Amosando mensaxes organizadas por data para a consulta relixión. Ordenar por relevancia Amosar todas as mensaxes
Amosando mensaxes organizadas por data para a consulta relixión. Ordenar por relevancia Amosar todas as mensaxes

20241220

O pobo e(n) festa (2015)

     Deixo en baixo, en texto inserido e dous formatos máis, o artigo aparecido en 2015 en Ágape (revista da Unidade Pastoral de Santa María do Campo de Ribadeo) nº 8, p.4:

0 POBO E(N) FESTA

    Verán, máis luz, temperie mais agradable, mais alegria, festa! 0 pobo, a xente, o noso pobo, os pobos, énchense de festa. No caso de Ribadeo, a vila ten aumentado ás festas ditas relixiosas (por orde de achegamento á idea de Ribadeo, a patroa, San Roque, 0 Car-me, Corpus...) outras mais turísticas, folclóricas, mercantís, como a nova dos indianos ou a xa vella (e cambiada dende a súa orixe) xira, ou mesmo actividades que non son declaradas como festas pero tentan achegarse a ese ambiente festivo de diversos xeitos, como a feira do libro e a súa animación de ambiente do pobo durante o seu transcurso.

    A luz e o bo tempo ten elevado os ánimos das persoas de sempre. E cando se queren representar eses ánimos, aparece entón a luz. De aí a ligazón de moitas festas co solsticio de verán e máis aínda, de aí que na primavera, cos días máis amplos e luminosos, comece o ánimo de festa. Ánimo que acada o clímax cos eventos festeiros do verán, marcando un atraso en relación ás estacións astronómicas parello ao desfase que manteñen as temperaturas, que acadan o máximo anual a comezos de agosto.

    Estamos no verán. Estamos en festa.

    Tempo hai, a festa era patrimonio da relixión, mais aló da advocacion santeira que a simbolizaba. Tifia algo de sagrado o dispor de bens en exceso durante un curto período, ainda que despois del viñeran as penalidades cotiáns. Algo herdado -ou non- doutros tempos anteriores nos que o ánimo de vivir concibíase relacionado con deuses máis mundanos, que intervirían no día a día das persoas e os seus problemas. Hoxe parece que volvemos a eses vellos tempos que non se foron nunca de todo. As festas relixiosas teñen mais tradición, pero ó tempo que se desnaturalizan co espectáculo ou a diversión allea ó motivo da festa e que se substitúe, teñen que competir con outras novas, emerxentes, saídas hai pouco da imaxinación da xente. Aí a dos indianos, pero tamén outras moitas que tentan usar a lembranza do medievo, dos celtas, ou do que sexa, para crear ambiente e mover o comercio, e propiciar mais diversion, en competencia tamén cos medios tecnificados de hoxe en día ós que non lles é necesaria a idea de 'festa'. 0 sentido da festa esta a mudar.

    Xa non é só o dispor dun algo -tempo, produtos que consumir- propio e apropiado ó perfil da festa, senon o facer fincapé na evasion do día a día, nunha certa emulacion da transcendencia por uns momentos cheos con actividades con caducidade programada pero retomables de xeito mais ou menos continuado. A Igrexa non ten o monopolio festeiro; é mais, está quedando en minoria na convocatoria festiva. Por iso debe imprimir a marca de calidade nas súas propias festas, que as distinga e as faga prosperar non só no tempo, senon de xeito moito mais profundo, nos corazóns. 0 pobo, a vila, estará en festa, pero sera o pobo, a xente, o que sexa unha festa.

Antonio Gregorio Montes




20231203

En Ribadeo, pola paz

    Esta mañá, ás doce e media diante da casa do concello, tivo lugar en Ribadeo unha nova concentración pola paz. Limos ou falamos varias personas, comezando por min e continuando por Suso Fernández, Jesús Irigoyen, José Ángel Salvatierra, ou Nana.

    Deixo en baixo unha foto de Suso, o que lin eu e a intervención na ONU do embaixador palestino que me pasou Suso:

 

Das guerras e da paz

Se estamos reunidos para protestar pola guerra, xa perdemos por partida dobre.

Primeiro, porque a guerra, as guerras, están en marcha e estamos á defensiva, tentando que pareza unha ofensiva o que estamos a facer, cando pouco pintamos. Aínda así, hai que intentalo e facer forza para desgastar ó noso inimigo, para facer que non lle compense. Diso se trata.

Mais tamén perdemos porque estamos metidos na súa sociedade e na súa lingua, na lingua de quen fai a guerra. Loitamos coas súas armas, e por iso levamos desvantaxe: coas súas armas teñen máis práctica, loitan mellor. E tamén porque estamos a loitar.

Por iso, non estamos aquí contra, senón polo empeño por construír a paz. Por construír as condicións de paz, a mentalidade de paz, de non violencia, do uso da lingua para colaborar, para vivir, para construír. E aí si levamos avantaxe. Ou debéramos. Porque sabemos facelo, sabemos convivir e resolver en paz os conflitos, aínda que ás veces sexa difícil e o proceso leve moito tempo. Aínda que máis dunha vez perdamos pé e nos vexamos envoltos nun furacán incontrolable do que saímos en canto podemos. Pero aínda así, mentres o intentamos, estamos facendo pola paz.

Estamos a facela mentres usamos palabras que non usan máis que para desprezalas quen crea o conflito. Estamos a facela mentres alzamos os corpos e a voz para dicir que estamos aquí e queremos vivir en paz, un mundo no que a xente, nosos irmáns e irmás de toda a Terra, podan vivir en paz.

Falando así sae a expresión como se fora unha relixión. Chamádea así se queredes, pode que sexa a única relixión pola que mereza a pena rezar.

Pero mentres, empregando xa que logo un dito relacionado co relixioso, ‘a Deus rogando e co mazo dando’, temos que seguir actuando en pro da paz. Por activa e por pasiva, polos medios que se nos ocorran. E mesmo aínda que non sexamos moi ocorrentes, facendo as cousas cun fin claro: lograr a paz. Na Ucraína invadida onde os rusos -os dirixentes, claro- teñen a culpa mentres os ucraínos -os dirixentes, claro- non deixan de ter a súas. Ou na Gaza onde a poboación está a sufrir por un ataque mortífero, exterminador, desencadeado por un presidente que quixo acabar co poder xudicial mentres está acusado de corrupción. Iso si, antes actuou unha guerrilla con base en Gaza e tamén mataron israelís, na desproporción a que xa nos ten afeitos ó longo de tres cuartos de século no que se perde o fío dos agravios dunha e outra beira. E tamén noutras guerras esquecidas, que xa nin estamos seguros se hai ou non porque os medios non se ocupan xa -se se ocuparon algunha vez- delas. No Tigray. Onde estaba iso? En África, non? Había unha guerra, coido. E a guerra do Afganistán contra os rusos primeiro, logo contra os norteamericanos e logo entre eles cos outros por tras, está rematada mentres as mulleres son tratadas como animais de curral? Pacificouse Somalia? E o Iemen? Para, que nesa, como hai implicado algo de petróleo sabemos que aínda non, que segue, aínda que sen detalles. E Sudán do Sur, está pacificado? De calquera xeito, somos conscientes de que falamos das guerrazas, de cando en vez, das guerras, e case nunca das guerriñas. Pero non somos nós quen establece esa cualificación, quen mete unha nun estante e outra no outro, senón outra xente. Pode que non se cualifique de guerra, pero hai señores da guerra no Congo, tentando controlar produtos como o coltán que logo temos nos nosos móbiles. Unha loita a conto das ganancias que rematamos pagando nós. Un círculo forzado do que non é doado escapar.

Ninguén dixo que facer a paz fora doado. Non o é.

Ninguén dixo que a paz se impoñería por si soa. Por certo, impoñer: outra palabra traída con violencia.

Ninguén dixo que por procurar a paz non nos acusaran de alimentar a guerra. Ata din que a segunda guerra mundial activouse de vez por un acordo de cesión para calmar a besta.

E ninguén dixo que non podamos estar equivocados nas cousas que facemos. Somo humanos. Pero estamos convencidos de que a paz é sempre mellor que a guerra. E estamos convencidos delo tendo presente que, da outra beira, hai xente que pensa beneficiarse da guerra e non ten en conta todo o prexuízo que leva consigo. Mesmo para eles, aínda que estean a acumular cartos a distancia dos mortos.

Sigamos traballando pola paz. Nese traballo está a semente que xerminará algún día. Estamos a facer o correcto por moi lonxe que estea o obxectivo e queiramos berrar: paz xa!

 

20221213

Tik Tokpio

    Tik Tokpio

    De Tik Tok e opio, por se quedaba dúbida...

    Tik Tok. É unha aplicación en alza. Vídeos cortiños sobre calquera cousa, que fan engancharse sobre todo á xente nova, que comprende mellor o sistema e sácalle máis partido a base de adicarlle máis e máis tempo. Unha aplicación que se usa no móbil e que tende a consumir todo o tempo dispoñible e máis que se tivese. Unha especie de mistura de Youtube, Instagram e Facebook, que produce máis adicción, de secuencia máis rápida, e nalgún sentido, máis pasiva. E, en contraste coas outras citadas, de orixe non norteamericano, non 'occidental', senón chino, 'oriental'.

