Guerra sanitaria para o tabaco e paz dos cemiterios coa contaminación. Pablo Mosquera

Balsa de lodos da factoría de Alcoa-S. Cibrán

Guerra sanitaria para o tabaco e paz dos cemiterios coa contaminación.

A exposición excesiva ao fluoruro pode provocar unha enfermidade ósea coñecida como fluorosis esquelética. Esta afección pode provocar dor e dano nos ósos e as articulacións durante moitos anos. Os ósos poden endurecerse e volverse menos elásticos, o que aumenta o risco de sufrir fracturas.

A exposición prolongada a certos niveis de cadmio no aire, os alimentos ou a auga produce acumulación de cadmio nos riles e posiblemente enfermidade renal. Outros efectos da exposición prolongada consisten en dano do pulmón e fraxilidade dos ósos.

A inxestión de hidróxido de sodio sólido ou líquido -sosa caústica- pode producir vómitos, dor do peito e do abdome e dificultade para tragar. A lesión corrosiva da boca, garganta, esófago e estómago ocorre moi rapidamente e pode causar perforación, hemorraxia e redución do diámetro do tracto gastrointestinal.

Respirar niveis altos de cromo pode producir irritación do revestimento interno do nariz, úlceras nasais, secreción nasal e problemas respiratorios talles como asma, tose, falta de alento ou xadeos.

Epidemiólogos e xeólogos españois atoparon asociacións entre o número de mortes por tumores de esófago e zonas onde abunda o chumbo, cancros de pulmón e terreos con máis cobre, tumor cerebral con arsénico, e de vexiga con cadmio. Estes vínculos estatísticos non indican unha relación causa-efecto, pero segundo os investigadores, deberíase analizar a influencia da composición dos solos na distribución xeográfica dos tumores.

De forma xeral, os científicos comprobaron como naquelas áreas tradicionalmente máis industriais, e por tanto con solos máis contaminados por chumbo, cadmio, cobre e outros metais pesados, hai, en xeral, maiores cifras de mortalidade en tumores como os de pulmón, vejiga, esófago ou estómago.

Medrar xunto a unha fábrica incrementa as posibilidades de padecer cancro de pulmón nun 50%, mentres que as opcións se duplican no caso das células pequenas dese órgano. Así o testemuña o estudo Capua, o de maior tamaño realizado sobre este tema en España. Os datos públicos dispoñibles apoian estas conclusións. As análises e entrevistas a máis de 1700 pacientes voluntarios do estudo Capua conclúen que "non inflúe a susceptibilidad xenética, senón a contaminación ambiental ou os factores de risco do individuo". Ou o mesmo lugar de traballo, xa que onde falta un servizo de prevención anual os riscos multiplícanse “por tres ou por catro”. Un cambio nos hábitos de vida e a redución da contaminación atmosférica rebaixaría o número de casos desta enfermidade.

"É como a peaxe que pagan para vivir", reflexiona o portavoz da Coordinadora Ecoloxista de Asturias sobre o alto prezo de convivir con industrias contaminantes. O silencio dos traballadores e veciños ten un beneficio: manter ás industrias. Así o entende tamén o doutor Laureano López. "Hai medo a dar argumentos para a deslocalización. É un xogo difícil atopar o equilibro entre investir en procesos menos contaminantes e manter esas industrias”, expón.

O Instituto de Saúde Carlos III elaborou unha serie de informes sobre o perigo de vivir xunto a focos contaminantes. As análises estadísticas suxiren que residir xunto a incineradoras e vertedoiros de materiais tóxicos podería incrementar a mortalidade de cancro de estómago nun 18% e nun 71% o de pleura, a membrana que cobre os pulmóns.

Recollido de diversas publicacións, o que antecede, constato que na nosa Comarca, afectada polas verteduras da multinacional aluminera ALCOA, xéranse verquidos por terra, mar e aire, que conteñen metais pesados, e por tanto con risco obxectivo para a saúde dos habitantes do territorio da Costa Cantábrica Galaica.

Como vello profesor de SAÚDE PUBLICA e habitante da costa ao norte do norte estou no meu dereito de preguntar á colega Ministra de Sanidade se a cruzada contra o tabaco ten relación cos seus efectos nocivos cuantificables en diversas enfermidades crónicas que inciden nos datos epidemiolóxicos de MORBILIDAD E MORTALIDADE que se recollen estatisticamente e obran para a posta en escena dos denominados PLANS DE SAÚDE. Seguro que estou de acordo coa Anestesista Hospitalaria, agora coxunturalmente dedicada a tarefas de alta xestión sanitaria, e activista para defender os dereitos da cidadanía a unha correcta e integral asistencia sanitaria.

Pero hai un paso máis. Sendo as verteduras continentes de sustancias moi perigosas para a saúde, e sendo o medio ambiente parte do patrimonio ecolóxico que constitúe un parámetro da terceira xeración dos Dereitos Humanos -Dereitos do Cidadán- cal é a razón pola que non se pon os mesmos métodos de prevención, educación para a saúde, vixilancia continuada, informes públicos estadísticos e peche dos focos contaminantes?

Comprendo a existencia da colisión entre dereitos fundamentais -intimidade e seguridade- pero angustiame ese comentario habitual nas parroquias desta antiga Provincia de Mondoñedo. "Prefiro morrer de cancro que morrer de fame". "Temos que evitar noticias que alteren o proceso de venda ou mantemento dos postos de traballo de ALCOA, AÍNDA QUE TEÑAMOS QUE MIRAR PARA OUTRA PARTE con relación ás verteduras de LODOS VERMELLOS". Colisión entre dúas perversas realidades.

E vén ao caso por dous feitos a investigar. Incrementaron, sen permisos, a altura do muro de contención na balsa dos lodos vermellos? Hai saída nocturna de camións trasladando lodos vermellos a vertedoiro situado en territorio do Concello de Ortigueira? Teñen datos as Confrarías de Pescadores na Mariña sobre desaparición de fauna e flora mariña nas proximidades da saída ó mar das verteduras procedentes do proceso Bauxita-Alúmina-Aluminio?

Pablo Mosquera Mata

 

