DECADENCIA DO PORTO NATURAL MARÍTIMO COMERCIAL DE RIBADEO. Francisco José Campos Dorado

Zona portuaria de Ribadeo dende Castropol.png

Fai tempo que veño dándolle voltas ó “magín”, para entender como é posible que a vida de Ribadeo, que se desenvolveu ó longo da súa historia case de forma autárquica, haxa perdido todo tipo de goberno autónomo municipal. Enténdase, neste caso, autarquía, como unha política onde Ribadeo valíase dos seus propios recursos de riqueza e subsistencia e na que se evitaban inxerencias estrañas ó Concello. Todos os camiños de razoamento me levaron ó mesmo punto: Ribadeo perdeu a autonomía propia o día que perdeu a Ría de Ribadeo como Porto Natural Marítimo Comercial. Aí radica o gran error da política municipal, e da provincial e autonómica de soporte económico á seguridade do Porto de Ribadeo, que leva soportando este baldón, desde que a algún iluminado lle deu por facer o primeiro Paseo Marítimo, a primeiros dos anos setenta, o cal, como algúns cidadáns de Ribadeo denunciaron naquela época, ía orixinar colmatacións de area en tesóns e canles de navegación, que pouco a pouco lle irían restando calado os barcos que puideran evolucionar no peirao comercial de Figueirúa ou de Mirasol.
Un Peirao Seguro–Porto Seguro (Safe Berth-Safe Port) considérase desde o punto de vista náutico, todo aquel ó que se pode chegar con seguridade, e que durante a permanencia no peirao o barco sempre estará a flote, sen tocar fondo na baixamar. Pois ben. A partir daquela primeira obra do Paseo, seguiron outras de ampliación, de recheos, de escolleras sen sentido que non serven para nada rendible, pois o Porto de Ribadeo está enclavado nun entrante natural do mar que unha vez pasada a boca da barra está considerado de augas tranquilas todo o ano, para todo tipo de barcos mercantes. ¿Si é de augas tranquilas, para que se queren escolleras de mar bravo? Ademais, fixéronse (parecen como a mala fe) varios espigóns de terraplén con rampas de pedras que non teñen nin un metro de atraque. ¿Son estes os proxectos de futuro os que estamos condenados en Ribadeo pola Administración de Portos de Galicia?
Estes espigóns, escolleras e grandes recheos, dixéronnos que eran para “ampliación do Porto”, e cada día, desde que os fixeron, están entrando barcos veleiros máis pequenos que aqueles dos séculos XVI, XVII, XVIII e XIX que fondeaban en Porcillán, e mercantes metade máis pequenos que aqueles de ata o ano 1980. ¿Por qué ocorre exactamente todo ó revés do que nos “venderon”?
Á obra da ampliación do Paseo Marítimo, engadíuselle a obra da Ponte dos Santos que limitou o gálibo de navegación, e por tanto limitou a altura de topes dos barcos, cousa que nunca houbera ocorrido se a Ponte dos Santos, fora construída desde Punta do Costal ó cemiterio de Castropol, como antigamente xa pensaran os enxeñeiros e mariñeiros de Ribadeo. Tan destrutora obra civil (para o Porto) non só limita a altura de topes dos barcos, se non que as enormes zapatas das pilastras non permiten o libre fluxo e refluxo da marea, pois a crecente transporta area que asenta dentro de ría, e que logo a baixante non é capaz de devolver ó mar. Así un día si e outro tamén a Ría de Ribadeo vai quedándose sen calado centímetro a centímetro, e ó cabo de moi poucos anos, por este camiño, quedarémonos sen Porto Comercial para barcos. Se acaso, só poderán atracar gabarróns de pouco tonelaxe. Xa poden gastarse millóns e millóns de euros anuais para dragar a Ría de Ribadeo, que nunca se dará dragado, pois: “Non se pode loitar encontra da Forza Natural do Mar”, pois el é capaz de meter tanta area nunha marea, como a que sacou nun ano unha draga como as que aquí se utilizan para limpar o canal.
Por outra banda, parece como se a xente que “goberna” estes temas, pensara que dado que Ribadeo é porto de mar, loxicamente ten que ser marítimo comercial por natureza. Pero non é así. A confusión no criterio, radica en que “marítimo” significa “pertencente o mar” pola súa proximidade ou pola súa relación política ou comercial con el. Hai moitos pobos na Mariña que son costeiros ou próximos o mar, e que non son portos, ou que, aínda sendo Portos de Pesca, non son Portos Marítimos Comerciais, pois isto implica mercadorías do ámbito da Mariña Mercante, polo que os portos teñen unhas infraestruturas que competen as mercadorías que manexan.
Tamén dicir que a Ponte dos Santos é necesaria para o progreso de Ribadeo, pero tamén para o progreso dos pobos do entorno. Mais, como xa dixemos, a ponte deberá ser trasladada a outra zona da Ría, que non destrúa o libre tráfico comercial.
O Porto de Ribadeo desde a boca da barra ata o fondo da ría, en Vegadeo, ten unha extensión de 9 km, cerca de 5 millas náuticas (de 1852 m), unha largura máxima de unha milla, que se alcanza entre Figueirúa e A Liñeira, e noutros puntos un kilómetro entre as Carrallas e Arnao, oitocentos metros entre Figueirua e Castropol, e na parte máis angosta, onde se fixo a Ponte dos Santos, San Miguel-San Roman, algo máis de medio kilómetro.
Sen dúbida, un punto especialmente adecuado para a nova construción dunha Ponte sobre a Ría de Ribadeo, ó noso entender, sería o antedito, a Punta do Costal e Castropol, pois incluso se podería pasar, por debaixo da calzada da autopista, unha vía do tren con acceso o peirao de Mirasol e con todo tipo de accesos peonís e de bicicletas. Isto sería pensar no futuro, e non estar a bailar a favor de dúas ou tres empresas que se están lucrando do Porto de Ribadeo, e encima temos que estar soportando as cantinelas de que se queren ir, para que lles baixen aínda máis as taxas portuarias.

