar- vivindo Suárez Couto en Madrid- renaceu por iniciativa de Claudio Pérez Prieto, pasando a dirixilo Leonardo Fernández-Reinante en 1933. En 1934, pola renuncia deste, tomou a dirección Etelvino Méndez (Álvarez Lebredo , 2003: páx 116-117).

Lám 3 : Coro Cantigas da Mariña. Fotografía anónima. Ribadeo. 1933. Fototeca Ribadeo na memoria

O coro, en varias ocasións, interpretou composicións de Fernández- Reinante, que xa tiña un nome como compositor, como subliñei. Nas Riberas del Eo do 21 de xullo de 1928 ⁽³⁾ menciónase, con ocasión dun festival artístico celebrado no Teatro da vila a interpretación por parte da orquesta do seu pasodoble, La muñeca japonesa, aclarando nunha nota, que:

“ En esta velada se tocará por primera vez un bonito pasodoble compuesto por el joven músico ribadense Leonardo Reinante”

Durante o tempo no que dirixíu Cantigas da Mariña, nos festivais, actuacións, e veladas teatrais nas que a agrupación participaba, interpretáronse varias composicións polifónicas del, todas elas de temática galega, sempre dentro da liña que se pretendía dar a dito grupo coral, como reseñóu na súa presentación D. César López Otero:

“ A finalidade dos coros , que buscan a conservación do canto popular, para que no seu día sirvan eses cantos de orixe e fundamento a unha música de categoría, que sendo esencialmente galega, sexa ao mesmo tempo de universal aceptación ⁽⁴⁾.

Airiños Aires foi composta en 1933, tomando a letra do poema de igual título de Rosalía de Castro. É un madrigal que foi estreado no Teatro de Ribadeo o día 12 de abril de 1933, e interpretado máis tarde en varias ocasións. Outras pezas son Alalá de Ribadeo, Pobre Velliño, Miña Ruliña, e Mala Fola, as dúas últimas con letra do escritor Inocencio González.

Inocencio González Remior, nado en San Miguel de Reinante , emigróu a La Habana, onde residiu un tempo. Retornou a Ribadeo cara a 1932, e desde este ano ata 1936 foi un colaborador frecuente do semanario Las Riberas del Eo. Escribíu poemas, cantigas, relatos e artigos de opinión, en castelán e en galego, sempre desde unha perspectiva intelixente e moderada. A súa colaboración nos eventos da vila, e especialmente co coro Cantigas da Mariña, sería recollida na prensa contemporánea:

“Mañana dará dos funciones en el Teatro de esta villa el coro < Cántigas d’a Mariña>, con un interesante programa, en el que figuran las obras de nuestros amigos D. Fernando Salgado <La Despedida> y <Miña Ruliña> de D. Inocencio González, con música del director del coro D. Leonardo F.Reinante” ⁽⁵⁾.

Nestas actuacións interpretábanse tamén composicións doutros autores afincados en Ribadeo como Etelvino Méndez ou o castropolense Fernando Salgado, á vez que de compositores galegos de sona, como Baldomir, Pascual Veiga,ou Xoan Montes.

En 1934 Fernández-Reinante abandonou a dirección do coro por discrepancias có presidente do mesmo, Jesús Díaz López, explicando os seus motivos nunha carta datada o 16 de agosto de 1934, e publicada en Las Riberas de Eo uns días despois ⁽⁶⁾. Desde a súa dimisión ata 1936 Cantigas da Mariña foi dirixido por Etelvino Méndez.

Con todo ata 1936 Fernández-Reinante seguíu participando nos eventos musicáis da vila formando parte de Os Ribanova-que actuaban en festas e romarías da comarca, e outros puntos de Galicia e Asturias- e dirixindo o Orfeón Obrero, que, aínda que non tan popular como o cuarteto de música galega, foi moi ben recibido polos ribadenses. Posiblemente a última actuación oficial deste Orfeón foi o 1 de maio de 1936 co gallo da celebración en Ribadeo da Festa do Traballo. O semanario Las Riberas del Eo describe con minuciosidad os diversos actos celebrados en varios lugares da vila, actos conmemorativos, ofrendas florais, mitines, reprentacións teatrais, e especifica que ao longo da xornada, e no remate da mesma, o Orfeón Obrero interpretou varias pezas que foron acollidas con gran éxito por parte do público.

“ Durante los diversos actos celebrados cantó con mucha afinación varios himnos el Orfeón Obrero, bajo la dirección del joven y competente maestro compositor Leonardo.F.Reinante”.

“Al final de la obra el Orfeón Obrero interpretó bajo la experta dirección de Leonardo.F.Reinante los himnos proletarios, La Unión y La Internacional. Siendo al final de ellos efusivamente ovacionados” ⁽⁷⁾.

A partir do 18 de xullo de 1936 co levantamento militar e o posterior desencadeamento da Guerra Civil, foron paralizadas todas as actividades culturáis, que máis tarde, despois da toma da zona polo bando nacional iríanse recuperando en parte.

Fernández-Reinante, vinculado ao Ateneo e á Biblioteca Popular Circulante, xogou un importante papel na garda dos fondos bibliográficos da mesma, que custodiou persoalmente para evitar que foran requisados ou destruidos, devolvéndoos máis tarde, cando xa non corrían perigo.

Tras a Guerra Civil dedicouse a dar clases de piano e violín nun establecemento que tiña alquilado na rúa San Francisco, onde tamén afinaba pianos e vendía partituras e instrumentos musicáis. Tamén tocaba o armonio e o órgano nos servizos relixiosos e nas festividades nas que se lle requería.

Lám 4 : Anuncio de Leonardo F. Reinante. Las Riberas del Eo. 28 de marzo de 1942. Páx 4

Con todo no deixou de crear melodías. Escribiu duas serenatas, unha para piano e outra para violín. En 1945 compuxo a música dun tango , Todo en la vida es mentira, con letra do asturiano Conrado Villar Loza. Ambos dedicáronlle esta peza, composta para piano ao barítono gijonés Antonio Medio, “ en señal de admiración”.

Conrado Villar Loza, nado en Taramundi en 1873 escribiu varias cancións e libretos para obras musicáis en colaboración con outros músicos ribadenses. Quizáis a máis coñecida é Un feixe de tapiegadas, con música do mestre afincado en Ribadeo

Etelvino Méndez, é un sainete lírico con unha serie de cadros escénicos, que tivo grande éxito. Algunhas das melodías, interpretáronse soltas, facéndose moi populares.

En 1943 por iniciativa do músico ribadense Carlos Álvarez e Fernández-Cid -que tanto fixo pola música en Ribadeo- naceu o proxecto de crear unha Banda de Música como houbera no pasado. Para elo fundouse tamén unha Academia de Música co fin de formar aos estudantes que máis tarde serían os compoñentes de dita Banda.