Medio ambiente: patrimonio da humanidade. Pablo Mosquera

Imaxe do Sigpac centrada na balsa de lodos

Medio ambiente: patrimonio da humanidade

Cambio climático. Invasión de produtos a terra, mar e aire. A conciencia ecolóxica cargada de hipocrisía. Ausencia de asociacións civís ecoloxistas. Mercando conciencias con axuda económica e emprego. Ignorancia. Ocultamento. Verquidos que afectan á saúde. Podería seguir ata... Pero quedo con esa ausencia, entre os máis novos, do compromiso na loita contra a contaminación na nosa Comarca da Mariña. Ou a insolente pretensión de facer medrar un estanque de lodos vermellos para facilitar a venda dun “morto” a quen teña, se cabe, aínda menos escrúpulos medioambientais que ALCOA.
Imos cara atrás. Só hai que acceder ás hemerotecas daquel 1979. "Unhas dúas mil persoas manifestáronse contra a planta de San Cibrán". Queremos aire limpo e non morrer de flúor! Esta vez xa non se debeu á intención de construír unha central nuclear que achegase enerxía barata á factoría de Alúmina-Aluminio.
É recomendable lembrar e revisar. No ano 1975, coa instalación da factoría, empadroáronse na nosa Mariña ata 48 235 cidadáns. A poboación rexistrada como activa era de 18 762 persoas traballando, algo máis do 40% na agricultura, o 15% na pesca, o 9,4% na construción, o 16% na industria; o resto, algo máis do 19% en empresas e servizos. Porén, hai que sinalar que os que chegan á montaxe, moitos deles, non se empadroan nos concellos mariñáns. Son descoñecidos sen interese en vivir como galegos. Esta nova forma de vivir e traballar choca ós empregados na baleeira de Morás ou os lavados de caolín, Sargadelos, os talleres metalúrxicos de Chavín, as conserveiras, a flota pesqueira, as explotacións gandeiras, os inicios do turismo de escala e da construción. Son os tempos nos que se producen cambios socioculturais a mercede de tres parámetros, a venda de terreos, a esperanza de ser contratado na industria emerxente e os acentos que chegan doutras comarcas. Chega haber ata 6000 traballadores en nómina das construtoras da fábrica.
Pero volvamos ao prezo da contaminación. En setembro de 1979 mobilizáronse grupos ecoloxistas. "Verán negro". Os piñeirais, millo, froiteiras e hortalizas, así como o gando que se nega a comer, sofren as verteduras, con especial incidencia na parroquia de Lago, Concello de Xove. Foron convocados os alcaldes de Ribadeo, Xove, Cervo, Alfoz, Orol, Viveiro, Vilanova de Lourenzá, Barreiros, Valadouro. Piden obrigar ás empresas do INI a implantar de xeito urxente medidas anticontaminación, e á Xunta que investigue ata o peche a fábrica, se é o caso, entre outros motivos porque están a producir cunha licenza provisional que só xustifica a realización de probas.
A empresa deféndese cunha campaña publicitaria. "Galicia desenvólvese". "Aluminio para todos". Pero nin así. "No proceso de produción de alúmina, a partir de bauxita, expúlsanse grandes cantidades de dióxido de xofre ao aire. E eses lodos vermellos quedan nun estanque cunha capacidade finita. A produción dunha tonelada de aluminio deixa unhas tres toneladas de lodos vermellos.
O 4 de outubro de 2010, o colapso dun estanque de residuos mineiros procedentes da fabricación de alúmina en Hungría provocou a liberación accidental de case un millón de metros cúbicos de barro vermello altamente alcalino. No accidente morreron dez persoas, case 150 resultaron feridas e contaminou uns 40 quilómetros cadrados, entre eles catro sitios NATURA 2000.
A empresa produtora de aluminio MAL indicou nun comunicado que respectou todas as normas de seguridade e que comparte "a dor das familias afectadas pola traxedia". Segundo MAL, o accidente poderíase atribuír a un problema técnico. Outras fontes fan a hipótese de que o vento moi forte que soprau o luns provocou ondas que romperon a resistencia do depósito de barro vermello. En cambio, Zoltan Illés asegurou que o accidente podería deberse á "sobreprodución na fábrica, que por outra banda continuou traballando varias horas despois do accidente". Segundo Zoltan Illés, o MAL tería depositado un exceso de lodo vermello, provocando a rotura do depósito -a composición: sosa, ferro, aluminio, silicio, titanio, magnesio, cadmio, cobalto-.
A poboación tamén corre un gran risco, porque os lodos saturados de cadmio, arsénico, silicio, chumbo, ferro e outros metais pesados, ademais de ser altamente corrosivos, tamén son canceríxenos se se inhalan. Mesmo cando se seca pode contaminar o aire e estender o seu poder destrutivo cos ventos, advertiron os ecoloxistas. Zsolt Szegfalvi, presidente da oficina local de Greenpeace, explicou que "cando o barro seque, os ventos levantarán o po, o que pode causar problemas de saúde aos habitantes". Szegfalvi chamou a atención sobre o feito de que esta é "a maior catástrofe de Europa relacionada co chamado barro vermello", polo que ninguén ten experiencia sobre como afrontar a situación.
Esta cuestión está sendo abordada polo Parlamento Europeo, que anunciou que prevé adoptar unha resolución en outubro, ao entender que o accidente puxo de manifesto a mala aplicación e as lagoas da lexislación sobre residuos, as deficiencias nas inspeccións e que hai casos semellantes en varios Estados membros.
A resolución do Parlamento Europeo aborda as seguintes cuestións:
– A mala aplicación da lexislación europea e as súas lagoas, e as deficiencias nas inspeccións;
– A necesidade de facer maior énfase na prevención de catástrofes, na investigación e desenvolvemento na prevención e tratamento de residuos perigosos e nas inspeccións ambientais; e
– Maior énfase nos mecanismos financeiros destinados á recuperación do medio ambiente despois de catástrofes.
Os expertos advirten: "O lodo vermello de Alcoa é un perigo" "Este enorme pantano é un perigo público, acumúlase cada vez máis e ninguén pensa no futuro", A vertedura de barro vermello que causou catro mortos en Hungría... fai que Galicia mire cara ao norte á planta de fabricación de aluminio de Alcoa en San Cibrán, Lugo. A catástrofe húngara ten a súa orixe na vertedura de lodos xerados ao converter a bauxita en aluminio, o mesmo material que Alcoa leva trinta anos acumulando nun encoro da Mariña lucense, segundo informou onte Xornal. Os expertos consultados demandan á Administración que controle a acumulación continua destes residuos por parte da empresa para evitar accidentes no futuro. O problema é que os residuos acumúlanse máis e máis sen un plan de futuro que diga que facer nun encoro cada vez máis grande. O catedrático de Bioloxía da Universidade de Santiago de Compostela (USC) Ramón Varela sinala que a composición do lodo vermello de Alcoa é “moi semellante en todo o seu proceso” á que está a devastar Hungría. "Todos estes lodos vermellos teñen unha serie de metais pesados ​​e non poden estar en contacto coas persoas", explica o biólogo, que no pasado presidiu a Asociación Ecoloxista Galega (Adega).
A versión de que a lama atopada no estanque de Alcoa está "moi solidificada" polo que "en ningún caso" se poda producir o que agora acontece no país magiar, non convence ao profesor. “Por fóra hai unha codia sólida, pero por dentro, os lodos que se atopan no encoro son fluídos. A pesar dos procesos aplicados ó lodo, este nunca chegou a solidificarse; é máis, hai xa anos que comenzaron a darse filtracións no chan do lodo”, di. Deste xeito, o profesor afirma que "o risco está sempre presente".
A Administración galega debería facer un seguimento e inspeccións constantes”, advirte. Pola súa banda, o director do Instituto da Cerámica de Galicia e experto na reciclaxe destes residuos, o doutor en bioloxía Francisco Guitián Rivera, advirte de que tras algúns intentos non hai previsto tratar a arxila vermella e reutilizala, polo que no encoro de Alcoa “bótase lama cada vez máis alto, e chegará un momento no que o val desapareza”, sen que ninguén pense no futuro nin en posibles desbordamentos. É un residuo moi fino que se cae ao mar pode expandirse moi rapidamente e leva restos de reactivos”. (...) Este enorme pantano é un perigo público, con 30 ou 40 millóns de toneladas de lama acumuladas durante 30 anos.

Pablo Mosquera Mata

 

Os nosos problemas socioeconómicos non se amañan con fotos. Pablo Mosquera

Os nosos problemas socioeconómicos non se amañan con fotos

Escoitaba hoxe a Cándido Méndez nunha desas tertulias de cedo. "Fagamos virtude da necesidade". "Se as bólas brancas de plástico -polietileno- serven para concienciarnos de como os nosos mares están plagados ou contaminados por plásticos, teremos aberto a luz á conciencia sobre os vertidos e as súas consecuencias".

Pero, por favor, deixen de facer fotos ridículas!!! Non hai nada máis estraño que un pailán/a con traxe de domingo recollendo unha a unha bólas do vertido nunha praia só para facerse unha foto. Afortunadamente, este non é ese chapapote que como unha negra sombra nos invadiu no inverno de 2002-2003.

Pero debemos aumentar as alertas, as antenas e os vixiantes contra os verquidos terrestres, marítimos e aéreos. Especialmente os compostos por metais pesados, tanto pola súa acción directa contra a saúde humana como contra os efectos sobre a cadea alimentaria. E aquí non exclúo a ninguén por debates xurisdicionais, mesmo debo incluír aos comités de empresa das fábricas cuxa cadea de produción é moi sospeitosa de producir verquidos cuxa denuncia choca con "coidados" para evitar malas noticias que xustifiquen peches por outros custos insostibles.

 Lía estes días dúas noticias en colisión. O incremento das pensións para facer fronte aos compromisos que impiden a perda de poder adquisitivo dos que levamos máis de 45 anos cotizado -o meu caso- fronte aos ingresos para a hucha dun dereito que, xunto coa sanidade e a educación, conforman o núcleo intanxible do Estado do Benestar.

Á dispersión poboacional sumouse a pirámide poboacional da nosa Galicia. "Galicia necesitaría 370 000 cotizantes máis para soster as súas pensións". Pechamos o 2023 cun 27% dos cidadáns galegos con 65 anos cumpridos. E unha tormenta insolidaria. Tanto Euskadi como Cataluña pretenden xestionar a Seguridade Social. O que se suma ao Convenio Económico que, disfrazado de Dereito Constitucional Histórico, segue sendo un privilexio desigual no Estado das Autonomías.

Sabemos perfectamente que as cotizacións son ingresos do sistema que se ven afectados pola calidade do emprego, sendo inimigos da loita contra a precariedade e a temporalidade. Pero tamén hai un mapa que amosa desigualdades e desequilibrios territoriais que poñen en cuestión os principios progresistas de equidade e igualdade interterritorial e é aí onde agardamos que a conduta dos dirixentes sexa capaz de garantir a cidadanía da calidade que dan estes dereitos sociais no tratamento sanitario, educativo e social, especialmente para atender a dependencia. Isto último lévame a lembrar a envexa de que pasei cinco mandatos no Parlamento Vasco e tres no Parlamento Foral de Álava, vendo como esa "foralidade" lles permite ter máis recursos, mesmo para atender á poboación rural campesiña ou pescadora, isto o último con plans de renovación da flota e dos portos que me lembraron a miña infancia e mocidade vendo como traballaban os nosos mariñeiros en barcos de segunda man comprados aos arrantzales biscaíños e guipuscoanos.

Naquelas parroquias que son o tecido social e cultural da miña querida Galicia, sempre quero ver aos dirixentes facéndose fotos nos Centros de Saúde con todo o persoal sanitario necesario.