O día 24 de Abril de 2017, lía na primeira plana de La Voz de Galicia, a noticia de que saía do novo Porto de Burela un barco cargado con 5500 Tm de eucalipto. Sentín unha profunda tristeza por Ribadeo e alegreime por Burela, pois foron xentes que loitaron desde sempre polo seu porto, facéndoo un dos portos de pesca máis importantes no Cantábrico, e agora lograron que lles fixeran un Porto Comercial Artificial que recompensa o seu esforzo. ¿Por qué Ribadeo se quedou varado na súa historia? ¿Por qué pasamos de ser un Porto Comercial Natural que xeraba recursos de riqueza para todo o pobo, a ser un Porto de Postal?. Ou sexa, só sirve para ter barquiños amarrados como figuras inmóbiles, para facer como un bonito Belén dos portos de Galicia, que só sirve para que algúns turistas saquen fotos. Moi guapo, precioso, dirán algúns, pero ¿isto non podería haber ocorrido, sen tirar á Ría tantas miles de toneladas de escombros? ¿como é posible que diversas “autoridades locais” se retraten có Xefe de Portos de Galicia, cando declara moi satisfeito, que houbo un beneficio no porto náutico de Ribadeo de 40 000 € no ano 2016? ¿Como é posible que este señoriño, nos intente vender un estrepitoso fracaso, como un logro “con beneficios anuais”, cando esa cantidade debera de ser a ganancia diaria?
A Regulamentación de Portos, segundo o Boletín Oficial do Estado nº191, de 7 de agosto de 2010, publica a Ley 33/2010, de réxime económico e prestación de servizos nos portos de interese xeral, co propósito lexislativo de facer un profundo cambio, particularmente expresa, entre outros, os seguintes puntos:
1) Impulsar unha maior modernización e competitividade nos portos españois.
2) Reforzar a autonomía da xestión e funcionamento das Autoridades Portuarias, para garantir unha maior eficiencia nos portos de interés xeral.
3) Cada Autoridade Portuaria dispoñerá das súas propias taxas polo uso da infraestrutura conforme os seus custes individualizados.
Pois ben, no Porto de Ribadeo, referente ó primeiro punto, non se fixo nada, excepto “escombrar”. Non hai unha triste maquinaria pública e autónoma que modernice a competitividade. Todo é privado.
Referente ó segundo punto, reforzar a xestión Autonómica, a Xunta non vemos que fixera absolutamente nada.
Referente o terceiro punto, o único que se fixo foi abaratar as taxas, para que unha empresa privada como ENCE faga o seu propio antoxo, e ameazando cada día de que vai parar de usar o Porto de Ribadeo. ¿Por qué non se lles colle a palabra, e se lles suben as taxas 50 ou 100 veces para que se vaian xa dunha vez? ¿Cal é o beneficio que deixan no Porto de Ribadeo? ¿Canta xente de Ribadeo traballa no noso porto? Antigamente soamente o Taller Barcia-Seivane tiña 26 mecánicos e soldadores de primeira clase. O Pósito de Pescadores chegou a ter unha inscrición de 340 mariñeiros. Os talleres do peirao, aserradeiros de madeira e negocios varios, daban traballo a case outro medio centenar de homes.
Si falamos das antigas fábricas conserveiras de pescado, as fábricas daban traballo a centos de mulleres, como a fábrica de Bravo Otero (ata 1942), situada en Porcillán onde hoxe está a vella fábrica de xeo. Na fábrica da Vilavella, de D. Fidel Gayol, D. Luis García e D. Manuel Lens, onde trataban sardiña, bonito e palometa, había cento trinta traballadores, de eles cen mulleres. A Trocha, ó final da Rúa Antonio Otero, xunto á Aduana Vella, onde envasaban anchoas, e poñían a secar raias. A Fábrica de Peláez, que se levantaba onde hoxe está a Planta de Cultivos Mariños. Aquilo era mover o porto de Ribadeo. O movemento de mineral, tamén ocupaba a unhas deceas de postos de traballo directos e centos indirectos. ¿Qué é o que hai agora? ¿dez postos de traballo? ¿e debemos conformarnos con isto? Creo que como Porto Comercial, Ribadeo non puido caer máis baixo, e vai desaparecer totalmente enterrado na area. ¡É unha mágoa, pero eu así o vexo e o sinto!
Felices Festas da Virxe do Carme!