Opioides e opiáceos. Mplanine en https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Opiates_v_opioids.png, lic. CC BY SA 4.0

    Opio. Droga. Ven comparándose, por exemplo, a relixión como 'opio do pobo' dende antes de que Marx popularizara a cita, asociando o termo a substancia indutora de vicio e mala vida. Lémbraste das guerras do opio que propiciaron a submisión da China ás potencias occidentais? -por certo, co opio pagábase o descompensado comercio con ese xa daquela industrioso país-. Con esa submisión deu comezo un período aciago para o Imperio do Medio. A submisión da xente o que naquel momento era considerado un vicio abstraínte e idiotizante -houbo outros momentos e lugares nos que non foi así-. Foi occidente o que impuxo a non prohibición do uso dos opiáceos, coñecidos dende hai tempo en occidente, que mantivo ós chinos -e á China- submisa.

    E agora, hoxe. Hoxe usamos diversos avances tecnolóxicos, nunha espiral á que polo momento non se lle ve fin. Mais o avance non ten por que ser bo. Sirva como revelador o chiste que poñía en boca de Franco 'Estábamos diante dun precipicio. Hoxe demos un paso adiante'. O caso é o uso que se faga do avance, neste caso científico ou tecnolóxico. Avanzar implica a apertura de posibilidades en tódolos sentidos, bos e malos. Hai tempo lembro ter discutido sobre a bondade dos avances tecnolóxicos, e certamente, depende do uso que se faga deles, e, nese sentido, da formación da xente para afrontar o seu uso. Que conste que nesa discusión lembrada, fun eu quen cambiou a idea ó final, non o meu interlocutor.

    Insisto: un avance, unha novidade, pode ser bo, pero non ten por que selo. Todo depende como e para que se use. Unha mesma tecnoloxía pode servir para producir enerxía ou para facer armas. E mesmo xa producida, un arma como un coitelo pode usarse para matar, pero tamén para moitas outras cousas, dende para cortar a comida a pelar unha rama para facer un bastón de apoio.

    Tik Tok pode ser unha enorme perda de tempo, uso maioritario en occidente, ou unha ferramenta de formación, como está tentando regular o goberno chino coa versión interna, Douyin. O opio tamén pode ser usado como analxésico ou sedante no marco da medicina, ou constituír un problema de saúde pública e contribuír a prostrar unha sociedade. O opio contribuíu a manter dependente a China durante moito tempo, viciando o seu pobo. Semellanzas abondo como para considerar o xeito de uso e abuso do outro termo da comparación, Tik Tok, como último expoñente dunha tecnoloxía que levou á interconexión e acceso instantáneo ó coñecemento, pero tamén a unha morea de posibilidades de sinxelas perdas de tempo idiotizantes.

20221027

Alegacións á resolución do IGN sobre o nome da ría de Ribadeo

    Ata anoite transcorría o prazo de alegacións á decisión da Comisión Especial de Nomes Xeográficos (CENG) do IGN sobre o nome da ría de Ribadeo. Deixo abaixo dúas alegacións, presentadas unha pola Plataforma de defensa da ría, e outra, pola Plataforma de Mariños Mercantes de Ribadeo (esta última, en galego e castelán, coa asesoría da Mesa de Normalización Lingüística de Galicia). 

    Nota: en ambos casos, suprimo datos particulares dos asinantes, que non incumben ó tema do nome da ría en si.

--


PLATAFORMA POR LA DEFENSA DE LA RIA DE RIBADEO


RESPUSTA AL OFICIO REMITIDO POR LA DIRECCION GENERAL DEL INSTITUTO GEOGRAFICO NACIONAL QUE ADJUNTA EL INFORME DE LA COMISION ESPECIALIZADA DE NOMBRES GEOGRAFICOS (CENG) SOBRE LA DENOMINACION DE LA RIA FORMADA EN LA DESEMBOCADURA DEL RIO EO


Fecha de salida: 7.10.22


Fecha de recepción: 17.10.22


N/REF: SG/ARCC/NG/ 50159/22


NUESTRA REFERENCIA: Evaristo Lombardero Rico. Plataforma por la Defensa de la Ría de Ribadeo.


c/ ------------------------------------------


OBSERVACIONES:


En el párrafo tercero de la primera página del informe de la CENG se expone lo siguiente:


“… existen diversos documentos que recogen la existencia de la denominación “Ría del Eo” desde hace más de 150 años, así como testimonios que demuestran el uso extendido de este topónimo entre la población de la margen oriental de la ría.”


En el párrafo segundo de la segunda página se puede leer:


“ El topónimo “Ría de Ribadeo” es anterior en el tiempo y tiene una mayor difusión a nivel suprarregional e internacional”.


“ El topónimo “Ría del Eo” está recogido en documentos oficiales desde, al menos, 1871”.


“ Se ha constatado la utilización de ambas formas con predominio de una u otra según el lado de la Ria en que se encuentre la población”


En el párrafo cuarto de la página dos leemos:


“… el hecho de que el topónimo “Ría del Eo” aparezca registrado en documentos de carácter oficial, al menos desde 1871, constata un uso extendido de este nombre ya en el siglo XIX, lo cual es muestra de una tradición en absoluto reciente. Su uso en la cartografía oficial es, además, especialmente notorio a partir de 2007.


En el párrafo quinto de la misma página encontramos la siguiente afirmación:


“Los argumentos vistos hasta ahora confirman que el topónimo “Ría del Eo” ha adquirido un carácter tradicional y un uso incluso mayoritario en la margen asturiana de la Ría.”


COMENTARIOS


1º En el primero de los párrafos que hemos destacado se reseña la existencia de documentos en los que aparece la denominación “Ría del Eo” desde “hace más de ciento cincuenta años” y en el párrafo siguiente se menciona que la denominación “Ría de Ribadeo” “es anterior en el tiempo”, pero llama la atención que no se referencia la fecha de esa anterioridad. En nuestro informe (en lo sucesivo NI) de fecha 24.10.21 aportábamos documentación relativa a dicha antigüedad como se puede ver en los párrafos siguientes:


Página 2 y 3 de NI


LICENCIADO MOLINA. 1550. Bartolomé Sagrario de Molina, nacido en Málaga en fecha desconocida y fallecido entre 1572 y 1577 fue canónigo de la catedral de Mondoñedo, donde fijó su residencia en 1547, después de viajar por Galicia desde 1533. Escribió un librito titulado “Descripcio del Reyno de Galizia y de las cosas notables del” editado en Mondoñedo en 1550. (Edición facsímil disponible en la red, Ed. Faxtor. Valladolid 2005). La “Parte III” trata “De los PLATAFORMA POR LA DEFENSA DE LA RÍA DE RIBADEO. INFORME. p. 2 de 22 Puertos y Rías del Reyno” y la IV “De los Ríos y Pueblos”. Describe algunos aspectos de las rías gallegas y poblaciones colindantes y se refiere textualmente a la Ría de Arosa, Ría de Betanzos y Ría de Vivero. Cita nueve veces a Ribadeo con expresiones como: “(…) toma la mar en una ría que está Ribadeo (…)”. En resumen nombra varias rías gallegas con las mismas denominaciones que conocemos en la actualidad de modo que es razonable suponer que ese era un uso común a mediados del siglo XVI. Por otra parte diferencia perfectamente los conceptos de puerto, ría y río y en ningún caso utiliza expresiones del tipo “Ría del Eo” o similares.


Página 21 de NI


En 132 documentos cartográficos (1632-2006) aparece la denominación “Ria de Ribadeo” y en uno (1999) figura la doble denominación “Ría de Ribadeo” y “Ría del Eo”. Asimismo en seis documentos literarios de los siglos XVI y XVII aparece ya la denominación “Ría de Ribadeo” u otras rías gallegas referidas a villas o ciudades y también en 115 actas notariales correspondientes a operaciones comerciales, suscritas por escribanos de Ribadeo y Castropol se encuentra la fórmula “Ría de Ribadeo” (siglos XVI y XVII), así como en una carta dirigida por un noble al Rey de España (siglo XVII). En dichos materiales no se encuentra nunca la fórmula “Ría del Eo”. Igualmente dos destacados catedráticos de universidad han suscrito documentos avalando la denominación “Ría de Ribadeo” en el siglo XXI.


Es decir, no se trata de que la denominación “Ría de Ribadeo” sea “más antigua” sino que es abrumadoramente más antigua y única desde mediados del siglo XVI hasta finales del siglo XIX cuando empieza a aparecer esporádicamente la denominación “Ría del Eo” como demostraremos documentalmente a continuación.


2º El topónimo “Ría del Eo” se encuentra en documentos oficiales al menos desde 1871 lo cual constata su uso extendido ya en el siglo XIX, según el informe de la CENG. Resulta obvio, con todos los respetos a la autoridad científica de la CENG que el hallazgo de un documento oficial con dicha denominación solo demuestra que el escribiente de turno usó en ese momento dicha expresión. La suposición de que ese dato demuestra “su uso extendido” es una afirmación gratuita que no soporta el contraste documental.