Pablo Mosquera Mata

A fosa sen legalizar na illa Pancha. AVV Por Nuestro Faro

 

A fosa sen legalizar na illa Pancha

    A fosa séptica da Illa Pancha leva anos en situación irregular.

    Hai exactamente cinco anos e dous meses -en agosto de 2018- a asociación veciñal "Por Nuestro Faro" presentou alegacións a unha proposta de legalización da fosa de "Augas de Galicia", que aínda segue sen resolverse a día de hoxe. Lembremos que aquel proxecto de legalización inconcluso foi presentado despois de que o hotel xa estivese aberto ao público e se aprobaran todos os informes, autorizacións e licenzas pertinentes, sen ter en conta o funcionamento da citada fosa. E así ata hoxe.

    Hai uns días, e aínda que poida parecer unha broma, recibimos resposta de “Augas de Galicia” a aquelas vellas alegaciónss.

    Sabemos dende a actualidade que a sanidade da ría de Ribadeo non é unha cuestión de primeira orde para moitos responsables políticos, non importan os engadidos (escolleiras, peiraos, etc.) que se queiran sumar ao formigón xa presente por banda e banda asturgalaica, que leven por diante biodiversidade e traian areeiras. A Illa Pancha é outro exemplo: non serviron de nada as 8 declaracións escritas do Defensor del Pueblo (con copia no Concello de Ribadeo, no Porto de Ferrol-San Cibrao e na Xunta de Galicia) reclamando un estudo simplificado de impacto ambiental -esixido pola lei, pero nin así-. Se a lei e o Defensor non fan que se mova unha palla en ningunha oficina, é porque nas oficinas non queren que se mova, e esa vontade supera a de pertencer á Rede Natura 2000, ser unha zona de especial protección para aves (ZEPA) ou un lugar de importancia comunitaria (LIC): estes títulos non son os que moven montañas.

    Algo tan sinxelo como a eliminación de residuos, a hixiene básica en calquera país civilizado do século XXI, está no aire, por así dicilo. E máis de cinco anos despois de presentar as nosas alegacións, obtemos unha resposta que non só non ten en conta os aspectos xa mencionados senón que presenta un claro desaxuste coa situación actual da illa e coa actividade que nela se desenvolve.

    Dende a asociación “Por Nuestro Faro” remitimos a “Augas de Galicia” un novo escrito coas alegacións que responden ao correo electrónico recibido e que son, textualmente, as seguintes:

«1º. Consideramos que a demora de cinco anos en emitir este informe podería afectar aos contidos do mesmo. Descoñecemos os controis que se levan efectuado ao longo destes cinco anos das emisións emitidas polos apartamentos turísticos pero evidentemente existe unha contradicción manifesta entre esta demora tan excesiva e o suposto seguimento das devanditas instalacións.

2º. Dende agosto de 2021 está funcionando unha cafetería anexa aos devanditos apartamentos. Descoñecemos se as emisións de dita cafetería están conectadas a algún sistema de depuración ou mesmo se engaden ao verquido que se trata neste informe. No texto deste documento cítase varias veces a devandita cafetería como algo ´´ futurible ´´. Suliñamos tamén esta contradicción entre a realidade actual e un texto que semella redactado polo menos dous ou tres anos antes.

3º. No informe non se citan as condicións que afectan ao verquido por atoparse nun espazo incluído na Rede Natura 2000.

4º. Asemade non se toman en consideración os oito informes do Defensor del Pueblo, aludidos na nosa primeira alegación, nos que se manifesta claramente a ilegalidade de todas as instalacións por carecer o proxecto do preceptivo Estudo de Impacto Ambiental dacordo ca normativa vixente para as zonas incluídas na Rede Natura 2000.

5º. Non consta que o cambio de ubicación da fosa fose avaliado, nen incluído no expediente, nen previsto nas avaliacións iniciais.

EN CONSECUENCIA PROPOÑEMOS QUE SE SUSPENDA A PROPOSTA ACTUAL E SE REDACTE UN NOVO INFORME TENDO EN CONTA OS INFORMES DO DEFENSOR DEL PUEBLO E A FALLA DE ESTUDO DE IMPACTO AMBIENTAL DO PROXECTO, ASEMADE QUE SE INCLUAN OS VERQUIDOS DA CAFETERÍA, O CAMBIO DE LOCALIZACION DA FOSA, E OS IMPACTOS SOBRE A ZONA INCLUIDA NA REDE NATURA 2000.»

A VV Por Nuestro Faro

Ante a noticia da nova sentenza sobre o acceso á illa Pancha. Nota de prensa de Por Nuestro Faro

 

Nota de prensa de Por Nuestro Faro 

Ante a noticia da nova sentenza sobre o acceso á illa Pancha

 

        O día 14 de abril de 2022 tivemos coñecemento da sentenza do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia do día 22 de marzo anterior, que desestima o recurso da empresa concesionaria dos apartamentos da Illa Pancha contra a sentenza do Xuzgado nº2 do Contencioso Administrativo de Lugo favorable ó concello de Ribadeo que esixía a apertura ao público da porta de acceso. Dito así semella que a illa estará aberta aos veciños nos próximos días, pero de iso non hai indicios. Para que se entenda a situación, debemos lembrar que o concello concedeu a licenza de actividade dos apartamentos o día un de decembro de 2017, ca condición expresa de que a porta estivese aberta ao público sen limitacións. Sen embargo, pese as reiteradas denuncias do noso grupo de que a porta seguía pechada, o Sr. Alcalde negouse a aplicar a lei, suspender a licenza e pechar os apartamentos por incumprimento das mínimas condicións de seguridade do establecemento hostaleiro. E aquí chegamos a un punto decisivo que tanto o concello como os tribunais de xustiza eluden sistematicamente pese ás denuncias do noso grupo: O peche sistemático da porta da Illa Pancha non só incumpre as esixencias da Lei de Costas sobre o dereito de acceso da veciñanza á zona de servidume de tránsito, senón o que é moito mais grave, a barreira que supón a porta a ambulancias, equipos de extincións de incendios e outros servizos de este tipo. Aquí debemos suliñar unha vez mais que a connivencia entre o concello de Ribadeo e a Autoridade Portuaria do Ministerio de Fomento para privatizar a Illa Pancha bordea nunha responsabilidade criminal en caso de accidente, incendio ou imprevistos similares. Por eso cargar as tintas agora sobre a empresa concesionaria, que naturalmente ten a sua parte de responsabilidade, non deixa de ser unha artimaña para eludir o nó gordiano da cuestión, que é a decisión política do concello de Ribadeo e da Autoridade Portuaria de privatizar a Illa Pancha a calquera custe. 

Imos facer un breve reconto dos feitos para poñer ao dia ao lector non iniciado. 

    1º- Entre 2013 e 2015 o Concello de Ribadeo e a Autoridade Portuaria consensuaron os procesos e os trámites para privatizar a Illa Pancha. 

    2º- O día 1 de decembro de 2017 o Concello de Ribadeo concedeu a licenza de apertura dos apartamentos ca condición de que a porta de acceso estivese aberta ao público en xeral pero a porta seguiu pechada, con aperturas intermitentes, de onde se desprende que o concello non fixo nada práctico por esixir o cumprimento das condicións da licenza. 

    3º- En xaneiro de 2019 os representantes de Por Nuestro Faro puidemos acceder por primeira vez ao expediente da concesión da licenza de actividade, despois de seis meses de reclamalo ao concello e vernos na obriga de solicitar a intervención da Valedora do Povo de Galicia, diante da negativa reiterada da administración local a permitirnos ter acceso ao expediente. Nesa data soubemos por primeira vez que a licenza de apertura estaba condicionada á apertura do acceso ao público en xeral. Pero xa tiveran pasado 13 meses e a porta seguía pechada e o concello non fixera nada para que se abrise. 

    4º- Os días once de abril e oito de maio de 2019, visto que a porta de entrada na Illa Pancha seguía pechada rexistramos sendos escritos no concello de Ribadeo dando conta ao Sr. Alcalde desta circunstancia, ao mesmo tempo que o puxemos en coñecemento da opinión pública. Só suliñar que o Sr. Alcalde non respostou. 

    O día 24 de xuño de 2019 formalizamos unha denuncia por escrito na Fiscalía do Xulgado de Mondoñedo polo recorte dos dereitos democráticos dos veciños, ao non permitirse o acceso a un espazo libre de uso comunitario, engadindo os documentos máis significativos que avaliaban os feitos denunciados. Ao cabo de poucas semanas a fiscalía confirmounos que a apertura da porta era preceptiva sen ningunha dúbida. Pero a porta seguía pechada. 

    Finalmente, o dia 3 de outubro de 2019, despois das nosas denuncias reiteradas e dos informes da Fiscalía, o Concello de Ribadeo notificou á empresa concesionaria a obrigatoriedade de manter aberta ao público a devandita porta da Illa Pancha. A partir de esta data a concesionaria presenta un recurso contencioso administrativo contra o concello no Xuzgado nº 2 de Lugo que dicta sentenza en abril de 2021, reiterando que a porta debe permanecer aberta con un informe no que se reafirma ¡19 veces! neste punto crucial, pero a porta segue pechada. Deseguido a concesionaria recorre esta sentenza ao TSXG  e agora temos a nova sentenza deste alto tribunal que é negativa para  concesionaria ademais de cargarlle as costas. Ou sexa doblemente negativa. 