-- 

Secuencia de carga en Mirasol (2009):

Ence e Ribadeo, oito anos

    Hai uns oito anos que se anunciou que Ence ia ter un ramal ferroviario que comunicaría a empresa co Musel para substituír as viaxes a Ribadeo. É posible (está por estudar) que saíra á conta medioambiental, pero a discusión non foi por aí. Entre outras cousas, queriase aproveitar para facer unha macronave no porto de Mirasol de tal xeito que Mirasol 'fose competitivo' co Musel, ó que se enfrentou unha manifestación memorable de mans de O Tesón. Ou, por aquelas datas tamén estaba de cando en vez o candeleiro dun 'porto seco' no polígono industrial, aínda sen actividade, ou mesmo falouse dun ramal de Feve a Mirasol. E claro, a presión cos intereses económicos, a baixada de taxas portuarias a Ence (a menos da metade do que viñan sendo, o que fai pensar se portos se lucraba sen recaer en Ribadeo a parte correspondente ou se, como o caso doutras grandes empresas, sinxelamente foi o resultado dunha extorsión amigable que pagamos todos) ou a lembranza de que a maioría de movemento de Mirasol o efectúa a empresa madereira e que é un impacto económico grande.
    Hoxe todo aquelo parece estar esquecido, e polo contrario,despois dunha inversión forte en comezar a construción do ramal de Feve en Navia, e a súa posterior paralización, agora afírmase que se descarta o tema por non ser competitivo.
    Collo unha parte 'xustificativa' da nota de prensa da compañía: "Pasados siete años desde la firma del convenio, y pese a los esfuerzos del Principado, y por no haberse acabado las infraestructuras ferroviarias necesarias de conexión, hemos encontrado soluciones más eficientes, sobre todo cuando Renfe nos manifestó hace dos años que no podía mantener los precios de referencia". O convenio significaba 10 000 000 € cun Principado colaborador e unha promesa de prezos baixos de Feve que agora Renfe, que absorbeu a Feve, non mantén. Solucións máis eficientes... Segue sen falarse nada do medio ambiente.
    Repito embaixo a 'Carta ó alcalde de Navia' que publiquei hai máis de cinco anos:
"Sr. Alcalde:
Han pasado ya bastantes días desde que vd, en declaraciones a 'La Nueva España' apuntase textualmente que “En El Musel se puede trabajar con barcos de 50 000 toneladas y en Ribadeo no. En Ribadeo sólo pueden trabajar barcos de 3 000 toneladas. Y la empresa no creo que haga un porte de 3 000 toneladas cuando puede hacerlo de entre 50 000 y 100 000 desde El Musel” (20100211, “El alcalde de Navia advierte de que Ribadeo no puede competir con la capacidad de El Musel”).
Después de extrañarme de no ver en todo este tiempo una réplica a sus palabras, ni de empresas, ni de instituciones, ni de personas particulares más implicadas que yo en el tema, me decido a hacer algunos comentarios aclaratorios con la esperanza de que puedan contribuír a ver más claro que está pasando con el transporte de la producción y los insumos de ENCE.
Así, me llama la atención de que vd pare el tamaño de los buques en las 100 000 tm. Según sus comentarios, parece que a mayor tamaño, más conveniencia para el transporte. Por esa vía se puede interpretar que vd metería toda la producción anual da la factoría en un solo buque y se quedaría tan feliz. Pero es evidente que la inconveniencia de tal cargo está fuera de toda duda.
En primer lugar, con la capacidad de producción de la papelera naviega, 100 000 tm implica como poco la producción total de unos dos meses y medio. Y de ahí para arriba. No soy economista ni siquiera empresario, pero me parece que sumar a los pagos diferidos de las mercancías un plus de dos meses y medio de paro previa carga, con los costes de almacenamiento asociados, implica una carga financiera para cualquier empresa, algo de lo que se querría deshacer cuanto antes cualquier persona al frente de la misma.
Después, y aunque sea algo asociado con lo tratado en el primer punto, está la cuestión logística: el almacenamiento de esa cantidad de mercancía conlleva unos cuantos problemas, pues entre 50 000 y 100 000 m3 no se pueden meter en un bolsillo, viniendo a representar un bloque de unos 20 m de alto sobre el terreno de juego de un campo de futbol. Por supuesto, a parte de resguardarlos de fenómenos meteorológicos, o aún preservar su limpieza durante un tiempo. Es evidente que se puede hacer, pero que el hacerlo implica costes suplementarios.
Sume a lo anterior el ascenso irrefrenable del llamado 'just in time', esto es, la demanda por parte de las empresas a sus suministradores de que la mercancía les llegue justo a tiempo, sin necesidad de almacenamiento, con las maniobras y los gastos asociados, sin mantenimiento más que de un mínimo stock de seguridad. Es decir, siguiendo una idea económica semejante a la de reducción de costes para la salida de mercancía que le comentaba en párrafos anteriores. Los mecanismos económicos lo propician tanto para la oferta como para la demanda.
Para acabar con el comentario, decir que si, tiene vd razón al decir que en Ribadeo los buques que normalmente se atienden están entre unas 3 500 tm y 5 000 tm, para los que existen instalaciones, servicios y calado suficientes en la actualidad, a parte de los compromisos que se puedan adquirir de cara al futuro. Pero el caso es que estos tonelajes no son tanto una limitación de las instalaciones portuarias de Ribadeo, sino de las limitaciones de calado de puertos fluviales europeos, destino de la mercancía. Es decir, que no sólo por limitaciones económicas, financieras o de logística, la competencia de barcos grandes no viene mucho a cuento, sino que tampoco se comprende en le marco de las limitaciones físicas en el otro extremo de la línea de transporte.
Quedaría así en el aire la pregunta de si el comentario por vd vertido responde a outras razones o se trata de un error. Que hoy en día las relaciones política – economía son muchas es sabido, así como también se sabe que muchas veces se las confunde con las de Política – Economía, con mayúsculas y aceptando las definiciones comunes y nobles de ambas. Que hay o puede haber otras razones e influencias diferentes es también innegable (creo que la respuesta está en otro párrafo citado en el mismo artículo, “una solución asturiana a una empresa ubicada en Asturias”), desde los intereses de las familias de los transportistas que actualmente desplazan la carga hasta Ribadeo (a razón de un camión cada cinco minutos o menos, como se puede ver en un vídeo en internet colgado por mi mismo en youtube, http://www.youtube.com/watch?v=aTeMc_C31jI) a -por supuesto- el abono correspondiente al uso del puerto de Ribadeo o los beneficios del flujo de dinero para la zona. Por supuesto, se pueden también evaluar, y me extraña que no se haya sabido de sus cálculos en este sentido, pues creo que al menos en aspectos económicos y sociales los beneficios para Navia no son menores que los de llevar la pasta a Gijón.
Y ya digo, no se trata ahora de poner en la balanza la historia, el tráfico soportado en tiempos por Ribadeo y el soportar por parte de los transportistas una travesía urbana que entorpecía el servicio, o el logro de la reivindicación de la circunvalación ribadense principalmente para servir al puerto. No, pues aún teniendo toda la consideración posible hacia el pasado y la convivencia de años, precisamente cabe ajustar que sobre lo que vd se pronunció no es sobre el pasado, sino sobre el futuro.
Atte."
    Máis en Ribadeando sobre Ence-Feve-Mirasol:
Diversas novas e un comentario (agosto 2008)
Sobre manifestación ría si-nave non
Apoios extra despois da manifestación (Agosto 2008)
Comunicando a Mariña con... (marzo 2011), con foto con previsión errada
Ribadeo e a súa nave no porto de Mirasol (maio 2008)
De realidade e ENCE (novembro 2010)
Ence que ven e vai (xuño 2010)
E abondos máis, algúns en 'ría si, nave non'

