Un nome para o IES de Ribadeo

Pouco a pouco van trascendendo nomes propostos para o case recén creado IES de Ribadeo. Abriuse o proceso hai un par de semanas, e ata o 30 estará aberta a posibilidade de facer propostas, que votará o Consello Escolar para logo propoñerllo á Xunta, que será quen llo poña efectivamente (e que podería dar a sorpresa de poñerlle outro diferente do porposto polo Consello)
Ata agora, van trascendendo algúns nomes propostos para a votación:
IES ría de Ribadeo
IES Dionisio Gamallo Fierros
IES de Ribadeo
IES Sonia Castedo
IES de Ribadeo Dionisio Gamallo
Nomes que poderían aumentar e posiblemente a estas horas teñan aumentado.
Particularmente, gustaríame que quedara IES de Ribadeo, ó fin, o nome actual, pero como non creo que pase por vez, propuxen IES ría de Ribadeo, un topónimo que estimo que necesita axuda e daría persoalidade ó centro educativo.
En canto a IES Dionisio Gamallo Fierros, xa comentei en 'Curioso' do apoio institucional do concello a un nome que xa houbo e que podería confundir dous centros diferentes.
En canto a IES de Ribadeo Dionisio Gamallo, tenta conxugar un apoio político coa realidade actual diferenciando así o centro do anterior e extinto que foi o Carlos María Rodríguez de Valcárcel a maioría de tempo da súa existencia.
IES Sonia Castedo, argumentado ou non (as propostas deben ir argumentadas) paréceme unha mofa do proceso de poñerlle un nome de persoa, aínda que, tal como están os tempos ...
Como agora só podería poñer os argumentos que empreguei eu, deixarei rematar o prazo para expoñelos, polo que, en breves datas, haberá outro artigo sobre o tema.
E ti, que opinas? Que nome te gostaría que tivera? Consideras que o nome ten trascendencia ou és dos que opina que os demáis poden tomar o control das palabras, ó estilo do 'que inventen ellos'?

O IES de Ribadeo, IES de Ribadeo Dionisio Gamallo.

O IES de Ribadeo xa ten proposta de novo nome: IES de Ribadeo Dionisio Gamallo. Así, sin outra cousa, sin segundo apelido, que xa é longo abondo, será a proposta que o Consello Escolar do IES de Ribadeo envíe á Xunta para que ista lle poña o nome, pois é a Xunta quen ten a potestade para facelo (mesmo desoíndo a proposta, o que neste caso sería raro, pois foi realizada por ampla maioría)
Comentarios sobre o proceso pódense facer moitos, pero a proposta está aí en firme, para quedarse, como digo, votada por unha ampla maioría.
Coido que serviu de moito que o mundo político e outras persoas se inmiscuísen no proceso xa dende o ano pasado -aínda que ó final fora irrelevante na votación a súa proposta- coa proposta realizada dende diversos foros, de 'IES Dionisio Gamallo Fierros', nome coincidente con outro IES anterior de Ribadeo, e o único das nove propostas existentes (entre elas, a de ría de Ribadeo, suxerida por min e por outra persoa máis, pero non a de Sonia Castedo, que foi retirada pola dirección) que tivo un pequeno alegato ó seu favor antes das votacións no consello Escolar.
Por certo, órgano iste o Consello Escolar, que parece que desaparecerá nun futuro non moi lonxano, pois a democracia nos centros educativos vaise apagando (contribúe moito o estado) ó paso que o fai a democracia na sociedade en xeral.

Pensamentos lixeiros para agosto: non tan lixeiros! Homenaxe a Dionisio Gamallo

    Mañá comeza. Homenaxe a Dionisio Gamallo. Si, o que ten adicado un busto no parque. Esta fin de semana e no comezo do curso no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo. Deixo o díptico e tamén a contribución que sairá na Comarca mañá, no número adicado á homenaxe.

Barón de Porcillán

    Cando hai algún tempo Manuel Valín pediume a participación nesta homenaxe colectiva, por unha parte sentínme distinguido e por outra enxaulado, e tendo ambas as partes relacionadas, non me quedou outra que asentir.

    Non son, nin moito menos, especialista en Dionisio Gamallo, polo que para afrontar a situación, en primeiro lugar, lembrei os meus propios coñecementos sobre el, que xa baía escasos, e lembrei asemade que non se pode dicir que sexa ‘dionisíaco’. Nin nos sentidos do dicionario nin tampouco como seguidor ou forofo de Dionisio; miro a súa figura con certa distancia: unha persoa, e máis se é de ampla traxectoria coma el, sempre ten puntos que non son tan claros. É o  que fai extraordinarias ás persoas: que chegando a acadar metas sigan a ser humanas.     Neste sentido cheguei a algunha cousa que del escribe Daniel Cortezón:

p.304, l.14: ‘(...) por esas fechas, no obstante, ya está decidido a abandonar su aventura de lo que denominaba “quijotismo agrícola-ganadero” en el Instituto Laboral Rodríguez de Valcárcel, de Ribadeo (..)’ [referíndose ó escrito nunha Comarca de 13/12/1959 por Dionisio Gamallo]

    p.366, 1º punto e aparte: ‘En octubre de 1955 solicita el puesto de Director del Instituto Laboral de Ribadeo, y en su curriculum argumenta que: “A lo largo de muchos años he teorizado amor a mi pueblo. Como teorizar es cómodo, y tal vez frívolo, secretamente deseaba que la vida me proporcionase ocasión de poder demostrar que mis sentimientos no eran literatura. Esa ocasión de poner en práctica la buena ley de mis afirmaciones, surgió recientemente, a crearse en esa Villa un Instituto Laboral...”. Insiste afirmando que “aún teniendo que sacrificar personalmente conveniencias de varia índole (sociales, intelectuales, económicas), no dudé un momento en realizar lo que creía un deber, deber gozoso y compensador: pedí ir a Ribadeo, pleno de entusiasmo, con mi probada vocación hacia la rectitud y la justicia para darme un gran gustazo íntimo... de poder ser útil a los míos, a mi mucha familia ribadense y por lo tanto a mí mismo con con orgullo pertenezco a ella...”’