    5º- Ao longo deste proceso, e agora ímolo reiterar, o noso colectivo ten esixido ao concello repetidamente que aplique neste caso a lexislación sobre incumprimento de licencias sen mais dilacións,  non so pola perda de dereitos dos veciños e visitantes senón o que é moito mais grave polos riscos de seguridade derivados do peche permanente do acceso a un servizo público.   Debe engadirse que hai outros moitos aspectos legais que deberan incluírse neste trámite, especialmente o cumprimento do estudo de impacto ambiental que esixiu o informe do Defensor del Pueblo de febrero de 2017, ratificado cinco veces máis, a falla de resolución sobre os verquidos á ría pola fosa séptica non autorizada, a falla de memoria económica de viabilidade do proxecto, a invasión reiterada dos espazos non concesionados, a falla de informe sobre as obras da cafetería e outra serie de puntos de dudosísima legalidade. 

    En resumen, a sentenza agora coñecida do TSXG só ven a ratificar e confirmar que as denuncias da Asociación Por Nuestro Faro, sempre se axustaron a dereito e sempre defenderon os intereses colectivos dos ribadenses, e mesmo que o concello non fixo mais que dilatar as decisións e agochar información para facilitar a privatización da Illa Pancha e impedir que os veciños e veciñas poidan desfrutar do seu dereito legal a entrar nese espazo cando lles pete. 

    En consecuencia, o noso colectivo esixe unha vez mais que se cumpra a lei e pregunta ao Sr. Alcalde por qué se manten unha actividade que incumple as condicións da licenza despois de catro anos e medio xenerando un risco evidente para a seguridade e dando pe a duas sentenzas condenatorias. 

AV POR NUESTRO FARO 

Ribadeo, 18.4.2022 

 

DIA DOS HUMEDAIS EN RIBADEO. Evaristo Lombardero Rico

DIA DOS HUMEDAIS EN RIBADEO

    O pasado día 2 de febrero celebrouse a 52 edición do día Mundíal dos Humedais, que a nivel local repetiu a liturxia tradicional ca consabida observación de aves. Un lixeiro contraste con edicións anteriores marcouno o mínimo protagonismo das autoridades municipais, que nesta ocasión prescindiron de pousar con tan fotoxénico recurso. Polo demais os discursos festivos deron a consabida imaxe parcial, chamemoslle edénica ou preciosista da Ría de Ribadeo que non existe mais que nos relatorios académicos ou nos anaqueles das bibliotecas, pero non garda a mínima relación ca realidade. Como en anos anteriores, so se asiste á contemplación pasiva das aves pero non existen verquidos, nin recheos, nin proxectos de mais recheos, nin cambios nas correntes, nin na sedimentación, nin nos fondos dos tesóns e das canles, nin houbo obras nin pontes nin portos, nin ferragachos, nin centos de esperpénticos vehículos, nin autovías, nin ampliacións ilegais sen Estudos de Impacto, nin outras ampliacións que incumpliron flagrantemente o Estudo de Impacto, nin están prácticamente extinguida ducias de especies animais etc. etc. Pero non hai que preocuparse porque a ría está protexida polo Convenio Ramsar, a Rede Natura 2000, a Reserva da Biosfera, etc. etc. Como ten declarado repetidamente o Sr. Alcalde Ribadeo, por poñer un exemplo, no caso dos apartamentos e cafetería da Illa Pancha solicitáronse todos os informes sectoriais preceptivos e todos foron favorabeis, aínda que despois saíra o Defensor del Pueblo en plan incordiante para documentar a ilegalidade do proxecto, da súa tramitación e do incumprimento de normativa vixente na Rede Natura 2000. En fin, a lei existe pero non se cumpre e a ría está protexida, pero só no papel.

    Cecais vaia a pena lembrar que a visión fotoxénica da Ría de Ribadeo ten un precedente políticamente significativo no libro editado no 2009 conxuntamente polos concellos de Castropol e Ribadeo co título “A RIA DE RIBADEO. Natureza entre dúas augas” en versión galega e “LA RIA DEL EO. Naturaleza entre dos aguas” en versión castelá. Este libriño, editado con todo luxo en papel couché ten máis de 260 páxinas e 400 fotografías da mellor calidade, pero a lectura do seu texto dá unha versión de “copia e pega” tomada de outros tempos que garda moi escasa relación ca realidade actual e a do ano da sua edición, como dixemos o 2009. O libriño en cuestión non menciona ou só fai algunha alusión de pasada aos enormes cambios na sedimentación, cas modificacións de canles, perdas de calado e crecemento dos tesón; na bioloxía, ca práctica desaparición de diferentes variedades de peixes, moluscos, crustáceos ou algas ou a aparición de especies alóctonas colonizadoras, todas elas precedidas por obras e actividades humanas que tampouco se expoñen no documento. Convén suliñar que o libro en cuestión iba destindo aos colexios e no caso concreto de Ribadeo foi entregado polo Sr. Alcalde o día 19 de maio de 2009 aos directores dos mesmos nas escaleiras do concello, foto incluída.

    Asi pois debemos denunciar, máis unha vez, que con estes agasallos do día dos humedias, no caso concreto de Ribadeo, estase engañando aos escolantes, estáselles dando una versión deformada e manipulada da realidade actual da ría, estase agochando todo o proceso de deterioro e degradación e o seu verdadeiro estado actual e a omisión sistemática das normas de protección e concretamente da redacción dun Plan de Protección que xa esixía hai máis de 30 anos a lei 4/89 de Conservacion dos Espazos Naturais e da Fauna e Flora Silvestre. En fin, remataremos suliñando que todo esto non sucede por casualidade. Os intereses económicos, personais e políticos de particulares prevalecen sobre o interese xeral de conservación da natureza e dos recursos que poderían beneficiar a centos ou miles de persoas e determindas festas e celebracións cumpren a función social de embelecer a realidade para que todo siga igual.

Evaristo Lombardero Rico

Non lle pido ós reis, abogo por xustiza. Evaristo Lombardero

         Esta é unha alegación que presentei a este proxecto xunto co grupo Eólicos na Mariña, así non. A intención era que houbese unha alegación que puxese en primeiro plano os temas relativos á saúde. Esto é un refundido de varios documentos que me chegaron pero gustaríame seguir traballando no tema e se hai persoas interesadas ter un contacto para ver de engadir máis aportacións. Gustaríame suliñar que o proxecto contempla grandes movementos de terras e maquinaria xunto da presa de Lexoso, onde se atopa unha das tomas da auga de bébeda de Ribadeo e mais en un ensanchamento da pista que vai paralela ao rego de Noceda que tamén surte á devandita presa, pero na memoria do proxecto o encoro de Lexoso NON EXISTE. Pola sua banda o Concello de Ribadeo non ten decidido se vai presentar alegacións cando faltan 5 días para que se peche o prazo.

SUBDELEGACIÓN DO GOBERNO EN GALICIA 

Área de industria e Enerxía 

Praza de Ourense, nº 11, A Coruña, C.P. 15003. 

 

Don Evaristo Lombardero Rico, con DNI: Nºxxxxxxxxxx, con domicilio a efectos de notificacións en xxxxxxxxxxxx, Piñeira,  municipio de Ribadeo, provincia de Lugo, teléfono xxxxxxxxx. 

 

EXPÓN: 

Á vista do Anuncio da área de Industria e Enerxía da Delegación do Goberno en Galicia polo que se somete a información pública o Estudo de Impacto Ambiental e a solicitude de Autorización Administrativa Previa do Parque Eólico “FONTE BARREIROS” de 96 MW e a súa infraestrutura de evacuación na provincia de Lugo; BOE de Lugo número 246 de data 14 de outubro de 2021; Código do proxecto: Peol-383; e á vista da corrección de erros publicada no BOE número 282 de data 25 de novembro de 2021, por medio do presente escrito realiza as seguintes alegacións: 

 

1)INSUFICENTE CALIDADE DO E.I.A.

A execución do Proxecto do Parque Eólico Fonte Barreiros leva aparellado o correspondente “Estudo de Impacto Ambiental”, e tralo seu análise, considérase incompleto e insuficiente. Abonda dicir que adica 69 páxinas a resumir o proxecto avaliado mentres abondan 10 páxinas para todo o inventario do medio natural e socioeconómico: as características climáticas, xeolóxicas, das augas, solos, vexetación, fauna, paisaxe, medio social, actividades económicas. Do mesmo xeito, os inventarios de espazos naturais, especies e bens patrimoniais son meras listas carentes dunha análise alén da propia enumeración. 