Un paseo por Ribadeo: ribadeando

Onte non quedei a gusto co resultado do post "Historia e coñecemento de Ribadeo". Por iso, hoxe presento de xeito rápido un pequeno paseo de escasos oitocentos metros e algúns dos moitos comentarios que se poden facer del, coñecemento de Ribadeo e a súa historia, mesmo obviando a maior parte de observacións máis coñecidas. Comezo na entrada do antigo faro de obras públicas e remato no paseo Alfonso Rodríguez Castelao, sobre o porto de Mirasol. Dez minutos que, a paso distendido, mirando, pode converterse en abondo máis.

Collido de Google Maps

O primeiro é o mesmo punto de saída. O faro de Obras Públicas ten unha historia, pero pódese aproveitar para desfrutar do pequeno parque á beira, ver un cantil polo que todo o ano cae auga, ou, de cara ós máis pequenos, facer unha chamada sobre o detalle dunha árbore: as canas novas despois dunha poda poden asombrar a nada que se compare con como estaba a árbore hai tan só uns meses.

Ollando cara á estrada do faro

Non entramos no faro, pero o edificio dunha forma estraña para ser unha casa, hexagonal, chama sempre a atención, máis tendo á outra beira da estrada a casa de Calvo Sotelo, ese señor que foi, por exemplo, presidente do goberno, e que forma parte da historia de España. Pero a formación en estratos que deixou ó descuberto a construción da estrada , cos vericuetos das liñas, os diferentes materiais e potencia de cada estrato, ou sinxelamente o constatar en que lugares medra a vexetación, é unha escola aberta de como está constituído o chan da zona, a máis de bonito.

A hedra contrasta co muro, pode que o máis alto de Ribadeo, que, ó tempo, contrasta sobre os estratos baixos.

A descoidada vexetación do pequeno muro ofrece mostras alternativas de follas e plantas, se non se quere mirar xusto á espalda da foto, ás vistas da ría, porto deportivo, ponte dos Santos...

As escaleiras sempre son chamativas nunha rúa dun pobo, pero despois de baixalas atopámonos o banco das mentiras, hoxe bordeado tanto por un mural adicado ca Calvo Sotelo como polo omnipresente cantil da zona, e, un pouco máis aló, o espazo antano reservado ós mariñeiros case desaparecidos hoxe, e culminado no alto por un hotel, antes lugar de aprendizaxe sobre o mar, que tamén forma parte da historia de Ribadeo. Hoxe o 'banco das mentiras' é tamén un lugar de ambiente nun local próximo.

O contraste da vista ofrece vellas edificacións como a aduana, mostra da puxanza de Ribadeo no comercio noutras épocas e hoxe en venda en internet pretendendo un destino hostaleiro, ou o baluarte da atalaia, cos seus canóns e capela, orixe e destino da arraigada procesión mariñeira, xunto con outras cousas nas que fixarse: o contraste do novo ascensor e a súa propia historia, a construción do paseo marítimo arramblando coas pequenas praias e mesmo coa capacidade do vello porto, os restos deste ou mesmo, o desagüe que segue a existir alí, por non falar do medrar dunha figueira sobre as pedras.

Da outra beira, a ría, ó noso nivel. O antigo espolón do peirao e a súa reconversión de pesqueiro en turístico coa madeira sobre as vellas pedras. Por certo, extraídas de lugares ben visibles cara á saída da ría. A ponte dos Santos cambia a perspectiva que ofrecía dende o miradoiro diante da casa de Calvo Sotelo.

O derrube do cantil da atalaia pode dar pé a comentarios diversos, explicando asemade o muro-empalada que ten diante.

E seguimos co protagonismo do cantil co último corremento de terras, contrastando coa vexetación e deixando a parte superior en voladizo e as casas da parte superior, nun precario equilibrio.

Observar a vexetación pon contrastes ó descuberto...

E o recheo de hai un cuarto de século non estivo sempre aí, claro. Nin as grúas de Gondán, nin o remoce da vella casona das Figueiras... por non falar do tesón de quita e pon coa marea.

Os restos da flota ribadense -Hermanos Naverret, na foto- son doados de observar, lembrando outras flotas máis numerosas, a pesca por parellas de barcos, ou, sinxelamente que se fixo o peirao e se deixou morrer a flota.

