Ampliando a vía verde do ferrocarril mineiro

Alcaldes en acto protocolario

Onte un grupo numeroso de xente reuniuse para recorrer a ruta do ferrocarril. Que cambiou en relación a outras veces? A convocatoria, feita polo grupo Albións de A Pontenova, foi a correspondente á décima edición das andainas anuais que organiza o grupo. Ben organizada, como soen, era a primeira vez que a marcha comezaba fóra do concello de A Pontenova. Pero ese era un detalle circunstancial...

Placa altimétrica no concello de Ribadeo

A primeira diferencia era cuantitativa. Non dispoño de cifras exactas, pero polos autobuses na saída, puxémonos a camiñar non menos de 250 persoas, o que marca un fito para a vía verde do ferrocarril.

taxea orixinal

A segunda, reivindicativa. O grupo organizador quixo facer da décima edición da andainas un chamamento a retomar un proxecto do que hai dez anos, en 2007, asegurouse que estaba non só aprobado, senón dotado para ser levado a cabo. Un proxecto que, como o ferrocarril mineiro inicial, estaba chamado a influír sobre o desenvolvemento de toda a zona, e que, dez anos despois, só ten desenvolto o que tiña daquela: o tramo Santiso de Abres - A Pontenova, e este último como estrada asfaltada, se ben de último nivel. Por iso se comezou a camiñar en Ría de Abres, abrindo un tramo de máis de 4 km que estaba a camiño, pero en mal estado para ser recorrido, sen sinalizar, etc. Para empalmar co tramo recuperado, houbo que facer case 2,5 km por estrada... Así chegouse ós 18 km de ruta, dende os 11 que constitúen a vía verde actual.

Unha vista en Saldoiriña

A terceira, que nun acto protocolario, logrouse xuntar ós catro alcaldes e alcaldesas galegos e asturiana (A Pontenova, Santiso, Trabada e Ribadeo, os catro concello polo que transcorría o trazado), de tres partidos políticos diferentes, como apoio á petición. Coincidindo ademáis que o alcalde de A Pontenova é na actualidade presidente de Deputación Provincial. Protoclario, pero a súa presenza ó fin da unha imaxe política para o relanzamento dunha ilusión. E protocolario, porque o único concello que moveu ficha, non para apoiar o acto, senón para apoiar a vía, foi o de Trabada, limpando, ampliando, aplanando o novo tramo de camiño usado. Tramo que, por certo, ten cousa de 1 km paralelo pero non coincidente co trazado orixinal, por cousa de propiedade de terras.
Irá a iniciativa adiante? Recomeza con bó pé, pero tras ver o que pasou arredor de 2007, todo o mundo é consciente  de que o camiño non vai ser doado. E de que vai facer falta algo máis que sacarse unha foto.

Placa altimétrica no concello de A Pontenova

Complementado a nova desta mañá sobre a marcha reivindicativa do ferrocarril mineiro

Complementado a nova desta mañá sobre a marcha reivindicativa do ferrocarril mineiro, deixo dous apuntes dun blog que aínda segue a funcionar, mesmo cando está destinado a desaparecer en non moito tempo:

http://prensa-ribadeo.blogspot.com.es/2008/09/20080816-sobre-rota-do-tren-mineiro.html

20080816 sobre a rota do tren mineiro

COSTAS DESTINA 150.000 EUROS Á REDACCIÓN DO PROXECTO PARA A RECUPERACIÓN DA RUTA DO TREN MINEIRO ENTRE RIBADEO E TRABADA. O ALCALDE AMOSÁSE SATISFEITO POR ESTE ANUNCIO.
Ribadeo, 16 de setembro de 2008. O alcalde de Ribadeo, Fernando Suárez, informou onte no pleno aos membros da Corporación Municipal, do compromiso de Costas para proceder á recuperación da ruta do tren mineiro entre Ribadeo e Trabada "xa que xa ten aprobado un orzamento de preto de 150.000 para a redacción do proxecto. Trátase dunha ruta magnífica e será unha das mellores sendas verdes de todo o estado".
O rexedor lembra que esa ruta "estivo en funcionamento desde o ano 1905 ata o 1964 e desde entón, sobre todo nos tramos de Ribadeo… hai algúns que son públicos e outros non. A intención do Ministerio de Medio Ambiente é facer ese proxecto expropiando os terreos que faga falla para darlle continuidade e poder empatar estes tramos que faltan entre Ribadeo e Trabada cos que xa están feitos en San Tirso de Abres e A Pontenova". Fernando Suárez engade que "falamos dunha realidade en non moito tempo. Desde o punto de vista turístico será posible que alguén que queira ir camiñando ou en bicicleta entre Ribadeo e A Pontenova o poida facer a través dunha paisaxe maravillosa ás beiras da ría de Ribadeo e despois subindo ás beiras do río Eo. É algo que nos colma de satisfacción e que amosa a sensibilidade dos responsables de Costas con esta ruta que une dúas comunidades: Galicia e Asturias".
Galescola
No pleno de onte, aprobóuse cos votos a favor do BNG, PSOE e UPRI e os votos en contra do PP, a ratificación definitiva do acordó de cesión dunha parcela municipal á Xunta para a construcción dunha galescola para nenos de 0 a 3 anos. Fernando Suárez explica que "pasou o período de exposición pública e non houbo alegacións e agora só resta que se adxudique o proxecto e as obras agardamos que se inicien en breve, si é posible a principios de 2009, para que Ribadeo non só poida manter a escola infantil que xa está a funcionar desde hai tempo, senón que contará con outra que cubrirá a demanda de prazas existente na actualidade".
http://prensa-ribadeo.blogspot.com.es/2008/10/20081023-estradas-n640-e-n642.html

20081023 Estradas N640 e N642

FOMENTO ESTÁ A REDACTAR OS PROXECTOS PARA MELLORAR O FIRME NAS ESTRADAS N-640 E N-642 ENTRE PORTO E A PONTENOVA E ENTRE PORTO E RIBADEO. ASÍ LLO CONFIRMARON NAS ÚLTIMAS HORAS AO ALCALDE, FERNANDO SUÁREZ.
Ribadeo, 23 de outubro de 2008. O alcalde de Ribadeo, Fernando Suárez, recibiu nas últimas horas un escrito da Demarcación de Estradas do Estado en Lugo, no que lle aseguran que "a Unidade de Estradas está a redactar dous proxectos de mellora do firme: un afecta á N-640 no tramo entre Porto e A Pontenova e o outro á N-642 no treito entre Porto e Ribadeo".
O rexedor asegura que "como alcalde de Ribadeo sempre estiven preocupado pola situación destes viais que debo decir que non é nova. A situación degradada destes tramos de estrada está así desde hai tempo, non é algo que se degradara nos últimos tres ou catro meses, senón que ven desde moito atrás". Fernando Suárez explica que "xa tiñamos iniciado conversas no seu momento coa Demarcación de Estradas en Lugo que pertence ao Ministerio de Fomento e ao non daren resultado contactei persoalmente co xefe da Unidade, Narciso González Florido e lle pedin que o que a min me decía verbalmente o enviase por escrito para que conste a intención do Ministerio do Fomento que di que agora están redactando uns proxectos de mellora do firme que vai de Ribadeo a Porto e de Porto á Pontenova. Polo menos esa é a zona que lle decíamos que ten un estado moi lamentable e que cando chove ou cando fai mal tempo se intensifican os accidentes de tráfico".
O alcalde confía en que "agora estes proxectos se liciten enseguida e se proceda a executalos canto antes. Él tamén é receptivo a esta mensaxe que lle mandamos desde Ribadeo e que ademáis por outra banda tanta polémica estivo a dar nos últimos meses a nivel político, pero confiamos en que Fomento se poña as pilas, acabe de redactar estes proxectos que nos argumentan que están facendo e que os liciten dunha vez".

