Amosando publicacións ordenadas por relevancia para a consulta procesións semana santa. Ordenar por data Amosar todas as mensaxes
Amosando publicacións ordenadas por relevancia para a consulta procesións semana santa. Ordenar por data Amosar todas as mensaxes

20211014

NEFANDO ADUNTERIO. José María Rodríguez Díaz (2007)

   Un dos temas recurrentes de José María foi a representación das autoridades civís nos actos relixiosos. Antes de comezar coa reprodución desta recompilación de artigos do seu extinto blog, xa contaba con diversas citas deste estilo en Ribadeando, insertando as súa palabras de xeito independente ou citadas en artigos escritos por min, así como había outros artigos nos que trataba o tema de xeito semellante a como o podería facer José María, como na entrada Semana Santa?, A auga pasada ou Procesións e fauna.

Jueves, 15 de marzo de 2007

NEFANDO ADUNTERIO (0)

• Publicado por jmrd_ribadeo a las 16:43

Somos muchos aún los que recordamos aquellas solemnes procesiones de semana santa, recorriendo las calles de nuestras ciudades en tiempos del nacional catolicismo. Procesiones presididas siempre por las autoridades civiles de turno, con sus bastones de mando y sus trajes de gala, formando en ellas después del párroco o del obispo. Muchos años han pasado ya desde entonces y han tenido lugar muchos cambios. Uno de ellos, y no el de menor importancia, es el haber pasado de un estado confesional, en el que Iglesia y Estado caminaban unidos, a una forma de gobierno democrático, en el que cada uno busca sus fines por separado. Nos hemos dotado de una Constitución que nos define como un estado aconfesional, (1) en el que ninguna confesión religiosa tiene carácter estatal. Pero parece que el cambio no ha afectado a las procesiones. Siguen siendo las mismas, presididas por las mismas representaciones civiles, dando, a veces, la impresión de que nada desde entonces ha cambiado. Y mientras Zapatero se empeña en romper los moldes tradicionales de la cultura cristiana heredada, con un laicismo de nuevo cuño, no faltan quienes, fieles a una concepción cesaropapista del Estado, siguen empeñados en que las autoridades civiles sigan presidiendo en nuestras calles las manifestaciones públicas de los misterios sagrados de la Semana Santa. Mientas que la Conferencia Episcopal reconoce la galopante laicidad de la sociedad española y la disminución de sus fieles, las manifestaciones de la Semana Santa, con sus pasos y procesiones, proliferan cada vez más y con más esplendor. Avanza el laicismo y la sociedad se confiesa menos creyente, pero las procesiones de la Semana Santa cobran más protagonismo. ¿Cómo se explica este raro fenómeno? ¿No estaremos ante una clara utilización de lo religioso en beneficio de intereses profanos? El marcado exhibicionismo que impera en muchas procesiones de Semana Santa, con el baile de sus imágenes y otras extravagancias, menoscaba su espíritu original y su sentido piadoso, convirtiéndolas en puro espectáculo. Un espectáculo de masas, declarado 'de interés turístico' en muchos lugares, con gran satisfacción de la jerarquía. No van por otro camino las manifestaciones que hacía en la prensa, el año pasado, la portavoz de la junta de Cofradías de Viveiro cuando afirmaba: 'cuanta más promoción de la Semana Santa, más riqueza'. Y hasta se llegó al extremo de celebrar, en esta citada villa, una segunda Semana Santa para los niños, a imitación de la primera. Es decir, la utilización descarada de lo sagrado en favor de lo comercial. Lo que hoy, sin ningún pudor, se denomina 'turismo religioso'. Estamos ante la misma situación que provocó la expulsión por Jesús de los mercaderes del templo.

Y de esta inadecuada utilización de los misterios sagrados los dos estamentos son responsables. El clero por permitirlo y los políticos porque, en vez de colaborar con la Iglesia desde la laicidad del Estado, con su respeto, se sirven de ella para sus fines. ¿Por qué, sino, aquellos que juraron cumplir la Constitución se prestan a presidir las procesiones, como pasa en Ribadeo? Justifican su postura amparándose en el carácter representativo que tiene su presencia en estos actos. Quienes esto defienden cometen el error de interpretar las procesiones como un mero acto social que pueden capitalizar en su beneficio. Ignoran que el fin de las procesiones y los demás actos de culto es congregar a los fieles para explicitar y celebrar su fe. Es dudoso que el estamento eclesiástico preste un mejor servicio a la Iglesia con estas actitudes de complacencia con los poderes civiles. La separación entre la Iglesia y el Estado parece que no tiene aún unos contornos bien definidos. Trono y Altar, no son una buena combinación. Ya lo decía Curros Enríquez: 'De Cristo a mástica esposa / fixo nefando adulterio / e a súa falta vergonzosa / non terá perdón divino / senón cando a Cristo torne / dos brazos de Constantino'. Una cosa es que la Iglesia y el Estado traten de fomentar conjuntamente los valores morales y éticos fundamentales de la persona y otra distinta que mantengan aún actitudes propias de otros tiempos pasados. Los problemas del hombre no se resuelven con el retorno de la Iglesia a los tiempos del Dies irae.- (2)

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

0 Tontería.

1 Art. 16.3: "Ningunha confesión terá carácter estatal. Os poderes públicos terán en conta as crenzas relixiosas da sociedade española e manterán as conseguintes relacións de cooperación coa Igrexa católica e as demais confesión".

2 Nunha rara excepción, aquí había unha cita, que dirixía a https://www.atrio.org/?p=568 e que, se se segue, leva a unha páxina na que da un erro.

20061225

Procesións e fauna: o artigo

   Poño a continuación o artigo publicado en A Mariña/El Progreso o 24/04/97:
 
   Procesións e fauna
   Cando se fala de fauna en relación a algunha actividade humana, considérase ás persoas nun sentido despectivo. Non é o caso que pretendo, senón máis ben clasificar a masa que intervén nas celebracións da Semana Santa.
   Como toda clasificación, depende dos criterios que se usen para establecela. Non é o mesmo usar o criterio de poder de decisión sobre a organización das actividades que o de adicación a elas ou que o de interiorización das mesmas, por poñer tres casos.
   Usando o primeiro criterio antes dito, o poder de decisión sobre a organización de actividades, establecería unha xerarquía no mesmo pobo (xerarquía de tipo social), que se vería reducida ó párroco e a asociación “Amigos de la Semana Santa” nun nivel e o resto do pobo noutro. Evidentemente, calquera pode pasar ideas dun ó outro grupo, pero estamos a falar do nivel de decisión. Habería que incorporar ó grupo que poderiamos chamar de cabeza, en funcións adxacentes pero determinantes, por un lado, a xerarquía eclesiástica, e por outro, a xerarquía política. Quedaría así a “masa” desgaxada como nivel baixo dunha estructura decisoria xerárquica.
   Sen entrar en detalles do funcionamento interno de cada unha desas estructuras na cabeza decisoria nin a relación entre elas ou a base do poder interno dos membros dentro de cada unha delas.
   Por exemplo, parece evidente que se unha persoa se incorpora a “Amigos de la Semana Santa”, supónse que é para colaborar e traballar, e en base a dita colaboración así terá unha capacidade de decisión. Nembargantes, a proporcionalidade entre ambas características non será exacta por influencia doutros factores como capacidade de xeración de ideas, coñecemento do funcionamento social, trato cos demáis dentro da sociedade, etc., como ocorre en calquer outro grupo.
   Referente a adicación, esta vai dende a indiferencia total, pasando pola aversión ata chegar a unha adicación de tempo importante. A orde na que están postas as diferentes adicacións pode ser variada, naturalmente, pero de non ser máis minucioso incluíndo outras categorías ou subcategorías, deixaría sempre no medio das tres expostas a da aversión; ó fin e o cabo é un xeito de adicación, que poderiamos chamar anti-adicación, pero tal que a persoa que se identifica neste grupo implica que ten un tempo adicado ó enfrontamento, e polo tanto, adícalle un tempo ás actividades da Semana Santa.
   Sen facer máis comentario sobre o grupo de indiferentes, creo que habería que dar aquí un agradecemento ás persoas que lle adican unha porción importante do seu tempo ás actividades da Semana. Son as que a organizan e por tanto fan posible un cambio de ritmo vital no ciclo diario de cada un, incluído o grupo de xente indiferente, e por suposto, o da que mostra aversión. Para algúns, a ruptura da rutina diaria pode supor un contratempo, para outros, unha liberación, pero a quen máis, a quen menos, permítelle o retorno posterior ó día a día cun sentemento de novidade do vello e polo tanto vitalmente influínte.
   O criterio de interiorización implica unha clasificación que vai dende a xente que o cre (non confundir con xente crente no sentido relixioso xeral) a aquela outra que o figura. Neste caso, o termo medio sería a indiferencia, entre o extremo das persoas que sinten os feitos que rememoran as procesións como unha parte dos propios sentimentos a nivel interno e o outro que serían as persoas que acoden ás actividades da semana por razóns como o vistas, o que significa un utilitarismo das procesión en aras doutras causas como presentarse como máis católico ou non perder un ápice de posición social.
   ¿De que serve tanta clasificación? Sería demasiado presuntuoso o pretender que a próxima vez que nos enfrontáramos á Semana Santa nos preguntáramos onde estamos encadrados e sobre todo por que. Nembargantes, antóxaseme que todos, pasando polo organizador xefe ou o pasota cantante en calquera chiringuito á hora da procesión, todos, sairíamos gañando con que unha parte significativa da xente cavilara o tema en serio.
Antonio Gregorio Montes
--
Nota: este artigo apareceu tamén noutra entrada anterior, Kgome.