Os contrastes da vexetación son máis patentes na primavera:

Un entrante que non era senón praia. O resto da casa que din do bispo, hoxe parque. Só medio século atrás, a vista era abondo diferente. Hoxe, as árbores plantada por nenos da gardería xa se fixeron maiores, e os nenos, tamén.

Os muros tamén florecen.

Unha placa nova: Sargadelos e Castelao, dúas historias diferentes sobre a ría. E unha historia de quita e pon de placas aínda recente, se se quere contar.

O peirao de Mirasol, con patrulleira de aduanas ancorada, sen poder saír (como quen diría, 'esa é outra historia'), a nova embarcación de Gondán para a Guardia Civil, a pequena lancha grande para o porto, pois é a do práctico, a que se move para que os barcos entren e saian. O fondo da ría. O parador, con toda a sua historia, evocando de Franco para acó, salmóns incluídos. E a mercadoría para ser embarcada dende os nosos montes, constituíndo parte dun enclave económico.

... Algo así como 'Ribadeo, moito que ver, desfrutar e saber'.

Máis? Son só oitocentos metros e tanto en número de fotos como en comentarios ou ligazóns, podería ter sido moito máis longo.
Algunha ligazón:
Mirasol.
http://ribadeando.blogspot.com.es/2008/05/ribadeo-e-sa-nave-no-porto-de-mirasol.html
http://ribadeando.blogspot.com.es/2009/10/paseando-polo-porto-de-mirasol-sobre.html
http://ribadeo-historia.blogspot.com.es/2008/04/dog-da-primeira-nova-sobre-nave-do.html

PORTUM IULIANUM. PORCILLÁN, artículo de Francisco José Campos Dorado

O nome do porto de Porcillán, é de orixe romano, Portum Julianum, Porto Julianus posiblemente o porto daquela mítica cidade de poboación celtíbera citada como Iulia do Eo, na voz Rivadeo do pirmeiro Diccionario Espasa. De calquera maneira, este porto de orixe descoñecido, é moi, moi antigo: “sabido é que os fenicios estableceron en moitos puntos do noso litoral pesquerías e salazóns de pescado entre os séculos XX e XVI antes de Cristo, e explotaron os xacementos de estaño e doutros minerais que abundaban no pais" (Ribadeo Antiguo, Paco Lanza, páx.17). No século XII (1164) era dono das parroquias de Vilaselán, Piñeira e Santiago de Vigo o Conde D.Rodrigo Velaz de Montenegro, cas vendeo por 1500 marabitinos de ouro a Fernando II (1157-1188) rei da Galiza e León, e doce anos tamén de Toledo durante a minoría de edade de Alfonso VIII (Escritura otorgada en Vilafranca o día octavo das kalendas de agosto, era de 1220, ou 25-Xullo-1182 na era actual) O rei, a súa vez, cedeulle as Terras de Ribadeo o bispo Rabinato e a súa igrexa mindoniense que estuvo en Ribadeo desde 1182 a 1218, primeiro con Rabinato, ata 1199, e logo co bispo D.Pelayo II de Cebeira (1199-1218).