“Las clases se daban en lo que había sido el Club Republicano Radical, en los bajos del Cantón Bar, y comienzan con Ramón Fuertes Cruces (el Valenciano), Leonardo Fernández-Reinante y Faustino Pulpeiro Acebo (Gallopín), como profesores” ⁽⁸⁾

Nos anos 60 Leonardo formou parte da exitosa orquestra L. Parinni, creada polo músico ribadense Rafael Parinni La Granda (Falucho), integrada ademáis por Gonzalo Montero, Trompeta, Antonio e Mocín. Fernández-Reinante tocaba o contrabaixo. Actuaban en festas populares e salóns de baile en Galicia e Asturias, sendo un dos grupos musicáis máis populares e contratados na época.

Lám 5 : Orquestra L. Parinni. Fotografía anónima. Ribadeo. Fototeca Ribadeo na memoria.

Ademais destas actividades musicáis, Leonardo proseguiu coas colaboracións no campo da cultura.

En 1957, inaugurouse oficialmente a Biblioteca pública El Viejo Pancho, tomando Amando Suárez Couto parte activa e desinteresada na empresa, como fixera anteriormente coa Biblioteca Popular Circulante. Ademáis de supervisar a organización da mesma deseñou os espazos e o mobiliario, e, pintóu in situ o enorme retrato sobre táboa (320 x 220 cm) de El Viejo Pancho, José María Alonso y Trelles Jarén, ribadense afincado en Uruguay onde foi gloria nacional e señeira figura das letras. Fernández-Reinante foi nomeado encargado da Biblioteca, función na que moitos o lembramos.

Cara a 1959 dátase esta fotografía, que agrupa a unha serie de artistas ribadenses que traballaban en varios campos da cultura. Nela aparece tamén Leonardo.

Lám 6 : Amigos da Arte. Ribadeo .Ca 1960

Sobre esta fotografía hai poucos datos, os únicos que se teñen son os publicados por Chemi Lombardero nun artigo en La Comarca del Eo en xaneiro do 2014 ⁽⁹⁾.

Según Lombardero o motivo da xuntanza non está claro, quizáis se pretendéu formar un grupo para realizar actividades en diversos campos das artes. O autor recoñece:

“De esquerda a dereita, e ao fondo a Carlos Díaz Suárez (violinista e discípulo de Leonardo Fernández-Reinante e Paco Espina), a María Baixeras (pianista), Carlos Álvarez e Fernández-Cid ( Farmacéutico, músico, e creador de varias orgaizacións musicáis en Ribadeo), Lolo Rego Saavedra (debuxante e pintor),Amando Suárez Couto (músico e artista pástico), Pepe Cuervo (pintor e escritor), Emilio Carricoba (director de banda e compositor), Ramón Fuertes- El Valenciano-( músico, compositor e profesor de guitarra).

Na fila do medio: Dionisio Gamallo ( escritor, investigador e xornalista), Suso López Mosqueira ( pianista e pintor), Amador Fernández Mejeras ( escritor).

Na primeira fila: Antonio López García (músico e debuxante), Maximino Aramburu Mejeras (pintor), Leonardo Fernández-Reinante (músico e compositor), e Ramón Gutiérrez Raimunde ( ebanista e debuxante).

A partir de 1960, máis ou menos, as súas colaboracións no plano musical redúcense, penso, a dar clases e a tocar o armonio e o órgano nas funcións relixiosas da parroquia.

En xuño de 1971, doou ao Patronato Rosalía de Castro a partitura da súa composición Airiños airiños aires, sobre o poema do mesmo nome da escritora compostelana, séndolle agradecido o seu xeneroso xesto polo presidente de dito Patronato, D. Agustín Sixto Seco.

Tras unha dura enfermidade falecéu en Ribadeo en 1994.

Bibliografía:

Álvarez Lebredo,Carlos. Cincuenta años de música en Ribadeo. Biografía musical de Carlos Álvarez y Fernández-Cid. Diputación provincial de Lugo 2003

Gran Enciclopedia Galega.” Leonardo Fernández-Reinante Fernández”. T.17. Ed Novos vieiros.A Coruña. 1974. Páx 127

Gutiérrez Fernández, Eduardo. Do vello Ribadeo. Agrupación Cultural Francisco Lanza. Ribadeo. 2005

Lombardero Rico, Chemi. “Artistas ribadenses en 1960”. La Comarca del Eo. 4 de xaneiro de 2014.Ribadeo.2014. Páx 4
 

Periódicos e Revistas:

Las Riberas del Eo. Ribadeo 21 de xullo de 1928. Páx 6.

Las Riberas del Eo. 21 de octubre de 1933. Páx 6

Las Riberas del Eo. 25 de agosto de 1934. Páx 6

Las Riberas del Eo. 2 de maio de 1936. Ribadeo. Páx 6

Webgrafía:

osespigueiros.blogspot.com/2018/08/inocencio-gonzalez-remior.html

https://www.vivirasturias.com/arte-cultura-deporte/c/0/i/54824018/villar-loza-conrado

--

Notas:

1 Carlos Álvarez Lebredo. Cincuenta años de música en Ribadeo. Biografía musical de Carlos Álvarez y Fernández-Cid. Diputación provincial de Lugo 2003. Pp 155-156.^↩

 

2 Gran Enciclopedia Galega.” Leonardo Fernández-Reinante Fernández”. T.17. Ed Novos vieiros.A Coruña. 1974. Páx 127^↩

 

3 Las Riberas del Eo. Ribadeo 21 de xullo de 1928. Páx 6.^↩

 

4 Eduardo Gutiérrez. Do vello Ribadeo. Agrupación Cultural Francisco Lanza. Ribadeo. 2005. Pp 9-10^↩

 

5 Las Riberas del Eo. 21 de octubre de 1933. Páx 6^↩

 

6 Las Riberas del Eo. 25 de agosto de 1934. Páx 6^↩

 

7 Las Riberasdel Eo. 2 de mayo de 1936. Ribadeo. Páx 6^↩

 

8 Carlos Álvarez Lebredo. Cincuenta años de música en Ribadeo. Biografía musical de Carlos Álvarez y Fernández-Cid. Diputación provincial de Lugo 2003. Páx 75^↩

 

9 Chemi Lombardero Rico. “Artistas ribadenses en 1960”. La Comarca del Eo. 4 de xaneiro de 2014.Ribadeo. Páx 4^↩

Nota do blog: Este artigo foi puvblicado de primeiras no libro das festas patronais de Ribadeo 2022.

A vitalidade musical de Manolo Choupín (1941-2023). Carlos Álvarez Lebredo

    Adxunto a nota de Carlos Álvarez Lebredo sobre Choupín aparecida na Comarca de sábado pasado, que aporta abondos máis datos e detalles que a publicada por min.