    A recalar nos dous parágrafos anteriores e nalgunha cousa máis cheguei retomando o libro de Cortezón para documentarme de cara á elección de nome para o actual IES de Ribadeo Dionisio Gamallo, elección para a que eu tiña presentada unha alternativa: IES ría de Ribadeo. Foi daquela cando me prantexei algo que dalgún xeito coido debo deixar dito aquí: Non sería mellor pensar en publicar a súa obra dun xeito sistemático e logo facerlle o recoñecemento debido?

No disco duro do ordenador gardo tamén unha serie de entradas en Facebook de arredor do 11 de novembro pasado, en plena discusión sobre o nome a asignarlle ó IES, que entre coña, querencia, feitos e visións, contribuíron a decatarme da ascendencia que ten Dionisio en Ribadeo.

    Ben, sempre, dende que souben da súa existencia, tiven curiosidade por Dionisio Gamallo Fierros, o que me levou a tentar saber algo máis (só algo máis) sobre el, quizáis as primeiras veces da man de Amadeo Arango. A publicación do libro de Daniel Cortezón sobre Dionisio Gamallo en 2005 marcou nese coñecemento un tanto de independencia e ata de suficiencia despois de ter lido boa parte dos artigos que pillara polo pasamento de Dionisio. Suficiencia que logo se tornou espellismo, como paso a ver a continuación.

    Así as cousas, o 20 de setembro de 2009 fun quen de atreverme a crear a entrada ‘Dionisio Gamallo Fierros’ na Galipedia (https://gl.wikipedia.org/wiki/Dionisio_Gamallo_Fierros) e máis tarde, o 16 de abril de 2010, a entrada equivalente na wikipedia en español. Ambas deberan ser melloradas e aproveito para apelar a quen ten máis coñecementos ca min sobre o tema para solicitarlles a súa colaboración. O caso é que, no medio de ambas, a miña ignorancia manifesta xogoume unha mala pasada, coa confusión do varón de Porcillán cun suposto Barón de Porcillán que tiven que corrixir en canto comprobei o meu erro. Por sorte, foi cousa de pouco tempo o decatarme e facer a variación.

    Pensando en Dionisio e o meu erro, verse agrazado cun título nobiliario pode non ser moito cando o que se espera é outra cousa. No seu caso, Varón de Porcillán, segundo as súas propias verbas que encabezan o libro de Daniel Cortezón, non creo que cambiara o título. Ó fin, recollo a cita de Carlos Álvarez-Lebredo no pregón das festas do 96, referido a Amando Suárez Couto e citando a Dionisio: ‘E é que, como escribiu Dionisio Gamallo en vida do noso pintor: ” A Amando le va bien su nombre. Ha pasado y pasa la vida amando”.’ Pasou a vida Dionisio como varón ou como barón?

    Cando comezo a tomar notas para escribir isto, navegando na rede, atópome na entrada de Gamallo na Galipedia:

-

Dionisio Gamallo Fierros, nado en Ribadeo o 25 de agosto de 1914 e falecido en Madrid o 16 de xaneiro de 2000, foi un escritor polígrafo galego.

1 Traxectoria

1.1 Formación e primeiras publicacións

Estudou primeiro en Ribadeo e logo en Lugo, para pasar despois a estudar Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en 1936. Posteriormente rematou Filosofía e Letras en 1941 na Universidade de Valladolid.

Colaborou despois en Ya, Arriba, Informaciones, El Español e La Estafeta Literaria, entre outras publicacións.

A partir de 1945 foi profesor axudante de Xeografía e Historia na Universidade de Santiago de Compostela, profesor de Literatura Española nos Institutos Ramiro de Maeztu e Lope de Vega en Madrid, profesor e director do Instituto Laboral en Ribadeo e profesor na Escola Oficial de Xornalismo de Madrid.

1.2 Mundo académico

Entre 1953 e 1955 traballou como asesor do Servicio de Información Bibliográfica da Biblioteca Nacional. Foi nomeado académico da Real Academia Galega. Ademais, foi vocal da directiva do Centro Galego de Madrid e secretario da Comisión de Cultura. Foi membro do Instituto de Estudios Asturianos e membro da Real Academia Española.

2 Obra

A bibliografía de Dionisio Gamallo é moi variada. Destaca Albor (1942), caderno de poesía con 14 poemas (do seu libro inédito La voz derrotada). No 1943, dúas monografías aínda inéditas: Una estirpe de escritores colombianos: los Caro e La aportación de Lugo y su provincia a la literatura galaico-castellana. No 1948, publicou o folleto "Bécquer y Sevilla y páginas abandonadas" (prólogo de Dámaso Alonso). Tamén publicou ensaios e artigos, como Vida y obra de Ramiro de Maeztu (1953), Menéndez Pidal en el año 1898 (1968), ¿Luz sobre la Negra Sombra? (1975), Primera etapa de la vida y obra de Pérez de Ayala (de los comienzos hasta 1905) (1981), ou La Regenta, a través de cartas inéditas de la Pardo Bazán a "Clarín" (1984).