Placa na rúa adicada ó Bispo Cebeira

Os bispos da diócese de Ribadeo, disfrutaron de señorío de abadengo, e comezaron en 1271 a percebir o dereito de portazgo por mandato do rei Alfonso X o Sabio. En sucesivos anos, fóronselles concedendo outros dereitos, como o de facer salinas, cobrar o fondeo dentro da ría, a contribución da luctuosa, o dereito sobre a pesca de baleas que perdurou ata o século XVII, disfrutando tamén de atribucións de señores xurisdicionais, con facultades xudiciais, militares e lexislativas sobre as terras que lles pertencían (Fortalezas de Lugo y su Provincia, Manuel Vázquez Seijas, Tomo II, 1959). Nótese que aquelas antigas pesquerías e salazóns, que viñan desde os fenecios, o escribano do rei Fernando II mal tradúce como “salinas” (de sal) instalacións que non se sabe que houbera en Ribadeo. En Porcillán, polos anos 458 e 459 os hérulos desembarcaron para saquear e queimar Rivadeo (Juan Ferreras, Historia de España hasta 1585) aínda que para Murguía (Historia de Galicia, tomo III) non está probado que este feito ocurrira en Porcillán e Cabanela que eran os barrios que formaban o Rivadeo portuario, pois poidera haber sido calquera porto da provincia de Mondoñedo. Sin embargo, Paco Lanza, no Ribadeo Antigo, sin contradicer a Murguía, deixa expresa nota, de que no século V, estes dous embarcadoiros quedaban fora do recinto amurallado e estaban a maior distancia da fortaleza.
Sendo así, parece ser que Murguía non conta co desamparo defensivo que significaba estar fora dos recintos da muralla, condición que era sempre aporveitada para os asaltos da piratería, pois Rivadeo no século V non estaba formado soiamente pola poboación de Porcillán e Cabanela, senón tamén pola poboación que habitaba dentro das murallas defendidas pola torre das Cabanas en Cabanela, e pola fortaleza, que contaba con dúas torres: unha pequena e outra principal, que mira por donde, tamén se chamaba Xulia, e que nove séculos máis tarde dos asaltos dos hérulos, sería residencia dos Condes de Ribadeo, cando o rei Enrique II de Trastámara concede en 20 de diciembre de 1369 o Condado de Ribadeo o capitán francés Pierre de Villaines, “o Beque” de Normandía.
As acometidas comerciais e invasoras de romanos, hérulos e vikingos ó porto de Ribadeo fanse evidentes nas pegadas toponímicas que deixaron. Aínda que Gallaecia non se establece como provincia romana ata Diocleciano entre 284-288 d.C., dos romanos Porcillán conserva o nome, Portum Iulianum, referido a Cayo Julio Cesar, o que gana a batalla de Mundo a Pompeyo no ano 45 a.C. Hai documentos que acreditan que todavía se chamaba Portus Iuliani no século XII.
Dos hérulos, que eran pobos suevos que dominaron Ribadeo como señores, quedaron os toponimos de lugar donde quedaron a vivir: Vilaselán (propiedade do señor Selanus), Vilausende, Vilaframil, Vilandriz, Vilamariz, Vilagoíz, Requiande, Sendín e Cinxe (Estudio sobre Toponímia de Ribadeo, José Mª Rodriguez Díaz, 2007, Páx.8). Os hérulos, chamados nas crónicas antigas “os piratas do Báltico”, eran individuos pertencentes á confederación dos pobos suevos que habitaban a Pomerania, e tomaron parte na invasión do imperio romano no século V. Figuraban como parte das hostes de Odoacro que puxo fin o Imperio de Occidente, depoñendo a Rómulo Augústulo no ano 476. A Pomerania extendíase o largo do mar Báltico, desde Stralsund o Vístula, formando unha provincia de Prusia, hoxendía gran parte daquel territorio, pertence a Polonia.