A vitalidade musical de Manolo Choupín (1941-2023)

Carlos Álvarez Lebredo

Coro Miserere. 2004. V. Manuel Sanjurjo está abaixo o 3º pola esquerda

 

    Co falecemento de Víctor Manuel Sanjurjo Láncara (Manolo Choupín) desaparece un importante actor da música en Ribadeo e unha especie de fío que axudou a compoñer e recompoñer diferentes agrupacións musicais ao longo de moitos anos. Para moita xente, como espectadores, Manolo Choupín foi sobre todo e durante moito tempo un bo tenor na Coral Polifónica de Ribadeo; pero o seu quefacer e o seu despregue musical atinxiu outras facetas pois durante a súa vida non parou de gabear por todo tipo de pentagramas.

    Apareceu Manolo Choupín a cantar en público con tan só 10 anos cando Carlos Álvarez Fernández-Cid recorreu a un grupiño de alumnos do colexio dos Hermanos Menesianos, ben ensaiados musicalmente polo hermano Juan Harán, para reforzar o seu veterano coro parroquial, que era tamén o que interpretaba o ‘Plorans’ de Pacheco nas procesións da Semana Santa. Estes nenos de boa voz (Pablo Cociña, José Carlos González Amado, José Duarte, Marcial Fernández) facían as voces brancas reforzando a parte feminina do coro. Por esa mesma época botou man destes nenos Emilio Carricoba, para interviren nalgunhas misas nas que tamén participaba a Banda de música que el dirixía.

    Poucos anos despois integrouse Manolo Choupín, con voz e laúd, xunto a varios amigos mozos coma el (Francisco Maseda, Lolo García Méndez ‘Castellano’, José Antonio Díaz ‘Pinche’, Alberto Pelegrín...), na divertida e veterana Rondalla que dirixía Fernández-Cid durante os veráns. Tamén por eses anos 1960-1961 esta seccción de mozos “independizábase” nalgunha ocasión dos veteranos (lóxico) e rondaban as mozas ribadenses e veraneantes convertidos en ‘Rondalla Gamberros Filharmónicos’. Por esa mesma época Manolo Choupín integrouse na Coral Polifónica de Ribadeo, nuns momentos en que se fixera moi necesaria a entrada de novas voces para compensar a saída de cantores que se viron obrigados a marchar de Ribadeo por razóns de estudos ou laborais.

    Tras uns anos de menor actividade da Polifónica a mediados dos anos setenta, a posibilidade real de contar con novas voces masculinas e femininas (moitas delas nenas con estudos regrados de música, alumnas de sor Pilar de León) fixo que Fernández-Cid se plantease en serio a reorganización da Coral para volver actuar máis alá de esporádicos certames, das liturxias de Semana Santa e das misas solemnes da Patroa de Ribadeo o día 8 de setembro. Das tarefas de toda a organización material encargouse con entusiasmo Manolo Choupín: informar do proxecto, animar os indecisos, xuntar de novo os veteranos, ir acoplando os debutantes e detallar os horarios de ensaios. Foi unha axuda imprescindible para que o director musical puidese poñer en pé de novo e ao completo toda a maquinaria coral, unhas sesenta voces. Na fotografía oficial do concerto inaugural desta 2ª época da Coral Polifónica de Ribadeo forma Manolo Choupín entre os tenores e tamén a súa esposa Inmaculada Río e a filla de ambos, Inmaculada Sanjurjo Río. Anos máis tarde (1992) Manolo Choupín coincidiría co seu fillo Manuel nas filas da reorganizada Banda de música de Ribadeo: o pai coa tuba e o fillo coa trompeta.

    Cando a partir de 1982 John Rutherford reorganiza a Rondalla de Ribadeo, Manolo Choupín participa das súas rondas durante anos. Igual que no caso da Polifónica, el representaba o elo intermedio en idade, entre os veteranos desas dúas formacións e os músicos novos que se ían incorporando. A súa experiencia nas rondallas serviulle a V. Manuel Sanjurjo para decidirse a organizar unha rondalla infantil baixo a súa dirección. Comezou en 1984 cos primeiros ensaios a nenos e nenas do colexio de EXB Gregorio Sanz de Ribadeo. Xuntáronse entre 30 e 40 pequenos instrumentistas de guitarras, mandolinas, bandurrias e pandeiretas e adoptaron o nome de Rondalla Infantil Chascorrandeira. Actuaron durante dous anos en moitas localidades entre Luarca e San Sadurniño. A rondalla desfíxose cando esa promoción de nenos rematou os seus estudos no colexio. Pero en 1992 Manolo Choupín repetiu a expriencia de rondalla infantil cuns 30 nenos do colexio La Paloma de Castropol e mesmo chegaron a editar unha casete coas súas cancións en 1995.

    De novo no aspecto coral, hai que destacar o empeño de Manolo Sanjurjo por rescatar un grupo de cantores para o tradicional ‘Miserere’ nas Semanas Santas de Ribadeo. E así creou e dirixiu o grupo que con ese mesmo nome, Miserere, acompaña as procesións ribadenses desde 1994. Tamén en 2003 relevou na dirección do coro Airiños de Ribadeo (do Centro Social) a Gonzalo Montero, que o fundara en 1990.

    Noutra orde de cousas, V. Manuel Sanjurjo Láncara puxo o seu entusiasmo musical dentro da comisión cidadá que ao longo de 1988 debateu e madurou a idea de reorganizar en Ribadeo unha Academia que formase musicalmente nenos e mozos e que, ao tempo, servise de canteira instrumental para unha futura Banda de música local, tras case trinta anos de inexistencia desta formación. Ao ano seguinte substanciouse esa idea, creouse a Asociación Amadores da Música e púxose en marcha a Academia de Música Carlos Álvarez Fernández-Cid, orixe da actual Escola Municipal de música e foro de aprendizaxe para os músicos da Banda de Ribadeo.

    Tamén en novembro de 1990 Manolo Choupín foi quen se encargou de organizar unha exposición fotográfica que baixo o título de “Laudate Ceciliam. Imaxes da música en Ribadeo”, ofreceu unha panorámica da música ribadense desde 1915, condensada en 105 fotografías e que estivo instalada na antiga Oficina de Turismo.

    Que descanse en paz Manolo Choupín, pero que nos deixe por aquí algo da súa enerxía e do seu entusiamo para que poidamos manter acesas as diferentes iniciativas musicais que tradicionalmente estiveron vivas en Ribadeo e que lle dan á localidade un carácter especial.

(Publicado en La Comarca del Eo, 14 de xaneiro de 2023, p. 4)

Carlos Álvarez Fernández-Cid, músico

Dunha publicación da Coral Polifónica

   Por fin cheguei no meu tempo a unha lectura ribadense que me estaba a esperar. Aproveitando uns poucos raios de Sol pola fiestra remato o libro e non podo menos que deixar constancia: “Carlos Álvarez Fernández-Cid, músico” é polifónico e temperado. Monotemático e variado: corenta colaboradores en harmonía dan unha visión variada e conxunta ó tempo, coa coordinación de Carlos Álvarez Lebredo e tras o solista limiar de Francisco Díaz-Fierros.