Sobre a S. Silvestre 2011

Deixo abaixo a relación de postos e premios da S. Silvestre (maiores), collida da páxina oficial:
Ligazón á nota do blog da S. Silvestre 2010 (con perfil)
S. Silvestre 2009
S. Silvestre 2008
Lista 2011:
Posto Dorsal Nome Categoría/Muller PostoCategoría Tempo_Oficial Ritmo/Km Licenza Clube Localidade
1 173 JUAN PENA HOLGUIN   SNM- 1 14:52:00 03:01:00   CORUÑA CIMANS LUGO
2 25 JACOBO ROFDRIGUEZ MIRAGAYA   SNM- 2 15:28:00 03:08:00   MADRID-MAPOMA CLUB DE ATLETISMO RIBADEO
3 2 JOSE MANUEL GONZALEZ CASTRILLON   SNM- 3 15:47:00 03:12:00   ATLETISMO OCCIDENTE-NAVIA RIBADEO
4 21 NOEL FERNÁNDEZ MARCOS   SNM- 4 16:02:00 03:15:00 20811 CLUB MARINEDA ATLETICO OLEIROS
5 155 DELIO VAL VILLARINO   SNM- 5 16:23:00 03:20:00   ATLETISMO A GÁNDARA MONFORTE BARREIROS
6 101 JOSE MANUEL GONZALEZ IGLESIAS   SNM- 6 16:27:00 03:20:00     CULLEREDO
7 3 JESUS ANTONIO LÓPEZ LÓPEZ   SNM- 7 16:32:00 03:21:00   ATLETISMO OCCIDENTE-NAVIA CASTROPOL
8 175 JOSE BERNARDO GINZO VEIGA   SNM- 8 16:37:00 03:22:00   OURENSE AT. ACADEMIA POSTAL RIBADEO
9 8 LUIS ALBERTO LLANDERROZOS FERNANDEZ   SNM- 9 16:45:00 03:24:00   C.C. EO-RIBADEO FIGUERAS
10 154 RUBEN DE VICENTE PRADA   SNM- 10 16:46:00 03:24:00   ATLETISMO A GÁNDARA MONFORTE MONFORTE DE LEMOS
11 183 ANTONIO JÓSÉ FERNÁNDEZ VIJANDE   VTAM- 1 16:58:00 03:26:00     VEGADEO
12 9 PABLO TRABADELO VILABRILLE   SNM- 11 17:03:00 03:28:00   C.C. EO-RIBADEO VEGADEO
13 128 NICOLÁS CENTENO GONZÁLEZ   JNM- 1 17:20:00 03:31:00     VEGADEO
14 178 CONSTANTIN DRAGOMIR   SNM- 12 17:22:00 03:31:00   SOCIEDADE DEPORTIVA ALBIONS A PONTENOVA
15 152 EREA RODRIGUEZ PUENTE F- 1 SNF- 1 17:24:00 03:32:00   AD MARATHON A PONTENOVA
16 22 IVO MASEDA DORADO   CDTM- 1 17:28:00 03:33:00   FRANCISCANOS LUGO LUGO
17 7 MARIO OROSA PEREZ   SNM- 13 17:33:00 03:34:00   C.C. EO-RIBADEO RIBADEO
18 24 ADRIAN BEN MONTENEGRO   INFM- 1 17:46:00 03:36:00   LUCUS CAIXA RURAL VIVEIRO
19 99 ANGEL LOPEZ GARCIA   SNM- 14 17:51:00 03:37:00     BARREIROS
20 124 ÁLVARO GARCÍA FERNÁNDEZ   SNM- 15 17:58:00 03:39:00     PIANTÓN
21 123 MIGUEL DEL JESUS YAÑEZ   SNM- 16 18:00:00 03:39:00     BARREIROS
22 156 DAVID PEREZ GARCIA   JNM- 2 18:03:00 03:40:00   ATLETISMO A GÁNDARA MONFORTE PIÑEIRA (MONFORTE DE LEMOS)
23 28 IVAN VIGIL PEREZ   SNM- 17 18:18:00 03:43:00   PEÑA GUARA EL FRANCO
24 5 JOSE JOAQUIN RODRIGUEZ VILLAMIL   VTAM- 2 18:26:00 03:44:00   C.C. EO-RIBADEO VEGADEO
25 105 JOSE ANGEL GARCIA POSADA   SNM- 18 18:29:00 03:45:00     RIBADEO
26 96 ISIDRO MASEDA VARELA   SNM- 19 18:32:00 03:46:00     RIBADEO
27 126 BRUNO BOUZA GARCÍA   SNM- 20 18:32:00 03:46:00     VEGADEO
28 181 CATALIN DRAGOMIR   JNM- 3 18:37:00 03:47:00   SOCIEDADE DEPORTIVA ALBIONS A PONTENOVA
29 37 LUIS MIGUEL RIVAS LOZANO   SNM- 21 18:37:00 03:47:00   SOCIEDADE DEPORTIVA ALBIONS A PONTENOVA
30 159 XIL RODRÍGUEZ GIL   VTAM- 3 18:48:00 03:49:00   C.D.EGOVARROS-VIVEIRO O MILLADOIRO - AMES
31 92 FERNANDO BLANCO SALAZAR   SNM- 22 18:50:00 03:49:00     AVILÉS
32 125 JAVIER FERNANDEZ DIAZ   SNM- 23 18:51:00 03:49:00     RIBADEO
33 106 DAVID PEDROSA PÉREZ   SNM- 24 18:53:00 03:50:00     GIJÓN
34 11 DIEGO BOUZA PADIN   SNM- 25 18:57:00 03:51:00   CC FERROL VALDOVIÑO
35 102 FELIX CAMPON GARCIA   SNM- 26 18:57:00 03:51:00     GIJON
36 157 IVAN ARMESTO FERNANDEZ   JNM- 4 19:00:00 03:51:00   ATLETISMO A GÁNDARA MONFORTE SOBER
37 93 JUAN ANTONIO EDROSA SANJULIAN   SNM- 27 19:01:00 03:51:00     VEGADEO
38 165 MIGUEL ANGEL VIDAL REIGOSA   SNM- 28 19:03:00 03:52:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
39 140 DANIEL BARATA PEREZ   SNM- 29 19:04:00 03:52:00     RIBADEO
40 79 JORGE VILLAMIL CABO   SNM- 30 19:06:00 03:53:00     CASTROPOL
41 85 JOSE MANUEL ALVAREZ PRIETO   SNM- 31 19:08:00 03:53:00     SAN ANDRES DEL RABANEDO
42 83 MELQUIADES MARTINEZ LOPEZ   SNM- 32 19:11:00 03:54:00     CASTROPOL
43 90 JOSE MANUEL SEIVANE NAVIA   SNM- 33 19:21:00 03:56:00     LOURENZA
44 81 FRANCISCO JAVIER LLANDERROZOS FERNANDEZ   SNM- 34 19:25:00 03:56:00     ESPAÑA
45 97 RAFAEL CRECENTE GONZÁLEZ   SNM- 35 19:28:00 03:57:00     OVIEDO
46 186 EUSEBIA MALDONADO F- 2 SNF- 2 19:32:00 03:58:00     A CORUÑA
47 167 PEDRO FERNÁNDEZ VILLAMIL   VTAM- 4 19:35:00 03:58:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
48 50 SANTIAGO FERNANDEZ FERNANDEZ   VTBM- 1 19:36:00 03:59:00     CASTELLON
49 72 MANUEL ARIAS AMOR   VTAM- 5 19:42:00 04:00:00     RIBADEO
50 118 AGUSTIN LOPEZ DEL RIO   SNM- 36 19:45:00 04:00:00     RIBADEO
51 180 LUIS MANUEL GRAÑA GONZALEZ   SNM- 37 19:47:00 04:01:00   SOCIEDADE DEPORTIVA ALBIONS RIBADEO
52 150 ANGEL ANTONIO ARES FERNÁNDEZ   SNM- 38 19:50:00 04:01:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
53 107 AMADOR PUMARIÑO PÉREZ   SNM- 39 19:51:00 04:02:00     SANTIAGO DE COMPOSTELA
54 117 ARTURO IGLESIAS PULPEIRO   SNM- 40 19:51:00 04:02:00     RIBADEO
55 29 DANIEL CASTRO GARCIA   CDTM- 2 19:52:00 04:02:00   SD RIBADEO RIBADEO
56 168 MARIANO CARRERO MOURE   VTAM- 6 19:58:00 04:03:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
57 116 ANTON LOPEZ DE PRADA ENCINAR   SNM- 41 20:05:00 04:04:00     RIBADEO
58 39 ANTONIO FRAGA FERNANDEZ   VTAM- 7 20:06:00 04:05:00     FOZ
59 182 JOSE MANUEL DOPICO SOTO   VTBM- 2 20:13:00 04:06:00     NEDA
60 32 AITOR GARCIA DOMINGUEZ   INFM- 2 20:16:00 04:07:00   SD RIBADEO RIBADEO
61 61 JAVIER AMOR VIDAL   VTAM- 8 20:18:00 04:07:00     RIBADEO
62 59 J ARMANDO URAIN SIERRA   VTAM- 9 20:22:00 04:08:00     RIBADEO
63 64 PEDRO JOSE FERNANDEZ CASTRO   VTAM- 10 20:23:00 04:08:00     VEGADEO
64 127 BRUNO FERNÁNDEZ ESPINA   JNM- 5 20:23:00 04:08:00     VEGADEO
65 55 GREGORIO LLANA SUAREZ   VTAM- 11 20:27:00 04:09:00     GIJON
66 120 RUBEN RAMOS SOTO   SNM- 42 20:28:00 04:09:00     SAN MIGUEL DE REINANTE
67 95 DAVID CORNIDE RIVAS   SNM- 43 20:39:00 04:11:00     MONDOÑEDO
68 139 FRANCISCO JAVIER ROBLES PAGAN   SNM- 44 20:39:00 04:11:00     MONDOÑEDO
69 51 JUAN JOSE REGO GONZALEZ   VTBM- 3 20:42:00 04:12:00     FOZ
70 103 PABLO REGO IRAVEDRA   SNM- 45 20:44:00 04:12:00     FOZ
71 134 FRACISCO JOSE MUIÑA DIAZ   SNM- 46 20:49:00 04:13:00     RIBADEO
72 174 SANTIAGO FERNANDEZ-NORIEGA FERNANDEZ   VTAM- 12 20:51:00 04:14:00   FURAFOLLAS LUGO