3 Recoñecementos e galardóns

Dionisio Gamallo foi recoñecido con diversos premios. Entre eles:

• Premio Anual de Literatura Pérez Lugín da Asociación de Prensa da Coruña (1943) por Galicia a través de sus poetas.
• Primeiro premio de poesía castelá nos Xogos Florais de Santiago de Compostela (1945) polo poema "Piedra viva".
• Premio do Certame do Centro Galego da Habana (1951) por Seda en el cardo (vida y obras de Curros Enríquez).
• Primeiro premio no Certame José Martí patrocinado pola Embaixada de Cuba e o Instituto de Cultura Hispánica de Madrid (1953).
• Premio ó Xornalismo (1971) da Deputación Provincial da Coruña.

Ademais, foi distinguido coa condecoración da Orde de Rubén Darío en Nicaragua (1967), nomeado "Lucense do ano" en 1987 e medalla Castelao en 1998.

Dende pouco despois da súa morte e ata a súa fusión co outro IES de Ribadeo, o Instituto que dirixiu levou o seu nome. Con posterioridade á fusión, o novo centro pasou a chamarse IES de Ribadeo Dionisio Gamallo

4 Véxase tamén

4.1 Bibliografía

• Cortezón, D.: Dionisio Gamallo Fierros. Varón de Porcillán. Xunta de Galicia, 2005. Santiago de Compostela. ISBN 84-453-4065-4

-

Asemade, podíase ler na Galipedia, no artigo correspondente a ‘La Comarca del Eo’: ‘Entre outras cousas, no semanario publicouse o primeiro eloxio público a Castelao en Galicia tras o estoupido da Guerra Civil española, nun artigo de Dionisio Gamallo Fierros’.

E ben, Dionisio Gamallo está na Galipedia, na wikipedia en español e na wikipedia en vasco, e tamén no nome do IES de Ribadeo, ou nun monolito no parque. E ti, que tes de Dionisio?

Unha curiosidade: os gastos de funcionamento dos centros públicos de ensino de Ribadeo para este ano 2012

En Ribadeo, dependentes da Consellería de educación vía orzamentos, hai catro centros de ensino. Un de primaria, o CEIP Gregorio Sanz, e tres de secundaria, o CIFP Porta da Auga e os IES Dionisio Gamalo Fierros e IES Porta da Auga. Nos listados primeiro aparece o código (prov. 27; 01 ensino xeral, 02 formación profesional, e un número de asignación), despois o tipo (CEIP - Colexio de primaria, CIFP - Centro integrado de formación profesional, IES - Instituto de ensino secundario [titularmente, educación secundaria]), logo a poboación e provincia e por último o importe orzamentario previsto para o ano:
27010891 CEIP Gregorio Sanz Ribadeo Lugo 24 322,00
27020793 CIFP Porta da Auga Ribadeo Lugo 122 901,00
27010933 IES Dionisio Gamallo Fierros Ribadeo Lugo 61 059,00
27010945 IES Porta da Auga Ribadeo Lugo 57 147,00
Como nota aclaratoria, o CIFP é a división do Porta da Auga que se encarga de impartir só formación profesional, quedando o o IES Porta da Auga como centro de ensino xeralista (ESO e Bac) máis a rama administrativa. Na unión de centros prevista, os dous IES integraránse nun só no edificio do actual Gamallo Fierros, quedando sen as ramas profesionais que teñen na actualidade, que pasarán a integrarse no CIFP Porta da Auga.