   Non nos enganemos porque sexa un libro de homenaxe: cabe dicir que non hai moitas novidades no libro, e, ó tempo, que as diversas facetas que esculpen os contribuíntes enriquecen a visión dunha persoa á que se lle aplican diversos -moitos- cualificativos neste libro doado de ler que facilita recompoñer as múltiples perspectivas que ofrece unha persoa viva. Asi, apaixoado, arrollador, traballador, serio, perfeccionista, compiten con aberto, honrado, comunicativo. Polifacético, de altas capacidades, mago, orixinal, excepcional, dinamizador, confróntanse con filántropo, imprevisible, xeneroso, didáctico, pintoresco, formador de público. Características de carácter, mistúranse con outras aparentemente superficiais, como ‘o home da capa compostelá’. Non faltan adxectivos ditos con cariño e matizados, como superior ou ilustre diletante. Ou outros, postos en contradición e complementación entre si para amosar toda a riqueza dun ser humano, como son democrático e aristocrático, en sorte de continuidade polifacética e entrañable. Axustados e solapándose. Do mesmo xeito que cando se di que foi profesor, boticario, inspector sanitario... pero sobre todo, músico. Músico, sobre todo, pois daí sacaba o seu sentido vital, e conste que vitalidade tiña e transmitía. E tamén a base social da que se rodeou, dende o máis humilde espectador da música na que participaba ata as figuras máis relevantes que frecuentaba -e o frecuentaban-.

   A súa sona en Ribadeo e as súas características contribuíron a que o libro ‘Cincuenta anos de música en Ribadeo’ se esgotara -un feito case impar en Ribadeo- da man do agradecemento social dun pobo que durante anos veu a facer como semellantes calquera citación de ‘música’ e a alusión a ‘Carlitos’. A base desa semellanza? a persoa activa e activista, trazador de plans e consecutor dos obxectivos marcados.

   A súa teimosía no gusto musical, idea aristocrática da música en canto a calidade, democrática en canto a atraer a músicos e espectadores, recolle pero sobre todo transmite a través da súa herdanza musical, características incrustadas na historia da música en Ribadeo. E máis que se podería sacar, se un día se agarra o arquivo musical como Diego Rodríguez apunta.

   Boticario ‘accidental’, como é cualificado no libro máis dunha vez, as súas facetas arrolladoras poñíanlle difícil o manter o equilibrio entre as múltiples adicacións e a vida persoal, marcada por un contrapunto familiar que non tería sido posible sen a súa dona. Alguén que se deixa ver na sombra en varias das contribucións.

   As diversas descricións, heteroxéneas en máis dun sentido, amosan asemade que a pintura plasmada non se pode separar dun mundo, o Ribadeo de hai moitos anos, que xa se foi. Un exemplo? Podería agora falarse dun ‘recorrido das chachas’? O esprito din que non morre. O de Carlitos Cid vive nun Ribadeo que se desdibuxa do actual.

   Para unha persoa que pretendía “manter a chama sagrada da música en Ribadeo”, a labor non rematou. Esa era unha idea que Pancho Campos resalta na súa contribución citando a Carlos Cid: “As etapas da vida logo pasan, e hai que traballar día a día, pois o futuro está por vir”. Sempre. Tamén agora.

La polifonía religiosa

    Artigo de Víctor Moro publicado con motivo da S. Santa.

V.M., ao ser nomeado fillo predilecto.

La polifonía religiosa era la manifestación de más categoría cultural apoyada en las condiciones musicales de los ribadenses. Ya hay antecedentes de coros religiosos en el siglo XIX cantando el MISERERE de Cosme J. De Benito, que en los años veinte del siglo pasado interpretaba un coro masculino de extracción popular dirigido por Etelvino Méndez. Continuó en los años treinta bajo el mando del tío José de la Torre (Bruno), que se autodefinía como “tenor por encima de los tenores”. Este testigo coral pasó de generación en generación y hoy se mantiene vigoroso confirmando la vocación polifónica de Ribadeo en su más auténtica y permanente manifestación popular. El coro MISERERE ha tomado carta de naturaleza entre nosotros. Sin olvidar los antecedentes de D. Baldomero Latorre, Etelvino Méndez y Ramón Fuertes hasta D. Justo Iribarren, el florecimiento musical en todas sus facetas se debe a Carlos Álvarez Fernández Cid, (Carlitos Cid), que ya en 1934 con 16 años era organista de la Iglesia y dirigía el coro parroquial. Heredero de la veta musical de los Sotelo ribadenses aquí recibe sus primeras lecciones de solfeo ya través del tiempo promueve coros, dirige la Banda de Música, crea la Rondalla, la Agrupación Musical Ribadense y la Coral Polifónica.
El PLORANS de Pacheco, un motete cantado en Mondoñedo en Viernes Santo, lo sumó a las celebraciones ribadenses y lo dirigió por primera vez en 1939 a cuatro voces mixtas y acompañamiento de una pequeña banda de instrumentos de viento. La prensa local recoge en 1941 una reseña sobre la interpretación del PLORANS aquel Viernes Santo “bajo la experta varita del inteligente músico Carlos Álvarez Fdez. Cid”.
La polifonía religiosa en novenas, oficios y procesiones tiene larga tradición. En 1945 Carlos Cid le da un nuevo impulso (coro y orquesta) para interpretar por primera vez la misa solemne de Pablo Hernández a tres voces mixtas. En esta Semana Santa se ofreció un repertorio musical durante los siete días que culminó con el estreno de la misa de Hernández el domingo de Pascua, amén del MISERERE, PLORANS y motetes varios.
En 1954 recoge “La Comarca” una reseña del concierto ofrecido en la parroquial por un “nutridísimo y afinado coro de señoras y señoritas de la localidad, dirigido por D. Carlos Álvarez Fdez. Cid” Vaticina esperanzado el cronista que con este coro “Ribadeo ha vuelto por sus fueros” La Sociedad filantrópico-Dramática se suma a la creación de una masa coral que se denominará “Coral Polifónica de Ribadeo” integrada por sesenta voces mixtas con particular atención ala polifonía de nuestro “Siglo de Oro”. Nuestro pueblo dice la Filantrópica, “posee solera artística y una gloriosa tradición en lo que a música vocal se refiere” En las fiestas patronales de 1953 se estrenó la misa HOC EST CORPUS MEUM de Perosi para órgano y polifonía. La misa de 1955 ya fue cantada por la recién creada coral, bajo la dirección de Carlos Cid.
La Semana Santa de 1956 resultó musicalmente brillante por su afinación y amplio repertorio que ofreció Jueves, Viernes y Sábado Santos. Cantaron varias obras de polifonía religiosa, (Bach, Haendel, Victoria) y concluyeron con la misa solemne del domingo de PASCUA. En las Semanas Santas siguientes se cantaron en la iglesia parroquial las obras citadas, sin olvidar el siempre presente MISERERE y en 1961 el “ALELUYA” de EL MESíAS de Haendel al final de la misa del domingo de Pascua que no sólo sensibilizaba a coro y orquesta sino también al público que acudía masivamente a la parroquial. Se interpretaba parcialmente la complicada misa de César Frank, completada con la Primera Pontifical de Perosi. Destacaba el hermoso y difícil PANIS ANGELICUS, de Frank.
Afortunadamente hoy cuenta Ribadeo con los mimbres necesarios para tejer un renacimiento musical brillante. La Banda Municipal que tantos avatares sufrió desde su creación está consolidada. La Escuela de Música prepara una cantera prometedora y la Coral Polifónica sigue siendo una brillante realidad. Contamos con los medios musicales y corales para recobrar el esplendor polifónico de la Semana Santa.
Además de mejorar los pasos procesionales y restaurar las imágenes, lo que es posible con la ayuda de todos, Ribadeo debe regresar a sus brillantes actuaciones corales, propias de un pueblo sensible y culto. Estos atributos siguen vivos. Es cosa nuestra hacer realidad, también cantando, aquello de que “los ribadenses de antaño vuelven por su antigua gloria”.