73 27 XESUS DIAZ BLANCO   VTAM- 13 20:53:00 04:14:00   PEÑA BARCELONISTA SAN MIGUEL SAN MIGUEL
74 80 ANA MARTINEZ CONCHESO F- 3 SNF- 3 21:33:00 04:22:00     OVIEDO
75 30 UXIO GRAÑA CORRAL   CDTM- 3 21:41:00 04:24:00   SD RIBADEO RIBADEO
76 6 JAVIER FERNANDEZ CASTRO   SNM- 47 21:49:00 04:25:00   C.C. EO-RIBADEO RIBADEO
77 161 ANA MARÍA FERRADÁS BARRERA F- 4 VTAF- 1 21:53:00 04:26:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
78 34 DANIEL GONZALEZ TOBARES   INFM- 3 21:56:00 04:27:00   SD RIBADEO RIBADEO
79 40 JUAN MANUEL PAINO MOLSALVE   VTAM- 14 22:01:00 04:28:00     FOZ
80 33 DANIEL MARTINEZ ARES   INFM- 4 22:06:00 04:29:00   SD RIBADEO RIBADEO
81 49 JOSE MARIA ALONSO CANGAS   VTBM- 4 22:07:00 04:29:00     LUARCA
82 100 RAFAEL FERNANDEZ GARCIA   SNM- 48 22:24:00 04:33:00     MADRID
83 52 AVELINO FERNÁNDEZ FERNÁNDEZ   VTBM- 5 22:29:00 04:33:00     VEGADEO
84 42 JULIO FELGUEROSO VIEJO   VTAM- 15 22:40:00 04:36:00     GIJON
85 160 JOSE CARLOS DIAZ BLANCO   VTAM- 16 22:50:00 04:38:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
86 144 MANUEL FERNANDEZ ALVAREZ   SNM- 49 22:51:00 04:38:00   ATLETISMO RIBADEO FOZ
87 122 ROMAN REGO LOPEZ   SNM- 50 23:07:00 04:41:00     CANGAS DEFOZ
88 91 XOSÉ LUÍS VARELA IRIMIA   SNM- 51 23:13:00 04:42:00     MONDOÑEDO
89 98 ROCIO JARAMILLO PERDIGON F- 5 SNF- 4 23:29:00 04:46:00     CASTROPOL
90 76 ISABEL MUÑOZ RODRIGUEZ F- 6 SNF- 5 23:33:00 04:47:00     FOZ
91 115 BORIS A. APARICIO GUTIERREZ   SNM- 52 23:47:00 04:49:00     RIBADEO
92 4 MARCELINO LÓPEZ TOSAR   VTAM- 17 23:50:00 04:50:00   C.C. EO-RIBADEO RIBADEO
93 163 JOSE LOPEZ GAVIN   SNM- 53 23:51:00 04:50:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO TRABADA
94 46 JOSE GERARDO MACHADO REGO   VTBM- 6 23:51:00 04:50:00     RIBADEO
95 131 GONZALO CHAPERO GARCÍA   INFM- 5 23:57:00 04:51:00     RIBADEO
96 18 CARMEN LOPEZ DINIZ F- 7 INFF- 1 23:57:00 04:51:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
97 132 MIGUEL VÁZQUEZ GARCÍA   INFM- 6 23:57:00 04:51:00     SANTE, TRABADA
98 88 JUAN ANTONIO GARCIA SUAREZ   SNM- 54 23:58:00 04:52:00     FIGUERAS
99 69 JOSÉ BENITO GARCÍA FERNÁNDEZ   VTAM- 18 23:58:00 04:52:00     RIBADEO
100 17 HELENA DARRIBA LINDIN F- 8 CDTF- 1 23:59:00 04:52:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
101 78 JOSE MANUEL LOMBARDERO GONZALEZ   SNM- 55 24:00:00 04:52:00     RIBADEO
102 133 MARTIN NAVARRO BASANTA   INFM- 7 24:05:00 04:53:00     MADRID
103 66 FERNANDO QUINTANA SUÁREZ   VTAM- 19 24:07:00 04:53:00     FERROL
104 36 JOSE RAMON LARREA MOURELLE   SNM- 56 24:08:00 04:54:00   SOCIEDADE DEPORTIVA ALBIONS A PONTENOVA
105 74 BOSCO CÁRDENAS   VTAM- 20 24:08:00 04:54:00     LAS ROZAS
106 179 MANUEL VALCÁRCEL LASTRA   VTBM- 7 24:08:00 04:54:00   SOCIEDADE DEPORTIVA ALBIONS A PONTENOVA
107 86 JUAN ANTONIO IRIARTE LOPEZ   SNM- 57 24:18:00 04:56:00     RIBADEO
108 94 MIGUEL BALSA LOMBARDERO   SNM- 58 24:19:00 04:56:00     RIBADEO
109 129 DAVID VAZQUEZ GARCÍA   JNM- 6 24:20:00 04:56:00     SANTE, TRABADA
110 172 JOSE ANTONIO FREIJE LOPEZ   VTAM- 21 24:48:00 05:02:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
111 26 MANUEL ROBLES CABANILLAS   VTBM- 8 24:48:00 05:02:00   MARATON CARTAGENA MONDOÑEDO
112 169 ANDREIA DE PAULA LEONARDO MARTINELLO F- 9 SNF- 6 25:21:00 05:08:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
113 71 EDUARDO VERDEAL   VTAM- 22 25:24:00 05:09:00     MADRID
114 77 IRENE PRIETO JUNQUERA F- 10 SNF- 7 25:25:00 05:09:00     GIJON
115 35 SIMON HORTAL FERNANDEZ   INFM- 8 25:26:00 05:09:00   SD RIBADEO RIBADEO
116 19 IAGO FREIJE MARIÑO   INFM- 9 25:27:00 05:10:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
117 47 VICTOR RODRIGUEZ NARBONA   VTBM- 9 25:30:00 05:10:00     MADRID
118 43 PABLO LOPEZ ITURRALDE   CDTM- 4 25:49:00 05:14:00     OVIEDO
119 138 FERNANDO SUAREZ BARCIA   SNM- 59 25:54:00 05:15:00     RIBADEO
120 12 LUIS CESAR MENENDEZ ARBESU   VTBM- 10 25:54:00 05:15:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
121 142 CARMEN MARTIN GARRIDO F- 11 VTAF- 2 26:02:00 05:17:00     MEDINA DEL CAMPO
122 136 CAMPO LOPEZ-BRAÑA FREIJE F- 12 VTAF- 3 26:08:00 05:18:00     RIBADEO
123 45 DANIEL RODRIGUEZ SAAVEDRA   VTBM- 11 26:31:00 05:23:00     RIBADEO
124 54 RAMIRO RODRIGUEZ GARZA   VTBM- 12 26:40:00 05:24:00     RIBADEO
125 68 DOLORES MARÍA NEIRA FERNANDEZ F- 13 VTAF- 4 26:48:00 05:26:00     SANTIAGO DE COMPOSTELA
126 62 ANA FLOR FERRERAS GIGANTO F- 14 VTAF- 5 27:00:00 05:28:00     GIJÓN
127 70 MARIA IBERIA BALSEIRO GARCÍA F- 15 VTAF- 6 27:03:00 05:29:00     CACHEIRAS - TEO
128 65 INMACULADA FERNANDEZ SANTAMARINA F- 16 VTAF- 7 27:20:00 05:33:00    
129 63 ANA JUANA BURUNDARENA ALTAFRAGA F- 17 VTAF- 8 27:48:00 05:38:00     FOZ
130 75 MANOLO PARGA GAMALLO   SNM- 60 28:04:00 05:42:00     RIBADEO
131 84 VICTOR GARCIA DURRIF   SNM- 61 28:04:00 05:42:00     RIBADEO
132 112 JAIME PEREZ FERNANDEZ   SNM- 62 28:11:00 05:43:00     RIBADEO
133 111 PABLO RODRIGUEZ GARCIA   SNM- 63 28:15:00 05:44:00     RIBADEO
134 108 ANTONIO MARTINEZ FERNÁNDEZ   SNM- 64 28:25:00 05:46:00     RIBADEO
135 23 RAFAEL GARCÍA GRINDA   VTBM- 13 29:14:00 05:56:00   GRASIAS OVIEDO
136 53 IRENE GONZALEZ-GALATEA GUTIERREZ F- 18 VTAF- 9 29:14:00 05:56:00     OVIEDO
137 143 AGUSTIN COLETES BLANCO   VTBM- 14 29:25:00 05:58:00     GIJON
138 73 JOSE RAMON FERNANDEZ GARCIA   VTAM- 23 29:32:00 05:59:00     RIBADEO
139 56 AURORA LOPEZ RODIL F- 19 VTAF- 10 29:38:00 06:00:00     RIBADEO
140 41 JOSE ANGEL MARTINEZ OTERO   VTAM- 24 29:53:00 06:03:00     RIBADEO
141 104 DEMELSA VAL VILLARINO F- 20 SNF- 8 30:04:00 06:06:00     RIBADEO
142 58 ROSA LOPEZ EXPOSITO F- 21 VTAF- 11 30:07:00 06:06:00     CANGAS DEFOZ
143 44 JUAN LOPEZ ITURRALDE   INFM- 10 30:15:00 06:08:00     OVIEDO
144 60 CESAR LOPEZ FERNANDEZ   VTAM- 25 30:15:00 06:08:00     OVIEDO
145 110 BEGOÑA MACHADO PRIETO F- 22 SNF- 9 30:34:00 06:12:00     RIBADEO
146 170 MANUEL CASTRO BALSA   VTAM- 26 30:34:00 06:12:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO
147 109 LAURA SIXTO MORÁN F- 23 SNF- 10 30:49:00 06:15:00     RIBADEO
148 162 MARÍA M. MEILÁN GALLEGO F- 24 SNF- 11 30:49:00 06:15:00   CLUB ATLETISMO RIBADEO RIBADEO