Este deslexo amósase tamén nos apartados adicados a identificación de impactos e a súa avaliación, carente de xustificación algunha nin base científica. Nos seguintes puntos faise unha somera relación dos aspectos nula, insuficiente ou deficientemente tratados no EIA, particularmente no que atinxe á saúde humana, consierándose que DEBERA SER REXEITADO POLA SÚAS DEFICIENCIAS. 

2) ALTO RISCO DE AFECCION A TRAIDA  DE AUGAS DO CONCELLO DE RIBADEO:  

A traida municipal de augas de Ribadeo ten un punto de abastecemento na PRESA DO LEXOSO, abastecida polo rego do mesmo nome e máis polo rego de Noceda. Obviamente trátase de un punto da máxima sensibilidade localizado nun lugar inmediato a  onde o proxecto ten previsto importantes movementos de terra, pol tanto con presencia e actuación de grandes máquinas excavadoras e de transporte. Sin embargo este punto de alto risco non está identificado no inventario e non se teñen en conta os probabeis verquidos e impactos sobre a auga de bébeda e consumo humano, nen os graves efectos que pode ter sobre a saúde pública que non están avaliados no EIA.

    3) IMPACTO ACÚSTICO  

O impacto acústico dos parques eólicos, xerado tanto pola mecánica como da aerodinámica da súa actividade, representa un dos principais impactos para as persoas, a fauna e os hábitats, polo que a análise profunda nesta materia resulta imprescindible. Porén, neste caso o Impacto Acústico derivado da actividade do propio parque unha vez iniciada a súa vida útil resulta insuficiente, vago e impreciso. De feito, o estudo non revela os factores tidos en conta no modelado do ruido xerado e a súa trasmisión, aínda que polo resultado obsérvase que non se tivo en conta o vento, e que se empregou un modelo que trata o ruido coma se estivera xerado por unha fonte puntual e omnidireccional, cousa xa superada na actualidade. Pola outra banda, non se fixo unha análise diferenciado por bandas de frecuencia pese ás evidencias científicas da diferente capacidade de trasmisión e efectos entre entre frecuencias altas e baixas. 

    4) RADIACIÓN ELECTROMAGNÉTICA 

O estudio non recolle o nivel de “RADIACIÓN ELECTROMAGNÉTICA” emitida polos aeroxeneradores ás liñas eléctricas, nin o impacto sobre a saúde dos habitantes da zona nin á fauna. No momento actual xa hai abondos estudos que relacionan as concentracións da hormona melatonina co desenrolo de diversos tipos de cáncer. Existen evidencias científicas de que a melatonina podería suprimir a formación de algús tumores polo que unha radiación que reducise a producción de melatonina en humanos, estaría relacionada con aquelas enfermedades (ver publicacions científicas de Boorman et al., 1999, McCormick et al., 1999, Lagroye et al., 2011, ou a de World Health Organization, 2002, concretamente os Capítulos 4º y 5º). Cada vez hai menos dúbidas no mundo científico de que existe unha relación directa entre a exposición a campos electromagnéticos e diversas afecciones á saúde. Son abondo coñecidos os estudos da Universidade de Oxford (Draper et al., 2005) que relacionan este tipo de contaminación ca leucemia infantil ou co incremento de cancro infantil. Outros autores tamén atoparon risco de contraer leucemia infantil en fogares con nenos a menos de 600 m de líñas de outa tensión (Copes, R., & Barn, P. (2008). A Alianza Internacional de Campos Electromagnéticos (IEMFA) publicou no 2011 un informe e declaración de consenso científico sobre os riscos dos campos electromagnéticos (http://www.iemfa.org/seletun-statement/), incluidos os de frecuencia extremadamente baixa, como os que se xeneran nas líñas de outa tensión ou nas estacions eléctricas transformadoras (v.gr. Sirav et al., 2014).   

     5) OUTROS IMPACTOS SOBRE A SAUDE   

Ademais do devandito impacto dos ruidos a contaminación lumínica, las ondas sónicas de baixa frecuencia, as ondas electromagnéticas e otros  actúan de maneira individual e sinérgica, con efectos que se potencian en función da proximidade das persoas as instalacions, así como o tempo de exposición. Outos niveis de ruido xenerado polas turbinas eólicas (aeroxeneradores) asocianse ca prescripción de medicamentos para durmir e antidepresivos entre os ancians, o que suxiere que o ruido ao aire libre xenerado polas turbinas eólicas pode estar asociado ca perda de calidade do sono e a saúde mental. (Poulsen et al., 2019).Asemade teñense descrito o impacto de ions na calidade do sono mediante a interrupción obxectiva do mesmo, reflexada por unha maior frecuencia de despertares, proporción reducida de sono en fase mais fonda, ou a reducción do sono na fase N2 (e.g. Smith M.G. et al., 2020).  

     Dos anteriores argumentos desprendese a recomendación de aplicar, nos parques eólicos, maiormente en casos como o actual no que se proxecta a instalación de enormes estructuras escasamente estudadas a nivel mundial e mesmo nas instalacions eléctricas de outa tensión, o Artígo 3 da Ley 33/2011, de 4 de outubro, General de Salud Pública, sobre o principio de precaución, que di “La existencia de indicios fundados de una posible afectación grave de la salud de la población, aun cuando hubiera incertidumbre científica sobre el carácter del riesgo, determinará la cesación, prohibición o limitación de la actividad sobre la que concurran.”   

      Asemade invocaremos aquí o artigo 43 da Constitución Española que di: 

  1. Se reconoce el derecho a la protección de la salud. 

  2. Compete a los poderes públicos organizar y tutelar la salud pública a través de medidas preventivas y de las prestaciones y servicios necesarios. La ley establecerá los derechos y deberes de todos al respecto. 

  3. Los poderes públicos fomentarán la educación sanitaria, la educación física y el deporte. Asimismo, facilitarán la adecuada utilización del ocio. 

 

SOLICITA: 

1º.- Que se teñan por presentadas as anteriores alegacións dentro do prazo e forma establecidos, e seguindo o legal transcurso do procedemento se acepten e no momento oportuno se produzan as necesarias modificacións no expediente de referencia. 

2º.- Que como parte interesada, me realicen tódalas notificacións que procedan, e de acordo co artigo 86.3 da “Ley 30/1992, de 26 de novembro, de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas y el Procedimiento Administrativo Común”, solicítase a esta Administración que remita resposta razoada e xustificada a tódalas alegacións presentadas. 
 
3º.- Que a Declaración de impacto ambiental se considere negativa ou desfavorable, en razón dos datos expostos no presente documento de alegacións, e que non se outorgue a Autorización administrativa previa do parque eólico Fonte Barreiros, e en consecuencia se desestime a execución do proxecto. Que non se outorgue a Autorización administrativa previa. 

 

Ribadeo, cinco de xaneiro de 2022

 

Asdo.-Evaristo Lombardero Rico

SOBRE O PORNA DA RIA DE RIBADEO . Evaristo Lombardero

 

A ría, no OpenStreetMap

SOBRE O PORNA DA RIA DE RIBADEO

    Estes dias estase falando outra vez do nome da Ria de Ribadeo. Estou agardando recibir o informe que a D.G. de Política LLingüistica do Principado de Asturias remitiu á DG do Instituto Geográfico Nacional para coñecer exactamente a sua proposta e cecais escribir algo.

    Namentras quixera lembrar que a Ría de Ribadeo debera contar con un Plan de Ordenación dos Recursos Naturais se se cumplise a Ley 4/89 de "Protección de los Espacios Naturales y de la Fauna y Flora Silvestre" e a declaración de Zona ZEPA o 23 de Novembro do mesmo ano. A Lei 4/89 foi derogada posteriormente, pero hai outras normas que esixen un Plan de Protección da Ría de Ribadeo, mesmo a nivel europeo e que siguen sen cumplirse como son os mínims requisitos que se estableceron para a Rede Natura 2000 e como é ben sabido, no caso da Illa Pancha o Concello de Ribadeo autorizou uns apartamentos e unha cafetería sen que se fixese o preceptivo Estudo de Impacto Ambiental Simplificado que esixe o art 7.2 da Lei 21/2013 de Evaluación Ambiental. Tamén é amplamente coñecido que o Defensor del Pueblo emitiu seis informes esixindo o devandito Estudo Simplificado que o concello de Ribadeo non quixo aceptar.

    Na historia da protección da Ría de Ribadeo poderíamos suliñar que nos 31 anos trascurridos dende que a lei esixe que debe dispoñer de un Plan de Ordenación dos Recursos Naturais o PSOE gobernou en Asturias durante 26, o PP 4 e Foro 1. En Galicia gobernou o PP durante 24 anos e o PSOE en duas coalicións os sete restantes. No concello de Ribadeo o goberno foi do BNG uns 20 anos, oito do PP e catro da coalición PSOE-BNG. Ao longo de estes anos, nengún dos gobernos devanditos nen dos partidos da oposición prantexou o cumprimento da obriga legal de iniciar o estudo de un Plan de Ordenación dos Recursos Naturais e polo tanto a ría segue sofrindo un deterioro ambiental progresivo e vanse perdendo oportunidades, en primeiro lugar de conquerir o coñecemento imprescindible para correxir as eivas detectables e en segundo lugar para aplicar normas eficaces na mesma dirección. Tampouco nos concellos de Castropol, Vegadeo, San Tirso de Abres e Trabada, pesie ao enorme despoboamento e decrecemento que veñen sofrindo nestes 30 aos ten xurdido nengunha voz, nen nos gobernos nen nas oposición que quixese levar a protección da ría a algún pleno e de aquí á respectiva comunidade autónoma e ao gobernó central.