En la página 13 de NI se puede leer el siguiente párrafo:


“Es decir, de los seis documentos aportados por el IPA para refrendar la hipotética extensión de la denominación “ría del Eo” en los siglos XVIII y XIX lo cierto es que dicha fórmula solo aparece con nitidez en cuatro, de los cuales, en dos de ellos se usan ambas denominaciones siendo la “Ría de Ribadeo” mucho más frecuente y encabezando los textos. La fórmula “Ría del Eo” solo aparece como exclusiva en dos documentos. El primero de ellos de 1849 y ninguno del siglo XVIII. En ningún caso se ha encontrado en mapas o planos topográficos y solo en textos descriptivos, no nominativos y una fotografía.”


A continuación presentamos las fuentes documentales utilizadas en NI, además de numerosos textos consultados en distintos materiales:


BN MAD: Biblioteca Nacional Mapas Antiguos Digitalizados.


BDM: Biblioteca Digital Mundial.


CCMB: Colección Cartográfica Martínez Barbeito. Arquivo do Reino de Galicia. Xunta de Galicia. 1991.


CG: Cartografía de Galicia ss XVI ao XIX. Colección Puertas Mosquera. Gonzalo Méndez Martínez et al. Universidad de Santiago de Compostela 2000.


CHA: Cartografía Histórica de Asturias. Juan Sevilla 2008.


CME: Cartografía Militar de España.


CP: Colección particular.


G BDG: Galiciana Biblioteca Digital de Galicia.


IGN: Instituto Geográfico Nacional.


MN: Museo Naval.


RBGP: Rede de Bibliotecas Públicas de Galicia.


Es evidente que ninguna revisión historiográfica es exahustiva y siempre se podrán encontrar nuevos documentos que avalen distintas hipótesis, pero en NI solo hemos encontrado dos documentos del siglo XIX en los que aparece exclusivamente la denominación “Ría del Eo” y solo son textos descriptivos, no nominativos y uno de ellos es una fotografía. Por lo tanto la afirmación de que la denominación “Ría del Eo” estaba extendida en el siglo XIX no se corresponde con la documentación disponible ni mucho menos se desprende del hecho aislado de que haya aparecido en un documento “oficial”.


3º En el informe de la CENG se hace referencia a “testimonios” que avalan el uso de la denominación “Ría del Eo” en la margen oriental de la ría y un uso mayoritario.


Es evidente que los testimonios personales en el contexto de las polémicas desatadas por intereses de parte, como es el caso que nos ocupa, tienen muy escaso valor probatorio de cualquiera de las hipótesis que se discuten. También es evidente que no hay ningún trabajo ni estudio científico riguroso que avalen el supuesto uso mayoritario de la fórmula “Ría del Eo” a un lado de la ría o “Ría de Ribadeo” al otro. Nuestra opinión es que ambos usos son muy minoritarios en ambos casos y en la vida cotidiana se usa la fórmula “la Ría” o “a Ría” sin más. El hecho de que algunas personas con puestos sociales o políticos relevantes hayan hecho de este asunto una polémica mediática no demuestra automáticamente que despierte una especial preocupación en la sociedad ni que la mayoría de los vecinos y vecinas tenga una posición determinada sobre la cuestión. Por decirlo en lenguaje familiar a la mayoría de la gente el asunto “le resbala” y mientras no se haga una encuesta seria y diseñada con arreglo a criterios científicos rigurosos las opiniones parciales carecen de valor. Para añadir información sobre los supuestos usos de una u otra fórmula a un lado u otro de la ría aportaremos las fotocopias (Ver Anexo I) de un folleto editado por la Consejería de Cultura, Comunicación Social y Turismo del Principado de Asturias en el año 2007 en el cual aparecen tres artículos que pretenden confirmar la hipótesis del uso mayoritario de la denominación “Ría de Eo” en el occidente de Asturias. Dicho folleto pretendía presentar argumentos para suprimir del nomenclátor la fórmula “Ría de Ribadeo” y sustituirla por la denominación “Ría del Eo” en el contexto de una campaña iniciada desde la presidencia del gobierno de Asturias en abril de 2006. Si se leen con detenimiento estos artículos, suscritos por aficionados/as se podrá apreciar que no solo no confirman dicha hipótesis sino que sugieren todo lo contrario. Dichos artículos, que se presentan como “encuestas” no son más que entrevistas a personas concretas, dirigidas por los entrevistadores y no se ha realizado ningún tipo de protocolo o metodología de encuesta como sería la elección aleatoria de una muestra significativa estratificada, la presentación de unas preguntas concretas con respuestas claras, la garantía de intimidad, etc. En realidad se trata de una serie de 83 entrevistas manipuladas a unas personas seleccionadas de antemano de una población de más de 70.000 hb, lo que representaría el 0,11 %. Pero lo más curioso del caso es que de una lectura detenida de los datos presentados no se desprende que la denominación “Ría del Eo” sea la más frecuente en la margen oriental de la ría, sino que es tal la variedad de denominaciones y las dudas expresadas por las personas entrevistadas que de estos datos no se puede obtener ningún tipo de conclusión a favor de una u otra opción. Ello debiendo añadir que no existe la opción “no sabe no contesta”, es decir el 100 % de los entrevistados se vieron presionados para dar algún tipo de respuesta. Sin embargo los autores de estos artículos llegan a la conclusión de que la fórmula más utilizada en la margen asturiana es la Ría del Eo y así lo aceptan las autoridades promotoras de la edición del folleto mencionado y así lo transmiten a la prensa y medios. Desde entonces ha quedado instaurado el tópico de que en la zona asturiana de la ría se usa predominantemente la fórmula “Ría del Eo” y en la gallega la “Ría de Ribadeo” y este mantra se ha venido repitiendo en los últimos 15 años sin que ningún medio de comunicación u organismo oficial se haya preocupado de confirmarlo con estudios sociológicos rigurosos. La realidad es que un pequeño grupo de personas interesadas, especialmente cargos políticos y medios de comunicación vienen manteniendo la vigencia de una polémica que necesita alimentarse en la polarización y enfrentamiento pero una gran parte de la población no interviene en dicha polémica y se abstiene de tomar partido por considerarlo un asunto banal y producto de una politización interesada. Pero al margen de que esta opinión pueda considerarse parcial y discutible lo cierto es que no hay ninguna prueba de que otras opiniones puedan ser más verosímiles puesto que nadie se ha interesado por llevar adelante los estudios sociológicos pertinentes y cada sector se limita a lanzar una opinión o versión sin ningún tipo de limitaciones.


4º Comentaremos brevemente el voto particular de D. Ayar Rodríguez de Castro, representante de la Real Sociedad Geográfica en la CENG. En nuestros informes también hemos incidido en este planteamiento. Las ideas fuerza de los defensores de la “Ría del Eo” son dos. La primera es la creencia más o menos generalizada en la “cultura popular” de que las rías son originadas por un antiguo proceso de erosión causado por los ríos que en ellas desembocan. No es preciso insistir en lo erróneo de esta idea. La segunda es que la denominación “Ría del Eo” es tan antigua o más que la “Ría de Ribadeo”. Vamos a referirnos a la primera en nuestro caso concreto. Lo cierto es que en esta ría desembocan, además del Eo, el Rio Suarón, el Rio Grande, el Rio de Berbesa y el Rio Monjardín, además de otros pequeños arroyos o riachuelos. De todos ellos el más destacable, a los efectos del caso que discutimos, es el Rio Suarón, que si bien tiene un recorrido de solo 19 km, nace en la Sierra de la Bobia, a 1200 metros sobre el nivel del mar y tiene un curso torrencial, siendo además el causante las grandes avenidas e inundaciones periódicas de Vegadeo, de donde se desprende que su capacidad erosiva es muy superior a la de Eo, cuyos últimos kilómetros discurren mansamente y están fuertemente afectados por las mareas. Resulta obvio que si las rías hubiesen sido formadas por el efecto erosivo de los ríos esta debería denominarse la Ría del Suarón o en su caso del Eo y el Suarón. Dado que es ampliamente conocido que el origen de las rías deviene del hundimiento de las capas tectónicas costeras no procede extenderse en esta cuestión que solo traemos a colación para poner en evidencia la contradicción en la que incurren los defensores de la “Ría del Eo” al insinuar que este sería el determinante de la formación de la ría.


Volviendo al voto particular del Sr. Rodríguez de Castro entendemos que no se trata de una cuestión semántica sino de un cuestión conceptual y que la CENG y el IGN no deberían dar por válido y consolidar un error tradicional de la “cultura popular” utilizado en este caso con fines políticos e identitarios coyunturales y aceptar una denominación espúrea que transgrede el conocimiento científico avalado por estudios e investigaciones aceptadas por todos los especialistas.