20060410

Luns santo

   Ó fin, o post de onte non me gustou moito a min mesmo. A primeira parte quédase entre unha reflexión totalmente superficial e unha tendencia sen explicar, e eso non é bó. Por eso, para paliar un pouco os efectos, repoño abaixo unha volta máis o artigo publicado o 24 do 4 do 97 en A Mariña.
   En relacón á segunda, coido que máis adiante haberá que retomala.
   E voltamos a hoxe. Varias elecións esta fin de semana fan que se poda pensar de novo cara ónde imos neste planeta, xa deixando a relixión para outro trato. Hungría, Perú, Italia: socialistas vitoriosos, populistas en primeira volta e incógnita italiana polo momento, ó ter abertas as urnas dous días. Algo en craro? Non. Tres países aparentemente democráticos que polo demáis, pouco teñen que ver na súa situación, incluído en parte o poder que poderán exercer quenes sallan vitoriosos. Situacións que ademáis, coñecemos por una prensa que cada vez máis hai que leer pensando na correción de tendencia de quen escrebe para tentar chegar a algo obxectivo, o que non sempre se logra.
   De calquera xeito, pensándoo ben, si hai un denominador común: parece que en ningún dos tres casos se produxeron irregularidades graves. E iso, a pesares de que ás veces a democracia parece só un teatro de títeres, é o mesmo que mentar 'esa aburrida paz' en confrotnación dunha 'interesante guerra'. O aburrimento neste caso compensa.
   Non me resisto a dicir algo sobre Ribadeo. Parece que a política aquí limítase a tirarse os trastos uns ós outros; queda pouco constructivo no medio. Ben, pois, quen está disposto a apostar que a cousa seguirá de xeito semellante mentras non teñamos un movemento cidadán adecuado?
--
Procesións e fauna
   Cando se fala de fauna en relación a algunha actividade humana, considérase ás persoas nun sentido despectivo. Non é o caso que pretendo, senón máis ben clasificar a masa que intervén nas celebracións da Semana Santa.
   Como toda clasificación, depende dos criterios que se usen para establecela. Non é o mesmo usar o criterio de poder de decisión sobre a organización das actividades que o de adicación a elas ou que o de interiorización das mesmas, por poñer tres casos.
   Usando o primeiro criterio antes dito, o poder de decisión sobre a organización de actividades, establecería unha xerarquía no mesmo pobo (xerarquía de tipo social), que se vería reducida ó párroco e a asociación “Amigos de la Semana Santa” nun nivel e o resto do pobo noutro. Evidentemente, calquera pode pasar ideas dun ó outro grupo, pero estamos a falar do nivel de decisión. Habería que incorporar ó grupo que poderiamos chamar de cabeza, en funcións adxacentes pero determinantes, por un lado, a xerarquía eclesiástica, e por outro, a xerarquía política. Quedaría así a “masa” desgaxada como nivel baixo dunha estructura decisoria xerárquica. Sen entrar en detalles do funcionamento interno de cada unha desas estructuras na cabeza decisoria nin a relación entre elas ou a base do poder interno dos membros dentro de cada unha delas.
   Por exemplo, parece evidente que se unha persoa se incorpora a “Amigos de la Semana Santa”, supónse que é para colaborar e traballar, e en base a dita colaboración así terá unha capacidade de decisión. Nembargantes, a proporcionalidade entre ambas características non será exacta por influencia doutros factores como capacidade de xeración de ideas, coñecemento do funcionamento social, trato cos demáis dentro da sociedade, etc., como ocorre en calquer outro grupo.
   Referente a adicación, esta vai dende a indiferencia total, pasando pola aversión ata chegar a unha adicación de tempo importante. A orde na que están postas as diferentes adicacións pode ser variada, naturalmente, pero de non ser máis minucioso incluíndo outras categorías ou subcategorías, deixaría sempre no medio das tres expostas a da aversión; ó fin e o cabo é un xeito de adicación, que poderiamos chamar anti-adicación, pero tal que a persoa que se identifica neste grupo implica que ten un tempo adicado ó enfrontamento, e polo tanto, adícalle un tempo ás actividades da Semana Santa.
   Sen facer máis comentario sobre o grupo de indiferentes, creo que habería que dar aquí un agradecemento ás persoas que lle adican unha porción importante do seu tempo ás actividades da Semana. Son as que a organizan e por tanto fan posible un cambio de ritmo vital no ciclo diario de cada un, incluído o grupo de xente indiferente, e por suposto, o da que mostra aversión. Para algúns, a ruptura da rutina diaria pode supor un contratempo, para outros, unha liberación, pero a quen máis, a quen menos, permítelle o retorno posterior ó día a día cun sentemento de novidade do vello e polo tanto vitalmente influínte.
   O criterio de interiorización implica unha clasificación que vai dende a xente que o cre (non confundir con xente crente no sentido relixioso xeral) a aquela outra que o figura. Neste caso, o termo medio sería a indiferencia, entre o extremo das persoas que sinten os feitos que rememoran as procesións como unha parte dos propios sentimentos a nivel interno e o outro que serían as persoas que acoden ás actividades da semana por razóns como o vistas, o que significa un utilitarismo das procesión en aras doutras causas como presentarse como máis católico ou non perder un ápice de posición social.
   ¿De que serve tanta clasificación?
   Sería demasiado presuntuoso o pretender que a próxima vez que nos enfrontáramos á Semana Santa nos preguntáramos onde estamos encadrados e sobre todo por que. Nembargantes, antóxaseme que todos, pasando polo organizador xefe ou o pasota cantante en calquera chiringuito á hora da procesión, todos, sairíamos gañando con que unha parte significativa da xente cavilara o tema en serio.
--
Nota posterior: 'Procesións e fauna' foi asemade publicado noutras entradas e de forma máis axeitada ó contido.

20190419

Semana Santa?

   A Semana Santa é un patrimonio relixioso. Si? Coido que era. O nome, o empaque de actuación, segue séndoo, pero hoxe por hoxe, quen se atreve a afirmar que a superficie -ou o fondo- das actuacións que teñen lugar por toda España esta semana son de tipo relixioso? Só as persoas que confundan (pódese cambiar a palabra se alguén se sinte ofendido por 'asimile' ou outras semellantes) relixión con actuación.
    A molestia dos pasos á beira das terrazas é só medio tolerada pola xente que as ocupa como o motivo que desaloxa o tempo para poder estar nelas. Os chiringuitos nas rúas fan menos contraste que as procesións, toléranse moito mellor, a non ser que as procesións sexan desas que 'hai que ver e fotografar' como actuación e arte... e en Ribadeo non hai moito diso.
    Nestas datas sinaladas, os gobernantes xa non van baixo palio, senón a deixarse ver nun espazo público que fai máis visible a súa cara, e iso xa sabemos que é fundamental na suma de votos: unha cara coñecida e recoñecida como tal. Que lles pode quitar votos por significar unha relación igrexa-estado (ou administración)? Na mercadotecnia electoral xa saben que o peso dun valor e o outro non é o mesmo, e compensa.
    Mentres, os pícaros teñen festa para eles no parque, que para iso están de visita (ben, si, tamén poden sumarse os do pobo, claro!) e xa se poden ir habituando ó sistema festeiro da Semana Santa, entre 70 e 95 dB ó recorrer o parque o mércores, cheo de cativos concentrados xogando monitoreados baixo a música 'ambiental'. Por certo, intensidade sonora equivalente á dunha moto ou un coche acelerando polo outro carril da estrada... cos nenos sorprendentemente pouco alborotadores.
O gráfico de son ó recorrer o parque, achegándose ós 100 dB nalgún punto.
    Vixiantes do tempo, as procesións necesitan de bó tempo, que se chove, 'os santos' móllanse, e a xente, tamén, e iso estropea a actuación. Claro que, se non estaban previstas polas previsións meteorolóxicas que se fan públicas, en certa medida pode ser benerficioso para o consumo, que a xente ten que meterse nalgures.
    E cando remate? A valoración será se houbo moitas prazas hostaleiras cheas, se se vendeu moito... na Semana Santa, que hai que poñer con maiúsculas, porque ten nome propio. Por certo, este ano, coa previsión de cheo, é de prever que a valoración será positiva.

20070401

Dende Ribadeo, percorrido virtual pola Semana Santa e o seu significado

Dende Ribadeo, percorrido virtual pola Semana Santa e o seu significado
   O título corresponde máis ou menos ó contido do pregón que o sr. Bispo de Mondoñedo fixo onte na igrexa parroquial correspondendo co chamamento á Semana Santa. Nun ambiente no que a igrexa (enténdase, o local da igrexa) se foi enchendo a medida que se achegaba o momento de actuar a coral polifónica dende a metade das bancadas ata a súa totalidade, e no que alguén esqueceu apagar o móbil, o pregoeiro emparellou pregón e a difusión da boa nova cristiana.
   Pero antes, comezou cun saúdo ás autoridades presentes, antes de facelo co párroco e co resto dos tamén presentes. Pasou despois a ponderar que cada ano chegan nestas datas máis visitantes e de maior calidade.
   A dicir que, a partires de aí, quedeime pensando boa parte do tempo que significaría eso de maior calidade e se tería referencia co sentido turístico ou co relixioso que se estaba a tentar de ponderar.
   Deixou claro que non se debe identificar Semana Santa con procesións, senón con celebracións litúrxicas relacionadas coa Pascua, mentras tentaba emparellar as rúas con santuarios por extención da celebración, que ven sendo o que significan as procesións.
   A pasión prolóngase ata o fin do mundo (cita que foi atribuída a León X, pero non o podería asegurar) e aí está o sufrimento ben visible en diversos puntos quentes da Terra por se fixera falla corroboralo. E para lembrar a orixe desa prolongación infinida, unha imaxe: as procesións como catequesis plásticas realizadas con valores cristiáns.
   Ou sexa, se non interpreto mal, algo así como coreografía turística lembrando de xeito subliminal os valores cristianos.