Un paseo lembrando o ferrocarril mineiro

Mentras se van desenvolvendo outros actos de #AChocolateira, o domingo foi a andanza pola vía verde do ferrocarril mineiro, o tramo recuperado para o desfrute entre Santiso de Abres e A Pontenova.
É unha ruta que teño feito moitas veces, a pé e en bicicleta, mais esta vez tivo aspectos diferenciais.

Comezando a ruta, por A World to Travel

Chega o autobús á saída había máis xente que chegou por outros medios que a que ía no autobús. De feito, o espazo esgotouse varios días antes, aínda que non abondos como para calcular que se enchería relativamente outro autobús. Alí estaba a alcaldesa de Santiso, Goretti Quintana (PP) repartindo ela soa, folletos turísticos da ruta e do concello. Durante perto dunha hora, co seu chaleco reflectante... non é a imaxe típica dun alcalde do PP, ao menos para algunha xente. No autobús, varias concelleiras do equipo de goberno de Ribadeo (BNG), e ó chegar, Darío Campos (alcalde de A Pontenova) e Mayra García (Trabada), ambos do PSOE.
Houbo quen chegou tarde á saída, mais ninguén se quedou rezagado, mesmo familias con nenos en carriño. quizais algo de influenza tívoa o chocolate de Moreno á chegada, cociñado por voluntarios, igual que o resto da organización, sumándose á xente de A Chocolateira familiares e amigos, xente do club Albións ou protección civil de A Pontenova para que todo funcionase. E funcionou. A foto de A World to Travel que trataba de aglutinar a tódolos participantes, pero que non chegou a facelo porque unha carpa ocupaba a meirande parte da praza dos fornos a máis da xente que xa marchara amosa preto de 100 participantes duns 130-140 estimados (a que se amosa está alixeirada de peso para a súa carga máis rápida).

No medio, a charla podía descobrir ós viandantes que Santiso estivo a piques de ter unha fábrica de óptica e por que non a tivo, ou abandoar uns metros o camiño para observar unha escala de salmóns, a mais, por suposto, de observar a variedade de vexetación, descobrer os nichos dos túneles e o seu uso, distinguir entre as centrais do río, as diferenzas entre os tramos afectados por unha presa e os que non... ou moitas outras cousas, do ferrocarril e da súa proximidade.

Un 'bo home' para o conflito de Conforto e algún comentario

Unha vez máis, corto e pego dende o blog de José María Rodríguez Díaz un artigo. Desta vai sobre actuación da igrexa (que non de relixión), e pódese acceder dende a ligazón do título embaixo.

Hoxe mesmo aparece no xornal unha continuación deste culebrón socioeclesial próximo a Ribadeo. Coido que para quen non esteña ó tanto é necesaria unha pequena introdución, aínda que sexa algo deslavazada, e algún comentario. 

A cousa remóntase ó ambiente enrarecido que deixou na zona rural a desaparición de diverso patrimonio do que dispoñían algunhas iglesias, a man dun cura peculiar que, vido de Valencia dunha familia pudiente, manexaba coche potente e facía ostentación da súa orixe e relacións no tempo que estivo por estas terras, afincado en Ribadeo, na casa veciña do Convento de Santa clara. A cousa segue no xulgado na actualidade. Nestas, outro cura da zona, que tamén pasou por Ribadeo, enfróntase en Conforto, A Pontenova, a un caso con movemento de figuras relixiosas polo medio. Inmediatamente a desconfianza dos veciños provoca un enfrontamento, e a xestión do enfrontamento, o conflito. Conflito que salta dunha parroquia a toda a Pontenova e a administración de tódalas parroquias que leva este cura, nun momento no que a escaseza de oferta de curas fai necesario que prodiguen a súa presencia en varias -abondas- parroquias para atender o culto relixioso (baixo o meu entender, máis que ós fieis). En ámbolos dous casos a actuación dos superiores eclesiásticos entendo que é cuestionable, e a iso se dirixe o artigo de José Mª.

De calquera xeito, e ó meu entender, máis aló do propio conflito limitado a este par de casos, está tanto a mentalidade da igrexa en relación á xente como da xente en relación á igrexa. Séxase ou non relixioso, entendo que se hoxe Xesús levantara a cabeza sería para xusto despois levantar as mans e levalas tamén elas á cabeza. Unha institución que soubo pervivir dous mil anos é lóxico pensar que non pode ser unha institución pura, senón que tería que adaptarse ó longo do tempo a diversas influencias. Si, pero, ata onde pode adaptarse unha institución así sen perder a esencia que a trouxo á vida? E de aí á visibilidade actual de conflitos puramente humanos que non se diferencian moito de calquera outra institución de pretende seguir vivindo nun mundo que non é para o que está programada, mesmo despois de acumular erros por reformas no programa inicial.

Ben, o artigo de José Mª:

 UN "BO HOME" PARA O CONFLITO DE CONFORTO
O recurso a figura do home bo, un mediador na procura de acordos en procesos conciliatorios, foi unha práctica habitual nos tempos dos nosos antergos. Un bo recurso para acadar hoxe, quizabes, a conciliación entre os fregueses de Conforto e mesmo doutras parroquias do concello de A Pontenova por unha parte e o bispado de Mondoñedo por outra co gallo dos conflitos xurdidos entre eles como é, entre outros, o rexeitamento do Crego responsable de esas comunidades cristiáns. Un longo conflito, fondamente enquistado, no que as posturas mantidas por cada unha das partes non se move das súas esixencias. E non so non se albiscan solucións axeitadas a curto prazo senón que semellan ir para largo.  Ámbalas dúas partes se manteñen en “sostella e non enmendalla”, intensificando por unha das partes as manifestacións contra a presencia do Crego nesas parroquias, e mantendo por parte do bispado e de certos cregos a súa intransixente e afastada postura.
¿Quen ten a razón neste preito? Moitas das esixencias que manteñen os manifestantes non parecen hoxe axeitadas. As limitacións humanas e as novas esixencias pastorais ás que se ve abocada a Igrexa nos tempos de hoxe, por circunstancias ben coñecidas por todos, discorre por outros camiños ben afastados das costumes do século pasado. Tradicións que hoxe non teñen cabida na pastoral dunha Igrexa condicionada polas limitacións que impón a falta de cregos. Costumes nas que os fregueses desas parroquias parecen aínda ancorados por falta da debida información relixiosa. Pero en descarga da postura dos fregueses desas parroquias, convén preguntarse quen son os responsables das súas extemporáneas demandas de esixir a volta do servizo relixioso ós vellos hábitos de antes. Alguén terá que responder desas pretensións anacrónicas. ¿Non serán, mais ben, os propios cregos, polas razóns que fosen, os que ata o de agora mantiveron a xente ancorada nas vellas costumes e non se preocuparon de adoutrinar ós seus fieis nas novas esixencias e liñas pastorais que se impoñen nos tempos de hoxe?
Pero, ¿é realmente necesaria a presencia dun “home bo” para solucionar este conflito tan enquistado? ¿Non teñen como tarefa fundamental o bispo e os cregos de  exercer esa tarefa, como bos pastores do seu rabaño, poñendo tódolos medios necesarios para acadar dunha vez a paz neste preito sobre todo no mes do Nadal? E, sen pretender influír nin condicionar as decisións de ninguén, cabe preguntarse por que non pode acudir o mesmo bispo a parroquia de Conforto para xuntarse alí cos fregueses desta e das parroquias veciñas nun encontro aberto e sincero para dialogar e acercar posicións, pedir perdón, tratar de entender as razóns alleas e expoñer as propias para acadar unha solución axeitada, tratando así de oler a ovella que lles demanda o papa Francisco?  En fin, explicarlles os novos camiños da pastoral actual, ben distinta da que se fixo ata o de agora e que hoxe non é sostible manter do mesmo xeito que a xente demanda? ¿Non é, acaso, misión da Igrexa levala paz e o perdón á xente, como nos recorda a liturxia coa frase “podeis ir en paz” coa que se despide ós fregueses na misa?