CONCLUSIONES:


1º No existe documentación que avale la hipótesis de que la denominación “Ría del Eo” estaba extendida en el siglo XIX. Los documentos conocidos se cuentan con los dedos de una mano y algunos de ellos son tan relevantes como una fotografía. A lo largo del siglo XX aparecen algunos más como consecuencia de la publicidad, la prensa, la literatura, el turismo, etc, fenómeno que es común a tantas otras rías como es el caso de la Ría del Nalón (Ría de Pravia) o la Ría del Sella (Ría de Ribadesella)en Asturias o la Ría del Nervión (Ría de Bilbao). Debemos señalar aquí, como hemos hecho en NI, que algunas rías gallegas o de Cantabria o del País Vasco han recibido y reciben hasta ocho nombre distintos en el contexto de la publicidad turística, prensa, literatura, medios sociales etc. Si se aceptase la excepción del caso que discutimos, dando respaldo oficial a la “Ría del Eo” y consolidando un error conceptual indiscutible pronto nos encontraríamos con un efecto extensivo que pondría en cuestión numerosas denominaciones geográficas tradicionales en toda la cornisa cantábrica.


2º La denominación “Ría de Ribadeo” proviene de mediados del siglo XVI y se ha mantenido vigente en la historiografía y cartografía mundial, hasta que en 2006 el gobierno del Principado de Asturias lanzó una campaña de divulgación y promoción identitaria de la denominación “Ria del Eo”, tratando de apoyarse en el “efecto frontera” y en el error conceptual que ya hemos comentado.


3º La suposición de que el uso de la fórmula “Ría del Eo” es mayoritario en la zona oriental de la ría es una afirmación que no está documentada con estudios de ningún tipo y se deriva de los artículos difundidos por la Consejería de Cultura del Principado de Asturias en 2007 sin ningún fundamento ni objetividad.


En consecuencia la motivación del nuevo informe de la CENG sigue siendo insuficiente por basarse en argumentaciones erróneas sobre la supuesta antigüedad y uso de la denominación “Ría del Eo”, en opiniones de particulares no contrastadas por estudios científicos sobre el uso actual de la denominación que se propone y por aceptar una denominación (Ría del Eo) que tuvo su origen en la creencia popular de que los ríos son los determinantes de la formación de las rías y este es un error conceptual que no debe ser consolidado y extendido por los organismos oficiales de las administraciones públicas por su carácter antieducativo y anticientífico.


Ribadeo a 26 de Octubre de 2022


Fdo.: Evaristo Lombardero Rico


Plataforma por la Defensa de la Ría de Ribadeo


c/ ----------------------------------------------------


--


Plataforma de Marinos de Ribadeo

----------------------------------

27700 Ribadeo (Lugo)

Subsecretaría

Dirección General del IGN


Don Francisco José Campos Dorado con DNI ---------------------, en representación da Plataforma de Mariños de Ribadeo e AAVV “O Tesón” (CIF ----------------) con domicilio -----------------------------, 27700 Ribadeo (Lugo) e correo-electrónico: --------------------------------------


EXPÓN

Que tras a recepción do oficio Nº REGAGE22s00044662419 (N/REF: SG/ARCC/NG/ S0 158/22) a Plataforma de Mariños de Ribadeo apiándose no artigo 82 da Lei 39/2015 do Procedemento Administrativo Común presenta as seguintes alegacións ao informe da Comisión Especializada de Nombres Geográficos


ALEGACIÓNS


PRIMEIRA. A lingua tradicional e propia, independentemente da súa consideración oficial, en ambas as beiras do Río Eo é a lingua galega tal e como consideran todos os estudos filolóxicos e se indica tanto na LO 1/1981 de Estatuto de Autonomía de Galiza (art 5.1 e 21.2) como na Ley 1/1998, de 23 de marzo, de uso y promoción del bable/asturiano (Art 2). Neste sentido, atendendo aos elementais principios democráticos de respecto pola diversidade lingüística e cultural, débese manter para a Ría que forma a desembocadura do Eo a denominación en lingua galega, por tanto, atendendo aos criterios dos informes das institucións de acreditado prestixio e coñecementos científico e filolóxico, o nome galego Ría de Ribadeo.

SEGUNDA. Afondando no respecto á forma propia en lingua galega de denominar os espazos xeográficos, cómpre lembrar que xa a Lei 3/1983 de Normalización Lingüística indica no seu artigo 10:

1. Os topónimos de Galicia terán como única forma oficial a galega.

2. Corresponde á Xunta de Galicia a determinación dos nomes oficiais dos municipios, dos territorios, dos núcleos de poboación, das vías de comunicación interurbanas e dos topónimos de Galicia. O nome das vías urbanas será determinado polo Concello correspondente.

3. Estas denominacións son as legais a todos os efectos e a rotulación terá que concordar con elas. A Xunta de Galicia regulamentará a normalización da rotulación pública respetando en tódolos casos as normas internacionais que subscriba o Estado.

TERCEIRA. Sobre a galeguidade da denominación Ría de Ribadeo e o seu uso tradicional e a impertinencia de introducir novas denominacións non deixan dúbidas os informes emitidos por:

1- Comisión de Toponimia de Galicia

Ditaminou en 2006 e 2021 que:

a. Que la denominación Ría de Ribadeo sea la única oficial en el ámbito de la Comunidad Autónoma de Galicia.

b. Que el Gobierno de la Xunta de Galicia inste, en todos los estamentos estatales e internacionales competentes, el mantenimiento exclusivo de este topónimo en los documentos y en la cartografía donde ya figura actualmente o la substitución del topónimo Ría del Eo / Ría do Eo por el de Ría de Ribadeo en aquellos que optaron por esta denominación.

2- Real Academia Galega

Conclúe o seu Seminario de Onomástica, após unha análise de documentación e cartografía histórica, denominación tradicional das restantes rías, etc, que non hai nengunha razón obxectiva nen para cuestionar cal é o nome da ría nen para o modificar.

3- Consello da Cultura Galega

Nun informe do 2021, afirma respecto a la aparición del topónimo de “Ría de Ribadeo” en documentación y cartografía histórica que se trata de unha constancia que excede con moito o uso local e invalida o argumento de que poida tratarse dunha tradición exclusiva da beira occidental.

Respecto a la denominación tradicional de este tipo de accidentes geográficos, las rías, se afirma que sempre complementan o nome co dunha localidade importante — xeralmente un porto— ou dunha terra, non co dun río. Sinalando respecto diso que A solución proposta polo Principado non constata unha excepción ,pois esta non se produciu históricamente de maneira espontánea: é unha acción de política lingüística que ten como efecto colateral introducir unha anomalía denominativa onde non a había.


Outro punto deste informe sinala o seguinte: Os topónimos son nomes propios. Non deben confundirse as formas toponímicas con sintagmas usados de maneira más ou menos frecuente para referirse ás mesmas realidades geográficas de modo descritivo, poético ou alusivo a unha faceta característica. Nin “a vila e corte” é un topónimo alternante con Madrid, por más que se refira de maneira inequívoca a esta cidade, nin “a Boa Vila” ou “a cidade do Teucro” o son de Pontevedra. Ninguén pode poñer en dúbida que sintagmas como “a ría do Llérez” ou “a ría do/do Eo” sexan gramaticais nin que se refiran de maneira inequívoca a Ría de Pontevedra e a Ria de Ribadeo, respectivamente; o problema está en discernir se realmente son topónimos (nomes propios) ou son sintagmas denominativos de frontécter descritivo, co significado ‘a ría caracterizada por desaguar nela, de forma principal.


Tamén resulta interesante deste informe a seguinte análisise: A toponimia tradicional forma parte do patrimonio cultural inmaterial, e por tanto todos os organismos públicos están obrigados á súa protección. No “Preámbulo” da Lei 10/2015, do 26 de maio, para a salvagarda do Patrimonio Cultural Inmaterial, entre os compromisos internacionais lémbrase que a resolución IX/4 da Novena Conferencia das Nacións Unidas sobre a Normalización dos Nomes Xeográficos (2007), tendo en cuenta a Convención da UNESCO de 2003, para a Salvagarda do Patrimonio Cultural Inmaterial, insta a que os organismos oficiais encargados elaboren programas de salvagarda e promoción do patrimonio toponímico. Este corpus onomástico con todas as súas capas e influencias culturais é como un palimpsesto que nos permite entrever o relato da instalación das sucesivas xeracións nun territorio: todas as pérdidas toponímicas borran un pedazo de historia; todas as manipulacións impiden ler de maneira correcta as pegadas deixadas.

Concluíndo que Os programas de protección do patrimonio toponímico traballan a favor de manter as denominacións tradicionais, non para acomodalas ás preferencias e debates da sociedade actual. Por iso debe manterse a forma patrimonial Ría de Ribadeo, testemuño dunha historia que nada ten que ver con pugnas modernas sobre primacías ou identidades localistas.


4- Instituto da Lingua Galega

Recomenda a conservación do topónimo histórico Ría de Ribadeo como denominación oficial da ría que fórmase na desembocadura do Río Eo.