20051015

Kgome

Ilustro hoxe o blog coa foto tomada en Foz este verán que da mostra dunha protesta: a dun comercio que lle fixeron pagar máis de 25000 das antigas pesetas en dereitos de autor por ter música ambiental. Veume á cabeza debido á nota que lle pasou á prensa a asociación que presentou unha demanda contra min no xulgado, na que se falaba entre outras cousas, de que a G.C. levantara preto de 80 casos relacionados cos pub, entre os que se atopaban relativos á propiedade intelectual. A nota de prensa enviada pola asociación, remitida a toda a prensa local, di o seguinte:
--
A Asociación de Gardas Civís de Galicia, colectivo maioritario na provincia de Lugo, cunha afiliación que supera xa o 50% dos de axentes das escalas máis básicas na provincia, iniciou accións xudiciais contra un dirixente da asociación “O Tesón” de
Ribadeo. A orixe dos feitos tivo lugar no mes de setembro, cando un dirixente da asociación “O Tesón” manifestou que, segundo recolleron os medios de comunicación, certos establecementos da Vila de Ribadeo abrían as súas portas para convidar os axentes da Garda Civil da Mariña, e máis concretamente os destinados en Ribadeo. Deste xeito, certos establecementos eludirían supostamente as denuncias dos gardas civís por non respectar o horario de peche dos mesmos. É dicir, a cambio dunhas consumicións de balde, os gardas civís non denunciarían as anomalías detectadas nestes establecementos onde supostamente os convidarían os donos dos mesmos. Os axentes de Ribadeo, os mais afectados polas supostas declaracións deste dirixente de “O Tesón”, publicadas nos medios de comunicación, impuxeron este ano máis de 800 denuncias, sen contar as vinculadas o tráfico de automóbiles. Delas, preto do 10% son por feitos relacionados con irregularidades neste tipo de establecementos, entre as que se encontrarían “non respectar os horarios de peche”, “contra a propiedade intelectual”, etc. Queda logo acreditada a súa labor policial na inspección deste tipo de establecementos e as correspondentes denuncias formuladas a este respecto. Este tipo de declaracións non poden tolerarse dende este colectivo de gardas civís. Por iso, esta organización xa iniciou, contra este dirixente, accións xudiciais que tiveron “entrada” no Xulgado de Mondoñedo. Esta asociación de gardas civís de Galicia non considera que as declaracións que orixinan esta denuncia sexan compartidas necesariamente pola asociación “O Tesón” no seu conxunto. Por ese motivo as accións xudiciais empréndense só contra o presunto responsable das declaracións e non contra ese colectivo, no seu conxunto. Nestes intres, cando o bo nome dos profesionais da Garda Civil, entre os que estarían os axentes de Ribadeo, está a poñerse, de maneira constante, en tela de xuízo, esta asociación non dubidará en iniciar cantas accións legais estime convenientes en defensa destes traballadores da seguridade pública. Inda recoñecendo que esta labor de defensa corresponderíalle as instancias gobernamentais, como responsables dos traballadores das Forzas de Seguridade do Estado, algo que non están a facer. Os axentes de Ribadeo víronse seriamente afectados psicoloxicamente pola denuncia de “O Tesón”. Incluso algún deles a tratamento médico-psiquiátrico. Acusados inxustamente. Os axentes seguen a estar esquecidos. Sometidos o severo réxime militar da Garda Civil, último vestixio da era preconstitucional, que os oprime de maneira constante. Por iso, como agora, teñen que calar. Abandonados por seus propios dirixentes, cando son asoballados, como neste caso, dirixentes que logo non dubidan en dicir que loitarán na defensa dos gardas civís, algo que inda seguen a esperar.
--
Coido que eu non dixen nin causei moitas das cousas que se me atribúen. Teño claro en cambio, o afán de protagonismo dunha sociedade escindida vai pouco relativamente de outra maior e que actúa en conxunto como tal, non en nome de supostos gardas afectados ou moito menos do propio Instituto armado. Nembargantes, ante a presencia do xuíz, coido que debo calar e non seguir falando do tema, e eso vou facer. Gracias por aguantarme esta pequena digresión persoal. Como agasallo, un vello artigo:
Procesións e fauna
Cando se fala de fauna en relación a algunha actividade humana, considérase ás persoas nun sentido despectivo. Non é o caso que pretendo, senón máis ben clasificar a masa que intervén nas celebracións da Semana Santa.
Como toda clasificación, depende dos criterios que se usen para establecela. Non é o mesmo usar o criterio de poder de decisión sobre a organización das actividades que o de adicación a elas ou que o de interiorización das mesmas, por poñer tres casos.
Usando o primeiro criterio antes dito, o poder de decisión sobre a organización de actividades, establecería unha xerarquía no mesmo pobo (xerarquía de tipo social), que se vería reducida ó párroco e a asociación “Amigos de la Semana Santa” nun nivel e o resto do pobo noutro. Evidentemente, calquera pode pasar ideas dun ó outro grupo, pero estamos a falar do nivel de decisión. Habería que incorporar ó grupo que poderiamos chamar de cabeza, en funcións adxacentes pero determinantes, por un lado, a xerarquía eclesiástica, e por outro, a xerarquía política. Quedaría así a “masa” desgaxada como nivel baixo dunha estructura decisoria xerárquica. Sen entrar en detalles do funcionamento interno de cada unha desas estructuras na cabeza decisoria nin a relación entre elas ou a base do poder interno dos membros dentro de cada unha delas. Por exemplo, parece evidente que se unha persoa se incorpora a “Amigos de la Semana Santa”, supónse que é para colaborar e traballar, e en base a dita colaboración así terá unha capacidade de decisión. Nembargantes, a proporcionalidade entre ambas características non será exacta por influencia doutros factores como capacidade de xeración de ideas, coñecemento do funcionamento social, trato cos demáis dentro da sociedade, etc., como ocorre en calquer outro grupo.
Referente a adicación, esta vai dende a indiferencia total, pasando pola aversión ata chegar a unha adicación de tempo importante. A orde na que están postas as diferentes adicacións pode ser variada, naturalmente, pero de non ser máis minucioso incluíndo outras categorías ou subcategorías, deixaría sempre no medio das tres expostas a da aversión; ó fin e o cabo é un xeito de adicación, que poderiamos chamar anti-adicación, pero tal que a persoa que se identifica neste grupo implica que ten un tempo adicado ó enfrontamento, e polo tanto, adícalle un tempo ás actividades da Semana Santa. Sen facer máis comentario sobre o grupo de indiferentes, creo que habería que dar aquí un agradecemento ás persoas que lle adican unha porción importante do seu tempo ás actividades da Semana. Son as que a organizan e por tanto fan posible un cambio de ritmo vital no ciclo diario de cada un, incluído o grupo de xente indiferente, e por suposto, o da que mostra aversión. Para algúns, a ruptura da rutina diaria pode supor un contratempo, para outros, unha liberación, pero a quen máis, a quen menos, permítelle o retorno posterior ó día a día cun sentemento de novidade do vello e polo tanto vitalmente influínte.
O criterio de interiorización implica unha clasificación que vai dende a xente que o cre (non confundir con xente crente no sentido relixioso xeral) a aquela outra que o figura. Neste caso, o termo medio sería a indiferencia, entre o extremo das persoas que sinten os feitos que rememoran as procesións como unha parte dos propios sentimentos a nivel interno e o outro que serían as persoas que acoden ás actividades da semana por razóns como o vistas, o que significa un utilitarismo das procesión en aras doutras causas como presentarse como máis católico ou non perder un ápice de posición social.
¿De que serve tanta clasificación? Sería demasiado presuntuoso o pretender que a próxima vez que nos enfrontáramos á Semana Santa nos preguntáramos onde estamos encadrados e sobre todo por que. Nembargantes, antóxaseme que todos, pasando polo organizador xefe ou o pasota cantante en calquera chiringuito á hora da procesión, todos, sairíamos gañando con que unha parte significativa da xente cavilara o tema en serio.
Foi publicado en A Mariña / El Progreso o 3 de xuño de 2003, e aparece en este enderezo

20080324

Choiva e frío na Semana Santa


Cousas do tempo. Pero, iso implica unha Semana Santa diferente ou non? segundo o que se considere que é a Semana Santa. Dirían algo diso os que falaron da Semana Santa en Ribadeo? E os que acudiron ás procesións?

20100405

Pasou a Semana Santa

Pasou a Semana Santa, as procesións, pero de seguro seguirá algunha cousa relacionada. Por suposto, a relación da igrexa con diversos temas, pero tamén en Ribadeo, onde o tema do aparcamento comeza a resultar recurrente para algún partido. A asistencia de xente, seguindo a aquelo de que cada quen fala da feira segundo como lle vai nela, será tamén tema. Ou o tempo, que parece ter esperado a que remate a semana para presentar unha cara limpa e sen nubes no horizonte.
Pero, unha vez pasada, constátase sobre todo, e unha vez máis, a diferencia de mentalidade respecto á semana en relación a outros anos; vese a disculpa da Semana Santa en troques da propia Semana. En Ribadeo e abondo máis aló.

20070404

Unha nova Semana Santa en Ribadeo





Pódese apreciar polas imaxes dous contrapuntos da Semana Santa. Nun caso, a relixión, que a traverso do seu programa pretende unha celebración dese tipo, de tradición relixiosa. Por outro, os pícaros xogando nunha manifestación de asueto que moitas persoas coñecen por "Semana Santa". Dúas concepcións diferentes para un mesmo tempo (se non as leíches, mira 'Procesións e fauna' e 'Detalles no via crucis de Ribadeo, artigos ós que penso engadir outros xa publicados sobre tema relacionado coa relixión)
E en espera de que rematen os programas para que vaian aparecendo polo blog, para esquecer novos asuntos xudiciais relacionados con políticos ribadenses, dous temas suaves:
En lembranza das Grobas, que agora levan un mes sen novas, unha ligazón ó blog de Mariano, sobre o círculo lítico de A Mourela, algo noutro lugar de Galiza...
E outro, suave por ser a auga pasada polo momento, mentras non haxa unha iniciativa legal: estivo de'moda informativa' o debate sobre o canon das bibliotecas, pero xa non está. Por eso, e porque coido que nos afecta a todos, volvo sobre o tema. Mellor información,, de seguro, a da no seu 'pola lectura, José Luis Sampedro', pero baste saber que a partires de agora, cada libro mercado pola biblioteca terá que pagar un sobreprezo. Non parece xusto, verdade? Pero non só é legal, senón que se non o aplica, o goberno tera que pagar unha multa diaria de 300.000€... por non ter loitado a tempo os cidadáns en Bruxelas, tendo como opositor un forte 'lobby' de intereses. É dicir, outro caso máis no que os cidadáns deixamos os nosos dereitos en mans de xente e/ou institucións que teñen intereses diferentes dos nosos. E unha mostra do que os franceses (e aquí, sente coma min) non consideraban Europa cando votaron 'non' no refrendo sobre o Tratado Constitucional (que non constitución)

20110425

A auga pasada

   Rematou a Semana Santa. Case ó remate atópome cun díptico en papel duro de alta calidade, o que deixo escaneado á beira, da semana para Ove, Piñeira e Vilaselán. Non é que as tres parroquias se xuntaran para facer un consorcio de celebración da semana santa, senón que son administradas polo mesmo sacerdote.
  Calquera que viñera uns cantos anos por Ribadeo pode levar a mesma impresión: os actos cada vez son máis numerosos e de máis calado. O que iso significa de cara ó turismo e parafernalia está claro. De cara ós fieis, xa é fariña de outro costal. Mentras, as autoridades seguen a asistir como tales autoridades ás procesións e outros actos. O que choca un pouco nun estado que se declara aconfesional, sexa en Madrid ou en Ribadeo. E nótase máis cunhas eleccións ás portas.
   Nótase máis tanto pola cantidade de electos asistentes para a foto como polo contrase con actos de xeite laica que está a tentar reafirmar que o estado, legalmente, é laico.
   O resultado electoral? É de supoñer que cando o fan (o asistir ás procesións e demáis como representantes do poder civil nun estado aconfesional, e polo tanto, sen un mandato expreso de facelo de xeito institucional) e incrementan a súa presenza diante dunhas eleccións, esperarán obter réditos a traverso da visibilidade, por exemplo, co que a presenza de políticos nos actos da semana convírtese nunha actuación, a deles, dentro dunha representación -por exemplo, unha procesión- de cara a un público (participantes en ou asistentes a ela).

20120409

Comeza outra Semana Santa

Pode que non leve o nome por non coincidir coa lunación correspondente segundo o cálculo eclesial para a semana santa oficial que rememora as tribulacións de Xesús, pero se se procura a santificación polo traballo, algo no que a igrexa estivo metida, as semanas normais tamén serían santas polo exercicio do traballo.
O que nos leva a outra cousa tamén relacionada: a xente en paro, perde unha oportunidade de santificación?
Despois de observar algunhas procesións, en Ribadeo e fóra, e ver a representación que significa, con matices moi variables, tanto entre os propios participantes nas procesións, cofrades ou non, como no público espectador, dánme ganas de tratar o tema en profundidade, pero outros temas atrásanse (aí está a posible desprotección de parte das Red Natura, os soños gastronómicos ribadenses ou a cuasi monotemática nova do último número da Comarca, o plan de axuste municipal) e este pode quedar como meditación relixiosa e/ou social.
Por certo, que en Ribadeo xa habería outro lugar onde exercer a santificación laboral, pois comezou a funcionar a primeira nave do polígono, con ECIMAN-XOUBA, empresas de mantemento de piscinas e frío industrial que se fusionaron recentemente. E con ista van  ... noticias sobre a posta en marcha do polígono 'xa'. É de supoñer que non sexa aínda a última nova neste sentido.