Proposta para un día de reflexión

Achégase o que se chama fin da campaña, e antes do día das votacións, hay teoricamente un día de reflexión. Teóricamente porque os carteis seguen (en Ribadeo aínda hai varios das eleccións pasadas, a estas alturas xa para escarnio do candidato correspondente), as novas non deixarán de lembrar ós candidatos, etc.
Ben, se se quere pasar da teoría á práctica, e se conta con ganas e posibilidades, propoño a ruta do ferrocarril.
O día podería comezar tranquilamente lendo algo como isto, pero tamén se podería pasar do trámite, pois a proposta fai reflexionar. Para quen esteña descolocado, a ruta do ferrocarril é un tramo de vía verde que aproveita as vías do antigo tren do mineral que unía A Pontenova con Ribadeo, transitable andando ou en bici sen dificultade algunha. Está convertido en vía verde só nuns 12 km entre a Pontenova e Santiso de Abres, pero hai xa máis dunha década que se pretende (mesmo con estudo xa realizado e a estas alturas aínda descoñecido popularmente: cousas da información á cidadanía) chegar a Ribadeo. Coido que a paisaxe paga a pena, e que é unha mágoa quedarse só co tramo recuperado.
Ben, como antiga vía, temos asegurado que non hai desniveis, e recórrese con facilidade como apuntei antes. Na parte recuperada hai algúns carteis, lembrando algún a existencia de mineral de ferro en Vilaoudriz, que serviu como motivo para construír a vía por unha compañía que naceu no país vasco, a onde se exportou o mineral mentras foi rendible, sobrevivindo a liña máis tempo e rematando por abandoarse, arrincarse, pasar en parte ós veciños, servir como zona de ampliación da estrada, ... É dicir, como resume do que podería ser a parte primeira, capital foráneo usa a zona como fonte de materias primas e cando xa están esgotadas, váise e deixa as infraestruturas, que rematan por perderse.
Recupérase cousa de un tercio do recorrido, e mesmo se lle mete luz mediante paneis solares e sensores ós túneles. Vano intento, pois unha e outra vez as lámpadas son roubadas, como dilixentemente di a encargada da oficina de turismo da Pontenova cando se lle avisa de que non funcionan as luces.
O tramo recuperado funciona entre Galicia e Asturias, e ese cambio administrativo nótase no coidado, e non só porque a maioría do tramo galego esteña asfaltado aínda sendo unha vía verde.
Se se ven cara a Ribadeo, despois de chegar a Santiso, hai un cachiño no que a vía se intúe, pero non está practicable, e logo volta a haber outro tramo (un quilómetro máis) no que un camiño de uso forestal fai preguntarse por que non o rotulan, lle botan un pouco de grixo e aumentan así a ruta. Remata bruscamente perto de Ría de Abres, colonizado polos eucaliptus e desfeito, pero deixando facilmente continuable o paseo nun tramo chan doutro camiño despois dun pequeno desnivel.
De alí ata Ribadeo, os restos son visibles sempre preto da veciñanza da estrada, mesmo con curtos tramos recorribles ben por estar integrados en camiños ben por descuido, como o tramo que comeza/finaliza no túnel de Porto, á beira do comezo da estrada que vai a Santalla de Vilaosende e que cunha linterna e preparados para monte, permite unha exploración abondo significativa do que son moitos tramos do recorrido non recuperados, ata que remata bruscamente por riba da estrada que lle comeu o terreo.
Despois aínda do tramo citado, a ponte sobre o esteiro do río Grande, aproveitada para a traída de augas a Ribadeo, ou o tramo case sen inclinación de camiños entre a antiga estación de Ribadeo en ruínas e Ove dan outra idea de usos do antigo medio de comunicación, ó tempo que brinda a visión da construción dunha nova vía, a do actual FEVE, a carón da vella, no que se ve como unha duplicación á que hai que buscarlle o sentido...
Na zona de Ove non é difícil seguir o rastro máis aló do asfalto, mesmo con taludes aínda transitables e desaproveitados mesmo por actuais rutas de camiñantes.

O ferrocarril do mineral conta con estudos e publicacións a el adicadas, pero a súa recuperación como vía verde non impide que o seu aproveitamento actual, un día de ponte como o pasado sábado, sexa o tránsito dalgún deportista suando e varias persoas en plan ruta do colesterol. Non sempre é así, pero lembra o dito aquel que indicaba hai cousa de medio século que un alemán preguntaba sobre os toxos que cobrían o monte á beira dunha estrada: 'que é iso?'. 'Son toxos'. 'E para que serven?'. 'Para facerlle a cama ás vacas'. 'Pois se se aproveitaran doutro xeito, as vacas poderían durmir en leito de ouro'. Certo que a historia do alemán, que me chegou por un familiar e da que non sei a súa orixe, admite máis dunha interpretación (por exemplo, a dun desarrollismo a ultranza e por riba do que faga falta), mais pode servir para rematar a reflexión sobre unha ruta bonita pero desaproveitada, sen finalizar, roubada e mesmo parece que deixada da man de Deus. Como Galicia.

CRANIOS HUMANOS EN TRES IGREXAS DA CONCA DO EO. Emilio Piñeiroa Lozano

A maioría de persoas relacionan as caveiras ou cranios coa morte, con algo malo e escuro pero en moitas culturas dende a Idade de Pedra, pasando pola Idade Media e ata os nosos días foi obxecto de fascinación e veneración.
Na conca do Eo son tres os lugares documentados nos que aparecen caveiras incrustadas nos muros de lugares sagrados; atopámolas nas igrexas de Baos (Ribeira de Piquín), Órrea (Riotorto) e O Conforto (A Pontenova), ainda que sobre esta peculiar técnica pouco se sabe.
As caveiras atópanse, en tódolos casos, empotradas na parede e coa cara para fora, xerando así un tétrico diálogo entre os vivos e mortos, no marco dun espazo sagrado de gran concurrencia.
Da orixe destes enterramentos pouco se sabe, algúns veciños falan da existencia dun mosteiro xa desaparecido. En Baos os veciños cren que os cranios son de curas que viviron nesta parroquia, mentras que en Órrea dín que a caveira é dunha monxa do antigo convento.

S. Xoán de Baos, parroquia que pertence ao concello de Ribeira de Piquín. Regada polo río Rodíl, o maior afluente do Eo.
Esta igrexa pertenceu en Galicia a Orde de S. Juan de Malta, orde militar relixiosa fundada en Xerusalén para a súa defensa e a de hospital de peregrinos. Estendeuse polo occidente europeo, chegou a establecer as súas bases en Portomarín. Baos pertenceu ata o ano 1876 á encomenda de Portomarín.
No pórtico ou cabido (un espazo cuberto na entrada da igrexa) nun espazo en branco que hai encima dunha ventá, empotradas na parede, hai cinco caveiras humanas. Os cranios atópanse de forma ordenada, visibles, forman unha especie de triángulo, ningún conserva a mandíbula inferior, tres teñen pezas dentais ben visibles. As cinco caveiras están posicionadas cara a fachada da igrexa
e o altar maior.

Igrexa parroquial de Santa Comba de Órrea, concello de Riotorto.
Aquí asentouse durante a Idade Media un mosteiro feminino.
Ao pasar a porta principal, no interior, á man dereita, incrustada na parede, unha pía de auga bendita ( antes foi un capitel prerrománico dunha columna ), decorada con volutas.
Sobre a pía, empotrada na parede, unha caveira humana. Está disposta de fronte, mirando directamente ao altar maior. Carece de mandíbula inferior e non conserva peza dental.

Igrexa parroquial de Santa María do Conforto, concello de A Pontenova.
Centro Mariano. Situado nun val surcado polo río Turía, afluente do Eo. Entrando pola porta lateral do sur, á altura do cruceiro, na mesma parede, á man esquerda, sobre unha pía de auga bendita, unha caveira humana. A cara para dentro e mirando ao interior do templo, non directamente ao altar maior.
Carece de mandíbula inferior, non conserva peza dental.

Crónica dunha viaxe / 01 Ribadeo - O Cádavo

Crónica dunha viaxe /01 Ribadeo - O Cádavo

     Unha viaxe pódese comezar a calquera hora, pero como máis se aproveita o día é saíndo cos primeiros raios de luz. E iso fixen, poñerme en marcha por Ove camiño de Porto e en Santiso de Abres, coller un pequeno tramo da ruta de ferrocarril, salvando a costa de Santiso polo túnel, o mesmo que os últimos quilómetros antes de A Pontenova, evitando o tráfico da estrada nacional. Unha ruta tranquila á beira da auga, primeiro da ría de Ribadeo, logo do Eo, nunha mañá fresca. Os tractores dos Irmandiños transportan millo preto de Ribadeo nunha expresión de vida que continúa, e, na vía verde, un esquío pasa por diante e pérdese de vista despois de subir por unha árbore. Antes, e despois, os paxaros déixanse oír cos seus trinos.

Saíndo de mañá a carón da ría.