5- Grupo de Investigación de Análisis Territorial de la Universidad de Santiago de Compostela

Nun informe sobre esa cuestión sinala o seguinte:


  1. A forma Ría de Ribadeo ten unha ampla tradición histórica en todo tipo de documentos históricos e cartográficos. No Atlas Maríestafo de Espala de Vicente Tofiñou (1789) existe unha carta da Ría de Ribadeo con data de 1788. As referencias á Ría de Ribadeo pódense atopar no Dicionario de Pascual Madoz (1849). É necesario señalar, igualmente, que a forma Ría de Ribadeo é a empregada nos mapas oficiais do Servizo Geográfico do Eixórcito e do Instituto Geográfico Nacional.


  1. Desde o punto de vista xeográfico, as rías galegas (e también as de Asturias) coñécense polo nome do pobo ou cidade más importante situada nas súas beiras ou nas súas proximidades do mar, tal como recolle D. Gonzalo Anes, director da Real Academia de Historia, nun traballo de 2002. Toda as investigacións geográficas que coñecemos empregan este criterio. O correcto é Ría de Pontevedra (non Ría de o Lérez), Ría de Viveiro (non do Landro) etc.


Por tanto, como xeógrafos queremos indicar que, desde o noso punto de vista, a forma correcta é a de Ría de Ribadeo.


CUARTA. O Convenio Marco para as Minorías Nacionais promovido polo Consello de Europa e ratificado polo Estado español en 1995 sinala:


Artigo 11.3-. Nas rexións tradicionalmente habitadas por un número de persoas pertencentes a unha minoría nacional, as Partes, esforzaranse, no marco do seu ordenamento xurídico, incluídos no seu caso, acordos con outros Estados, e tendo en conta as súas condicións específicas, por expor as denominacións locais tradicionais, nomes de rúas, e demais indicacións topográficas destinadas ao público tamén na lingua minoritaria cando existir demanda suficiente destas indicacións”.


Para clarificar o que se entende por minoría nacional, debemos acudir á resolución do Parlamento Europeo sobre as normas mínimas para as minorías na Unión Europea (2018/2036(INI)) que sinala no seu punto 7 que se ben

non existe (...) unha interpretación común de quen pode ser considerado membro dunha minoría (...)  a definición de «minoría nacional» débese basear na definición incluida na Recomendación n.º 1201 da Asamblea Parlamentaria do Consello de Europa (1993) para un protocolo adicional ao Convenio Europeo de Dereitos Humanos sobre os dereitos das minorías, quer dicir, un grupo de personas de un Estado que:

  • residen no territorio dese Estado e son cidadáns do mesmo;


  • manteñen de longo tempo lazos firmes e duradoiros con ese Estado;


  • exhiben características distintivas étnicas, culturais, relixiosas ou lingüísticas;


  • son suficientemente representativos, aínda que en menor número que o resto da poboación dese Estado ou dunha rexión dese Estado,


  • están motivados polo interese de preservar conxuntamente aquilo que constitúe a súa identidade común, incluída a súa cultura, as súas tradicións, a súa relixión ou o seu idioma.


Neste sentido é oportuno lembrar que o Pacto internacional polo dereitos civis e políticos, ratificado polo Estado español o 27 de abril de 1977, di:

Art. 27.- Nos Estados nos que existan minorías étnicas, relixiosas ou lingüísticas, non se negará ás persoas que pertenzan ás devanditas minorías o dereito que lles corresponde, en común cos demais membros do seu grupo, a ter a súa propia vida cultural, a profesar e practicar a súa propia relixión e a empregar o seu propio idioma.

É claro que modicando, emendando ou engadindo outras denominacións para a Ría de Ribadeo, estaríase a limitar a capacidade da comunidade linguística galega, da que forman parte as poboacións das dúas beiras do río, de nomear os espazos do seu território linguístico, que traspasa as fronteiras político-administrativas.

Así, cómpre lembrar que a Declaración Universal dos Dereitos Lingüísticos, co amparo da UNESCO, refrendada polo Congreso dos Deputados en 2001, na súa Sección III relativa á onomástica indica:



Artículo 32

1. Toda comunidade lingüística ten dereito a facer uso de topónimos na lingua propia do territorio, nos usos orais e escritos, e nos ámbitos privados, públicos e oficiais.

2. Toda comunidade lingüística ten dereito a establecer, preservar e revisar a toponimia autóctona. Ésta non pode ser suprimida, alterada ou adaptada arbitrariamente, como tampouco pode ser substituída en caso de cambios de conxunturas políticas ou doutro tipo.

Artículo 33

Toda comunidade lingüística ten dereito a autodesignarse na súa lingua. Así pois, calquera tradución a outras linguas debe evitar as denominacións confusas ou despectivas.

QUINTA. As tentativas de mudar a denominación da Ría responden só a criterios políticos e eliminación de calquera vestixio de galeguidade ou presenza da lingua propia do territorio, aspectos sobre os que xa alertou o Comité de expertos do Consello de Europa para a Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias nos seus informes de avaliación do cumprimento deste Tratado internacional polo Estado español.

Portanto, é o nome galego o que se debe empregar para designar a ría que forma a desembocadura do Río Eo.


























Don Francisco José Campos Dorado con DNI -----------------, en representación de la Plataforma de Marinos de Ribadeo y AAVV “O Tesón” (CIF ----------------------) con domicilio -----------------------, 27700 Ribadeo (Lugo) y correo-electrónico: ---------------------------


EXPONE

Que tras la recepción del oficio Nº REGAGE22s00044662419 (N/REF: SG/ARCC/NG/ S0 158/22) la Plataforma de Marinos de Ribadeo apoyándose en el articulo 82 de la Ley 39/2015 del Procedemiento Administrativo Común presenta las siguientes alegaciones al informe de la Comisión Especializada de Nombres Geográficos


ALEGACIONES


PRIMERA. La lengua tradicional y propia, independientemente de su consideración oficial, en ambas orillas del Río Eo es la lengua gallega tal y como consideran todos los estudios filológicos y se indica tanto en la LO 1/1981 de Estatuto de Autonomía de Galicia (art 5.1 y 21.2) cómo en la Ley 1/1998, de 23 de marzo, de uso y promoción de él bable/asturiano (Art 2). En este sentido, atendiendo a los elementales principios democráticos de respeto por la diversidad lingüística y cultural, se debe mantener para la Ría que forma la desembocadura del Eo la denominación en lengua gallega, por tanto, atendiendo a los criterios de los informes de las instituciones de acreditado prestigio y conocimientos científico y filológico, el nombre gallego Ría de Ribadeo.


SEGUNDA. Ahondando en el respeto a la forma propia en lengua gallega de denominar los espacios geográficos, es preciso recordar que ya la Ley 3/1983 de Normalización Lingüística indica en su artículo 10:

  1. Los topónimos de Galicia terán como única forma oficial la gallega.

2. Le Corresponde a la Xunta de Galicia la determinación de los nombres oficiales de los municipios, de los territorios, de los núcleos de población, de las vías de comunicación interurbanas y de los topónimos de Galicia. El nombre de las vías urbanas será determinado por el Ayuntamiento correspondiente.

3. Estas denominacións son las legales a todos los efectos y la rotulación tendrá que concordar con ellas. La Xunta de Galicia había reglamentará la normalización de la rotulación pública respetando en tódolos casos las normas internacionales que suscriba el Estado.


TERCERA. Sobre la galleguidad de la denominación Ría de Ribadeo y su uso tradicional y la impertinencia de introducir nuevas denominaciones no dejan dudas los informes emitidos por:

1- Comisión de Toponimia de Galicia

Dictaminó en 2006 y 2021:


  1. que la denominación Ría de Ribadeo sea la única oficial en él ámbito de la Comunidad Autónoma de Galicia.

b. Que el Gobierno de la Xunta de Galicia inste, en todos los estamentos estatales y internacionales competentes, él mantenimiento exclusivo de este topónimo en los documentos y en lana cartografía donde ya figura actualmente el lana substitución de él topónimo Ría do Eo / Ría del Eo por el de Ría de Ribadeo en aquellos que optaron por esta denominación.


2- Real Academia Gallega

Concluye su Seminario de Onomástica, después de una análise de documentación y cartografíla histórica, denominación tradicional de las restantes ríélas, etc, que no hay ninguna razón objetiva ni para cuestionar cuál es el nombre de la ría ni para modificarlo


3- Consello da Cultura Galega

En un informe del 2021, afirma respecto a lana aparición de él topónimo de “Ría de Ribadeo” en documentación y cartografíla histórica que se trata de una constancia que excede con mucho el uso local e invalida el argumento de que pueda tratarse de una tradición exclusiva de la orilla occidental.

Respecto a la denominación tradicional de este tipo de accidentes geográficos, las rías, se afirma que siempre complementan el nombre con el de una localidad importante — generalmente un puerto— o de una tierra, no con el de uno río. Señalando al respecto que la solución propuesta por el Principado no constata una excepción ,pues esta no se produjo históricamente de manera espontánea: es una acción de política lingüística que tiene como efecto colateral introducir una anomalía denominativa donde no la había.