20220423

A D. MANUEL ARES, IN MEMORIAM. Celia Castro

A D. MANUEL ARES, IN MEMORIAM



Escribo este artigo desde a dor da perda inesperada dun bo amigo do que non puiden despedirme.

Coñecín a Manolo cando era pouco máis que un neno, tiña doce anos e eu naquel tempo dobráballe a idade. Admiróume que sendo tan novo tivera tan claros os seus sentimentos relixiosos e estivese tan implicado en todo o que se refería á Semana Santa ribadense e ás cuestións litúrxicas.

Andando o tempo foi irmán terciario estando vinculado á V.O.T de Ribadeo, organizando as procesións e axudando nas tarefas da igrexa. Máis tarde fixo estudos no Seminario ordeándose como crego.

Todos o recordamos exercendo o seu ministerio en Ribadeo, Ove, e sobre todo en Villaselán onde desenrolóu unha encomiable labor pastoral coa humildade e humanidade que lle caracterizaban, facéndose moi querido pola súa feligresía, especialmente polos nenos aos que impartía catecismo e que participaban activamente nos oficios relixiosos. Sempre recordaréi a misa da súa despedida como crego en Villaselán, a igrexa estaba repleta de xente tendo algúns que sentarnos nas pedras da porta.

Despois do seu traslado Ás Pontes visitámolo algunha vez. Nesta parroquia ademáis das súas tarefas pastorales, Don Manolo-como lle chamaban os nenos- impartía talleres de manualidades para persoas con problemas e orgaizaba os festiváis de Reis e as procesións. En 2019, cando me propuxeron para dar o pregón da Semana Santa de Ribadeo, él xenerosamente puxo á miña disposición o seu arquivo para que me documentase e puidera escribilo de forma rigorosa.

A nefasta pandemia que tanto mal nos fixo a todos distancióunos por un tempo,e, aínda que nos comunicábamos algunha vez telefónicamente, quedóume pendente unha visita Ás Pontes, que agora xa non ten obxeto.

Espero que a Manolo, humilde, sinxelo e tímido por natureza, xa nos brazos do Pai Eterno non lle molesten estas verbas escritas con agarimo sincero.

Como dicía Jorge Manrique, nuestras vidas son los ríos que van a dar a la mar, e alí, ao lado do mar, na vila que o víu nacer, entre as cousas que amóu en vida, descansará para sempre.

Celia Castro.

20230117

A vitalidade musical de Manolo Choupín (1941-2023). Carlos Álvarez Lebredo

    Adxunto a nota de Carlos Álvarez Lebredo sobre Choupín aparecida na Comarca de sábado pasado, que aporta abondos máis datos e detalles que a publicada por min.


A vitalidade musical de Manolo Choupín (1941-2023)

Carlos Álvarez Lebredo

Coro Miserere. 2004. V. Manuel Sanjurjo está abaixo o 3º pola esquerda
 

    Co falecemento de Víctor Manuel Sanjurjo Láncara (Manolo Choupín) desaparece un importante actor da música en Ribadeo e unha especie de fío que axudou a compoñer e recompoñer diferentes agrupacións musicais ao longo de moitos anos. Para moita xente, como espectadores, Manolo Choupín foi sobre todo e durante moito tempo un bo tenor na Coral Polifónica de Ribadeo; pero o seu quefacer e o seu despregue musical atinxiu outras facetas pois durante a súa vida non parou de gabear por todo tipo de pentagramas.

    Apareceu Manolo Choupín a cantar en público con tan só 10 anos cando Carlos Álvarez Fernández-Cid recorreu a un grupiño de alumnos do colexio dos Hermanos Menesianos, ben ensaiados musicalmente polo hermano Juan Harán, para reforzar o seu veterano coro parroquial, que era tamén o que interpretaba o ‘Plorans’ de Pacheco nas procesións da Semana Santa. Estes nenos de boa voz (Pablo Cociña, José Carlos González Amado, José Duarte, Marcial Fernández) facían as voces brancas reforzando a parte feminina do coro. Por esa mesma época botou man destes nenos Emilio Carricoba, para interviren nalgunhas misas nas que tamén participaba a Banda de música que el dirixía.

    Poucos anos despois integrouse Manolo Choupín, con voz e laúd, xunto a varios amigos mozos coma el (Francisco Maseda, Lolo García Méndez ‘Castellano’, José Antonio Díaz ‘Pinche’, Alberto Pelegrín...), na divertida e veterana Rondalla que dirixía Fernández-Cid durante os veráns. Tamén por eses anos 1960-1961 esta seccción de mozos “independizábase” nalgunha ocasión dos veteranos (lóxico) e rondaban as mozas ribadenses e veraneantes convertidos en ‘Rondalla Gamberros Filharmónicos’. Por esa mesma época Manolo Choupín integrouse na Coral Polifónica de Ribadeo, nuns momentos en que se fixera moi necesaria a entrada de novas voces para compensar a saída de cantores que se viron obrigados a marchar de Ribadeo por razóns de estudos ou laborais.

    Tras uns anos de menor actividade da Polifónica a mediados dos anos setenta, a posibilidade real de contar con novas voces masculinas e femininas (moitas delas nenas con estudos regrados de música, alumnas de sor Pilar de León) fixo que Fernández-Cid se plantease en serio a reorganización da Coral para volver actuar máis alá de esporádicos certames, das liturxias de Semana Santa e das misas solemnes da Patroa de Ribadeo o día 8 de setembro. Das tarefas de toda a organización material encargouse con entusiasmo Manolo Choupín: informar do proxecto, animar os indecisos, xuntar de novo os veteranos, ir acoplando os debutantes e detallar os horarios de ensaios. Foi unha axuda imprescindible para que o director musical puidese poñer en pé de novo e ao completo toda a maquinaria coral, unhas sesenta voces. Na fotografía oficial do concerto inaugural desta 2ª época da Coral Polifónica de Ribadeo forma Manolo Choupín entre os tenores e tamén a súa esposa Inmaculada Río e a filla de ambos, Inmaculada Sanjurjo Río. Anos máis tarde (1992) Manolo Choupín coincidiría co seu fillo Manuel nas filas da reorganizada Banda de música de Ribadeo: o pai coa tuba e o fillo coa trompeta.

    Cando a partir de 1982 John Rutherford reorganiza a Rondalla de Ribadeo, Manolo Choupín participa das súas rondas durante anos. Igual que no caso da Polifónica, el representaba o elo intermedio en idade, entre os veteranos desas dúas formacións e os músicos novos que se ían incorporando. A súa experiencia nas rondallas serviulle a V. Manuel Sanjurjo para decidirse a organizar unha rondalla infantil baixo a súa dirección. Comezou en 1984 cos primeiros ensaios a nenos e nenas do colexio de EXB Gregorio Sanz de Ribadeo. Xuntáronse entre 30 e 40 pequenos instrumentistas de guitarras, mandolinas, bandurrias e pandeiretas e adoptaron o nome de Rondalla Infantil Chascorrandeira. Actuaron durante dous anos en moitas localidades entre Luarca e San Sadurniño. A rondalla desfíxose cando esa promoción de nenos rematou os seus estudos no colexio. Pero en 1992 Manolo Choupín repetiu a expriencia de rondalla infantil cuns 30 nenos do colexio La Paloma de Castropol e mesmo chegaron a editar unha casete coas súas cancións en 1995.

    De novo no aspecto coral, hai que destacar o empeño de Manolo Sanjurjo por rescatar un grupo de cantores para o tradicional ‘Miserere’ nas Semanas Santas de Ribadeo. E así creou e dirixiu o grupo que con ese mesmo nome, Miserere, acompaña as procesións ribadenses desde 1994. Tamén en 2003 relevou na dirección do coro Airiños de Ribadeo (do Centro Social) a Gonzalo Montero, que o fundara en 1990.

    Noutra orde de cousas, V. Manuel Sanjurjo Láncara puxo o seu entusiasmo musical dentro da comisión cidadá que ao longo de 1988 debateu e madurou a idea de reorganizar en Ribadeo unha Academia que formase musicalmente nenos e mozos e que, ao tempo, servise de canteira instrumental para unha futura Banda de música local, tras case trinta anos de inexistencia desta formación. Ao ano seguinte substanciouse esa idea, creouse a Asociación Amadores da Música e púxose en marcha a Academia de Música Carlos Álvarez Fernández-Cid, orixe da actual Escola Municipal de música e foro de aprendizaxe para os músicos da Banda de Ribadeo.

    Tamén en novembro de 1990 Manolo Choupín foi quen se encargou de organizar unha exposición fotográfica que baixo o título de “Laudate Ceciliam. Imaxes da música en Ribadeo”, ofreceu unha panorámica da música ribadense desde 1915, condensada en 105 fotografías e que estivo instalada na antiga Oficina de Turismo.

    Que descanse en paz Manolo Choupín, pero que nos deixe por aquí algo da súa enerxía e do seu entusiamo para que poidamos manter acesas as diferentes iniciativas musicais que tradicionalmente estiveron vivas en Ribadeo e que lle dan á localidade un carácter especial.

(Publicado en La Comarca del Eo, 14 de xaneiro de 2023, p. 4)

20140422

Unha dun par de cousiñas. Unha feira

Focalizando na Semana Santa ribadense, máis aló das procesións, a temperie ou do pobo cheo, con marca de ocupación hostaleira, quedariame en dous fenómenos ben diferentes. Un, a saturación 'alucinante' da praia das Catedrais polas visitas, con colas ata a autovía 'e máis aló'. Outro, a Feira multisectorial de Ribadeo, primeira edición.
Pola súa diferenza, coido que deben ser tratados en días diferentes. Hoxe 'tócalle' ó que creo menor dos dous, á feira.
A feira multisectorial tivo 40 'expositores'. Foi organizada por unha empresa privada en terreos privados fóra do casco urbano e na zona dun centro comercial. Coido que está claro que foi realizada para aproveitar a presenza de público nos días de Semana Santa, e non para atraelo. Máis ben diría para desvialo dende o centro urbano, en detraimento do centro da vila, por moito que non se notara debido a afluenza de xente (a lembrar que por moito desaproveitamento que haxa das visitas ás catedrais, unha parte do fluxo que as visita remata en Ribadeo).
Por outra banda, a dez quilómetros, na Veiga, unha feira ben asentada con dobre número de expositores tiña lugar na fin de semana. En ambos casos o balance foi un éxito segundo os organizadores. No caso de Ribadeo non houbo anuncio -que eu saiba- de posteriores edicións, aínda que se comercialmente resultoulle ben á empresa, é de supoñer que haxa máis edicións.
E Ribadeo, como queda? Pois a pesares de non estar no centro, se a feira fóra capaz de atraer máis xente para Ribadeo, ó mellor a hostalería e o comercio ribadense podería beneficiarse algo. Así, nesta edición, sen capacidade de atracción, como dixen antes, coido que máis ben resta tempo e cartos ó centro por moito que o colapso das Catedrais a máis do tirón xeral de Ribadeo na época tivera cheo Ribadeo de calquera xeito. Algo ó que darlle voltas se se quere aproveitar unha nova actividade para algo máis que en beneficio dos propios promotores.