Para coñecer Ribadeo: se non te entenden, confúndeos

Se non te entende, confúndeos. Unha frase que escoitei como consello dun terceiro ó meu interlocutor hai cousa dunha semana. Parece escollida para tratar algunha cousa do PXOM, que por outra parte ten apartados que son ilustrativos, parecendo aqueles vellos cadernos de hai unhas dúas décadas, coido que titulados 'Para coñecer Ribadeo: A Vila' e 'Para coñecer Ribadeo: O Campo'. Claro que, moito máis pequenos e didácticos, coido que tamén estaban abondo máis coidados na súa revisión de erros, se ben esta parte que poño hoxe ten erros menores en relación ás primeiras páxinas, pode que tamén porque trata de cousas relativamente menos importantes.
Así, seguindo coa memoria, iniciada coas 'Primeiras páxinas do PXOM', podemos continuar por exemplo na páxina 40, onde se recoñece que habería que estudar un reforzo do sistema de captacion de auga, por ser abondo pero non dar lugar a extras ou gardado de auga para avarías. É dicir, hai xa unhas cantas xestións municipais que levan descuidado o mantemento e ampliacón de servizos, e non só de luz.
Chama a atención que na mesma páxina 40 o saneamento non contemple a traída Rinlo-Ribadeo, xa realizada e xa reclamada polo concello para que quede como é debido, despois de repisar nalgunhas zonas.
Unha ollada ás páxinas 40 e 41 é ilustrativa pola necesidade expresa de determinación da capacidade de subministros ... antes de facer o estudo de medre poboacional.
Como outra curiosidade, a p.42 atribúe a SOGAMA a ubicación en Barreiros, sé da planta de transferencia
Tres páxinas máis adiante resulta dificultoso entender as zonas axardinadas. Resulta, por exemplo, que hai unha na r/Rosalía de Castro, de 359m² (08-DE-AJ4). Estívena procurando nos planos sen éxito, a non ser a que está prevista para o futuro como unha beira dunha rotonda ó final do primeiro bloque de casas de pescadores. Pero conta como existente (así se titula a táboa: 'inventario de espacios libres existentes')
Na 47 fáise un pouco de equilibrio a conta dos espazos libres: di que a parroquia que máis espazos libres ten é a de Ribadeo, pero en m2, con moito é a de Vilaselán, debido ó parque do cargadorio, que se estipula como auténtico pulmón de Ribadeo. Vése na 48 continuado, onde se ve a descompensación de espazos libres interparroquias, ademáis de que (p.47): "A nivel municipal no se superan los estándares establecidos por ley, por ello habrá que reservar suelo para espacios libres y zonas verdes." (se ben o núcleo urbano, xunto con Vilaselán e Ove - Cargadoiro e Sta. Cruz respectivamente - está equilibrado)
Nas 50 e ss vese que os equipamentos das parroquias son en parte considerable, eclesiais-privados, quedando os públicos reducidos a pistas polideportivas e construccións de albergaría (antigas escolas).
Outra curiosidade aparece na p.53: "Nueva Piscina Municipal (Ribadeo, c/ Alfredo Deaño)" aparece a máis de "Piscina Municipal (Ribadeo, c/ Pintor Fierros)". Algo que se manifesta tamén noutras páxinas, como na 58 ou na 63.
Tamén na p.54 aparece "Local social (Ribadeo, c/ Leopoldo Calvo Sotelo)" de 425m² e titularidade pública. E a AVV O Tesón sen sé... Pode referirse ó Cine-Teatro?
Na p.56 resume o desequilibrio nos equipamentos. Non embargantes, vexo que só no caso de Santalla de Vilaosende non chega á porcentaxe de 5%, norma sobre a superficie construíble.
Asinalar dúas páxinas máis adiante: "a) EQUIPAMIENTO EDUCATIVO.
Comprende todos los centros existentes en el municipio vinculados con actividades formativas o de enseñanza.
Tres cuartas partes de las parroquias disponen de escuelas. Además existen en el núcleo urbano de RIBADEO, dos Institutos de enseñanza secundaria, dos Colegios, una Guardería y una Escuela de Idiomas." Tres cuartas partes das parroquias teñen escolas! Non hai unha soa que esteña actuando como tal, se descontamos a Pedro Murias e as do casco urbano (p.61). Dous IES. Dende o verán do 2006 son 3... claro que próximamente, nun par de anos, voltarán a ser 2, segundo novas deste mesmo abril. Non aparece a escola de música.
Na p.58 da máis de 5000m² de superficie de equipamento sociosanitario en Ribadeo. Inclúe, claro, "Hospital de San Sebastián (Ribadeo, c/ Clemente Martínez Pasarón)". E aínda así, non me saen as contas, repaso, e na p.62 atopo que máis do 50% da superficie corresponde a "Residencia para Mayores “Mirador del Eo” (O Outeiro)", co que xa cadran, se incluímos ademáis o local da "Cruz Roxa do Eo" como tal equipamento sociosanitario.
Dicía o da ilustración que representa a memoria ó principio por cousas como a das p.67 e ss, onde da a lista de equipamento relixioso. Así, no casco urbano de Ribadeo:
I.P. de San Francisco (Ribadeo, c/Rinconada de San Francisco)
Monasterio de Santa Clara (Ribadeo, c/ Clemente Martínez Pasarón)
Capilla de San Miguel (Ribadeo, c/ Estrada do Faro)
Capilla de la Virgen del Camino (Ribadeo, c/ Virxen do Camiño)
Capilla de San Roque (Ribadeo, c/ San Roque nº10)
Capilla de la 3ª Orden de San Francisco (Ribadeo, c/ José A. Primo de Rivera)
Capilla de la Atalaya o de la Santísima Trinidad (Ribadeo, c/ Atalaya)
Capilla de San Francisco (Ribadeo, c/ Obispo Veres)
Capilla de San Lázaro (Ribadeo, c/ San Lázaro)
Claro que a ilustración hai que revisala, pois resulta curioso o nome da rúa da Orden Terceira e que non inclúan algunha capela privada-privada (as capelas aparecen como privadas pola súa titularidade eclesial, aínda que eu cría que algunha era de titularidade municipal) que existe, a parte de que a Capilla de la Virgen del Camino esteña na c/Virxen do Camiño.
A próxima sección que aparece na memoria é a de poboación e actividades económicas.

Loktudi

     Loktudi (en Bretón) ou Loctudy (en Francés) é un concello da Bretaña irmanado con Ribadeo, situado ó sur de Quimper.

      Recollo as verbas de Anxo Martíns, actual presidente da Asociación de Irmandade, a quen agradezo me corrixira diversos aspectos que eu consideraba:

    A razón última da irmandade poderíamos situala nas seculares relacións entre Galiza e Bretaña, desde as históricas (substrato celta común, chegada de Bretóns ao noroeste peninsular fuxindo das invasións anglo-saxonas), similitudes musicais e culturais, interese mutuo polo coñecemento e a relación entre ambos países (Castelao, Cunqueiro, Manuel María…)…

    En base a iso fóronse xestando distintas irmandades entre concellos galegos e bretóns, chegando até máis de vinte, número que no noso país supera o de irmandades con calquera outro país.

    Como promotor deste, e doutros irmandamentos na Mariña de Lugo, figura Philippe Le Goff. Como froito dese traballo unha comisión de ribadenses, encabezada polo alcalde da época, Balbino Pérez Vacas, viaxou a Loktudi en 2005 para sentar as bases da relación. No 2006, un grupo de Loktudi, que nos visitaba por primeira vez, foi acollido por familias ribadenses. Durante esa visita foi asinada a carta de irmandamento entre ambas localidades. A relación quedou en estado de letargo por diversos motivos, sendo un dos principais a inexistencia de asociación de irmandade en Ribadeo (si a había en Loktudi)

    Coa creación da Asociación de Irmandade de Ribadeo en 2016, retómase ese mesmo ano a relación coa visita dun grupo de familias de Ribadeo a Loktudi, que entra nunha dinámica de intercambios anuais. Coincidindo coa visita do noso grupo á Loktudi en 2018, asinouse a carta de reafirmación de irmandade polos representantes das asociacións de Loktudi e de Ribadeo, pola alcaldesa de Loktudi e polo alcalde de Ribadeo na época, Fernando Suárez Barcia.