4- Instituto da Lingua Galega

Recomienda la conservación del topónimo histórico Ría de Ribadeo como denominación oficial de la ría que se forma en la desembocadura del Río Eo


5- Grupo de Investigación de Análisis Territorial de lana Universidad de Santiago de Compostela

En un informe sobre esa cuestión señala lo siguiente:


  1. La forma Ría de Ribadeo tiene una amplia tradición histórica en todo tipo de documentos históricos y cartográficos. En el Atlas Maríestafo de Espala de Vicente Tofiño (1789) existe una carta de la Ría de Ribadeo con fecha de 1788. Las referencias a la Ría de Ribadeo se pueden encontrar en el Diccionario de Pascual Madoz (1849). Es necesario siñalar, igualmente, que la forma Ría de Ribadeo es la empleada en los mapas oficiales del Servicio Geográfico del Ejército y del Instituto Geográfico Nacional.


  1. Desde el punto de vista geográfico, las rías gallegas (y también las de Asturias) se conocen por el nombre del pueblo o ciudad más importante situada en sus orillas o en sus cercanías del mar, tal como recoge D. Gonzalo Anes, director de la Real Academia de Historia, en un trabajo de 2002. Todas las investigaciones geográficas que conocemos emplean este criterio. Lo correcto es Ría de Pontevedra (no Ría del Lérez), Ría de Viveiro (no del Landro) etc.


Por tanto, como geógrafos queremos indicar que, desde nuestro punto de vista, la forma correcta es la de Ría de Ribadeo.


CUARTA. El Convenio Marco para las Minorías Nacionales promovido por el Consejo de Europa y ratificado por el Estado español en 1995 señala:


Artículo 11.3-. En las regiones tradicionalmente habitadas por un número de personas pertenecientes la una minoría nacional, las Partes, se esforzarán, en el marco de su ordenamiento jurídico, incluidos en su caso, acuerdos con otros Estados, y teniendo en cuenta sus condiciones específicas, por exponer las denominaciones locales tradicionales, nombres de calles, y demás indicaciones topográficas destinadas al público también en la lengua minoritaria cuando existir demanda suficiente de estas indicaciones”.


Para clarificar lo que se entiende por minoría nacional, debemos acudir a la resolución del Parlamento Europeo sobre las normas mínimas para las minorías en la Unión Europea que (2018/2036(INI) señala en su punto 7 que si bien no existe (...) una interpretación común de quien puede ser considerado miembro de una minoría (...) la definición de «minoría nacional» se debe basar en la definición incluida en la Recomendación n.º 1201 de la Asamblea Parlamentaria del Consejo de Europa (1993) para un protocolo adicional al Convenio Europeo de Derechos Humanos sobre los derechos de las minorías, es decir, un grupo de personas de un Estado que:

residen en el territorio de ese Estado y son ciudadanos del mismo;


- mantienen de largo tiempo lazos firmes y duraderos con ese Estado;


- exhiben características distintivas étnicas, culturales, religiosas o lingüísticas;


- son suficientemente representativos, aunque en menor número que el resto de la población de ese Estado o de una región de ese Estado,


- están motivados por el interés de preservar conjuntamente aquello que constituye su identidad común, incluida su cultura, sus tradiciones, su religión o su idioma.


En este sentido es oportuno recordar que el Pacto internacional por los derechos civiles y políticos, ratificado por el Estado español el 27 de abril de 1977, dice:


Art. 27.- En los Estados en los que existan minorías étnicas, religiosas o lingüísticas, no se negará a las personas que pertenezcan a las dichas minorías el derecho que les corresponde, en común con los demás miembros de su grupo, a tener su propia vida cultural, a profesar y practicar su propia religión y a emplear su propio idioma.


Es claro que modicando, enmendando o añadiendo otras denominaciones para la Ría de Ribadeo, se estaría limitando la capacidad de la comunidad linguística gallega, de la que forman parte las poblaciones de las dos orillas del río, de nombrar los espacios de su território linguístico, que traspasa las fronteras político-administrativas.

Así, es preciso recordar que la Declaración Universal de los Derechos Lingüísticos, con el amparo de la UNESCO, refrendada por el Congreso de los Diputados en 2001, en su Sección III relativa a la onomástica indica:


Artículo 32

  1. Toda comunidad lingüística tiene derecho a hacer uso de topónimos en la lengua propia del territorio, en los usos orales y escritos, y nos ámbitos privados, públicos y oficiales.


2. Toda comunidad lingüística tiene derecho a establecer, preservar y revisar la toponimia autóctona. Y esta no puede ser suprimida, alterada o adaptada arbitrariamente, como tampoco puede ser sustituida en caso de cambios de coyunturas políticas o de otro tipo.


Artículo 33

Toda comunidad lingüística tiene derecho a autodesignarse en su lengua. Así pues, cualquier tradución la otras lenguas debe evitar las denominaciones confusas o despectivas.


QUINTA. Las tentativas de cambiar la denominación de la Ría responden solo a criterios políticos y eliminación de cualquier vestigio de galleguidad o presencia de la lengua propia del territorio, aspectos sobre los que ya alertó el Comité de expertos del Consejo de Europa para la Carta Europea de las Lenguas Regionales o Minoritarias nos sus informes de evaluación del cumplimiento de este Tratado internacional por el Estado español.

Por tanto, es el nombre gallego lo que se debe emplear para designar la ría que forma la desembocadura del Río Eo.

20220205

Manifesto da concentración pensionista de Ribadeo, sábado 20220205

    Case 50 persoas  xuntámonos nunha nova concentración a favor do público, das pensións, dos servizos. Unha vez máis, xunto con avisos diversos (como o da manifestación do próximo sábado 12) deuse lectura a un manifesto por boca de Básaro López:

Antes da concentración.

Hoxe vai ser un manifesto distinto, porque a súa principal función é tratar de convencer ás máximas persoas posibles de que acudan á manifestación do próximo sábado día 12.

Será unha manifestación a nivel nacional, que aquí, en Galicia farase en dous lugares distintos en lugar de centralizala en Santiago. Unha será en Cangas e a outra en aquí, en Ribadeo.

Penso que non debería ser moi complicado convencer a ninguén, xa que os motivos polos que estamos na rúa son coñecidos por todas e todos, neste caso concreto porque cremos que xa está ben de tomarnos o pelo co tema da subida das pensións con respecto ao IPC real, pero motivos sobran.

Para animarvos a acudir o sábado que ven e quentar un pouco o ambiente imos lembrar algunhas cousas que nos foden moito, pero que nin os medios nin os políticos teñen moito interese en abordar, e o que é peor, a xente non quere ver.

Creo que fixo dous anos xa, tivemos en Ribadeo un gran conferenciante experto no tema da Constitución Española, un veciño de Vegadeo, Miguel Presno. Despois de escoitar o que dixo sobre as Pensions, recollido na Constitución, fixo que me informase sobre o tema, aínda que hai que recoñecer que é un auténtico coñazo.

Imos ver alguns dos artigos da Constitución que se incumpren sen que case ninguén se alarme e que nos afectan moi directamente.

Nas case catro décadas que a Carta Magna leva en vigor, debateuse máis sobre o cumprimento do que di das institucións que do que dispón para os cidadáns.

Di o artigo 1: "España constitúese nun Estado social e democrático de Dereito, que propugna como valores superiores do seu ordenamento xurídico a liberdade, a xustiza, a igualdade e o pluralismo político".

A Comislón Europea, hai non moito tempo, anunciou que España é hoxe un dos países da UE con maior desigualdade de renda. A OCDE, fai tamén uns meses, certificou que España é o sétimo pais dos 33 da organización onde mais creceu a desigualdade.

Di o artigo 14: "0s españois son iguais ante a lei, sen que poida prevalecer discriminación algunha por razón de nacemento, raza, sexo, relixión, opinión ou calquera outra condición ou circunstancia persoal ou social". E sin embargo din multitude de indicadores que, a día de hoxe, a muller segue claramente discriminada respecto ao home e en multitude de campos.

Cun artigo, o 57, da propia Constitución: na sucesión ao trono, é preferido "o home á muller".

Di o artigo 16: ”Garántese a liberdade ideolóxica, relixiosa e de culto dos individuos (...) Ningunha confesión terá carácter estatal. Este mesmo Estado aconfesional, achega á Igrexa uns 11 000 millóns de euros ao ano.

Di o artigo 20 que "se recoñecen e protexen as dereitos" á liberdade de expresión ou á creación literaria e artística, entre outros. Pero din os informes de diversas entidades independentes e institucións internacionais, que eses dereitos e liberdades están en retroceso e en perigo en España por normativas como a Lei de Protección de Seguridade Cidadá (a chamada lei mordaza) ou as recentes reformas do Código penal ou da Lei de Enxuizamento Criminal.

Di o artigo 31: ”Todos contribuirán ao sostemento dos gastos públicos de acordo coa súa capacidade económica mediante un sistema tributario xusto inspirado nos principios da igualdade e progresividade que, en ningún caso, terá alcance confiscatorio”.

Incúmprese de modo sistemático: as Grandes empresas pagan porcentualmente moitos menos impostos que as medianas ou pequenas, e os ricos e as grandes fortunas moitísimos menos que as clases medias ou baixas.