Os vikingos durante os séculos VIII e X d.C. realizaron extraordinarias fazañas de exploracións marítimas, pero nas costas galegas nos anos 844, 850, 862 fixeron todo tipo de saqueos e destruccións das poboacións costeiras. No ano 968 o mando de Gunderedo, atacaron con 8000 homes, e en Fornelos, saliu o bispo de Compostela, Sisnando, para contelos, morrendo este na refrega. En 971 é San Rosendo e as tropas do Conde Gonzalo Sánchez, quen se enfrenta a eles, matando na batalla a Gunderedo. A última incursión as costas galegas data de 1016. Nestes séculos a poboación de Rivadeo pasou de Cabanela e Porcillán para a Vilavella, posiblemente para que non se poidera ver desde o mar o fume das lareiras donde cociñaban os nosos ancestros, e non chamar atención daqueles que se chamaban “reis do mar” (vikingos), e que por estes lares tamén eran coñecidos como normandos, homes do norte ou os “piratas nórdicos”.
Naqueles tempos, o porto de Rivadeo, non consistía nun porto con peiraos de atraque, tal como hoxe o vemos, senón que existían catro principales embarcadoiros en praias de area, nomeadas de Norte a Sur: a Insula de Guimarán (fai pouco, aínda estaba parte da Isleta), a rampa de Porcillán, dársena e praia de Cabanela e o varadoiro de Figueirúa. Nestas praias era donde se zabordaban lanchas de maior ou menor eslora, para o transbordo de persoas e mercadorías, e incluso os propios barcos se varaban ou daban a banda para calafatealos. Había tamén outras pequenas praias: como a das Arenas e a de Lino. Na de Figueirúa, algo máis grande foise facendo unha rampa de acceso para o desembarco e varada das lanchas, que en 1825 para reparala, utilizaron as pedras de cantería da inconclusa Colexiata de Santa María (“La Colegiata Fantasma”, Juan Carlos Paraje Manso,1981).
Entre Cabanela e Porcillán había pequenas cabanas donde vivían os pescadores desde tempo inmemorial, frente as que podían tender e secar os aparellos de pesca e varar as embarcacións para gardalas do temporal e carenalas.
O paramento actual do peirao de Porcillán foi iniciado en 1880 con un presuposto de 231.357 pts. e en 1883 aínda ía a paso de tartaruga (Apuntes Sobre Ribadeo, Fernando Méndez SanJulian, 1884). As pedras do paramento foron extraídas das propias rocas da Ría de Ribadeo, talladas a cincel e martillo e sacadas con cuñas das rocas de Pena Furada transformada en canteira, e da costa preto do faro da illa Pancha. As pegadas da extracción dos bloques de pedra son hoxendía aínda evidentes nestas zonas, incluso se poden ver algúns puntos de amarre das barcazas, e un tinteiro excavado na roca, donde seguramente afincaba o couce do puntalillo dun guindaste có que se cargaban as pedras as barcazas, coas que se transportaban ata o peirao en construcción. (Notas propias, veciños de Ribadeo). A antiga rampa de Porcillán dentro da dársena desapareceu cando foi reenchida en 1971, para facer o pirmeiro paseo marítimo, cuxo recheo tamén se levou por diante a dársena e praia de Cabanela, a das Arenas e a praia de Lino. A rampa de Figueirúa, foi pouco a pouco desaparecendo o ir quedando enterrada cós sucesivos recheos da dársena de Mirasol levados a cabo a partires dese ano 1971, e continuados ata os nosos días.
Canta historia e que tan pouco valor se lle da. Iberos, fenicios, celtas, romanos, suevos, e quen sabe cantos pobos máis comerciaron no porto de Rivadeo, vía Porcillán e Cabanela, ¿cantos vestixios arqueolóxicos poderíamos atopar no leito da Ría de Ribadeo, si exploráramos entre 10 ou 12 metros de calado nas zonas de fondeo daquela época? ¡canta historia queda todavía por descubrir! ¿non se podería facer algunha cata en puntos estratéxicos para descubrir toda esta riqueza histórica que posiblemente sexa única na cornisa cantábrica, debido a importancia de porto natural, abrigado, practicable todo o ano e estratéxico que foi para a navegación costeira e de altura entre o Mediterráneo e Europa, e viceversa? A quén corresponda: mirade esto ¡por favor!