    A Pontenova, afeito a outras viaxes, significa descanso, un café e algo de lectura ou debuxo na praza dos Fornos. Desta, foi o apunte da vella estación, hoxe oficina de turismo e extremo da ruta do ferrocarril, mentres escoito a un grupo de veciños falar do humano e do divino, queixa tras queixa na terraza: os tempos son convulsos. Apunto tamén: cousa de 1/30 da viaxe, feito!

Antiga estación de Vilaoudriz

    A chuvia caída no tramo, non moita nin pouca, pero que me ifxo tomar a precaución de protexerme, facía presaxiar unha viaxe pasada por auga, o que se confirmou nesta etapa no tramo entre Meira e O Cádavo.

    Terreo coñecido todo, e unha mellora temporal nas condicións meteorolóxicas, xunto coa determinación de levar algún tipo de diario de viaxe ó tempo que ir remarcando concas hidrográficas polas que pasaba, fixeron que me desviara da ruta máis curta. Dende o alto do Marco de Álvare, primeiro fito de altura no camiño marcado (575 m sobre nivel do mar), puxen cara ó Pedregal de Irimia, nacemento do Miño, cambiando a caída de augas ó Cantábrico pola do Atlántico. Por estradas marxinais que controlaba menos do que pensaba, e que me levaron ó primeiro despiste do camiño. Amañei con varios quilómetros e unha centea de metros de desnivel máis, e o Pedregal estivo fronte a min e mesmo tiven ocasión de dar explicacións a un par de familias valencianas que me preguntaron sobre o Pedregal, confusos con Fonmiñá.

    Baixar a Meira foi costa abaixo, e alí antes de comer tiven tempo de trazar unhas liñas da igrexa parroquial, antigo templo do mosteiro medieval. E tempo tamén para unha espera infrutuosa da apertura da oficina de turismo como estaba marcado. A cambio, un veciño dime que a igrexa ten pinturas do XV e do XVI.

Igrexa do antigo mosteiro cisterciense de Santa María, Meira

    Meira está animado este domingo (os días da semana inflúen na percepción do lugar, non só as horas ou a luz), os bares teñen poucos lugares libres. Cando o Sol desaparece detrás das nubes que pasan, quédome frío trazando as liñas co templo. Comida, e a seguir cara o Cádavo, non sen antes aproveitar o paso por Fonteo, xa despois do cambio de conca: do Eo ó Miño no Marco, e de novo ó Eo en Milleirós (alto de Sabugueiro, 637 msn), para chegar pouco despois á fonte. Alí, un pequeno descanso, outro apunte e continuación ata O Cádavo, fin de etapa e outra divisoria de augas (722 msnm no concello).

    De Meira ó Cádavo, chuvia boa parte do recorrido, aínda que tampouco moita. Recorrido que se fixo curto por esas terras altas de Galicia, cabeceira de ríos e lugar de paseo tranquilo mesmo pola estrada con poucos coches.

O nacemento do Eo. O sello do concello, á mañá do día seguinte.

    O pequeno descanso de Fonteo, relax dun lugar que como os nacementos, é máxico: a auga aparece e déixase ir cara o Cantábrico sen saber cal vai ser o seu fin, despois de pasar peripecias diversas entre canóns ou mantida queda por encoros. 

    E, despois duns 84 km e 1200 m de desnivel acumulado, 5 horas sobre a bici, O Cádavo. Un lugar pequeno para descansar, turístico para desfrutar da natureza, e sobre todo, con pequenas cousas que ó mellor non se descobren ó primeiro nin ó segundo paseo...

    Primeira etapa, lista. E pode que pola motivación, ou a contención polo que falta aínda, resultou máis suave que outras veces.

    Crónica dunha viaxe

    Crónica dunha viaxe / 0 Atravesando a península 

    Crónica dunha viaxe / 01 Ribadeo - O Cádavo

    Crónica dunha viaxe / 02 O Cádavo - Ponferrada    

    Crónica dunha viaxe / 03 Ponferrada - Astorga

    Crónica dunha viaxe / 04 Astorga - León

    Crónica dunha viaxe / 05 León - Villarmentero 

    Crónica dunha viaxe / 06 Villarmentero - Burgos

    Crónica dunha Viaxe / 07 Burgos - Santo Domingo de Silos 

    Crónica dunha viaxe / 08 Santo Domingo de Silos - Soria

    Crónica dunha viaxe / 09 Soria - Calatayud    

    Crónica dunha viaxe / 10 Calatayud - Calamocha 

    Crónica dunha viaxe / 11 Calamocha - Teruel  

    Crónica dunha viaxe / 12 Teruel - Teruel

    Crónica dunha viaxe / 13 Teruel - Barraques  

    Crónica dunha viaxe / 14 Barraques - La Vall d'Uixó 

    Crónica dunha viaxe / 15 La Vall d'Uixó - Sagunto  

    Crónica dunha viaxe / 16 Sagunto - Valencia 

    Crónica dunha viaxe / e 17, rematando

Por que se chama ‘La Comarca del Eo’?

Esquema collido de https://gl.wikipedia.org/wiki/Li%C3%B1a_Ribadeo_-_Vilaoudriz, licenza Creative Commons recoñecemento compartir igual 3.0

   O outro día, ó ensinarlle a alguén un artigo do último número de ‘La Comarca del Eo’, atopeime cunha pregunta súa, formulada máis ou menos: “E por que se chama ‘La Comarca del Eo’? Non se debería chamar mellor ‘A Mariña’”? Din unha resposta rápida, referíndome non á causa última de quen tivo a idea, que non sei, senón ó cambio das condicións no entorno entre a época na que naceu a Comarca e hoxe, o que explicaría a elección do nome. E logo, quedei pensando e decidín escribir este artigo.

   La Comarca del Eo, semanario ribadense, leva editados 5235 números, que a un por semana, cun par de excepcións, da máis de 100 anos, retrotraendo o primeiro número a 1919. Naquel momento, cando pouco se titulaba en galego, a elección do castelán era o predeterminado. E xusto despois da I Guerra Mundial (ou Gran Guerra Europea, se se ten outra mira) as comunicacións para transporte tiñan unha aparencia abondo diferente, estando marcadas na zona polo ferrocarril da empresa mineira que explotaba o ferro en Vilaoudriz. O ferrocarril a Vilaoudriz, ferramenta para o transporte mineiro e aproveitado para transporte de persoas, estaba en pleno apoxeo, vertebrando unha comarca que abranguía entre Ribadeo e a Pontenova, e a ambas beiras da ría de Ribadeo e do río Eo, das Figueiras ou Castropol a San Tirso ou máis aló da actual Pontenova. Mentres, os transportes por estrada facían ver moi lonxe lugares como Viveiro. É dicir, nunha época na que as viaxes eran máis longas en tempo, máis curtas en distancia e ben diferentes en condicións, estaba vertebrada unha comarca da costa ó interior por ese ferrocarril que se quixo prolongar, de xeito infrutuoso, ata Ponferrada. Por contra, tiña abondo menos sentido falar da existencia dunha vertebración de territorios costeiros, por moito que se tivera comunicación en base ó mar.

   O ferrocarril marcou o desenvolvemento de toda a zona ó tempo que intensificou as relacións entre as persoas, cando o transporte dependía dos carros máis ca dos camións e os coches eran un luxo que rara vez se vía pasar mentres a xente se desprazaba en transporte comunitario. Ese ferrocarril foi desatendido no seu mantemento, ata a desaparición final do servizo a raíz dun derrube nun túnel en Ove, a pouca distancia da vila de Ribadeo. Túnel cortado, á entrada do que se pode acceder aínda hoxe, chegando dende o pobo por rúas e estradas chas, vías de comunicación feitas aproveitando o antigo trazado da vía. Neses tempos, os 60 do pasado século, o tren, desatendido, lento e con servizo deficiente, non era competitivo para a empresa privada. A perda que supuxo chega ata o de hoxe, cando se quere recuperar o seu trazado para facer unha vía verde de máis de trinta quilómetros, ampliando o xa recuperado. Caeu o tren e hoxe, como amosa o exemplo que da título ó artigo, a ‘Comarca del Eo’ vese como un nome estraño, ó que hai que procurarlle o significado.

   Unha historia para lembrar hoxe, cando esa outra comarca que outro tren axuda a vertebrar, a Mariña e o ferrocarril de vía estreita Ferrol-Xixón (esta vez, de mans dunha compañía que se supón de servizo público), están en perigo.