DEDICACIÓN DEL NOMBRE DEL AUDITORIO. UN NOMBRE PARA EL AUDITORIO MUNICIPAL. José Mª Rodríguez

Artigo publicado por José Mª Rodríguez Díaz no seu blog O Cargadoiro (xa non funcional) o 9 de xuño de 2006. 

Viernes, 09 de junio de 2006

DEDICACIÓN DEL NOMBRE DEL AUDITORIO

UN NOMBRE PARA EL AUDITORIO MUNICIPAL

Todos los pueblos tuvieron sus próceres. Personas que, en los diversos campos de la actividad humana, han destacado por sus nobles y generosas aportaciones a la comunidad. Personas, dignas del aprecio y reconocimiento del pueblo, a quienes se suele honrar con la dedicación de placas conmemorativas, bustos, nombres de calles o dependencias para que sus nombres se perpet?en en la memoria de todos.

Ribadeo no es una excepción a esta regla. Su reciente historia pasada brilló con la dedicación y el trabajo de muchos de sus hijos que destacaron en los diversos campos de la actividad humana, artes, ciencias o letras, y que hoy merecen, junto con nuestro agradecimiento y nuestro recuerdo, ser proclamados y propuestos a los ciudadanos como modelos a imitar. A la hora de poner nombre al Auditorio Municipal de Ribadeo pretende el gobierno local dedicarle su nombre al que fue destacado impulsor de la cultura musical en Ribadeo, Hernán Naval. Todos sabemos de los esfuerzos de esta persona, en el campo de la educación musical, para devolver a Ribadeo su antiguo esplendor y prestigio. Durante los pocos años que desempeñó su trabajo entre nosotros, dirigió la Escuela de másica y la Banda Municipal, con mucha entrega y esfuerzo. Suficientes razones, sin duda, para que su nombre pueda figurar, con todo derecho, como distintivo de estas dos entidades.

Pero no se ha de olvidar, tampoco, que Ribadeo tuvo otras insignes y muy destacadas figuras, en cualquiera de las diversas actividades humanas. Personas que, a veces sin interés económico alguno, dedicaron toda su vida a enriquecer la vida cultural de Ribadeo. Personas que dejaron una huella profunda en este pueblo y que hoy merecerían, con más derecho, quizás, ser recordadas por los ribadenses, con la adjudicación de su nombre al Auditorio. A Carlos Álvarez Fernández-Cid, por ejemplo, distinguido musicólogo, muy conocido en los medios más prestigiosos de la cultura polifúnica, le sobran méritos para perpetuar su memoria entre nosotros con la dedicación del nombre del Auditorio. Su valía artística y su trabajo en nuestra villa está fuera de duda. Tuve el honor de ser testigo de las manifestaciones sobre la valía artística de Carlos Cid, hechas por el P. Samuel Rubio, gran musicólogo del monasterio de El Escorial, a donde Cid solía acudir con frecuencia a perfeccionar sus conocimientos musicales con la investigación y el contacto con los grandes maestros de la polifonía. Y el pueblo es testigo de como, durante toda su vida, y de forma altruista, dedicó sus esfuerzos al cultivo de la cultura musical en nuestra villa, logrando que ambos nombres, Carlos Cid y Ribadeo, sonaran al unísono en muchos rincones de España.

Pero la lógica con la que se desarrollan los acontecimientos no tiene nada que ver con la objetividad de las cosas. Hoy son los intereses políticos los que imponen sus reglas y se aprovechan de todo para sus objetivos. Y lo que está pasando en Ribadeo a la hora de dar nombre al Auditorio no es una excepción . Pero el interés general demanda otra forma de hacer las cosas, más objetiva y respetuosa, sobre todo, al tratar ciertos temas, en los que entran en juego los sentimientos del pueblo. Esperemos que la cordura y el sentido común se impongan para darle a cada uno lo suyo. A Carlos Cid el nombre del Auditorio y a Hernán Naval el nombre de la Escuela de música y de la Banda.-

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

Escritos e prensa de Hernán (Hernán Fernando Naval Parapar)

Fai máis de dous anos que corrixín un documento feito por Fernando Rodríguez Raño, hoxe profesor de trombón da Escola Municipal de Música de Ribadeo Hernán Naval (non é o nome oficial, só un desexo). Como o intentar cargalo no blog dunha soa vez saltou o probe do blog, vai (espero) aínda que dun xeito un pouco 'desordenado'.

Asemade, espero ir cargando e/ou ligando algunha das publicacións, aínda que algunhas veces non se atoparán na parte superior da entrada:

ESCRITOS E PRENSA

DATA PUBLICACIÓN

FONTE

TITULAR/TITULO/ASUNTO

AUTOR/ES

DESCRIPCIÓN

FOTO

OBSERVACIÓNS/NOTAS/EXTRACTOS

LA VOZ DE GALICIA?

LA O.S.G. ACTÚA HOY EN RIBADEO

RIBADEO A.Q. REDACCIÓN

RESEÑA PRENSA

Sí

KM 0 REVISTA DO INSTITUTO DE BACHARELATO DE RIBADEO

SINAL DE MODERNIDADE

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Sí

CURSO 91/92 ACABABA DE SAIR A BANDA E HERNÁN COLABOROU NA REVISTA DO INSTITUTO CUN ARTIGO TAMÉN VIÑERA NUNHA EDICIÓN DA SEMANA CULTURAL DESTE MESMO INSTITUTO A DAR UNHA CONFERENCIA SOBRE MOZART PERO DE MEMORIA NON LEMBRO O ANO DESTA CONFERENCIA

LA VOZ DE GALICIA

AMADORES DA MÚSICA NO ACEPTÓ LA DIMISIÓN DE ANTONIO GREGORIO

RIBADEO REDACCIÓN

RESEÑA PRENSA

Non

ANO 96

LA COMARCA DEL EO

O NOME DA ESCOLA MUNICIPAL DE MÚSICA

EDUARDO GUTIERREZ

ARTIGO

Sí

...levase o nome de quen tanto traballou para acadá-la e logo a dirixiu. Xamais pensei que chegaria o momento de dicir isto, pero moito menos imaxinei que o pozo da envexa, dos ciumes, do orgullo desmedido e da xenreira acadase as cotas que acadou...