    Durante os anos 2020, 2021 e 2022 as visitas como grupo de familias quedaron interrompidas como consecuencia da Covid-19. No ano 2023 recuperouse esta actividade coa visita do grupo de Ribadeo a Loktudi, ao ano seguinte a visita correspóndelle ao grupo bretón, e este ano tócalle ao grupo galego viaxar á Bretaña.

    Como actividades ou feitos paralelos que teñen que ver con este irmandamento figuran exposicións como “A Bretaña que hai en nós: as cruces de Pedra na Bretaña de Castelao”, existencia do barco e da rúa Ribadeo en Loktudi, ou do miradoiro Loctudy/Loktudi (posición) en Ribadeo. O Concello de Ribadeo apoiou e apoia todas estas actividades.

    No capítulo de intercambios escolares, as dúas asociacións mostraron interese e mantiveron contactos con ese motivos. Felizmente, en 2023 un grupo de estudantes de francés no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo foi acollido por alumnado do instituto de Pont-l’Abbé/Pont-n’Abad (localidade a carón de Loktudi), para recibir eles ao grupo bretón en 2024.

    Noutra orde de cousas, Ribadeo ten mantido a principios de século  conexións diversas dos centros educativos ribadenses con outros franceses (comezando entre o IES Porta da Auga cun proxecto Comenius, Science Fairs Throughout Europe -SFTE- co Notre Dame de Bourgenay en Les Sables D'olonne (Vendée, a 350 km de Loktudi), e posterior a iso, Ribadeo foi porto da Regata Transgascogne, con saída en Port Bourgenay, perto de Les Sables. Peza común ós intercambios educativos e á irmandade foi Julia Gallego, unha das catro persoas asinantes da carta de irmandade no 2006, representando ao “Comité de Irmanamento Ribadeo-Loctudy”, nun momento en que non había asociación constituída (cousa que si tiñan os bretóns…)

    O caso é que está a seguir a facerse historia, a piques de reeditarse a viaxe anual de galegos a Loktudi, e por iso a asociación sacou o seguinte cartel anunciador:

Cultura feita en Ribadeo

O IES de Ribadeo Dionisio Gamallo comezou a usar ese nome hai dous cursos. Iso, o poñerlle un nome foi quizáis o detonante para que o curso pasado se comezara co que pode ser unha longa tradición no futuro, as charlas de comezo de curso. Así, na primeira charla, curso 2014/2015, Toni Deaño, ex-profesor que exerceu a súa labor no mesmo edificio, falou sobre a figura do seu tio, Dionisio Gamallo, ilustrando o coñecemento dos alumnos coa figura de quen toma o nome o IES, nun acto que ademais se inscribiu na celebración do centenario do seu nacemento. Este curso, Francisco Díaz-Fierros Viqueira, entre outras moitas cousas, Vicepresidente do Consello da Cultura Galega, falou sobre outro home relacionado con Ribadeo, Isidoro Asensio Amor, e, a raíz da súa vinculación (de ambos) con Ribadeo, da paisaxe ribadense. Coido que é cousa de difundir ambas charlas, e iso pretende entra entrada no blog.
Charla do 1º Ano, Antonio Deaño falando sobre Dionisio Gamallo (texto). Comentario e fotos, aquí.
...
Charla do 2º Ano, Díaz-Fierros falando sobre "Xeoloxía e paisaxe. Na memoria de Isidoro Asensio Amor" (audio) e diapositivas. Comentarios e fotos, aquí.
... e como por cousas de configuración pode que non apareza a icona para escoitar, pódese facer nesta ligazón: http://www.goear.com/listen/72c5787/charla-inauguracion-curso-2015-ies-ribadeo-dionisio-gamallo-francisco-diaz-fierros-viqueira

O ceo dende a costa do Cantábrico ó atardecer.

Dúas fotos collidas dende a web do IES de Ribadeo, referentes ás dúas charlas:

Quen son

 Antonio Gregorio Montes, quen levo este blog e autor de máis de nove de cada dez artigos na historia do blog.

Deixo a continuación unha biografía que na actualidade se pode ver en 'galegos' (en Galicia Dixital, lugar por certo onde me publican artigos na sección de opinión e tamén teño algún libro):

"

Casado no ano 1982 con Gregoria Gómez Alonso, pai de 4 fillos. Matrícula de honra en COU, rematou Ciencias Físicas (rama Fundamental) en 1979 Universidade de Valladolid. Profesor de Formación Profesional (Física e Química) con oposición en 1980, posteriormente obtén a condición de catedrático. Dedicado ó ensino antes xa de rematar a carreira na Aula María de Molina (centro de axuda de adultos), comeza a dar clases no actual IES Delicias de Valladolid. Destinado a Ribadeo, impartiu clases desde o ano 1982 no actual IES Porta da Auga, onde ocupou diversos postos directivos e logo, no actual IES de Ribadeo Dionisio Gamallo ata a súa xubilación.

En diversas ocasións tivo ó seu cargo cursos de formación do profesorado, tanto de informática como de didáctica, así como unha disciplina do CAP varios cursos en Santiago e en Lugo. Tamén mantivo xunto con outros compañeiros da Mariña un grupo de traballo sobre didáctica. Pertenceu ó grupo de traballo de Física para as probas de acceso á Universidade – LOXSE. Dende a súa formación ata a xubilación.

Xunto con outros compañeiros, creou en 1995 a Feira da Ciencia e Tecnoloxía, de celebración anual en Ribadeo, manténdoa durante 25 edicións.

Foi acredor dun dos premios de innovación educativa 2001 e do premio da AGC 1998 para artigos na prensa escrita polo artigo ‘Marcas’. Codirixiu o traballo tamén premiado ’Reconocérmonos como consumidores: os hábitos de consumo e ocio entre a xente nova nas portas do século XXI’ (premiado en 2003).