Un aviso: XUNTANZA DE ASOCIACIONS ECOLOXISTAS DA RESERVA DA BIOSFERA

XUNTANZA DE ASOCIACIONS ECOLOXISTAS DA RESERVA DA BIOSFERA
O Diario Oficial de Galicia do xoves, 14 de xaneiro de 2016 publica a convocatoria dunha xuntanza que se celebrará na Casa da Cultura da Pontenova o proxímo día 27 ás 19, 00 h para elexir a dous representantes de Asociacións Protectoras do Ambiente que formarán parte do Foro de Participación Social da Reserva da Biosfera do Rio Eo, Oscos e Terras de Burón.
Temos particular interés por informar ás asociacions ecoloxistas e similares que teñan interés por estes asuntos para que participen nesta elección e se chegue a constituir un grupo de traballo o mais amplo posible cara a conquerir melloras no eido medioambiental tanto na conca do Eo como na Ría de Ribadeo que a fin de contas é a receptora final de tódalas emisións.
Dase a coincidencia de que nestes días estivemos falando con varias persoas interesadas en revitalizar a Plataforma pola Defensa da Ría de Ribadeo e proximamente anunciaremos unha xuntanza pública a celebrar a semana que ven con esta finalidade.
Evaristo Lombardero Rico
Ribadeo, 15 de xaneiro de 2016
Coido que é unha oportunidade para poñer en marcha unha figura de protección que leva anos de retraso en relación ó que debera ser legalmente, e máis tempo aínda en relación á súa necesidade. Verase a operatividade da figura, rectora dun espazo definido o 19 de setembro de 2007 e do que se definiu a súa rectoría o 11 de decembro de 2013, sen consecuencias ata o momento.
Como preparación, terá lugar unha xuntanza no Cantón o venres 22 ás 20:30 de persoas relacionadas interesadas no tema:
O próximo venres, 22 de xaneiro, celebrarase no Cantón Bar de Ribadeo a anunciada xuntanza de refundación da Plataforma pola Defensa da Ría de Ribadeo. Terá lugar ás 20,30 horas do serán e están invitadas todalas persoas que desexen participar. A Plataforma pola Defensa da Ría de Ribadeo foi un colectivo que iniciou as suas actividades no ano 1.992 prantexando temas de protección da ría e outros relacionados co medioambiente ou de tipo sociocultural. Agora non se trata de repetir o vello modelo modelo organizativo senón de organizar a sensibilidade social pola protección da ria acarón doutros métodos como son as redes sociais e formas de participación adaptadas aos costumes e medios actuais. A idea sería aproveitar as bases administrativas da antiga plataforma para comezar a traballar e incorporar novas persoas e no prazo de seis-doce meses constituir unha nova organización con persoas, métodos e prantexamentos renovados según as decisións que se dopten colectivamente. A curto prazo prantexase a participación no Foro Social da Reserva da Biosfera que se constitue nunha xuntanza a celebrar na Pontenova o próximo dia 27 de xaneiro. Contacto Evaristo Lombardero Rico
--
Entrada na Galipedia da Reserva da Biosfera
Ficha da reserva da biosferan da UNESCO
Web asturiana sobre a reserva
Previo á Reserva da Biosfera.
Un resume do que é.

N 640

Hai poucos días despisteime: en troques de coller para Lugo pola autovía , o Val de Lourenzá e Bretoña, collín pola Pontenova, camiño tradicional. Arrepentínme. A estrada segue a estar en malas condicións, e a recollida de sinaturas que se realiza na Pontenova debera de estar apoiada dende Ribadeo. Se isto non se normaliza pronto, estarao, a bo seguro.
Na foto, cunha semana de retraso sobre a súa toma, a remoción de terra nun dos ocos para árbores da rúa peonil, para facilitar a nova plantación e evitar que a gomose siga nas raíces das árbores plantados con anterioridade e poda facer enfermar os seguintes (aínda que é de prever que sexan máis resistentes que os retirados).

Conexións

Sorprendo hoxe na prensa dúas novas referidas ás arterias de comunicación viciñas a Ribadeo. Por unha beira as auto-felicitacións dalgún deputado polo avance futuro do corredor costeiro ó tempo que, pola outra, na Pontenova están que trinan co estado da N640 entre A Pontenova e o Marco de Álvare, realmente desastroso como puiden comprobar o outro día. Por certo que neste caso, políticos de tódolos signos animan a protestar para tentar atallar unha situación que estaba abondo mellor hai uns meses, antes de que unha empresa en teoría se adicara a amañala. Animan a protestar, pero non organizan a protesta: parece que ós políticos de hoxe (alomenos a boa parte deles) hai que darlles as cousas feitas para que eles se saquen a foto, mesmo aínda que sexa ó final, despois de caer da burra.
Onte comezou unha exposición que é de esperar que atraia á xente: fotos antigas de Ribadeo para recuperar a memoria. Pode que sirvan para preguntarnos aquelo de 'un mundo mellor, que é?' que Ingrid Betancourt se preguntou o outro día en Oviedo na recepción dos Príncipe de Asturias.
A foto, de hai uns días, da praza do mercado cara ó sur, Ramón González. Non chovía: onte, 37,2mm, o que eleva a choiva caída no mes a 110mm en só tres días (a lembrar que a media de choiva caída en novembro anda polos 120), co que xa se presenta o mes como prometendo ser de alta pluviosidade, e, despois de tres derrumbes en pouco máis dunha semana, a xente comeza a preguntarse cal será o próximo. Un novo libro coordinado por Díaz-Fierros fala de cousas interesantes en relación co tempo atmosférico, relaciondas co que remato de dicir.
... e, inducidos polos medios, tamén se pregunta se Obama será o novo superpresidente, mentras xa son varios os presidentes europeos que queren participar na xuntanza de 'refundación do capitalismo' coa que se despedirá Bush.

Sobre A Mariña

    Aproveito unha entrevista que me fixeron hai uns poucos días para dar difusión a un programa, Mariña Marabillosa, que, ó tempo, sirveume tamén de plataforma para dar a coñecer un pouco amarinha.gal. Deixo a ligazón ó programa (que non escoitarei directamente na rede por estar en Facebook pero si en parte nalgunha das radios que ten asociadas) e a nota de presentación que me pasou o seu director, Pepe Peinó:

HOXE, SÁBADO 6 DE XULLO, A PARTIR DAS 16,00 HORAS, PROGRAMA 32 DE MARIÑA MARABILLOSA.
Vacacións e festa! Chega o verán e a Mariña énchese de turistas e de ganas de diversión.
No concello de Barreiros, terra de praias por excelencia, proliferan os chiringuitos. Para referirnos a este sector, visitaremos a Evelio Barrera e Jorge Marful, dous socios simpáticos e emprendedores que hai tres anos que rexentan Maba, un lugar para relaxarse e divertirse a carón da praia de Lóngara.
No eido das festas, visitaremos O Vicedo e falaremos con dous irmáns: José Antonio Quelle e Mónica Quelle, promotores da famosa Romaxe Viquinga, que terá lugar na praia de San Román a finais de xullo.
A hospedaxe e a gastronomía teñen un lugar destacado na Espiñeira, en Foz, onde visitaremos a Finca Goleta, casa rural situada nun lugar paradisíaco, xusto na desembocadura do río Masma. Alí falaremos co seu xerente, José Manuel Villapol.
Abordaremos varios aspectos culturais interesantes na nosa comarca. Coñeceremos en Mondoñedo a histórica imprenta Sucesores de Mancebo, falando con dous homes que deron o mellor de si traballando nela: Fernando López e Suso Robles.
Coñeceremos a Edelmiro Rodríguez, de San Adriano, en Lourenzá, un antigo emigrante en Suíza que agora, xa xubilado, lembra a súa historia e inventa outras novas dedicándose á literatura.
En Ribadeo, falaremos co antigo profesor Antonio Gregorio, o cal, ademais de ensinar, desenrolou unha intensa actividade reivindicativa a nivel social e cultural e, ademais, escribiu varios libros, principalmente centrados na comarca ribadense.
No concello de Cervo, da man de Paco Piñeiro e Bernardo Penabade, coñeceremos a un xornalista novo e vocacional, Ramón González Rey, que nos contará a súa historia e nos falará do seu traballo.
Falaremos, igualmente, de dous deportes. Visitaremos a parroquia de Alaxe, no Valadouro, para conversar con Rosana Carballés, unha futbolista histórica na elite do fútbol sala nacional, que xogou no Burela Pescados Rubén e no Atlético de Madrid, entre outros, e que agora desenrola a súa vocación profesional como fisioterapeuta.
Asistiremos en directo en Xove á inauguración do novo circuíto de Pump Track, unha modalidade ciclista que está tendo moito pulo nos últimos anos e que consiste en percorrer en pouco máis de 15 segundos un circuíto ondulado e retorcido, impulsando a bicicleta so coa inercia das curvas e a forza das cadeiras; o circuíto de Xove está entre os mellores de España.
No eido da sanidade, irémonos a Burela, á clínica Virxe da Mariña, onde a doutora arxentina Cecilia Díaz Maciel nos falará da súa profesión e da súa edificante historia vital.
O sector gandeiro tamén será protagonista en Mariña Marabillosa por partida dobre. Coñeceremos a ancestral festa da Rapa das Bestas de Candaoso, en Boimente (Viveiro), da man do secretario da asociación organizadora do evento, Carlos Martínez.
E na Augaxosa, concello de Riotorto, visitaremos a explotación gandeira de leite ecolóxico “Juan Elías”, rexentada por Juan Seco, que cría as vacas leiteiras en réxime de liberdade.
Falando do sector servizos, visitaremos Vilaúde, en Alfoz, e coñeceremos a tenda de roupa Lencería Lila, onde Elvira Castro Lamelas continúa o labor comercial iniciado polos seus pais.
No polígono industrial da Pontenova coñeceremos o tanatorio Lourido, da man dun dos seus propietarios, José Luis Lourido, co que falaremos tanto do seu establecemento como dos temas profundos relacionados co pasamento e o trato dos defuntos.
Finalmente, centrarémonos tamén na experiencia relixiosa, conversando en Ourol con Jose Lage Grandío, o cura párroco, que leva unha chea de anos como director espiritual da comarca, mentres que en Trabada entrevistaremos ao beneditino e organista José Pérez Coto, tamén intensamente comprometido coa fe católica.
Dorinda e Venancio continúan de vacacións, mais contaremos coa presenza e a fácil conversación de Toñito de Soomede, que comentará o contido das nosas entrevistas.
Coñeceremos tamén o gañador ou gañadora do noso concurso de fotos para o pasado mes de xuño, que obterá como premio dous quilos do saboroso mel “O Trobo”, así como un lote de candeíñas de cera e unha visita en grupo ao Museo do Mel do Valadouro, da man da súa propietaria, Marifé Sixto.
O programa “Mariña Marabillosa” emítese seguindo o seguinte horario:
Sábado a partir das 16,00 horas en Radio Valadouro (107.9 FM), Radio Foz (107.4 FM) e a través do Facebook de Mariña Marabillosa, na páxina https://www.facebook.com/marinamarabillosa , na opción de vídeo en directo.
Na noite do sábado ao domingo, a partir das 0,00 horas en Radiofusión (pódese oír en calquera lugar vía internet a través da páxina https://www.radiofusion.gal/radio-fene-en-directo).
E naturalmente, a través do teléfono ou do Facebook de Mariña Marabillosa, unha vez que o programa xa estea emitido, en calquera momento, a través do enlace oportuno.
Outro primeiro sábado de mes agardamos por vós. Escoitámonos en Mariña Marabillosa!