LA VOZ DE GALICIA?

XA É UN HÁBITO RIBADENSE

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Non

...Non é necesario entender unha obra se se é capaz de sentila...son xa moitos quenes en Ribadeo son capaces de comprender unha obra de difícil sintaxe...ademais de sentila...compracenos estar contribuindo a iso dende a academia e a Banda...

MOMENTO MUSICAL

JUAN SOTO

ARTIGO

Non

VERANO DE 1992

EL PROGRESO

INCERTIDUMBRE

JUAN SOTO

ARTIGO

Non

...pero unos más imprescindibles que otros...solo alguien con la tenacidad, la dedicación y la fe musical...podía hacer una gran banda sinfónica...les esperan tiempos difíciles...ojalá que no sean tiempos de silencio...

EL PROGRESO?

SON NOVO E BÓ

INÉS GUTIÉRREZ

ARTIGO

Non

...fixo falta traballo desinteresado non só como aplicación personal senón para o disfrute dos outros, gratuitamente. Traballo forte dende cero...solfeo...comprando instrumentos paseniñamente...

EL PROGRESO/VOZ?

RIBADEO YA TIENE BANDA DE MÚSICA

VIVEIRO REDACCIÓN

NOTA INFORMATIVA+ENTREVISTA

Sí

..."nun país ó que lle falta cultura musical e normalización en canto a orquestras que poidan ofrecer música clásica en estado orixinal...as bandas suplen ás orquestras e interpretan transcripcións para bandas de pezas sinfónicas"...

13/01/89

LA COMARCA DEL EO

ACADEMIA DE MÚSICA-BANDA DE MÚSICA

COMISIÓN XESTORA

NOTA INFORMATIVA

Non

05/03/89

LA COMARCA DEL EO

COMISIÓN XESTORA DA ACADEMIA DE MÚSICA

COMISIÓN XESTORA

NOTA INFORMATIVA

Non

16/07/89

LA COMARCA DEL EO

ACADEMIA DE MÚSICA-BANDA DE MÚSICA

COMISIÓN XESTORA

NOTA INFORMATIVA

Non

10/09/89

LA COMARCA DEL EO

AMADORES DA MÚSICA

P.N.

ARTIGO

Non

17/09/89

LA COMARCA DEL EO

ACADEMIA DE MÚSICA "Carlos Álvarez Fdez-Cid"

COMISIÓN XESTORA

NOTA INFORMATIVA

Non

06/01/90

LA COMARCA DEL EO

A ACADEMIA DE MÚSICA "CARLOS ÁLVAREZ FERNÁNDEZ CID" CONTA XA CON CEN ALUMNOS

AMADORES DA MÚSICA

NOTA INFORMATIVA

Non

25/08/90

LA COMARCA DEL EO

CLAUSURA DO CURSO ACADÉMICO 89/90 NA ACADEMIA DE MÚSICA "CARLOS CID"

AMADORES DA MÚSICA

NOTA INFORMATIVA

Non

...unha meia regular de 85 alumnos seguiron as clases de Solfeo

11/09/90

EL PROGRESO/VOZ?

LOS FUTUROS MIEMBROS DE LA BANDA DE MÚSICA DE RIBADEO INICIARON LOS ENSAYOS

RIBADEO REDACCIÓN

RESEÑA PRENSA

Non

...o feito de máis destacable...o número de instrumentistas rebasa os 50...referido o número de socios segue a aumentar estando a carón de 500...

17/11/90

LA COMARCA DEL EO

A LÚA

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Non

...e coma no proverbio chinés o idiota olla o dedo...

01/12/90

LA COMARCA DEL EO

EXPOSICIÓN FOTOGRÁFICA SOBRE A MÚSICA EN RIBADEO

LA COMARCA DEL EO

NOTA INFORMATIVA

Non

26/01/91

LA COMARCA DEL EO

LETRAS DE BOLERO

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Non

23/02/91

LA COMARCA DEL EO

MOZART, CAMIÑO DE RIBADEO

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Sí

...Quenes sempre porfiamos nun Mozart social... Milos Forman...aínda que o paseara pola noite vienesa en camisón e borracho...esa sona de "sopladores" que os músicos case nunca temos procurado....

30/03/91

LA COMARCA DEL EO

DIFÍCIL AFÁN

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Non

..."a practica de calquer arte ten certos requisitos xerais...Se aspiramos a obter resultados rápidos, nunca aprenderemos un arte...non se comeza a aprender un arte directamente senon de maneira indirecta... Erich Fromm. O arte de amar

27/04/91

LA COMARCA DEL EO

AZÚCAR

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Non

...!Azúcar!...No hay cama pa tanta gente...Non hai non Trece escanos municipais para cinco candidaturas sonche unha cama ben estreita...

15/06/91

LA COMARCA DEL EO

UN XOGO DE TIMBAIS PARA A BANDA DE MÚSICA

LA COMARCA DEL EO

NOTA INFORMATIVA

Non

...pola súa desinteresada participación no programa da televisión autonómica "Man con Man" co propósito de recadar fondos...

07/07/91

PROGRESO/VOZ?

EL MARTES SE PRESENTARÁ EN RIBADEO EL PROYECTO DE LA FUTURA BANDA DE MÚSICA

VIVEIRO REDACCIÓN

RESEÑA PRENSA

Non

08/09/91

PROGRESO/VOZ?

LOS RIBADENSES ESTRENARAN BANDA DE MÚSICA EN NAVIDAD

RIBADEO (POR S. CORRAL)

RESEÑA PRENSA

Non

19/10/91

LA COMARCA DEL EO

A BANDA DE MÚSICA DE RIBADEO PARTICIPARÁ NA ORGANIZACIÓN DO 150 ANIVERSARIO DE PASCUAL VEIGA

LA COMARCA DEL EO

NOTA INFORMATIVA

Non

25/01/92

LA COMARCA DEL EO

CONCIERTO DE PRESENTACIÓN DE LA NUEVA BANDA DE MÚSICA DE RIBADEO

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Sí

26/01/92

EL PROGRESO

UNA BANDA MUY ESPERADA

RIBADEO ALFONSO RODIL

RESEÑA DE PRENSA

Sí

26/01/92

EL PROGRESO

TRES DÉCADAS

PROGRESO

PORTADA

Sí

..hace tres años la sociedad Amadores da Música creó la Academia de Música Carlos Fernández Cid tuvo un merecido premio con aplausos... DITA ACADEMIA TAMÉN SEMPRE DEPENDEU DUNHA ENTIDADE PRIVADA: A ASOCIACIÓN "AMADORES DA MÚSICA"

26/01/92

EL PROGRESO

BUENOS CIMIENTOS

RIBADEO A.R.