20130406

Resemanita santa

Vexo as fotos da semana santa infantil de Viveiro e lémbrame o antroido. Si, debe ser curioso ver os cativiños pequenos facendo de maiores, xogando a selo, nunha mistura de disfraz de antroido e arte sacro corrupto, convertido ó paganismo. Será porque non o entendo, pero diría que se a igrexa católica, esa estrutura temporal que se codea cos poderes terrenais, pode sacar algún tipo de rédito, a Igrexa Católica, esa idea relixiosa, sairá sempre perdendo dun remake a destempo en dous sentidos, fóra do tempo de celebración e fóra da idade.
Ó mellor estou equivocado porque o meu punto de vista está abondo alonxado da historia das procesións tal cal.

20090407

Da velocidade, o touciño ... e o concello

De todos é sabido que o que pasa en Ribadeo ten tendencia a ser achacado ó concello (en particular, se é para mal; se é para ben, é a propaganda oficial a que se encarga de xeito direito). É evidente que moitas veces se esaxera, pois o concello non pode ser omnipresente. Pero, ás veces, logra unir a velocidade e o touciño ó seu través, como se pretende naquela pregunta para saír con calquera tipo de resposta: En que se parecen a velocidade e o touciño? Neste caso, a resposta sería en que están xestionadas polo concello... Refírome a dous pequenos detalles (ou non tan pequenos, segundo algunhas queixas) que me chegaron onte. O primeiro, está en relación cun post que colguei onte, sobre as semellanzas e desemellanzas dos dous concertos do domingo, o da Banda e o I Festival de Primavera. Respecto ó primeiro, houbo boa música dentro, pero preservouse o ruído fóra. Respecto do segundo, a min chegoume amortecido, pero ás persoas que viven nun radio de 100 m de xeito direito (e hai varios edificios de 7 alturas), non notou a música tan amortecida, non podendo durmir ata o seu remate, no límite horario da consellería para istas actuacións en fins de semana, as catro da mañá. O resultado é que xente que ten que soportar a movida sufriu un día (unha noite) peor das normais de movida, e xente que non ten que sufrila pola situación da súa vivenda, apreciou dito sofrimento sen ser festas patronais nin outra festividade das que hai medio asumido que hai que deixar correr. Pois o concello estivo detrás do concerto: aparecía nos carteis, fíxose nun lugar que usa como aparcamento, ... e non houbo policía municipal.
O segundo foi na procesión da noite. Transcorría normalmente ata que, en plena peonil (r. Reinante) un cable fixo que a imaxe, o Cristo na cruz, tivera que manobrar para tentar pasar por unha beira e logo pola outra, por detrás de papelera, farola e banco. O cable supoño que estará aínda nestes momentos case xusto fronte á saída das galerías, entre a parede e unha farola. Cable de luz, pero atado (é dicir, sen servizo), voando a baixa altura entre as cabezas dos transeúntes. Hai outros moitos, en servizo e sen el, ó ancho e longo de Ribadeo, xunto con outros aditamentos (coido que na farola seguinte había un altofalante colgado, probablemente dos usados para machacar oídos no Nadal). É dicir, outro pequeno detalle que estaría a cargo do concello solucionar.
O das procesións lémbrame de novo que a Semana Santa xa comezou, que a publicación correspondente xa está colgada (ver Publicado en Ribadeo) e que hai moitos turistas (a prensa falaba hai poucos días dun pleno hostaleiro para os días festivos). Asemade, tamén me lembra unha iniciativa do concello publicitada na súa web sobre a organización de paquetes turísticos para visitar Ribadeo iste verán. Algo que seguramente será bó para a hostalería local.

20101228

Deixando o 28 para outro día: Asamblea de Amadores da Música de onte (parte I)

Onte, día 27, celebrouse a asamblea anual de Amadores da Música. en segunda convocatoria, ás 21:30, no salón da Casa do Mar, cunha asistencia de algo máis de 30 socios e uns cantos músicos (parte deles, incluídos xa como socios)
Na mesa, 7 diretivos máis o director.
En canto a lectura da acta anterior, lembrouse a asistencia de 33 socios, o lixeiro superavit do campamento musical 2009 ou os 20 000 € de superavit existentes daquela, na xuntanza do 19 de decembro de 2009. Algunha curiosidade máis, como a recollida en acta de que despois de ser enumeradas as actividades pola presidenta, a asamblea aplaudiu. desfilaron pola acta asemade a páxina web e a discusión sobre se dar cartos ou non ós músicos ou polo contrario, facer algunha excursión con eles.
Respecto a este ano, as contasforon presentadas tamén de xeito independente campamento e o resto. Respecto do campamento, e se non me falla a memoria, as matrículas importaron 6 660 €, puxo 2 700 a Deputación, 1 800 amadores e 2 460 sacáronse da rifas. No capitulo de gastos, entre outros, os profesores levaron 3 020, a limpeza algo máis de 300, os monitores 3 800, a comida 6 048, a asesoría, 189, ... ata 13 903 €, resultado así case equilibrado o tema, e contando ademáis que Const. Coto pagou as camisetas e a serigrafía púxoa o concello.
As contas de Amadores inclúen 1 677 € de teléfono (incluída p. web), 4 800 de comidas, 1 246 de viaxes, 142 de vestiario, 1 810 da federación (coido que aquí van asemade seguros), 13 135,04 de materiais diversos (incluídas as novas tarimas, que quen as viu sabe que representan unha mellora importante), 720 de carpintería, 1 705 destinados ó festival de xoves 'Hernán Naval' (onde se aboaron só 1 195,75 polas facturas presentadas), 1 249,85 de comisións bancarias (por exemplo, dos recibos devoltos), ... ata un total de 30 309 €.
En canto ás entradas, o concello contribuiu con 4 500 €, a Deputación con 13 381 (inclúe subvención de tarimas, pago de concertos, festival de bandas, ...), 6 700€ dos socios, 500 enviados pola banda de Mirandela para pago de autobús, cun total algo superior ó de gastos, co que queda un saldo, redondeando de 21 000 €. Están pendentes algún ingreso do concello, lotería, Deputación, ... e lémbrase que o concello paga serigrafía e ó director.
Actividades:
Concerto Aquí como en Viena
Concerto por Haití
Romería de San Marcos
Procesións de Venres Santo
Vilaselán
Procesión do Corpus
Concerto de Semana Santa
Concerto das Letras Galegas
Certame de intérpretes Mozos Hernán Naval
Festival de Bandas de Betanzos
Festival de Bandas de Ribadeo (con asistencia de bandas de Agolada e Pola de Siero)
San Roque
A Patroa
Vilamartín Pequeno
San tirso de Abres
A Caridá (que se suspendeu á metade por mor do mal tempo)
Campamento musical (no que houbo unha baixa matrícula, cuestionando o seu futuro)
Romería da Virxe da Barca (Non se foi porque os músicos non quixeron; máis adiante fálase ampliamente do tema)
Concerto de Sta. Cilla
... non houbo novas incorporacións á banda
Cea, lotería do Nadal, construcción das tarimas, ... e o día 30, concerto aquí como en Viena 2010.
Remata a exposición a presidenta, Teresa, aludindo a que teñen un certo desencanto na directiva porque creen que non teñen o apoio dos músicos, e anunciando que na asamblea extraordinaria que está convocada a continuación non se presentarán á reelección.
Coido que a partires de aquí cabe facer unha distinción dunha segunda parte, na que entra asemade a asamblea extraordinaria, polo que fago unha diferenciación de entradas.
-Segunda parte sobre a Asamblea de Amadores-

20060209

Cambiando de tema

Coa xa famosa sentencia (xa debe estar colgada en ruidos.org) e debido á miña sensibilización (imos chamarlle así) co tema, cooro perigo de pasarme unha boa tempada coas idas e voltas, por exemplo, dos comentarios alcaldables ou do que lle tocará pagar a cada ribadense. Por eso, de xeito voluntario, aínda que voltarei de seguro máis adiante, cambio de tema.
Neste tempo segue a ser nova o relacionado coas caricaturas de Mahoma (de aí a ilustración de hoxe) e en ribadeo tratan de cambiar de tema, como se ve: Reinante pide que se desvelen as razóns ocultas da marcha de Azucena do concello tras desvelarse que tardou dous anos en aboar unha factura que lle acabou reclamando o PP. Como se ve, non se sabe ben se é Crónicas Marcianas, Gran Hermano ou Ribadeo.
Fóra do 'casco urbano', séguese a pugnar polas bandeiras azuis, do porto deportivo ás praias e (tampouco aquí) se valora o estado se sufrimento natural a que está sometido no primeiro caso, a ría, e nos segundos, os mesmos entornos das praias. E aínda máis lonxe, parece que polo momento teremos AEAT (=Hacienda) en Foz, tras aprobalo así o Parlamento Galego. Por contra, os xulgados cada vez teñen menos pés na costa e mais na capital de provincia. De calquera xeito, mellor non ter problemas en ningún dos dous sitios.

Máis lonxe, reamto de releer unha frase de Heamus Seaney, Nobel irlandés coas súas poesías, que di lúcidamente (está dita vai uns 3 anos): 'O de Estados Unidos agora lémbrame ó Imperio Romano, que sempre tiña problemas nas súas fronteiras'. Só que agora as fronteiras son globais.
E a ilustración: resulta que tomando onte café atopeime con ela nun sobre de azucre. E xa non sei que pensar; coido que é inocente e que está reflexando algunha historia do mundo árabe que alguén se sacou da manga. Pero que, ó tempo, probablemente teña abonda idade. Non é caricatura, non está moi ben feita, pero nestes tempos que corren, chamoume a atención. ¿?
--
De Hernán Naval, espera de ser colgado no sitio web de Hernán:

Data: 26/03/93

Fonte: La Comarca del Eo

Título: ¿Para que sirve la banda de música?

Autor: Antonio Varela

Descrición: Escrito en xeito de carta pedindo a actuación da banda de música en procesións en Ribadeo.

Comentarios: Non é meu, é de outro Antonio

¿PARA QUE SIRVE LA BANDA DE MÚSICA?

ANTONIO


Señor Director:


A estas alturas, formularnos esta pregunta parece absurdo y, sobre todo, después de los éxitos adquiridos. Si, hay que felicitar porque en tan corto espacio de tiempo se haya logrado tanto. Repito, felicidades al grupo que forma la Banda y en especial a su director, que demostró su profesionalidad y entrega.


Pero, señor Director, lo que ya no está para felicitar es la falta de actuación en las procesiones. Quizá se tome a risa, pero seguro que la mayoría de los que íbamos en la procesión notábamos en falta el doblaje y redoblaje del tambor por el que marcábamos el paso y desfilábamos al compás de una marcha (en el caso del domingo, alegre por ser la fiesta más solemne del año). Que el año pasado no saliera, bien por temor a no hacerlo bien y, por consiguiente, ha ser el ridículo, o bien por no estar los suficientemente preparados; pase. Pero este año van dos procesiones y sin salir en ninguna: Semana Santa y, sobre todo, el Corpus...