Di o artigo 35: ”Todos os españois teñen o deber de traballar e o dereito ao traballo, á libre elección de profesión ou oficio, á promoción a través do traballo e a unha remuneración sufIciente para satisfacer as súas necesidades e as da súa familia....

Pero miles de fogares teñen todos os seus membros en paro, miles de persoas están inscritas como paradas nos Servizos Públicos de Emprego (e moitísimas, non cobran ningunha prestación); e a crise trouxo un fenómeno novo: traballadores con emprego, pero cunha remuneración tan insuficiente para satisfacer as súas necesidades que xa son considerados tecnicamente “pobres".

Di o artigo 47: ’Todos os españois teñen dereito a gozar dunha vivenda digna e adecuada. Os poderes públicos promoverán as condicións necesarias e establecerán as normas pertinentes para facer efectivo este dereito, regulando a utilización do chan de acordo co interese xeral para impedir a especulación”.

Moitas persoas están atrapadas en hipotecas que valen máis que as súas casas. Desfiuzamentos por centos, especulación en calquera esquina, non mais comentarios.

Di o artigo 48: "Os poderes públicos promoverán as condicións para a participación libre e eficaz da mocidade no desenvolvemento político, social. económico e cultural”. As estatísticas din, con todo, que os mozos son un dos grandes perdedores da crise: a renda mediana dos españois de 18 a 24 anos caeu un 20 %; a taxa de paro entre os mozos de ata 20 anos é do 50,5 %

Imos polo artigo 50 da Constitución Española a ver o que di: "0s poderes públicos garantirán mediante pensións adecuadas e periódicamente actualizadas a suficiencia económica aos cidadáns durante a terceira idade; así mesmo e con independencia das obrigas familiares promoverán o seu benestar mediante un sistema de servlcios sociais que atenderá aos seus problemas específicos de saúde, vivenda, cultura e de ocio.”

Pero as leis de Zapatero no 2011 e Rajoy no 2013, pegáronlle un repaso ao art. 50, que o deixaron tremendo.

Collemos este artigo 50 e levámolo da man ata o 149 que é o que fala das competencias , ¿Que poderes públicos son os competentes para garantir as pensións? 0 ESTADO.

Que quere dicir isto? Que entón as pensións non as garanten nin os cotizantes nin as garante o salario diferido que están cada mes aportando os traballadoras e traballadores. As pensións as garanta o Estado.

Logo podemos pensar sin temor a equivocarnos que o recorte das pensións non é nada distinto dos recortes en sanidade ou en educación; é un problema de distribución, e o capital corre presto alí onde hai negocio. E dende logo, nas pensións hai máis negocio que en ningún sitio. Polo tanto os que están traballando hoxe e a mocidade en xeraI teñen que convencerse de que as pensións van a ser de miseria, e van esixirlles ir aforrando todo o que poidan para ir metendo os cartos en plans de pensións privados. Aí esta o negocio e esa é a estratexia.

O problema das pensións non é un problema de cotizantes. Nin o da sanidade, nin o da educación. É un problema de reparto da riqueza, é un problema de PIB, e de como se reparte.

Para o reparto da riqueza hai tres instrumentos fundamentais. Un é o traballo, outro son os impostos i outro é a seguridade social. Entón teñen que meterlle man a todo iso porque son elementos confiscatorios a prol do capital. Dende os últimos trinta anos veñen cambiando as relacions de poder a prol do capital. A renda do traballo sempre era máis alta que a do capital, e xa levamos anos que non, que a renda do capital e máis alta que a do traballo e segue aumentando, co que segue aumentando a desigualdade. E o problema de novo é a xa tan nomeada distribución da riqueza.

O capital, como os voitres, aparecen alí onde poden rapiñar e ademais axudados con todo este aparato de propaganda co que nos bombardean por todos lados prensa, televisión, Banco Central Europeo, Banco de España, Presidente da CEOE... e tamén axudaron e moito os grandes sindicatos nacionais.

Só temos un xeito de contrarrestar esta situación. E é saíndo á rúa, manifestando un dia si e outro tamén que deixen de defender os intereses do capital, e atendan ao pobo que os votou.

Que pensen os votantes do PP ou do PSOE ou do BNG ou de Podemos ou de Marea ou de calquera outro partido, que non se deixen levar polo fanatismo, que pensen no peto, que nos están fodendo, que votemos a quen votemos temos que ser críticos e non funcionar como borregos.

É necesario, moi necesario, que o vindeiro sábado poidamos encher as rúas de Ribadeo para manifestar a nosa repulsa ante o recorte do poder adquisitivo das pensións, e lembrade que GOBERNE QUEN GOBERNE, AS PENSIONS E OS SERVIZOS PUBLICOS DEFÉNDENSE.

20211017

ASÍ ES MONDOÑEDO. José María Rodríguez Díaz (2007)

  Unha das súas entradas máis longas, para un sitio moi querido, onde pasou quizáis os mellores anos da súa vida. Unha entrada poética e ilustrativa declaración de amornun recorrido por historia e cultura. E algunha frase para a lembranza, como a que di 'e, á xente que non lle puido chegar a cultura, chegoulle a educación'.