ARTIGO

Non

Los músicos son propietarios de sus instrumentos y la sociedad sufraga los uniformes y los honorarios del director...A BANDA E A SÚA ACADEMIA (CARLOS ALVAREZ-CID) SEMPRE DEPENDEU ESTATUTARIAMENTE DA ASOCIACIÓN "AMADORES DA MÚSICA"

01/02/92

LA COMARCA DEL EO

LA NUEVA BANDA DE MÚSICA INICIÓ SU ANDADURA CON GRAN ÉXITO

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Sí

...en principio son 40 los integrantes de la nueva Banda de Ribadeo que serán ampliados a 60 a medida que vayan cumpliendo su periplo formativo

01/02/92

LA COMARCA DEL EO

PRELUDIO SINFÓNICO

EDUARDO GUTIÉRREZ

ARTIGO

Non

..."hoxe os santos non o cren" comentou alguén a nosa beira. E tiña razón...

15/02/92

LA COMARCA DEL EO

HOXE ACTUACIÓN DA BANDA DE MÚSICA DE RIBADEO EN VIVEIRO

NOTA INFORMATIVA

Non

22/02/92

LA COMARCA DEL EO

ÉXITO DE LA BANDA DE MÚSICA DE RIBADEO EN VIVERO

NOTA INFORMATIVA

Non

29/02/92

LA COMARCA DEL EO

MANIOBRAS ORQUESTAIS

AMADOR

CARTAS O DIRECTOR

Non

LOGO DE SAIR A BANDA HERNAN E ELA CONVERTERONSE NO CENTRO DE ANÓNIMOS POLO FEITO DE TER VIDA POLÍTICA Ó MARXE DO SEU TRABALLO E TER IDEAS PROPIAS

07/03/92

LA COMARCA DEL EO

MÚSICA PARA OS REAIS FOGOS DE ARTIFICIO

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Non

NON SOLIA CALAR CANDO SE TRATABA DE DEFENDER A SÚA BANDA OU CANDO MESMAMENTE O ASISTÍA A RAZÓN E O TRABALLO DE 40 MÚSICOS QUE NON COBRABAN UN PESO

14/03/92

LA COMARCA DEL EO

DE MÚSICA E MÚSICOS

AMADOR

CARTAS O DIRECTOR

Non

14/03/92

LA COMARCA DEL EO

A BANDA

SOCIO Nº 3/S

CARTAS O DIRECTOR

Non

O SOCIO É ANTONIO GREGORIO MONTES

21/03/92

LA COMARCA DEL EO

CITAS

JUAN CRISTÓBAL KRAFT

CARTAS O DIRECTOR

Non

04/04/92

LA COMARCA DEL EO

BANDA DE MÚSICA E CONCELLO DE RIBADEO ASINAN UN CONVENIO DE COLABORACIÓN

NOTA INFORMATIVA

Non

...en breve será asinado o protocolo de colaboración con o Concello...EFECTIVAMENTE A BANDA PASARÍA A CHAMARSE MUNICIPAL PERO A CAMBIO DISO O CONCELLO PAGARIA O SOLDO DO DIRECTOR AINDA QUE A BANDA CONSERVABA A SÚA DEPENDENCIA DE "AMADORES DA MÚSICA"

18/04/92

LA COMARCA DEL EO

"A LA SOMBRA DE UNA SOMBRILLA..."

AMADOR

CARTAS O DIRECTOR

Non

MÁIS DO MESMO

02/05/92

LA COMARCA DEL EO

MAÑA CONCERTO EN MONDOÑEDO

NOTA INFORMATIVA

Non

16/05/92

LA COMARCA DEL EO

VEÑEN OS RUSOS

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Non

...así que saudemos a próxima presencia en Ribadeo da Orquestra Sinfónica de Galiza, primeiro e dun dúo de solistas dos Virtuosos de Moscú...

17/05/92

LA COMARCA DEL EO

NOMBRES PROPIOS

VIVEIRO REDACCIÓN

ENTREVISTA

Sí

..y academia han publicado el número cero de un boletín informato de carácter cultural...

30/05/92

LA COMARCA DEL EO

BRILLANTE CONCIERTO DE LA CORAL POLIFÓNICA Y LA BANDA MUNICIPAL DE MÚSICA DE RIBADEO

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Sí

06/06/92

LA COMARCA DEL EO

TODAVIA SUENAN LOS ECOS DEL GRAN EVENTO CORAL POLIFÓNICA-BANDA DE MÚSICA

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Sí

04/07/92

LA COMARCA DEL EO

RIBADEO SINFÓNICO E EXEMPLAR

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Sí

...A igrexa..chea unha ver máis...pésie a que os meios de comunicación escritos, agás esta Comarca...non aplicaron un criterio informativo ecuanime en relación ao evento nos dias previos...con menor detalle que por exemplo un concerto en Viveiro...

25/07/92

LA COMARCA DEL EO

CONCERTO SOLISTAS DS VIRTUOSOS E DA BANDA MUNICIPL

NOTA INFORMATIVA

Non

25/07/92

LA COMARCA DEL EO

RESONANTES ÉXITOS DE LA BANDA MUNICIPAL DE MÚSICA DE RIBADEO

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Non

05/09/92

EL PROGRESO

ACOGIDA APOTEÓSICA

MARITA NEGRELOS

ENTREVISTA

Sí

17/10/92

LA COMARCA DEL EO

OS SÓTANOS DO VATICANO

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Non

...A guerra, santa; a cadeira, eléctrica...Pinochet podería aspirar a canonización...Amar sen procriar é pecado. De maior entidade que beber máis da conta...pecado leve este...

21/10/92

LA COMARCA DEL EO

RIBADEO CONMEMORARÁ LA FIESTA DE SANTA CECILIA

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Non

21/11/92

LA COMARCA DEL EO

PROVA D`ORCHESTRA

HERNÁN NAVAL

ARTIGO

Non

28/11/92

LA VOZ DE GALICIA

LA BANDA MUNICIPAL Y EL CORO AIRIÑOS INICIAN EL CICLO DE INVIERNO RIBADENSE

VIVEIRO REDACCIÓN

RESEÑA PRENSA

Non

28/11/92

LA COMARCA DEL EO

A BANDA MUNICIPAL E O CORO "AIRIÑOS DE RIBADEO" ACTÚAN HOXE NA IGREXA

NOTA INFORMATIVA

Non

28/11/92

LA COMARCA DEL EO

HOY COMIENZA EN RIBADEO EL "CICLO CULTURAL DE INVIERNO"

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Sí

05/12/92

LA COMARCA DEL EO

ACTUACIÓN CONJUNTA DE LA BANDA MUNICIPAL Y EL CORO "AIRIÑOS DE RIBADEO"