No campo social, foi membro da xestora e posteriormente presidente do Club de Xadrez Alfonso X el Sabio de Ribadeo. Tamén participou na xestora e directiva da Asociación Amigos da Música, titular da Banda Sinfónica Municipal de Ribadeo, da que foi catro anos presidente. É directivo da AVV de Ribadeo O Tesón, da que foi impulsor. Así mesmo, colabora con outros grupos e asociacións.

Ten publicados diversos artigos só ou en colaboración poñendo en relación física e ensino en revistas relacionadas con esta temática, como Cuadernos de Pedagogía, Ciencias, Revista de Enseñanza, Revista de Enseñanza de las Ciencias, Abeiro, Revista de Enciga ou Concepción Arenal. Tamén participou e participa con artigos na prensa en papel e dixital, primeiro sobre ciencia e logo sobre diversos temas. Títulos como ‘Ramón y Cajal, visión de la investigación por un Científico’, no diario El Norte de Castilla, ou a serie sobre os eclipses publicada en A Mariña / El Progreso, son continuados na actualidade por artigos en La Comarca del Eo, Galicia Digital, Praza.gal ou Crónica3.

Colabora coa Galipedia dende o seu nacemento en 2003.

Ten publicado ou colaborado en diversos libros. Entre eles:

Banda Municipal de Ribadeo 5 (aavv, 1997).

Orientacións á física de 2º de bacharelato (aavv, 2001).

As festas populares no entorno ribadense (aavv, 2001).

Ribadeando 2004.

SFTE... e máis. Notas e suxerencias sobre un Proxecto Escolar Europeo (con Gérard Traineau, 2005).

Ribadeo no tempo, a través das imaxes (aavv, 2006).

Dalla didattica alla e-didactics. Paradigmi, modelli e tecnichi dell’e-learning (en italiano, aavv, 2007. Versión inglesa en formato dixital, ‘From didactics to e-didactics. E-Learning paradigms, models and technics’).

Investigación facendo e difundindo (aavv 2012).

Física (comezo de libro colaborativo, libre, en internet, 2016).

José María Rodríguez Díaz, In Memoriam (aavv, 2018).

A temperie ribadense no 2020 (e un complemento) (2021).

Tamén mantén os blog 'Ribadeando', 'Tentando Educar' e 'Física e Química en Ribadeo', así como a wiki 'As feiras de ciencia na Galiza', entre outras incursións independentes no mundo dixital.

Participou como clarinete durante varios anos no cadro de persoal da banda municipal de Ribadeo.

"

Entrevista a Manuel Valín Valdés

Vin a entrevista, pareceume interesante ó vela este fin de semana na Comarca e pedinlla para reproducir aquí (grazas!):

ENTREVISTA A MANUEL VALIN VALDES

(Reprodúcese aquí integramente a entrevista que o diario EL PROGRESO, na súa edición de A Mariña, me fixo e da que xurdiu a publicada o domingo 9 de novembro de 2014)

Acaban de presentar ao candidato do PP á alcaldía de Ribadeo. ¿Qué opina del como persoa e como político?

Como persoa, soamente podo dicir cousas boas; coñézoo desde fai bastante tempo, compartimos anos de traballo no Partido o que nos permitiu forxar a relación de amizade que mantemos na actualidade. Trátase dunha persoa amable, accesible, honrada,…, un bo tipo.

Desde o punto de vista político, penso que é un home de Partido, con todo o que iso implica; foi concelleiro na oposición 4 anos (formou parte do último grupo municipal que capitaneou Andina) e leva 2 anos ao fronte do Pp local en Ribadeo. Se ben este bagaxe non supón unha grande experiencia, ninguén nace aprendido e seguro que co tempo a súa figura medrará politicamente sobre todo agora que vai a encabezar un equipo de traballo que pretende acadar á alcaldía de Ribadeo.

Eu poñeríalle dous “peros” á súa labor política durante estes dous últimos anos (é algo que xa o teño falado moitas veces con el e sabe que llo digo desde unha crítica construtiva); en primeiro lugar, Suso López e Dani Vega deixáronse utilizar por Barreiro e Balseiro para defenestrar definitivamente a Rodríguez Andina como Presidente do Partido Popular de Ribadeo; foi un proceso autoritario, nada democrático, que supuxo que por imposición do Presidente e Secretario Xeral do Partido en Lugo, dun día para outro, Suso López pasaba a ser Presidente dunha Xestora que se facía cargo da agrupación local do Pp en Ribadeo. Visto o visto, tratábase dunha folla de ruta que deseñada desde Lugo remataba esta mesma semana co seu nomeamento como candidato á Alcaldía. Eu defendo e defenderei que se puido chegar a este mesma situación, dialogando con Andina, escoitando aos afiliados e simpatizantes do partido en non entrando coma un “elefante en cacharrería”; nos estatutos do Pp aparece a creación dunha xestora en casos que a situación sexa caótica e se vexa a necesidade de actuar desde a provincial. En Ribadeo, non se daba tal circunstancia e o mesmo Andina, estaba disposto a dar paso a unha profunda renovación do partido que se lle pedía desde as bases locais.

En segundo lugar, tamén lle critico ( insisto en que desde un punto de vista construtivo) ese xeito de levar o de “home de Partido” ata as últimas consecuencias; en varias ocasións, defendeu posturas oficiais que se poden interpretar como un antepoñer os intereses partidistas aos veciñais. O exemplo máis evidente é a postura adoptada co tema da Residencia de Maiores, sabendo que era o punto máis importante do programa electoral co que acudimos ás eleccións un equipo de traballo do que formaba parte, xa que o considerábamos a necesidade máis importante que tiña Ribadeo. A postura da Xunta con respecto a esta infraestrutura foi e, lamentablemente, segue a ser errónea e polo tanto indefendible.