No me servirán las excusas (explicaciones) que me quieran dar. Ya me pueden decir que no quieren hacer el ridículo (¡!) ¿Lo hicieron en Tapia? Ya pueden decir que tiene que reunirse la comisión. ¿Acaso no era suficiente la voluntad del director, o acaso tampoco la tiene? Que no me convencen.


Seguramente cuando le solicitaron a la Coral Polifónica que cantasen la Misa, aceptaron al momento y encantados. Quizás pudieron poner excusas para no actuar: Que si no estaban ensayados, etc... u desde luego también tienen miedo a hacer el ridículo. Pero no, allí estaban.


¡Enhorabuena!¿Por qué la Banda anda con tantos remilgos?.


Entonces, señor Director, vuelvo a formular la pregunta: ¿Para que sirve la Banda de Música? ¿Solamente para dar conciertos en la parroquial, Capilla de la Orden Tercera, o en el quiosco?. Sinceramente, si sólo es para esto me doy de baja como socio. Lamentablemente oí protestas sobre lo que no pasó; es decir, la falta de la Banda de Música. ¡Que pena!

Cambiando de tema

Coa xa famosa sentencia (xa debe estar colgada en ruidos.org) e debido á miña sensibilización (imos chamarlle así) co tema, cooro perigo de pasarme unha boa tempada coas idas e voltas, por exemplo, dos comentarios alcaldables ou do que lle tocará pagar a cada ribadense. Por eso, de xeito voluntario, aínda que voltarei de seguro máis adiante, cambio de tema.
Neste tempo segue a ser nova o relacionado coas caricaturas de Mahoma (de aí a ilustración de hoxe) e en ribadeo tratan de cambiar de tema, como se ve: Reinante pide que se desvelen as razóns ocultas da marcha de Azucena do concello tras desvelarse que tardou dous anos en aboar unha factura que lle acabou reclamando o PP. Como se ve, non se sabe ben se é Crónicas Marcianas, Gran Hermano ou Ribadeo.
Fóra do 'casco urbano', séguese a pugnar polas bandeiras azuis, do porto deportivo ás praias e (tampouco aquí) se valora o estado se sufrimento natural a que está sometido no primeiro caso, a ría, e nos segundos, os mesmos entornos das praias. E aínda máis lonxe, parece que polo momento teremos AEAT (=Hacienda) en Foz, tras aprobalo así o Parlamento Galego. Por contra, os xulgados cada vez teñen menos pés na costa e mais na capital de provincia. De calquera xeito, mellor non ter problemas en ningún dos dous sitios.

Máis lonxe, reamto de releer unha frase de Heamus seaney, Nobel irlandés coas súas poesías, que di lúcidamente (está dita vai uns 3 anos): 'O de Estados Unidos agora lémbrame ó Imperio Romano, que sempre tiña problemas nas súas fronteiras'. Só que agora as fronteiras son globais.
E a ilustración: resulta que tomando onte café atopeime con ela nun sobre de azucre. E xa non sei que pensar; coido que é inocente e que está reflexando algunha historia do mundo árabe que alguén se sacou da manga. Pero que, ó tempo, probablemente teña abonda idade. Non é caricatura, non está moi ben feita, pero nestes tempos que corren, chamoume a atención. ¿?
--
De Hernán Naval, espera de ser colgado no sitio web de Hernán:

Data: 26/03/93

Fonte: La Comarca del Eo

Título: ¿Para que sirve la banda de música?

Autor: Antonio Varela

Descrición: Escrito en xeito de carta pedindo a actuación da banda de música en procesións en Ribadeo.

Comentarios: Non é meu, é de outro Antonio

¿PARA QUE SIRVE LA BANDA DE MÚSICA?

ANTONIO


Señor Director:


A estas alturas, formularnos esta pregunta parece absurdo y, sobre todo, después de los éxitos adquiridos. Si, hay que felicitar porque en tan corto espacio de tiempo se haya logrado tanto. Repito, felicidades al grupo que forma la Banda y en especial a su director, que demostró su profesionalidad y entrega.


Pero, señor Director, lo que ya no está para felicitar es la falta de actuación en las procesiones. Quizá se tome a risa, pero seguro que la mayoría de los que íbamos en la procesión notábamos en falta el doblaje y redoblaje del tambor por el que marcábamos el paso y desfilábamos al compás de una marcha (en el caso del domingo, alegre por ser la fiesta más solemne del año). Que el año pasado no saliera, bien por temor a no hacerlo bien y, por consiguiente, ha ser el ridículo, o bien por no estar los suficientemente preparados; pase. Pero este año van dos procesiones y sin salir en ninguna: Semana Santa y, sobre todo, el Corpus...


No me servirán las excusas (explicaciones) que me quieran dar. Ya me pueden decir que no quieren hacer el ridículo (¡!) ¿Lo hicieron en Tapia? Ya pueden decir que tiene que reunirse la comisión. ¿Acaso no era suficiente la voluntad del director, o acaso tampoco la tiene? Que no me convencen.


Seguramente cuando le solicitaron a la Coral Polifónica que cantasen la Misa, aceptaron al momento y encantados. Quizás pudieron poner excusas para no actuar: Que si no estaban ensayados, etc... u desde luego también tienen miedo a hacer el ridículo. Pero no, allí estaban.


¡Enhorabuena!¿Por qué la Banda anda con tantos remilgos?.


Entonces, señor Director, vuelvo a formular la pregunta: ¿Para que sirve la Banda de Música? ¿Solamente para dar conciertos en la parroquial, Capilla de la Orden Tercera, o en el quiosco?. Sinceramente, si sólo es para esto me doy de baja como socio. Lamentablemente oí protestas sobre lo que no pasó; es decir, la falta de la Banda de Música. ¡Que pena!

20060203

Estilo Ribadeo


... lóxico, si, claro. Pero non vai moito que me enterei aínda que o vira o ano pasado nunha propaganda do Concello citado de pasada. Resulta que os hórreos como os da foto, tomada en Vilaselán, os dese estilo, chámanse 'hórreos estilo Ribadeo'. Certamente, teñen unha feitura que se diferencia claramente dos da Terra Cha ou dos das rías baixas, así como dos cadrados que se atopan xa ben metidos en Asturias. Nembargante, na zona hai invasión tamén de otros 'estilo Mondoñedo', menos numerosos pero abundantes, que parecen máis pobres e endebles. Cales foron antes, non o sei: non vin con abonda profundidade a clasificación do tal 'Frankowski' onde se fai esa distinción. Pero parece claro que o que podía facío do estilo rico, o 'Ribadeo'. E é que Ribadeo ten fama dende vai tempo de 'raigame e abolengo', vila de influenza na corte (naturalmente, en relación coa súa importancia poboacional) e ela mesmo con aires de grandeza. Os numerosos escudos, dos que se fixo un vídeo xa vai anos (Paco Rivas lembro que participaba dalgún xeito, aínda que non do principal) así como o número de casonas testemuñan esa importancia.
Estou a preparar unha pequena presentación sobre Ribadeo, que titulo 'Ribadeo falls' (Ribadeo desmorónase) sobre as casas do casco vello que necesitan amaño. Cando esteña lista, poñerei un post avisando e enviareina a quen quera, algo máis de 20 fotos nun arquivo de non moito máis de 1Mb con algo de letra, licenza CC e en principio, en formato nativo de Open Office (... se alguén o quere pasar despois a outro formato usando o Open Office...)
* Unha nota sobre Frankowski, para quen esteña interesado: Hórreos y Palafitos de la Península Ibérica (1918) de Eugeniusz Frankowski
--

De Hernán Naval, espera de ser colgado no sitio web de Hernán:

Data: 4-5-6/11/94

Fonte: Congreso de Bandas Populares de Galiza

Título: POLA MODERNIZACIÓN

Autor: HERNÁN NAVAL PARAPAR

Descrición: Pode servir como idea do texto o seguinte comentario „DEBERIA SER TEXTO OBRIGADO DE ESTUDO NOS CONSERVATORIOS E ESCOLAS DE MÚSICA ASI COMO DE LECTURA OBRIGADA PARA DIRECTORES DE BANDA. E O RESUME DA SITUACIÓN QUE NON VARIU DENDE O ANO 94 E DENDE A MORTE DE HERNAN NINGUEN QUIXO VARIAR TAMPOUCO“

Comentarios: -



POLA MODERNIZACIÓN

Hernán Naval

Nos ámbitos do pensamento avanzado sempre se estimou sintomáticamente progresista a capacidade humana, individual ou colectiva, para modernizarse, sobre todo cando a cotidianeidade nos colle distáncia e entramos na zona de perigo do aillamento e da ancoraxe na anacronia. Andando a artellar este Congreso, un xornalista perguntounos se seria o obxectivo do encontro dar coa dirección de saída dunha suposta encrucillada na que se atoparían as Bandas populares na Galiza; respostamos que antes de optar hai que saber entre que optar, e que entón o que pretenderia o Congreso seria levar ao colectivo á encrucillada antes que sacalo dela. O feito nada anecdótico de que non se teña rexistrado nen unha soa comunicación libre (sabemos do proxecto dunha baseada nunha espécie de enquisa sócio-cultural que ao cabo non se concretou porque as Bandas requeridas a informar non cumpriron co compromiso de entregar en tempo os impresos da enquisa) (*), o dado, dicimos, ou mesmo que a montaxe da exposición documental paralela o Congreso fose máis laboriosa do que puder aparentar ao non enviaren moittas Bandas o material solicitado, dá triste conta do mundo taifático (“a nós axúdanos a Deputación, pasamos da Federación”) ou auto-complacente (“fixemos vinte festas en Agosto”) en que viven na Galiza finisecular as Bandas Populares de Música. Un mundo –discúlpesenos- valorecido.
Nós temos un ideario alternativo, que esta ponéncia quer sintetizar; se quixemos –e por iso pelexamos- organizar en Ribadeo este Congreso non foi por razóns de promoción turística, senón porque pensamos que deste barco, que viaxa con tanto retraso, débense salvar todos os pasaxeiros, mesmo quen, feliz e indocumentadamente, pense que vive no mellor dos mundos posibeis... Asumimos esa intención modernizadora mentada; desde os seus presupostos, e recoñecendo con amargura que nisto das Bandas Galiza si dá as costas a Europa, lanzamos estas nosas propostas co aval empírico do humildemente feito en Ribadeo desde hai menos dun lustro.