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Sí

05/12/92

LA COMARCA DEL EO

CONCERTO DA ORQUESTRA SINFÓNICA DE GALICIA (CICLO DE INVERNO)

CONCELLO DE RIBADEO

CARTEL DO CONCERTO

Non

12/12/92

LA COMARCA DEL EO

MAÑANA, CONCIERTO DE MÚSICA RELIGIOSA AMERICANA EN RIBADEO

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Sí

ANUNCIO DUN CONCERTO QUE FOI CONTROVERTIDO POLA VESTIMENTA DOS MÚSICOS

12/12/92

LA COMARCA DEL EO

LA BANDA DE MÚSICA DE RIBADEO OFRECIÓ UN CONCIERTO EN A DEVESA

NOTA INFORMATIVA

Non

19/12/92

LA COMARCA DEL EO

EXTRAORDINARIO CONCIERTO DEL GRUPO "THE FAIRFIELD FOUR"

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Non

O POBO NON ERA EXACTAMENTE DA OPINIÓN DO ARTIGO

19/12/92

LA COMARCA DEL EO

CONCIERTO PARA PIANO Y VIOLÍN A CARGO DE ANNA Y RIPSIME AIRAPETIANTS

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Non

23/01/93

LA VOZ DE GALICIA

LAS SECCIONES DE LA SINFÓNICA DE GALICIA ACTUARÁN EN RIBADEO

VIVEIRO REDACCIÓN

RESEÑA PRENSA

Sí

23/01/93

EL PROGRESO

LA ORQUESTRA SINFÓNICA DE GALICIA ACTUARÁ CADA MEDIO AÑO EN LA VILLA

RIBADEO ALFONSO RODIL

RESEÑA PRENSA

Sí

CONVENIO QUE SE VEU ABAIXO CO CAMBIO MUNICIPAL

30/01/93

LA COMARCA DEL EO

LA SINFÓNICA DE GALICIA Y LOS VIRTUOSOS DE MOSCÚ PARTICIPARÁN EN EL CICLO CULTURAL DE PRIMAVERA

DIONISIO FRANCO

RESEÑA PRENSA

Non

06/02/93

LA COMARCA DEL EO

UN ANO DE BANDA

NOTA INFORMATIVA

Non

06/02/93

LA VOZ DE GALICIA?

UN AÑO DE LA BANDA DE RIBADEO

VIVEIRO REDACCIÓN

RESEÑA PRENSA

Sí

...a banda de ribadeo naceu cunha vocación de modernidade, e de ir cos tempos que non é moeda común no mundo do bandismo en Galicia, do que algún pensamos que segue ancorado nuns esquemas demasiado tradicionais...

 

Ligazóns ó listado de entradas sobre Hernán (ata o momento):  

Hernán Naval, escritos e prensa VII

Hernán Naval, escritos e prensa VI  

Hernán Naval, escritos e prensa V  

Hernán Naval, escritos e prensa IV  

Hernán Naval, escritos e prensa III  

Hernán Naval, escritos e prensa II  

Hernán Naval, escritos e prensa I

Breve guía de referencia cronolóxica nos anos ribadenses

43 biografías, non 44

    Xa me teño referido aquí ó libro 'Ribadenses destacados. 44 biografías. Séculos XIX a XXI', presentado a finais do pasado novembro. Como xa quedei con algúns dos redactores en publicar no blog as correspondentes biografías, paso antes a reseñar algunhas curiosidades do libro.

    A primeira é que non son 44 biografías, senón 43. De onde ven o erro, nin idea. Pero aí está, pode contarse. É ademais evidente, e foi dito na presentación, que cortouse o número de biografiados, deixándose fóra algún que con determinados criterios, podería ter máis méritos para estar no libro que outros que si o están.

    O número de autores chega a 18 (non 17, como se dixo nalgún momento), cun número de biografías que vai de 1 a 11 por autor. Máis da metade, cunha soa biografía, catro con dúas e outros catro con máis de dúas.

    Están biografiadas, a máis das que aparecen agrupadas en familia, 42 persoas (hai dúas entradas con dúas biografías), das que 39 son homes e tres mulleres (Manuela Barreiro, Corona González e Luz Pozo), as que ademais teñen artigos de media algo máis curtos que os dos homes.

    Do libro pode extraerse un conxunto de datos estatísticos que en gráficas, pode resumirse:

    Ordenados de máis a menos biografías (en realidade, artigos) realizadas, arriba pode verse tnto o número destas como o de páxinas de cada autor.

    Conservando a orde da gráfica primeira, nesta segunda aparece o número medio de páxinas por artigo por cada autor.

    Na terceira, preséntanse ordenadas as biografías por número de páxinas que se lle adican, o que podería usarse (pero non debe, porque inflúen máis outros factores) como criterio de importancia concedida

    Por último un resume da gráfica anterior, co número de biografías de cada extensión: unha biografía de dez páxinas, dúas de nove, etc.

    As biografías do libro (con ligazóns ás xa publicadas no blog e autores, ou, no caso de non estar publicadas aínda, de xeito espero transitorio a outras biografías correspondentes no blog, se existen, ou na Galipedia):

Dionisio Fierros Álvarez 

Xosé María López Rodríguez 

Amando Suárez Couto. Celia Castro Fernández

Benito Prieto Coussent. Celia Castro Fernández

Xesús Peña Rego (Suso Peña) 

Manuel Fernández Amor 

Primitivo Díaz Pérez 

Manuel Cortés García 

Valeriano González Abraido (Tito González) 

Carlos Álvarez Fernández Cid 

Xusto Pico de Coaña e Vinjoy 

Antonio Rodríguez del Busto 

Xosé María Alonso Trelles (El Viejo Pancho) 

Francisco Rodríguez Del Busto 

José Vicente Pérez Martínez 

Francisco Lanza Álvarez. Eduardo Gutiérrez Fernández

Gregorio Sanz García 

Eliseo Pulpeiro González 

Dionisio Gamallo Fierros 

Luz Pozo Garza 

Daniel Cortezón Álvarez. Santiago Sanjurjo Díaz

Alfredo Deaño Gamallo 

Guillermo Schulz y Schweizer 

Agustín M. Acevedo Rodríguez 

Manuel F. Reynante y Cancio 

Ubaldo Pasarón y Lastra 

Manuela Barreiro Pico 

Enrique Suárez Couto 

Antonio Rodríguez Darriba 

Enrique Otero Aenlle 

Isidoro Asensio Amor 

Segundo Moreno Barcia 

Fernando Méndez Sanjulián 

Camilo Barcia Trelles 

Leopoldo Calvo-Sotelo Bustelo 

Antonio Raymundo Ibáñez. Eduardo Gutiérrez Fernández

Familia Bengoechea 

Familia Casas 

Irmáns Moreno Ulloa 

Pedro Murias González 

Ramón González Fernández e Corona González Santos 

Familia Nistal 

Víctor Moro Rodríguez