Quizás ao ser a aposta do Pp provincial para reconquistar á Alcaldía, non lle permitiu actuar como el desexaría; estou seguro, polo que temos falado, de que está a favor de que Ribadeo conte cunha nova Residencia de Maiores.

¿Propuxéronlle formar parte da lista electoral que se está confeccionando?

Non me propuxeron formar parte da lista para as próximas eleccións; de tódolos xeitos, teño tomada a decisión de retirarme da política municipal.

¿Cómo chegou a ser Penabad o Presidente do Pp ribadense?

Creo que na pregunta anterior dou a miña versión deste proceso, insisto, imposto e nada democrático que deseñaron Barreiro e Balseiro. Noutros concellos da Mariña, nas mesmas circunstancias, foise dialogando e acadando acordos que propiciaron unha transición xeracional tranquila e sen ningunha polémica.

¿Por qué non acudiu vostede á presentación do candidato, nin ningún “peso pesado” do Pp ribadense como Andina?

Eu recibo unha chamada de Suso López Penabad o mesmo xoves ao medio día onde me informa de que esa tarde acoden a Ribadeo Barreiro e Balseiro para presentalo en rolda de prensa como candidato á Alcaldía de Ribadeo; tamén me di que vai a falar co resto do grupo municipal para informalos.

Eu decido non acudir por dous motivos: En primeiro lugar non me parece serio que, por exemplo en Viveiro, reúnan ou informen á executiva local previamente a facer público o nome do candidato e en Ribadeo non. Por outra banda, Barreiro e Balseiro podían ter a deferencia de informar directamente ao Grupo Municipal.

Ao mellor é que non tiñan interese en que asistíramos algún membros do Grupo Municipal.

En canto aos compañeiros concelleiros, creo que Campo Braña estivo presente; Azucena González traballa na Coruña e por cuestión laborais non lle foi posible estar presente. Manel Yañez tivo traballo no IES Gamallo Fierros e unha reunión do Consello da Muller no Concello e non lle foi posible asistir.

É posible que si soubéramos o tema con máis antelación (non catro horas antes da rolda de prensa), algún podería acudir.

De Andina, non podo dicir nada pois descoñezo si foi avisado ou si estaba en Ribadeo ese día.

Dito todo isto, quero que quede claro (é Suso López sábeo por que o teño falado con el) que espero e desexo o maior éxito posible no intento de recuperar á Alcaldía de Ribadeo por parte do Pp`.

É vox populi que existen desacordos internos no Pp ribadense. ¿Qué hai de certo nesto?

A ninguén se lle escapa que existen diferenzas entre o Grupo Municipal e a Executiva local. Relendo as miñas anteriores respostas é facilmente deducible que nalgúns temas (Residencia de Maiores, Pavillón Polideportivo, o xeito de criticar o día a día,…) si discrepamos. Critícasenos que non facemos oposición (lembro que tamén se lle achacaba isto mesmo ao Grupo Municipal do mandato anterior onde, por certo, Suso López era concelleiro), que estamos “vendidos ao goberno”, ….. Desde un principio, decidimos antepoñer os intereses veciñais aos partidistas, convencidos de que sería o mellor para Ribadeo, o noso pobo, onde vivimos e polo que algún, levamos loitando máis de 20 anos.

Na relación entre Grupo Municipal e Executiva Local (da que eu mesmo formo parte e acudo a tódalas reunións) tamén pesa o que teño comentado nesta entrevista sobre o xeito de constituírse, primeiro a Xestora e logo a propia Executiva.

En canto á relación entre os membros do Grupo Municipal, penso que non é mala, aínda que evidentemente mantemos diferenzas en temas puntuais; non é a primeira vez, nin seguro será a última, que nun pleno teñamos liberdade de voto (rompendo o que se coñece como disciplina de partido).

Temos repartidas desde o minuto un as áreas de traballo e así se pode comprobar nas notas de prensa, defensas en pleno,…. Penso que é a primeira vez que nos plenos e nos medios de comunicación falamos todos os membros do Grupo Municipal e non so o portavoz.

Estou seguro de que, cada un dos catro concelleiros populares, desexamos o mellor para os ribadenses e defendemos os seus intereses do mellor xeito posible. Da capacidade de traballo en política de Campo Braña e Azucena González non me sorprendeu nada; son dous persoas de partido, con experiencia sobrada na actividade pública e que penso que aínda non escribiron a súa última páxina na política local ribadense.

Quixera salientar a labor de Manel Yañez; sen experiencia política e mesmo desde a súa condición de independente (non afiliado ao Pp), non sen esforzo pola súa parte, soubo adaptarse e ademais da súa capacidade de traballo aportou “aire fresco” á hora de afrontar temas que se nos foron dando ao longo do mandato.

¿Cómo son as relación de vostede con Andina, Suso L. Penabad e Dani Vega?

De Andina, que podo dicir. Eu sempre o considerei como un irmán. Tiven a sorte de formar parte dun equipo de traballo capitaneado por el que transformou Ribadeo. Parece que levan aí desde sempre, pero nos 8 anos de goberno do Pp (1995-2003) fíxose un Auditorio, Estación de Autobuses, Escola de Idiomas, aparcadoiro municipal, novo Paseo Marítimo, 80 vivendas sociais, Casa da Ría, albergue de peregrinos, levouse a traída de auga municipal a tódalas parroquias, pavillón polideportivo, porto deportivo, …… Sen minusvalorar o traballo de ningún dos alcaldes que tivo Ribadeo, estou convencido que foi o mellor.

Lamentablemente, a diferenza do acontecido noutros concellos da Mariña, o Pp provincial non se portou con el como debería.