    Compre lembrar que un PORNA non é un so unha disculpa para contar os páxaros e pasar o tempo como siguen pensando algúns. O PORNA é un traballo de longo percorrido para estudar todolos factores que inciden nun espazo como é a Ría de Ribadeo, incluíndo os elementos biolóxicos, a sedimentación, as correntes, a contaminación, o impacto das obras, os verquidos etc. Finalmente o PORNA é, ou pode ser, un recurso chave para coñecer porqué se acabaron os longueirós, os berberechos, as anguias, as lampreas etc. e polo tanto un medio de desenvolvemento económico e recuperación de recursos propios e naturais que sigue estando ahí e non somos quen de aproveitar porque botamos o tempo facéndonos fotitas asubiándolle ao nordés.

    Pero tamén podemos seguir así, tan contentos de ternos coñecido.

    Evaristo Lombardero Rico

    Abril 2021

Licenza en pleno confinamento. Nota de prensa Colectivo POR NUESTRO FARO

   No dia de hoxe, 16 de Xuño enterámonos pola prensa de que o Concello de Ribadeo ven de outorgar a licencia de obras para a construcción de unha cafetería na Illa Pancha. Tamén nos enteramos pola prensa de que este novo expediente vense tramitando dende maio de 2019. A primeira noticia deste asunto tivémola, tamén polos medios de comunicación, o día 22 de xaneiro de 2020. Ao día seguinte presentamos un escrito no rexistro do concello solicitando consultar o devandito expediente, por considerarnos parte interesada. Con data de 11.2.2020 recibimos un escrito do concello notificándonos que tíñamos que acreditar a representatividade do noso colectivo, cousa que cumplimentamos en tempo e forma o día 27 do mesmo mes. Como é sabido a actividade das administracións suspéndeuse o dia 14 de Marzo polo estado de alarma e xa non volvemos a recibir nengunha resposta escrita á nosa solicitude. Polo medio tivemos entrevistas personais con funcionarios, sempre amabeis e cordiais, pero sen negunha resposta oficial.

   Debemos suliñar aquí o extrano destes novos trámites sobre a representatividade do colectivo POR NUESTRO FARO, sendo que o propio concello nos remitiu o día 18.12.2019 unha proposta para personarnos “ como parte interesada” nun contencioso iniciado anteriormente pola empresa concesionaria contra o concello de Ribadeo. Ou sexa en decembro o concello de Ribadeo recoñecía a nosa representatividade, nada menos que a efectos de intervir nun contencioso, pero en xaneiro xa cambiaran as tornas, Estes son os feitos para o coñecemento de quen esteña interesado.

   Pola nosa banda so imos lembrar que o anterior proxecto de cafetería foi rexeitado pola D. Xeral de Patrimonio da Xunta de Galicia pero, dende o noso ponto vista o mais rechamante deste longo proceso é que o informe do Defensor del Pueblo de xaneiro de 2016, ratificado tres veces mais nos meses posteriores, denunciaba a falla de Informe de Impacto Medioambiental preceptivo para este tipo de actividades nunha zona protexida pola Rede Natura 2000. Lembraremos tamén que o propio Ministerio de Fomento recoñeceu que faltaba ese informe e comprometeuse a realizalo, sin embargo nunca se chegou a cumplir ese compromiso, nen esixilo o concello de Ribadeo.

   Pola outra banda está pendente de resolución o proxecto de legalización da fosa séptica construida en maio de 2017 que verquería cara ao canle entre a illa e a costa. Asemade descoñecemos como se vai resolver o problema dos verquidos da cafetería que, presuntamente irían cara á vertente norte da illa. Semella, xa que logo, que nengún trámite pendente impide levar adiante a escalada de privatización da illa Pancha.

   Polo momento estamos estudando os pasos a seguir nos próximos días. Folga suliñar que segueremos defendendo o que consideramos un dereito básico dos veciños e veciñas de Ribadeo: que a Illa Pancha e o edificio do faro sexan un espazo e unha dotación de uso público e que se revise o cumplimento de toda a normativa vixente nos trámites administrativos e legais que levaron á situación actual.

   En todo caso confirmamos o que vimos decindo dende o comezo. Aquí hai unha ocultación sistemática de información, que os seus motivos terá e que se confirma no caso actual: un ano ocultando o novo proxecto de cafetería á opinión pública e cinco meses negando ao noso grupo o acceso a un expediente de interés público para rematar aprobandoo ao abeiro do coronavirus. E como sempre nen miga de información na páxina web do concello.

   Colectivo POR NUESTRO FARO

Verquido de puríns/zorra? II: algúns detalles

Parte I: Verquido de puríns? Salvados pola xeografía (e a gravitación universal)
En Guiar hai varias instalacións gandeiras grandes a escala da zona. Unha delas, cun depósito de zurro de máis de 1 millón de litros, tivo un fallo polo que unha tubería quedou durante horas desentroncada. O entronque estaba feito, ó parecer, por pegado entre tubos, sen pezas de ensamblaxe. O desnivel de varios metros na tubería de desaloxo do depósito, implicando unha presión significativa, rematou por facer que ambos tubos se desprenderan un do outro e se iniciara o verquido, que se produciu a algo máis de 3 km río Ouria arriba da desembocadura no Eo.
Os 580 000 L verquidos son estimativos, se ben vendo o desnivel no depósito, son abondo realistas ó tempo que se ve claramente que o verquido podía ser moito peor.
O verquido produciuse a unha taxa variable, dunha orde de magnitude de varias deceas de L/s, impactante para o Ouria, pero abondo menos para o caudal do Eo, que no lugar da desembocadura do Ouria ten unha anchura duns 15 m e un caudal típico de 19,61 m³/s (19 610 L/s). Estamos en tempada seca, co que o caudal é abondo menor (o valor tomado pola CHC que amosa nestes momentos na web é de 1,67 m³/s), mais aínda así un par de órdenes de magnitude superior. Iso fai que a mancha de contaminación vaia ancheándose progresivamente dende a parte asturiana por onde desemboca e tarde en acadar a parte galega do Eo.
A toma de augas para Ribadeo e Trabada queda máis de 300 m antes da desembocadura do rego no Eo, co que aínda coa acumulación de auga na suba de marea non é previsible contaminación do sistema de aguas de ambos concellos. Só o principio de precaución e prevención ante posibles responsabilidades pode dar lugar a un aviso de evitar o consumo de auga da traída, sobretratada en prevención dunha continxencia así.
Outra cousa ben diferente é a calidade das augas río abaixo e ría. Se ben a cantidade de zorra verquida, máis de medio millóns de litros, é un volume considerable, non deixa de ser menor que unha trintamilésima parte do volume de auga na ría nunha marea chea. Aínda así, abondo como para declarar a auga en mal estado. Auga que se renova totalmente nunhas tres mareas, co que en cousa de día e medio a ría podería considerarse máis ou menos limpa. Como hai outros factores, como tempo de escorrentía, lama afectada, etc, o tempo a considerar para pensar en tomar un baño nos Bloques debe ser maior.
Queda por tratar o impacto nos seres vivos do entorno. Para os do río Ouria no tramo afectado, en xeral a resposta será un R.I.P.; para as ostras invasoras na ría, mellor non comelas nunha tempada.
Queda tamén por ver o que se aprendeu do incidente, tanto a nivel de actuacións preventivas como de xetio de facer as cousas ou o nivel legal. Iremos vendo, e poñendo en perspectiva que a balsa de lodos de Alcoa, cunha superficie de 40 Ha, ten un volume de lixo incomparablemente superior.

Deixo a ligazón á nota de prensa do concello de Ribadeo como complemento.

O que non din sobre ALCOA. Pablo Mosquera Mata

Sei de certo que o que a continuación publico é "políticamente incorrecto" pero débome á miña conciencia de profesor de Saúde Pública na UPV.