Dignificar as actuacións das Bandas
Descrebamos unha estampa. Ás dez da mañán dun caluroso dia de verán, perto de cuarenta persoas de idades comprendidas entre os dez e os sesenta (!), uniformemente vestidos con camisa branca e garabata cor viño e armados de aboiados metais Rott e desvencixadas madeiras Noblet, adoptan unha formación militar de catro en fondo; fero o ademán, un seu Director ordea o ataque do paso-dobre (con gaitas obrigatto) O Chopo. A foto recolle entón o comezo dunha xornada laboral para esas dúcias de persoas na que non importará o feito de que menores de idade realicen traballos que a UNICEF condearia ou que o produto final do traballo, a música, sexa, en boa lóxica, de escasa calidade. Porque virán hora e pico de dianas e alboradas por rúas, estradas e se se tércia corredoiras da vila ou parróquia en festa,, para visitar a casa de don Fulano que deu moito para as festas (máis vilego e disimuladamente nobre é desprazarse até o asilo de ancianos, pobres); apurarase o tempo nos últimos tramos, para chegar en tempo á consagración da misa cantada (pode ser campestre) para “tocar” a Marcha Real...Hai xa beizos que comezan a sangrar cando sae a procesión, que con sorte dará a volta á igrexa pero que con má sorte darálle dúas voltas ao povo. Pero non hai problema, porque antes das pezas da misa (“sesión vermouth”; hai pretenciosos que lles chaman concerto), os músicos, os de dez e os de sesenta, terán tempo para un grolo de ribeiro. Naturalmente, o xoven trompeta fallará no só de El sitio de Zaragoza porque machacou o beizo no flamante pasarrúas, e o cañonazo do bombo e redobre da caixa estarán acompañados de sereas de autos de choque. A xantar, e a beber. Zarzuela ás oito, ou antes, para o cultivo ególatra dos eruditos melómanos locais, nada máis, porque axiña comezarán os pases de verbena até case o mencer...; é imposíbel tocar ben aquí chegados, e é unha sorte, porque como se faga só regular hai que desfilar ao son etílico dun paso-dobre de andar arredor do campo da festa...ás catro da mañá!.
Sí, estamos a marcar esaxeradamente os caractéres do cadro. Efectivamente, hai Bandas que teñen modernizado a súa indumentaria, os instrumentos son cada vez mellores, e andando tócase moito, demasiado, Baixo a dobre águia. Se cadra só na provincia de Pontevedra se mantén a tradición de tocar nas verbenas...Máis a secuencia esquemática dunha actuación dunha Banda galega en verán un día de festa segue a ser: tocar para despertar, tocar para honrar santo patróns, tocar para enxugar o aperitivo, tocar para bailar. A Banda, na Galiza, toca para que a escoiten as menos das veces.
Absterémonos absolutamente de enxuiciar o porqué de carácter económico que podan esgrimir as agrupacións que manteñen estes hábitos contractuais, e non nos interesan as histórias de diferencias na retribución deste “traballo” entre músicos dunhas Bandas e doutras en virtude dunha lealísima competéncia. Oque está claro é que a situación non pode constituir alicente artístico para nengún xoven; e se o constitue en princípio, acabará dexenerando economicamente e provocando a coñecida sangría: xóvenes músicos feitos en Bandas van parar ás orquestriñas de baile, donde gañan moito máis (felizmente, isto ocorre cada vez menos). Como for, nen artístico nen económico o alicente, o músico ábrese coa primeira excusa (os estudos, a mili, a moza...).
Infelizmente, hai institucións públicas que fomentan a persisténcia deste método de actuación das Bandas; as Deputacións, verbigratia, participando en distintos tantos por cento (segundo os respectivos convénios provinciais) na financiación das actuacións das Bandas nas celebracións festivas de vilas e aldeas, seguindo en moitos casoso constatados critérios clientelistas (Lugo) tanto na seleición de lugares como de agrupacións. Pola contra, non promoven a actuación das Bandas dentro das programacións culturais de concellos (deses concellos que tan pomposamente exiben ao seu técnico de cultura ou animador sociocultural) ou asociacións nas que participan, en inverno, época de letargo ou morte cíclica de moitas bandas, e en local pechado.

Reducir as actuacións incidentais
Eis a nosa alternativa: reducir até o razoábel as actuacións de carácter incidental, protocolario e mesmo exclusivamente lúdico. Ninguén obxecta nada a unha entrada en marcha na praza donde logo se vai oferecer un concerto a un público sentado ou alomenos non aturdido por nengún tiovivo, pero soprar da Alameda á Quintana, labirinticamente, é un exceso, por moi vistoso que lles resulte aos turistas xacobeos...O cauteloso mantenimento de certas tradicións (independentemente do seu valor antropolóxico) aconsella que toque a Banda na procesión (curta, por favor) do Patrón da Vila, na de Corpus se as donas contra o cáncer logran desatar presión social, e todo o máis no Santo Enterro como sincero agradecimento ao párroco por che deixar a igrexa para os teus concertos durante o ano (ali donde a deixan), pero tocar sete procesións en tres días na Semana Santa de Viveiro (e na de Lugo, en en Ferrol...) é un disparate, por moita solfa que requira a devoción popular e teña o atractivo turístico que teña a Paixón do Noso Señor.
Cando o Rei de España visite Ribadeo a Banda ha tocar a Marcha Real, pero non cada vez que se alce un cáliz...Co Hino galego inaugúrase unha rúa ou clausúrase un Congreso, pero fai que á túa Banda a escoiten, en concerto, os peatóns ou os congresistas, porque ensaias co cultivo cultural nos miolos.
En fin, trátase de dar co ponto de equilíbrio que conxugue unha tradición interpretada con patróns culturais (e os seus feitos consumados) coa modernidade e o progreso social.

A función social das Bandas de concertos
E unha Banda moderna e progresista é a que é capaz de se erixir en todo intre en colectivo axente cultural, con iniciativa instrutiva e intelixéncia nas formas.
A situación administrativa da maioria das Bandas populares antóllasenos idónea e maleábel, por máis que sempre perfeitíbel, para os propósitos que neste ponto queremos expoñer. Na maior parte dos casos unha entidade civil de tipo asociativo promove o conxunto e recaba o apoio, mesmo absoluto, da institución local. (Non entra nos propósitos desta ponéncia a análise, sequer superficial, das fórmulas administrativas posibeis para dotar ás Bandas de Director –presumimos unánime a opinión de que ha ser profisional- e equipamento instrumental mínimo; particularmente defendemos a maior implicación posíbel dos concellos, o Director con dedicación exclusiva e obrigas didácticas e ensaístico-concertísticas, etc.)
A asociación como cerne da Banda serve para a súa organización e administración, pero tamén hase marcar, lóxicamente, uns obectivos culturais e sociais alén de que cuarenta persoas amenicen festas. O esencial, ao noso entender: a actividade concertística pública, de carácter gratuito, como elemento de difusión cultural e traslación a públicos emerxentes (non sempre ao “maduro” público de Banda) dun traballo docente prévio con persoas específicamente interesadas no coñecimento empírico do fenómeno musical técnicamente, por máis que a maioría desas persoas desexe manterse en todo intre no ámbito do afeizoado praticante ou do dilettantismo, e que senterán, co concerto ben organizado e o público agradecido, o valor do seu traballo de estudo e de prática, case sempre ímprobo; non cobrarán moito por un concerto asi, ou non cobrarán nada, pero a satisfación intelectual auto-subscitada será abrumadoramente maior que a gratificación económica de dúas ou tres mil pesetas por andar un kilómetro tocando até a casa de don Felisindo que deu moito para as festas e ao que non lle gusta a música.
Hoxe, estimamos, a conceición dunha Banda ha ser a dunha moderna Banda de concertos. Concertos encardinabeis nas programacións culturais dos concellos ou de máis altas institucións, concertos promovidos pola própia Banda, concertos en réxime de intercámbio con outros conxuntos de similares pretensións sócio-culturais...
A situación cultural de Galiza non permite que a maioría dos seus habitantes teña acceso regular a concertos en vivo de música clásica. Excusaremos nengún longo excurso ao respeito. Sinalar entón que as Bandas concebidas como apontamos sono para ocupar un lugar intermédio, culturalmente, entre as programacións de concertos clásicos que podan ter lugar na Coruña, en Compostela ou en Vigo, e a penosa situación ao comezo da nosa intervención descrita. Isto é, institucions e asociacións deben programar con regularidade e periodicidade razoábel concertos de Bandas de Música nunhas determinadas condicións: en local pechado se non é verán (mesmo en época estival, algúns concertos, por razóns do programa, deben ter lugar en recintos pechados: auditórios, igrexas, salóns de casas de cultura con suficiente aforo para o público e cenário para a Banda, etc.), imprimindo programa de man con notas informativas e formativas, publicitándoos intensa e elegantemente, coidando a orde en todo intre. Estaráse incidindo socialemnte, formando e sensibilizando a un público predisposto a escoitar e non só a folgar de calquer xeito.

O repertorio
Naturalmente, non serve o repertório máis tradicional, os mesmos paso-dobres e as mesmas paráfrases de zarzuela desde hai médio sécula ou máis. Afortunadamente, son xa ben delas as Bandas galegas que nos últimos anos se teñen aberto a outras músicas interpretabeis por elas: as versións de bandas sonoras, as obras orixinalmente escritas para orquestras de vento, obras absolutamente modrnas, etc. Pero coidamos que non abonda co descobrir que en Holanda están as mellores editoriais de música para Banda e que a través de Valéncia pódennos chegar os catálogos. Hai que pulir o criterio. E non estamos a apelar a unha renúncia absoluta á tradición, donde a peana dos maxistrais paso-dobres Ponteareas ou Lugo-Ferrol está blindada, senón ao seleitivo desterro de moita rapsódia populista e moito bailáble chabacano. Iso, non cair no populismo, é un reto que as Bandas debern asumir con audácia. A experiencia está a demostrar que a intelixente combinación en programa das músicas citadas (de cine, orixinal para Banda, moderna) coas trancripcións de obras sinfónicas, mantendo en menor proporción páxinas moi seleitas do repertório considerado tradicional, cria paseniñamente un novo publico para a Banda, fundamentalmente xoven (canto tempo a xuventude –como público, non como músicos partícipes- se mostrou reticente coas Bandas!), sen perder en absoluto ao sector tradicional, sempre arelante de, por exemplo, un schotis.
En coeréncia coa opinión antes expresada de qque hoxe as Bandas, na Galiza, deben cumprir unha sobranceira función de dinamización social e formación cultural de emisores e receptores, a preséncia en aumento nos programas de concerto das Bandas da música clásica universal, maiormente a través de trancripción das páxinas sinfónicas, é case unha obriga ética, política: estamos a falar da educación.