A nivel persoal, sigo tendo unha moi boa relación con el; é un tipo que merece moito a pena e que espero seguir conservando da súa amizade moitos anos.

De Suso López, creo que xa falei anteriormente.

Con Dani Vega pásame o mesmo que con Suso nalgúns temas; esa fidelidade inquebrantable á Barreiro e Balseiro, lévao a non entender algunhas das posturas que eu, como portavoz municipal, adopto na miña labor como concelleiro e discutimos bastante. De tódolos xeitos, temos unha boa relación.

Dani é unha persoa que “criamos” politicamente nós en Ribadeo e que hoxe desenvolve unha actividade a nivel provincial; é moi traballador e ás veces, a súa xuventude o traizoa no xeito de formular as súas posturas políticas. Estou seguro de que co paso dos anos, acougará e será un elemento moi activo do Pp en Lugo e na provincia.

¿Cal será o seu papel no Pp ribadense a partir de agora?

Ata as vindeiras eleccións seguir traballando como concelleiro, Portavoz Municipal e membro da Executiva Local . Depós das eleccións, pasarei a ser un militante de base e tratarei de aportar o meu graíño de area para que Ribadeo teña un Alcalde do Partido Popular. Levo 24 anos en primeira liña a nivel local e xa vai sendo hora de dar paso a xente máis nova, en idade e con frescor de ideas.

Son un profundo defensor da renovación xeracional, tanto a nivel local, provincial, autonómica e nacional. Algúns compañeiros de partido parece que naceron para ter un cargo e levan na vida pública máis da metade da súa vida; este “sistema” impide que xente nova, moi válida, teña a mínima posibilidade de mostrar a súa valía.

Deberíanse de limitar temporalmente os cargos e, por suposto, unha persoa nunca debería aglutinar varios.

¿Qué destacaría da súa traxectoria política?

No ano 1991 tiven a sorte, promovido pola “executiva local” coordinada por Luisa Braña, de formar parte dun equipo de traballo que foi incorporando persoas a unha lista que no 1995 acadaron á Alcaldía e Ribadeo despois de 8 anos de goberno do BNG, despois de pasar catro anos pola oposición traballando arreo.

Foron momentos ilusionantes, onde unha mestura de xente con experiencia política e outros que éramos novatos, logramos aglutinar as diferentes sensibilidades que había dentro do Pp local, facer unha fronte común e así o entenderon os ribadenses.

A partir do 1995 e ata o 2003, contribuímos moi seriamente a facer de Ribadeo o auténtico centro neurálxico nunha ampla comarca que abarca parte da Mariña e do Occidente Asturiano.

A nivel persoal, foron oito anos que como Tenente de Alcalde e, fundamentalmente, desde o eido socio-cultural tratei de aportar o meu graíño de area para lograr un Ribadeo Mellor. Indubidablemente a construción dun Auditorio marcou un antes e un despois na política cultural do concello; permitiunos programas actividades musicais, teatrais,…, de primeira fila.

Alégrome moito que Ribadeo continúe a ser o referente cultural que foi sempre.

Recórdenos a súa traxectoria profesional.

Licenciado en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela e Máster en Desenvolvemento Local e Comarcal.

Fun Profesor do IES de Ribadeo Dionisio Gamallo desde o 1988 ata o 2001, ano en que despois de aprobar unha oposición me incorporo como Xerente da Fundación Comarcal A Mariña Central á sede de Mondoñedo. Desde o 2011 traballo na Axencia Galega de Desenvolvemento Rural no edificio administrativo da Xunta de Galicia en A Coruña.

Facendo cábalas, ¿cómo cree que serán os resultados das vindeiras eleccións municipais?

Dado o aumento da corporación (ao parecer pasaremos de 13 a 17 concelleiros) e o número de listas electorais que se prevén, vaticinar uns resultados é moi difícil, posiblemente máis que ningunha vez.

O que teño claro é que a xente está moi cansa de que tódolos días aparezan casos de corrupción mentres a moitos cidadáns lles costa chegar a fin de mes. Algo ten que cambiar, tanto a nivel interno dos partidos como no propio sistema.

O que está a pasar na actualidade, vai a marcar o devir político do presente e do futuro.

A nivel local, o goberno actual parte con vantaxe; a Residencia de Maiores, o Pavillón Polideportivo, o PXOM,….., seguro que pesa á hora de decidir o sentido do voto.

De tódolos xeitos acadar unha maioría absoluta será moi difícil

Segundo vostede, ¿cómo evolucionou Ribadeo?

Ribadeo é na actualidade, a pesar dos efectos da crise, o centro de servizos máis salientable da Mariña e do Occidente Asturiano.

Temos un sector comercial moi competitivo, con locais de altísima calidade, ao nivel dunha cidade.

O sector hosteleiro (restaurantes, hoteis,….) mellorou o 300% e hoxe en día Ribadeo é un referente.

Loxicamente esta acádase coa comuñón do sector privado e lo público; Xunta, Deputación e Concello axudan pero o protagonismo de sector privado é fundamental.

¿Qué lle falta a Ribadeo?

Despois de ter en marcha a Residencia de Maiores e o PXOM, queda procurar encher o Polígono Industrial de empresas; faise necesario, baixo o meu punto de vista, un recinto municipal para desenvolver feiras e encontros empresariais durante todo o ano. Ribadeo está situado moi ben estratexicamente e moi ben comunicado.

Si se dota ao polígono dun recinto feiral e un viveiro de empresas, este sector recibiría un espaldarazo fundamental.

Na zona rural, temos que apostar polo saneamento; é moi custoso, pero tense que deseñar un plan a longo prazo que permita que nunha década, o Concello enteiro conte con saneamento.