O que non din sobre ALCOA

O diario nacional de máxima tirada en España, "El País", publicaba o 17 de marzo do 2010, un artigo titulado "Un estudo confirma contaminación por flúor preto de Alcoa". Nun radio de polo menos tres quilómetros a empresa con sé en Pensilvania e factoría aluminera entre San Ciprián e Xove, emitía partículas con alto contido en flúor. A Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galicia (ADEGA) confirmaba o resultado dos estudos levados a cabo pola Universidade Compostelana. Pero non era a primeira vez nin a última. E é que o 9 de abril de 1979, hai unha reunión no Goberno Civil de Lugo coa asistencia de Eduardo Fernández Combarro, o Secretario Xeral, Delegado de Industria, Corporación Municipal de Xove, Confraría de pescadores de San Cibrao e altos cargos de Alúmina-Alumio, para poñer en funcionamento as medidas correctoras anticontaminación. É dicir, antes da inauguración da planta en 1980 hai preocupación e compromiso en relación aos cambios sobre o medio ambiente.
O que está escrito pode lerse e queda... En outubro de 1987 hai un movemento socio político en defensa da planta transformadora de aluminio ante a noticia da posta en marcha doutra planta no País Vasco, pero non se perdan o comunicado dos axentes sociais: "si Galicia soporta industrias altamente contaminantes como Aluminio Español, etc., debe terse a cambio algunha partida dos produtos obtidos nelas".
Máis recente, o 28 de xullo do pasado 2018, Ecologistas en Acción colocaron unha das súas 43 bandeiras negras ao Complexo de ALCOA POR CONTAMINACIÓN E MALA XESTIÓN AMBIENTAL. Por certo, non era a primeira vez que gañaban tal "galardón". Pero o publicado era "aglaiante": "Alcoa desfixo por completo unha zona costera de gran valor ecolóxico". "Os verquidos de sosa caústica están afectando á saúde das persoas e á contorna mariña". Avisábannos de algo que hoxe máis que nunca debería preocuparnos tanto ou máis que os custes energéticos da empresa: "o risco medioambiental que supón a acumulación de residuos tóxicos xerados no proceso de produción, lodos vermellos que se están acumulando nunha balsa de grandes dimensións".
Hai medo para dar argumentos que faciliten a deslocalización. Así se manifesta o médico Laureano López da coordinadora ecologista de Asturias, a mesma que recibe fotos de operarios de Alcoa con denuncias de irregularidades que impactan no medio ambiente, pero esixindo que non as fagan públicas por medo a perder o posto de traballo. Mentres tanto, convén lerse o informe realizado o pasado ano 2018, por vez primeira, polo Grupo Español do Cancro de Pulmón, formado por 463 expertos, e que debuxou por vez primeira o MAPA DO CANCRO DE PULMÓN EN ESPAÑA.
E agora, logo de todo o que nos deron entre traballo e contaminación integral -terra, mar e aire- din que se van e poñen como desculpa o prezo da enerxía, esa mesma que pagamos os fogares a prezos insostibles para o poder adquisitivo das xentes.

Verquidos: ate a próxima

Si, xa o sei: o dos verquidos tocaba hai un mes, non agora.
Pero diso se trata, os verquidos volverán a ser actualidade cando nos volte afectar de xeito directo. E mentres? Non habería que ir loitando para que non volvera ocorrer? Porque denuncias, habelas, hainas, reproches, tamén, pero solucións, iso de 'problema resolto', coido que non. Ou é que me perdín algo?
Así, no próximo episodio voltaremos ás andadas de paso que tamén voltramos a sufrir o episodio.
Coido que se se puxo algunha solución, debera ser algo público e verificable. Que se as denuncias non teñen visos de veracidade, deberan tamén ter ter o mesmo tratamento: desmentido con datos e verificable. E, noutro caso, se 'non hai total seguridade', tamén debera ser público e verificable todo o proceso e os reforzos de seguridade para que se volve a ocorrer un 'episodio' quede totalmente claro que a fonte non é a denunciada anteriormente.
Mentres, se non se fai algo parello, voltaremos a estar nas mesmas. O único que queda é a posibilidade de apostar sobre se sucederá antes ou despois ou será denunciado por uns ou polos outros en primeiro termo. Hai moita vontade de armala, pero parece que abondo menor de solucionar o problema. O caso non é o único con esta disposición...

Illa Pancha: acudindo á valedora do Pobo.

ASUNTO FOSA SEPTICA DENUNCIA A VALEDORA DO POVO GALEGO Pasados dous meses e medio dende que o colectivo “POR NUESTRO FARO” solicitara información ao concello sobre o proxecto de fosa séptica e verquido na Illa Pancha e diante do silencio voluntario do Sr. alcalde, o noso grupo ten decidido dar un paso mais e dirixirse á Valedora do Povo Galego para denunciar o non respeto á lei de Transparencia por parte do noso concello. 
Asemade declaramos rotundamente que nos parece vergoñento que o goberno local rexeite dar unha información que lle solicita repetidamente un colectivo veciñal, con desprecio absoluto de calquer principio democrático. Como saben os lectores, o colectivo POR NUESTRO FARO ven solicitando información ao concello de Ribadeo sobre a construcción dunha fosa séptica na Illa Pancha dende o sete de setembro do pasado ano sen recibir nengún tipo de resposta. O primeiro escrito rexistrouse no concello, na data devandita. Dado que non se recibiu resposta, o día dez de outubro presentamos un novo escrito ao abeiro da lei de Transparencia. Ao dia de hoxe seguimos sen ter contestación.
O paso seguinte cando se incumple a Lei de Transparencia, negando información, é remitir o caso á Valedora do Povo de Galicia. E neso estamos. Lembraremos brevemente que a empresa adxudicataria da concesión na Illa Pancha presentou un proxecto para legalizar unha fosa séptica, que a Xunta de Galicia somete a exposición pública con data do 18.8.18. No mesmo proxecto xa se indica que a fosa está construida dende abril de 2017. Deseguido o colectivo POR NUESTRO FARO presenta unha serie de alegacións suliñando, entre outros pontos, o extrano de que a obra xa esteña executada sen permiso algún, maiormente nunha zona protexida pola Rede Natura 2000, que contempla un verquido nunha zona non concesionada con outo risco de ir directamente ao mar; que a normativa aplicada no documento técnico non se axusta á lexislación medioambiental actual por estar amplamente desfasada no tempo, e outra serie de consideracións que xa publicamos no seu momento. Ao mesmo tempo comunicamos ao concello as nosas alegacións e formulamoslle unha serie de preguntas. Resultado: silencio absoluto.
O concello non explica cómo se concedeu a licencia de apertura sen ter resolto o problema dos verquidos de residuais, nen por qué mira para outro lado cando está perfectamente documentado que esa obra se fixo sen legalizar, posto que se presenta o proxecto ano medio despois de que esteña rematada. Tampouco quere de explicar por qué non quixo presentar alegacións ao proxecto dentro do plazo legal, como sería a sua obriga, deixando indefensos os intereses dos veciños. Ainda mais o verquido que se proxecta presenta serias dúbidas de que non acabe saíndo directamente ao mar dado que o sistema de filtrado é moi sinxelo e pasa por debaixo do camiño de acceso ao edificio do faro e aos aparcamentos colindantes. Polo tanto os automoveis pasarán de cotío sobre a canle de filtrado e, obviamente, son moi altas as probabilidades de que acabe totalmente obstruído dando lugar a que as augas residuais vaian parar directamente ao mar. Extendémonos neste ponto porque foi unha das nosas alegacións que comunicamos ao concello antes de que rematase o prazo legal para presentalas, pero o noso alcalde non se deu por aludido. Repetimos que non entendemos que se tolere un verquido, por parte do concello de Ribadeo, nunha zona de pesca e mesmo protexida pola Rede Natura 2000. Pola nosa banda só podemos manifestar unha vez mais o que non é nengunha sorpresa: o concello de Ribadeo informa do que lle interesa, como lle interesa e cando lle interesa e nega aos veciños o dereito democrático mais elemental, para favorecer os intereses dunha empresa privada que usa un espazo e edificio público para lucro persoal.
COLECTIVO POR NUESTRO FARO
Ribadeo, 9 de Xaneiro de 2019

FOSA SEPTICA E VERQUIDO NA ILLA PANCHA. Por Nuestro Faro

O colectivo “POR NUESTRO FARO” ven de remitir ao concello de Ribadeo o escrito que reproducimos de seguido. De xeito moi resumido diremos que se trata dunha chamada de atención ao Sr. Alcalde para que asuma o análise polo miudo do proxecto de legalizar unha fosa séptica que leva mais dun ano funcionando e un novo verquido cun sistema de depuración de dudosísisma eficacia. O “proxecto” técnico está publicado no BOPA de Lugo do pasado día 23 de agosto. O lector pode apreciar as numerosas contradiccións e supostas irregularidades atopadas polo noso grupo e comunicadas ao concello ao que se lle pide que defenda os intereses dos ribadenses e presente as pertinentes alegacións.

Sr. Alcalde de Ribadeo: Os abaixo asinantes, en nome e representación do colectivo POR NUESTRO FARO desexamos comunicarlle o seguinte:

Na lectura do “PROYECTO DE LEGALIZACION DE INSTALACION DE TRATAMIENTO Y EVACUACION DE AGUAS RESIDUALES, EN ILLA PANCHA” que se encontra en exposición pública no Concello de Ribadeo dende o día 24 de Agosto ate o 12 de Setembro atopamos unha serie de inquéritos que poñemos no seu coñecemento.