Jueves, 29 de marzo de 2007

ASÍ ES MONDOÑEDO

Una pequeña ciudad, construida en piedra, con calles estrechas y tortuosas, bordeadas por palacios y casas antiguas, con sus escudos y portalones, sus patios y sus balcones de hierro forjado en la antigua fábrica de Sargadelos, que yace dormida a los pies del Padornelo que, como un león recostado, la protege y vigila. Una pequeña ciudad que, a través del paisaje que la rodea, de las antiguas piedras de que está hecha y hasta de la misma lluvia que moja sus calles en los largos inviernos, expresa paz y silencio. Una ciudad, como la definía Cunqueiro, de casi mil años de vida canónica, aristocrática y letrada. Una ciudad con esa belleza y ese silencio que ha inspirado a tantos poetas, músicos y escritores. Una ciudad rodeada de hermosos valles, como los de Viloalle, Masma o Couboeira, sugestivas encañadas estrechas, como las de Valiñadares o la Fervenza y altos miradores como el de Fiouco, Padornelo o Tronceda. Una ciudad con un patrimonio paisajístico inigualable como no posee ningún otro pueblo de su contorno. Una ciudad que guarda un monacal y eterno silencio desde la muerte de su Mariscal. Una ciudad creada por tantos personajes ilustres que construyeron su historia y por las gentes que viven en ella, con su cultura y su sencillez.
¿Por qué es esta ciudad distinta de otras? ¿Cuál es su secreto? La respuesta está en su historia, en las especiales circunstancias en las que se desenvolvió su trayectoria a través de los tiempos hasta la actualidad.
Ya desde el siglo XII la sede episcopal va a marcar su vida y su futuro. La importancia del mecenazgo y la cultura que imprimió la sede episcopal a la vida de la ciudad y de sus gentes fue determinante para configurar esa forma especial de ser de sus gentes. Y lo fue hasta tal punto que a la sede le debe la ciudad, incluso, su nombre, importado del cercano pueblo de San Martín, en donde estaba primeramente ubicada la sede episcopal. Desde su papel de Señores de la Ciudad toda la vida de Mondoñedo gira en torno a sus obispos que son los que marcan su ritmo religioso, político, social y cultural. A muchos de ellos, como a Muñóz y Salcedo o a Sarmiento debe Mondoñedo sus grandes estructuras monumentales. Porque de la iglesia salía no solamente la palabra de Dios, sino, también, la gramática, la filosofía, las ciencias y las artes. En una palabra, todo el acerbo cultural que la ciudad heredó. Basta pensar en la influencia que ejerció su catedral en la vida de la ciudad. Durante un largo período de su historia la catedral, verdadero corazón de la ciudad, iba a ser la única fuente de formación de que en aquel entonces se disponía, y del que otros pueblos de su entorno no disfrutaban. Allí acudía masivamente la gente en los tiempos pasados a escuchar los famosos sermones de los canónigos magistrales en las grandes solemnidades, las famosas disertaciones públicas de los opositores a las canonjías, sobre cuya maestría y destreza luego la gente discutía en la calle, las grandes interpretaciones musicales de la orquesta catedralícia o la asistencia a las aulas en donde muchos niños y jóvenes de Mondoñedo, los niños de coro, recibían una formación musical y humanística de alto nivel. Las representaciones de los autos sacramentales de nuestros clásicos de la edad media y todas las actividades culturales que se derivaban del culto catedralicio, todo ello era como una gran aula magna al alcance del pueblo que en masa allí acudía para convertir su ocio en cultura. Hasta tal punto el pueblo vivía y participaba en los avatares culturales de la catedral que en unas oposiciones celebradas en mayo de 1900 a la canonjía de magistral, circuló por la ciudad un folleto criticando el resultado de la contienda en la que le habían usurpado la plaza al opositor D. Antonio Mª Agrelo, tío del que más tarde sería cura de la parroquia de Santiago de la ciudad, D. José Mª Agrelo, que aún hoy algunos mayores recuerdan. En ese folleto se criticaba la actuación de los demás opositores con estas palabras: “¡Qué desbarajuste, qué confusión de ideas! ¡Qué significado desconocimiento de las más rudimentarias reglas de la vida logística! ¡Qué exposición de premisas! ¡Qué consecuencias de pie de banco! ¡Qué lógica más peregrina, niñas de la catequesis! ¡Fustibus est arguendum! ¡A palo limpio, debiera ahuyentarlo de allí Bertolo en persona o Ferrerías, el excusador de las Somozas… para que fuese a hacer comedias a la plaza!” Y terminaba diciendo: “¡Mientras haya mujeres bonitas en los Molinos no quedarán sin castigo los vejámenes que tomemos en serio los de Mondoñedo!” Todo esto demuestra hasta qué punto el pueblo vivía y participaba por aquellos tiempos en los avatares de la vida catedralícia y la influencia que esta ejercía en el pueblo.
La misma presencia del entonces numeroso clero catedralicio, gente selecta en lo cultural, ejerció una marcada influencia entre los mindonienses, que se prolongó aún hasta nuestros días. Exponente de esta influencia era aquella participación de los canónigos en la vida socio política de la ciudad, tan bien reflejada en la prensa local de principios del siglo pasado, como Don Fino o La Voz de Mondoñedo. Y ya en nuestros tiempos, ¿quién no recuerda las cultas y enriquecedoras tertulias que tenían lugar en los bares, en las barberías, en las boticas, en las zapaterías o en los comercios de la ciudad, convertidos espontáneamente en aulas universitarias? Eran famosas las reuniones que tenían lugar en la tienda de Bernardino Vidarte, convertida en un verdadero ateneo literario abierto a todo el mundo, en donde las jóvenes promesas de la literatura, como Cunqueiro, empezaban a hacer sus pinitos. ¿Quién no recuerda las cultas charlas del gran conversador y articulista, D. Manuel Rico, en la barbería de Dionisio, en donde se hablaba de todo, desde el libro de los “Desconxuros para sacar as eirugas das hortas” hasta los comentarios sobre las fabulaciones de Cunqueiro?. ¿O las amenas conversaciones de D. Manuel Lamas en la Librería Montero comentando con gracia y parsimonia los temas de actualidad que aparecían en los periódicos? ¿O las científicas explicaciones de D. José Cascudo, en la tienda de Castañal, sobre la vida de las abejas o sobre las setas, mientras esperaba la hora del coro? El mismo repartidor de la prensa en la ciudad era un culto canónigo de la Catedral e ilustre catedrático de latín en el seminario Y esta espontánea transmisión de cultura no era patrimonio exclusivo de los eclesiásticos, sino que había trascendido al mundo de los laicos, creando una especie de escuela de enseñanza peripatética. ¿Quién no recuerda, sino, las lecciones de historia que impartía D. Juan Mon en el Bar Central a la sombra de un café mientras el público escuchaba, callado y atento, sus largos y brillantes monólogos? ¿O las técnicas y explicaciones y discusiones que sobre música y literatura tenían lugar en la barbería de O Pallarego?
Otro factor de no menor importancia que contribuyó a impregnar de cultura a la sociedad mindoniense y conformar así la idiosincrasia de su población, y que aún perdura hasta hoy, fue la enorme influencia que tuvo el seminario conciliar de Santa Catalina.
El seminario actual no siempre fue tal como hoy lo conocemos o como era en mis tiempos de estudiante. Entonces funcionaba como un internado en el que sólo los jueves y los domingos salíamos a dar un paseo caminando por alguna de las recónditas calles de la ciudad y sin contacto alguno con la población. Pero, aunque el seminario fue siempre un centro de cultura y comunicación de nivel superior, hubo otros tiempos, muy anteriores a los que hoy recordamos, en los que la intercomunicación entre el pueblo y el seminario era mucho más profunda. Tiempos en los que los estudiantes se hospedaban en las casas particulares de la ciudad, prolongando así en ellas la vida cultural del seminario, mientras que otros muchos jóvenes de la ciudad cursaban sus estudios en el seminario enriqueciendo con su adquirida cultura en ambiente social de la ciudad. Todo ello sin contar con el ilustre claustro de profesores, élite intelectual de Mondoñedo, muchos de los cuales compartían su vida en estrecho contacto con el pueblo, integrándose en el como personajes ilustres y hasta anecdóticos, algunas veces. Una intercomunicación tan profunda que hacía que la vida cultural del seminario trascendiera al ámbito de la población mindoniense, irradiando inteligencia y cultura y que aún hoy se palpa en el ambiente de la ciudad. Sólo así se explica la existencia de esa pléyade de poetas y escritores, casi todos ellos vinculados al seminario, en cuyas aulas adquirieron su formación humanística a través del estudio de los clásicos latinos, guiados por sabios maestros latinistas, como D. Francisco Fanego. Por eso, cuando en mis conversaciones por el mundo adelante quería yo reflejar las cualidades que diferencian a la gente de Mondoñedo de la de otros pueblos, lo hacía diciendo que en Mondoñedo era normal encontrarse con un molinero que era poeta, un zapatero escritor o un barbero compositor. Tal era el nivel cultural y la idiosincrasia de este pueblo. Humanismo y cultura del mundo clásico que se hicieron presentes en esta comunidad a través del seminario, a través de la iglesia. Una perfecta simbiosis en la que la ciudad puso el corazón y la iglesia la inteligencia. Y a la gente a la que no pudo llegar la cultura, llegó la educación, siempre presente en el ambiente de la ciudad y que es el sello distintivo que hoy hace que Mondoñedo sea diferente de otros pueblos.
Cabe, también, recordar la influencia y el calado cultural que imprimió a Mondoñedo la presencia de las órdenes religiosas que vivían entonces en la ciudad. Los franciscanos primero, y después los pasionistas. Su influencia en la cultura de la ciudad no fue de menor calado. Con sus sermones y sus novenas, con su ministerio y su trato personal con la gente, supieron dejar su impronta cultural en la ciudad.
Recordar a esa pléyade de afamados poetas, literatos, artistas y músicos que florecieron entre sus gentes y recrearse en su ilustre pasado y en el esplendor que tuvo esta ciudad es importante para sus actuales vecinos. Y lo es para que tomen conciencia de sus valores y abandonen ciertos complejos para encauzar el futuro con ilusión y recuperar el papel que jugó en tiempos pasados. El Diccionario Geográfico Universal de Montpalau, publicado en el año 1783 – y lo cito como afirmación de lo que digo – nos dice que esta ciudad, situada sobre los ríos Sisto, Pelourín y Ruzos, tiene una Iglesia Catedral, un convento de frailes, otro de monjas, dos hospitales y un seminario. Y contiene, dice, 5100 vecinos. Y 5100 vecinos en esas fechas era mucha gente, si la comparamos con otras ciudades y pueblos de aquella época.
Pero hay otra faceta muy importante de Mondoñedo que quiero subrayar por su importancia y singularidad. Me refiero al carácter acogedor de sus gentes y a su sello de hidalguía. ¿Qué tiene de encanto y de misterio esta ciudad que - y lo se por experiencia - tan bien sabe seducir a los forasteros que se acercan a ella?
Se dice de los forasteros que, por una u otra razón, vienen destinados a esta ciudad, que lloran dos veces. Una de pena al llegar, por la sensación aparente del ambiente aburrido que se percibe en sus calles, y otra al marchar, por la pena de tener que abandonarla, recordando los momentos felices en ella vividos. Y los que se ven forzados a abandonarla siempre recuerdan con cariño y mucha nostalgia los días vividos entre el calor de sus gentes.
Y este es el Mondoñedo que yo he conocido en los tiempos que allí he vivido y que aún hoy sigue ahí como testimonio de lo que digo. Con sus calles tranquilas, su vida familiar compartida entre todos los vecinos que, como una gran familia viven y participan de los problemas de todos. Una ciudad en la que parece que el tiempo no pasa. Una ciudad en la que nadie es forastero.
Pero el brillante pasado de Mondoñedo no puede quedarse sólo en historia. Ha de ser un aliciente para despertar en los mindonienses de hoy las ansias de superación necesarias para encontrar el camino hacia un nuevo futuro prometedor. La corriente efímera del turismo actual es una fuente de riqueza muy apreciable, pero sólo con eso seguiría la ciudad languideciendo. La recuperación de la artesanía de tiempos pasados, la producción y elaboración de productos ecológicos para los que dispone de una huerta privilegiada pueden ser los nuevos caminos para que sus gentes puedan volver a vivir con prosperidad y en sus calles vuelva a sonar el bullicio de sus niños jugando y la música de sus rondallas vuelva a oírse alegre en sus calles en las noches de verano apacibles. Mis votos por el futuro de Mondoñedo.-

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

 Comentarios (1)

 • Fecha: Sábado, 31 de marzo de 2007

• Hora: 13:16 

Autor: agremon 

Está ben iso de acudir á existencia de nenas bonitas en Mondoñedo en relación coas disputas de signo relixoso. Unha lembranza para a Semana Santa ou a relixión moxigata e de mercaderes, algo que da que pensar sobre as ideas en relixión e a posta en practica.