As Bandas nos médios de comunicación
Até este momento, resistimos a tentación de adobar a nosa mensaxe con recurrentes exemplos extraidos da experiencia ribadense (a polémica das procesións, os concertos de programación estábel na igrexa, o que vimos de dicer sobre o repertorio); aínda que queiramos darlle carácter de tese ás nosas palabras, folgan, por máis que estemos dispostos a comunicar ponderadamente as nosas expereincias a quen por elas se interese. Agora, sen embargo, váiseme permitir que conte, sequer polo atallo, o noso paso pola Televisión de Galiza. Como outras Bandas, a de Ribadeo foi convidada a participar nunha emisión do programa “Galicia enteira”, cando éste se emitía en directo. Hai disto un ano exactamente. De contado, mostramos o noso total desinterese, toda vez que o noso estilo non conxugaba en demasía, máis ben en nada, co do programa. Os responsabeis déste libraron unha auténtica batalla diplomática para conquerir que acudisemos; nós, e representantes do Concello, quen tampouco eran proclives á participación por razóns semellantes ás nosas. Aceptamos ao cabo, mesmo viciñalmente presionados. Cando comunicamos a nosa intención de tocar, nos pouco máis de tres minutos oferecidos, a versión de Johan de Meij da banda sonora de Memorias de Africa de John Barry, volveron os problemas. Que o programa cenificaba unha espécie de festa no povo ao que se dedicaba a emisión, que o que entón pegaba era un paso-dobre ou outro aire ledo, que Out of africa era preciosa pero que non pegaba na tele, etc. Claro que a peza por nós escollida non pegaba, pero era representativa do noso quefacer, que tampouco pega nese programa e, se me apuran, en nengún programa da TVG. Aceptamos ir, logo esiximos que se nos aceptase a obra a tocar. Aceptaron malamente. Obviarei detalles organizativos lamentabeis. A Banda saiu ao final cos créditos sobre-impresionados. Se cadra o único posotivo da experiencia foi que os apresentadores se visen obrigados a apresentar á Banda e a obra, enon simplemente deixar tocar á música da festa, desa súa festa, con baile de convidados e todo cando o programa se dedicou a outras vilas. Poucos meses despois fumos convidados a facer un play back no programa “Luar”. O problema non é tanto o play back como “Luar”, como a propia TVG, esa ordinariez audio-visual. Educadamente dixemos non. Non sei se nos volverá chamar para máis nada.
Falamos ao comezo da dignificación das actuacións das Bandas, e a súa presencia na TVG non está a ser, case nunca, digna. Pero excusamos laiarnos diso se afinal, por uns segundos catódicos, facemos o que nos manden. A modernización pola dignificación depende de nós.
Non hai na TVG –e non hai na TVE e moito menos nas cadeas privadas- un espacio específico, dentro da franxa cultural, dedicado ás Bandas, como ocorre con Rádio Galega, da que inmediatamente diremos algo. O desinterese do médio áudio-visual público da Autonomía polo que é a máis importante das manifestacións culturais populares no ámbito musical –as Bandas, sí, as Bandas de Música Populares- é total e absoluto e estase a demostrar no seguimento, nulo!, que está a facer a TVG do Congreso que estamos a celebrar en Ribadeo; nen a rolda de prensa oferecida... en Santiago!... hai quince días acudiron... Un ponto diferente é o caso da Radio Galega (donde sí se dixo algo, aínda que velocísimamente, da apresentación do Congreso en Rolda de Prensa), por máis que conceitualmente, polo xeral, sexa igoal de ramplona a súa programación que a Televisión autonómica. As Bandas de Música Populares de Galiza deben, colectivamente, expresar o seu agradecimento a don Avelino Abuin de Tembra (e aos xóvenes que hoxe continuan co seu espacio dominical) polo seu labor de anos de difusión da música de Banda, pola súa apoloxía das Bandas...; este Congreso se cadra sexa a tribuna desde a que manifestar esta consideración.

As grabacións
A propósito. Todos lembramos os constantes lamentos de Abuin pola escasez de grabacións de Bandas disponibeis e mesmo pola escasa calidade da maioría das que hai. Moitas das emisións radiofónicas eran de expresa grabación para o programa, case sempre en locais (sás de festas, igrexas, centros sociais...) da mesma vila da Banda. Afortunadamente, moi recentemente teñen mellorado algo as condicións: á própia RTG dispón dun estudo de gravación que pode albergar unha Banda en case óptimas condicións acústicas e técnicamente ben dotado, e algunhas Bandas (moi poucas) teñen descoberto o mundo do compact-disc fronte ao da casette abrasiva de bar de carretera...

O problema da financiación
Ao fío dos custosos compact-disc imos falar dos cartos brevemente. Brevemente, porque o problema –que é o que son os cartos para as Bandas, un problema- é absolutamente político. E xurde axiña unha cuestión de sintonia. Estamos a defender, desde que comezamos a falar (e desde que hai anos comezamos a bregar propagandísticamente polas Bandas), a modernización. Ociosa tarefa, sob risco de cair na puerilidade, se parella á modernización das Bandas non vai a modernización, de dirección política, do país, e por extensión, a de toda a sociedade galega en todos o s ámbitos culturais. Dicíamolo ao comezo: modernizarse é avanzar. Sinceramente, dubidamos que a actual situación de correlación política sexa favorábel ás Bandas: non hai máis que reparar no xeito de investidura do Presidente...Na memoria de todos está, supoñemos, a gran movilización reivindicativa das Bandas galegas a finais de 1991. Teñen transcorridos tres anos e ten habido comícios autonómicos por médio: ten mudado algo a situación?, debe a Federación de Bandas exibir a mesma demanda financieira? Reservandonos algunhas valoracións particulares ao respeito (mesmo dados de concreción improcedente nesta intervención), apelamos aos congresistas á reflexión colectiva, no deebate de despois, sobre eses e outros interrogantes.
Hai análises sinalados polo óbvio. Montar unha Banda de nova criación require recursos financierios que as sociedades promotoras, por si soas, non poden asumir (profesores de educandos, director, instrumental pesado, uniformes, etc), e moitos concellos tampouco. Renovar, desde a modernidade, tamén aquí, a Percusión dunha Banda de vello é algo que non poden acometer todas as interesadas. E cuarente novos uniformes, elegantes e non pailáns? (Para aforrar, segueremos os responsabeis de todas as bandas delinquindo ao fotocopiar partituras e materiais que, mercados, poden fundir o presuposto anoual ao respeito –as que teñen presuposto para partituras- nunha so adquisición). Etcétera, etcétera, etcétera. É cara a modernización. É carísima. Nós defendemos a centralización total das subvencións da Consellaria de Cultura ás Bandas na Federación, entidade que é susceptíbel de calquer crítica que non sexa infantil e que ademáis é perfeitamente fiscalizábel por todos nós. ¿Por qué? Porque hai políticos que pensan que a modernización que algúns defendemos estaba antes financiada polo KXB e agora pola CONSEO... É broma , o que ocorre é que ás veces importa máis a aniquilación (económica, social) do discrepante que a própia Cultura...
A neutral Federación debe ser quen concentre e arbitre. (Igoal función deberán cumprir, teóricamente, as seccións provinciais da propria Federación, e acabar con eses clientelares convenios coas Excmas. Deputacións Provinciais...).
Concluiremos este incómodo e delicado capítulo, o dos cartos, reiterando que a fórmula asociativa pode se rpara s aBandas máis que o obrigado requerimento para legalizar colectivos ou para federalos (ou mesmo para intentar lexitimar inútilmente escandalosas subvencións particulares...), ou o ardide para eludir o pago do IVE. Un esforzo especial por alcanzar un número considerábel de sócios (en Ribadeo, “Amadores da Música” case chega aos 800, pero é o melómano e auto-estimado Ribadeo..., e descúlpesenos máis unha vez a alusión ao próprio), pode supór unha humilde pero en absoluto despreciábel fonte de ingresos.

Apoio crítico á LOXSE musical
Imos dar cabo á nosa exposición, xa demasiado longa, cunha brevísima reflexión sobre a controvertida Lei Orgánica Xeral do Sistema Educativo no ámbito musical.
Fronte a sectores do profesorado que no intre do comezo do seu calendario de aplicación paulatina puxeron en marcha os resortes corporativistas para intentar frear non unha ordeación coa que se discrepaba en aspeitos técnicos, senón unha lei que afectaba aos chiringuiños particulares dubidosamente docentes pero absolutamente rentabeis (lémbrese a polémica sobre a anulación dos exames libres...), fronte a istos, dicimos, nós, coñecidos os rudimentos da lei (en materia musical, insisto, non analizamos nen valoramos a parte da reforma referida ao ensino xeral primário ou secundario), manifestamos desde un comezo o noso apoio. Na teoría (con labor difusora en público vivo e nos médios de comunicación) e na prática (abrindo, en Ribadeo –perdón-, a primeira Escola Municipal de Música recoñecida pola Consellaria de Educación, con Decreto de autorización no DOG incluido, de Galiza). A razón: axuda á modernización xeral do ensino da música, singularmente na Galiza terceiro-mundista, e de xeito substantivo no eido das Bandas de Música Populares.
Sempre se dixo que as Escolas ou académias de “educandos” das Bandas Populares galegas foron durante lustros os verdadeiros Conservatorios de Galiza (teno dito até no Parlamento, recurrentemente, o profesor Xosé M.Beiras); delas sairon, sorteando múltiples dificultades, extraordinarios instrumentistas de vento que logo tiñan que revalidar os seus coñecimentos e a súa destreza nos Conservatorios oficiais. A LOXSE, agora, permite a formación reglada dos músicos nas Escolas Populares e o seu acceso, chegado o caso, aos estudos profisionais dos Conservatorios de Grao Medio ou Superior coa mesma consideración que un pianista, que un violoncelista ou que unha soprano. O menor custe en investimento dunha Escola Municipal de Música que o dun Conservatorio, pero con planos de ensino a nível elemental comparabeis, fai que nos centros primarios que defendemos (sen renunciarmos ao Conservatoriomedio para os aspirantes a profisionalización) poda aumentar o plantel de profesorado (canto tempo se andivo con só o Director multi-usos!) e a oferta de especialidades instrumentais (a corda, ouh!, Ribadeo...), e con maiores médios en equipamento, locais, etc., se a implicación dos Concellos é sobranceira (Ribadeo, Ribadeo...).
Ademais non se trata de nada novo. O modelo é importado. Importado dalí donde a modernización non tardou tanto (Alemaña, Holanda..., que emularon a tempo o sistema soviético triunfante en Cuba: a ver até cando!).
Remato donde comecei, no apelo á modernización como expresión dun progresismo conceitual. Abandoar as corredoiras e os pantalóns con cinta de purpuriña. Tocar por sensibilidade cultural colectiva e non para que Cacharro –que non puxo un peso para facer este Congreso- gañe outra vez... Tocar Ponteareas, pero tamén a sinfonía de de Meij que imos escoitar hoxe pola Banda Sinfónica de Galiza ou as Variacións para Orquestra de vento e órgano Hammond de Schönberg. Tocar na Televisión se nos garantizan a decéncia. Grabar con calidade se damos artellado un sistema de financiación mixto (institucións públicas-entes asociativos) que nos permita facelo con Timbais Premier e Tubas Miraphone (é un exemplo) nos que saibamos tocar moi ben porque na Escola Municipal de Música trabállase arreo, con bons profesores, con entusiasmo...
Ser progresista hoxe, ser moderno, é adentrarse con audácia, sen perxuícios e sen complexos, nos territorios sinalados no mapa debuxado nesta ponéncia, territórios inéditos, polo de agora, para moitas, demasiadas Bandas de Galiza. Este Congreso pode sinalar o comezo do democrático asulagamento deses territorios.