1º.- O proxecto devandito presenta na primeira páxina a data “Enero de 2018”. Non figura data de entrada no Rexistro Xeral da Xunta de Galicia, pero non deixa de sorprender que se expoña ao público en Ribadeo na última semana de agosto e nas festas patronais.

2º.- No Anexo nº 5 (Planos) aparece un plano de situación da foxa que “se pretende instalar” e mais do tubo e zanxa de verquido que se proxecta. Apreciase con toda claridade que a zanxa, ou unha parte dela, está proxectada fora da zona concesionada.

3º.- No documento da concesión non aparece reflexada esta nova foxa, nen as suas características técnicas, ne tampouco a sua ubicación. A única referencia que atopamos está na páxina 5, ap. 13 Que di: “Fosas sépticas y su modo de mantenimiento”, sen mais precisións. Tampouco aparece o actual proxecto de verquido e polo tanto os informes de Medio Ambiente, por riba dos comentarios que facemos mais adiante, non puideron ter en conta este verquido porque non existía no proxecto inicial. Entendemos que esta é unha falla sustancial e que afecta a todo o procedimento anterior poñendo en dúbida a sua validez.

4º.- En base aos dous puntos anteriores puidéramos estar diante dun cambio no proxecto básico que deu pe á concesión. Ainda mais o feito de que este novo proxecto se presente agora obriga a pensar que non estaba no orixinal. Se fose así estaríamos diante dunha “Modificación de la concesión” regulada no art. 88 do RDL 2/2011 (Ley de Puertos y Marina mercante). O devandito art. 88 esixe un “informe previo de la Autoridad Portuaria” para modificacións non sustanciais, pero no proxecto actual non figura este “informe previo”.

5º.-Na páxina 3 di textualmente: “La actividad causante del vertido es la actividad turística que el promotor va a desarrollar en la edificación…”. Sorprende a expresión “va a desarrollar” e da lugar a moitas dúbidas cando resulta evidente que a instalación hosteleira xa esta funcionando dende hai moitos meses e xa o estaba cando se redactou este novo proxecto de foxa e verquido.

6º.- Na documentación anexa a este proxecto aparece o documento “AUTORIZACIÓN AMBIENTAL” con rexistro de saída da Xunta de Galicia do día 24.10.2016. Resulta como mínimo sorprendente que a data deste documento sexa 18 meses anterior á que aparece na primeira páxina do proxecto actual (Xaneiro de 2018).

7º.- No párrafo terceiro desta “Autorización Ambiental” fálase dunha foxa séptica “ que disporá dun rexistro para o seu valeirado periódico”. En nengún caso se fala do novo verquido que agora se proxecta.

8º.- No ”ANEJO Nº 2 Normativa de obligado cumplimiento. Ap 10 Medio Ambiente e Impacto Ambiental” aparecen reflectidas unha serie de normas relativas a esta materia, pero non aparece a “Ley 21/2013 de Evaluación Ambiental (LEA)” que según os reiterados informes do Defensor del Pueblo (16.2.17, 24.5.17, 22.8.17, 4.1.18 e 3.7.18) sería a norma aplicable neste caso. Neste ponto sería procedente suliñar que no informe do Defensor do 4.1.18 dase conta de que a Autoridade Portuaria viña de recoñecer que ainda está pendente de realizar a “evaluación ambiental simplificada”. Ainda mais a normativa de impacto ambiental que se cita (RDL 1302/86) tivo polo menos cinco modificacións dende que foi aprobada hai 32 anos. Asemade non deixa de sorprender que neste apartado non se cita nengunha normativa sobre verquidos.

9º.- Unha simple visión do plano nº 2, onde aparece a conducción do verquido, permite apreciar que polo menos un tercio do mesmo transcurre por debaixo da estradiña de acceso aos apartamentos (ver tamén pax 6 párrafo 7). Mesmo pola sua anchura compre supoñer que será unha zona de maniobra de automóveis e vehículos máis pesados, de onde se desprende que ao cabo de pouco tempo será un terreo compactado no cal o drenaxe poderse ver obstruído con facilidade, producíndose o verquido ao exterior e sen filtrar, máxime tendo en conta que a zona máis superficial da zanxa estará cuberta por “ 300 mm de tierra procedente de la propia excavación como remate “(pax 8, párrafo terceiro). Resulta un tanto chamadeiro que os autores do proxecto técnico non se decatasen deste detalle do que non dan conta no seu informe.

10º.- Na páxina 6, párrafo 4 cítase a fosa de 200 litros de capacidade mentras que noutros apartados a capacidade é de 2000. Deixando ao marxe que poda ser un erro de transcripción suliñamos esta contradicción.

11º.- Na páxina 21, párrafo 2 declárase que a fosa xa está executada dende o “mes de abril”, (enténdese que se refire a abril de 2017). Sin embargo no primeiro párrafo da paxina 2 dase a entender, así como en outros mais adiante, que o proxecto inclue a fosa e o verquido. Resulta preocupante que se presente en xaneiro de 2018 un proxecto de fosa que xa foi executado nove meses antes e ainda mais sometelo a exposición pública oito meses mais tarde, precisamente coincidindo cas festas patronais de Ribadeo.

12º.- No apartado 4, pax 1, “Presupuesto” di “Fosa séptica cilíndrica”, cando no apartado 2 “Planos” plano nº 3 aparece unha planta e alzado de forma claramente rectangular.

En resumen, trala revisión efectuada cos nosos limitados recursos, entendemos qu existen notorias carencias e preocupantes contradiccións. Ainda mais o proxecto actual pretende legalizar unha fosa séptica que xa está construída e prestando servizo a uns apartamentos turísticos que levan mais dun ano con actividade. A maiores preténdese incorporar un verquido que non estaba proxectado anteriormente.

Por todo elo solicitamos ao Concello de Ribadeo que estude polo miudo este asunto, que crarexe se se tramitaron correctamente os informes, permisos e licencias para unha fosa séptica construída en Abril de 2017, cuxo proxecto se presenta no 2018 e proceda a presentar as alegacións oportunas en defensa dos intereses dos veciños de Ribadeo, do mantemento da Illa Pancha nas condicións que esixe a lexislación medioambiental e da tramitación correcta dun expediente que afecta nidiamente aos intereses devanditos.

Un problema ambiental

Dende hai tempo véñense sucedende episodios de verquidos no CAVI,instalación que os Irmandiños (recentemente integrada en CLUN)teñen en Barreiros, entre o rego de Porto Bragán e o rego das Teixeiras, na parte superior da conca do río Grande. Agora, a fiscalía ven de instar ó xulgado a abrir un expediente, ó parecer a instancias do concello de Ribadeo, despois de anos de ter de cando en vez algunha multa administrativa. Antonte, ó facerse pública a nova, o concello de Ribadeo emitiu un comunicado cunha especie de 'por fin nos fan caso' mentres a cooperativa fixo o propio un día despois con outro ó que non tiven accesopor non estar nin na súa web nin nas redes sociais, pero coa mensaxe implícita 'a min que me rexistren', do que se fixeron eco Voz e Progreso (con títulos Os Irmandiños: «El CAVI no ha generado problemas ambientales significativos» e Os Irmandiños nega que xerase problemas ambientais "significativos").
Botando unha ollada á páxina de calidade de CLUN, parece contradicirse coas prácticas das que é acusado o CAVI, mais a contaminación da auga de subministro de Ribadeo está aí...

Situación do CAVI

Cumpreanos da contaminación ó Lexoso

Cinco cumpreanos. Cinco anos é o que leva denunciándose a contaminación producida polo CAVI (Centro de Alimentación de Vacuno Irmandiños). E seguimos.
Agora, En Marea preguntará no Congreso a ver que pasa. Mentres, a nota de prensa do alcalde de hai uns poucos días (23 de marzo) manifesta ás claras un problema que vai máis aló da contaminación: en toda a nota, 705 palabras, non sae nin unha soa vez o nome de CAVI ou Os Irmandiños, centro produtor da contaminación e empresa propietaria. Iso si, pide solucións. En nota de prensa. A nota non se acompaña por ningún documento para ver a forza con que se piden esas solucións de xeito oficial.
A lembrar que xa no 2014 o problema era vello, e foi presentado como tal pola mesa de asociación de veciños ó alcalde.
E, se no 2014 o problema era vello, no 2017, que? Pois máis vello!

O CAVI, en Google Street View, imaxe de abril de 2010, comezando a súa andadura.
Vista do Cavi no Sigpac (a contaminación é perceptible pola zona que corresponde á parte dereita da estrada na imaxe, LU133)

Máis sobre a contaminación do CAVI:
Auga 20140421
E máis auga 20140423
Non hai risco para a saúde 20140607
Imaxes do verquido no CAVI 20140804
Resume da xuntanza entre representantes da mesa de asociacións e o alcalde (20140801)
Que a auga sabe a raios? A culpa é da auga por saber así! 20141216
Auga, bando e bando 2 201502
De aquí bebemos/bebíamos 20150211
Noticia! dous meses sen verquidos do CAVI 20170216
Hoxe hai pleno (aínda que a información del estea baleira)