A ruta do ferrocarril de Vilaoudriz

Hai tempo falouse, insistiuse mesmo, en convertir a vía Ribadeo-Vilaoudriz en camiño (ver o ilustrativo artigo sobre a liña na Galipedia para saber máis dela). Xa está o tramo Santiso-A Pontenova, e outro tramo máis, na zona de Ría de Abres, podería ser convertido en vía peonil de xeito doado. Outros tramos soltos, como o correspondente ó tunel en Porto, tamén, pero non darían desenvolvemento abondo para un novo tramo por sí sós. Así as cousas, o tema está parado: veu a crise, non hai subvencións, parte dos terreos están en mans privadas e/ou ocupados... hai moitas excusas/explicacións e ningún intento de avance. Xa que rematou Fitur, e queda outro ano máis para facer cousas con menos propaganda, adianto algo que coido factible sen moito gasto, case como o que dicía Machado de que se fai o camiño ó camiñar, comezando neste caso co coñecemento e a práctica.

Esquema da liña na Galipedia

Se se amplía a toma de pantalla de embaixo, poderá descubrirse de xeito doado na vista aérea unha figura como a sinalada á beira. É o tramo máis próximo a Ribadeo da vía do antigo ferrocarril mineiro. Unha antiga vía que se caracteriza, claro, pola súa baixa pendente, e que exceptuando pasos concretos, pode seguirse camiñando tranquilamente nunha lonxitude total de 3 km e carto, entre o embarcadoiro de mineral e o primeiro túnel, en Ove, á beira da nova vía do ferrocarril Ferrol-Xixón, xusto na ponte da estrada que leva dende a igrexa de Ove ata a N642. A saída dende o embarcadoiro sobre a ría de Ribadeo hai que salvala, ós poucos metros o camiño está ocupado, pero a continuación un anaco de camiño fai pasar por baixo da autovía chegando a outro lugar onde os prados non permiten polo momento o paso. Na Lodeira, un tramo urbanizado leva a un camiño que desemboca na r/Sor Pilar de León e logo en Rafael Fernández Cardoso. Aquí hai que salvar outro tramo non practicable, esta vez por edificacións valadas, para seguir dende a r/San Roque a Pintor Fierros a traverso dun tramo medio abandoado. De alí temos un longo camiño libre, con trazo suave, ata chegar a unha curva cerrada na que a vía queda a nosa esquerda, e non se pode conectar con ela ata algo máis arriba, collendo un camiño pegado á nova vía Ferrol-Xixón; camiño que se convirte en sendeiro á beira dunha terra ata chegar ó túnel. Ou sexa, só tres curtos tramos non practicables e salvables de xeito doado para máis de tres quilómetros de ruta.

O caso 'neste caso' é maís ben o abandono. Quedan embaixo unhas fotos no entorno da estación abandoada. Na primeira, a estación, á dereita, conserva a plataforma de terreo da vía, que leva de xeito doado ata os almacéns.

A estación presenta un aspecto desolado, pero bonito. Case diría impresionante.

O soporte para o depósito da auga necesaria para que as locomotoras a vapor funcionaran vese acompañado dunha casa con solera como a do hotel Balastrera, de inconfundible consoancia co ferrocarril, e tamén con mobles abandoados, sen recoller.

Unha vista máis lonxe do conxunto principal deixa cun sentemento de desolación mais tamén coa sensación de que non debera ser difícil recuperar o pasado.

Algún artigo no que se nomea a liña de ferrocarril: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

Ás Aceas... e máis aló

O ano pasado rematouse un paseo que comeza nas Aceas e logo da illa Pancha continúa pola costa cantábrica camiño de Barreiros, Foz... Polo momento, e ante a lonxanía de realización da ruta do ferrocarril dende Ribadeo á Pontenova/Vilaoudriz, o paseo das Aceas remata alí, na barra do muíño de mareas que se intúe na edificación alí presente despois de abortar a recuperación e exhibición que se pretendeu no seu momento. Ben, iso, en marea alta. En marea baixa, e ata media marea, a costa ofrece unha continuidade natural entre os cantís baixos e a auga: un leito de pedras e algunha rocha permiten un camiño natural, totalmente practicable, abondo máis aló. Probáchelo? Se a resposta é non, non te pares nas Aceas a próxima volta, continúa pola beira da ría e terás a túa recompensa.
Como antecedente, algunha foto. A primeira, unha vista da enseada das Aceas dende o seu punto sur. As seguintes, tomadas todas dende o mesmo lugar, uns centenares de metros máis ó sur.

Unha vía verde

Unha vía verde

    Un proxecto como o ferrocarril mineiro Ribadeo - Vilaoudriz significou, coa súa construción primeiro, pero sobre todo coa súa posta en marcha, un revulsivo para toda a comarca. Vía de case 35 km, desenvolta en só tres anos, a comezos do século XX nunha zona daquela con pésimas comunicacións, foi eixo de transportes e desenvolvemento. A súa luz chega ata hoxe tras unir o baixo Eo con Ribadeo, e de alí co mundo enteiro saíndo da ría de Ribadeo.

    Agora ('agora' neste caso é o mesmo que dicir dende hai ben máis dunha década) pretende recuperarse o seu trazado para o lecer, como 'vía verde', acadando outro tipo de dinamización comarcal e social. Non creando da nada, senón aproveitando unha estrutura dos nosos bisavós. Quizais máis modesta, pero non desprezable.

    Claro que o 'agora' é moi discontinuo. De feito, remátase de volver usar un proxecto de 2010 como base para a nova arremetida de peticións dende a comarca ó ministerio en Madrid. No medio, pode que o máis salientable sexa o impulso que decidiu dar un grupo de xente, encadrada nun taller de emprego, a modo de práctica de participación e construción dunha empresa. Corría o outono de 2016 cando se puxo en marcha unha exposición en Ribadeo, repetida despois en Abres, ou se organizou un recorrido do tramo de algo máis de 12 km recuperado no cambio de século entre Santiso de Abres e A Pontenova. Un impulso puntual ó que se sumaron daquela os concellos, que sen abandoar a idea non remataban de darlle adiante.

    Dá gusto recorrer o tramo recuperado. Un paseo á beira do Eo no que van incluídos seis túneles e unha ponte. Camiño que despois do abandono do tráfico ferroviario viña exercendo de vía principal ou auxiliar a lugares dispersos, incluída unha central hidroeléctrica que se debe pechar por orde xudicial.

    A historia da liña Ribadeo – Vilaoudriz é accesible en moitos lugares, de libros e documentos en bibliotecas á Galipedia, pasando por diversas notas de prensa. E o novo camiño, a Ruta da antiga vía do ferrocarril Vilaoudriz – Ribadeo ten xa tamén a súa historia, de anos que leva en xestación. Abondos máis dos que levou a construción da vía orixinal. Pero iso é o pasado. E o futuro? Visto o presente e o seu transcurso, costa traballo ver o final da recuperación da vía como vía verde a pesar da beleza do tramo xa en uso -sen estar exenta de deficiencias- ou do recorrido de tramos practicables hoxe por hoxe, aínda sen a recuperación.