RAQUEANDO. Pancho Campos Dorado

 

RAQUEANDO ⁽¹⁾

Pancho Campos Dorado

En La Comarca del Eo de 27-abril-2024 aparece unha entrevista co alcalde Castropol Sr. D. Quico Vinjoy, titulada, “Defendimos que Ría del Eo y Ría de Ribadeo tuviesen el mismo valor, que no se eliminase ningún nombre”. Sigue, por tanto, a senda da teimuda postura astur de querer equiparar o topónimo onomástico da Ría de Ribadeo, cun nome ridículo no ámbito marítimo, dado que un accidente xeográfico, como é o rio Eo, non ten nada que ver coa historia dos pobos que lle deron nome ó lugar. Esperpéntica actitude, que asume tamén o presidente “académico” do Instituto Xeográfico Nacional, un señor de Murcia, que equipara "Ría do Eo" coa denominación do Mar Menor. Menuda fachenda que ten o “elemento catedrático” ese. Por qué non fai a comparación coa a Albufeira de Valencia, que ten nome propio de lugar, ou coa Ría de Bilbao ou a de Vigo, ou todas as do ámbito nacional? Como é posible que este tipo de individuos cheguen a ser representantes relevantes da Administración do Estado? Realmente cuestión de vendidos, como se de república bananeira falásemos.

Don Quico, sigue a dicir que, “siempre estamos dispuestos a hablar, dialogar para impulsar proyectos que vayan en beneficio de ambos municipios”. Como dicimos os galegos, esta é unha mensaxe surrateira, pois a boas palabras non hai quen lles gañe, pero cando vemos as accións xa entendemos perfectamente que o que queren é, acaparar todo o que representa a forza motriz da historia e do porvir de Ribadeo.

Pero voulle dicir unha cousa por se non o sabe. Nunca, nunca será a ribeira dereita da Ría de Ribadeo relevante como a ribeira esquerda onde se sitúa o Porto milenario de Ribadeo, tanto en Mirasol como en Porcillán. E sabe por que, Señor Don? Porque por motivos que estableceu a Mamá Natureza, nunca terán calado suficiente para ser un porto de mar; se acaso, Castropol será equiparable a un porto fluvial de escasa relevancia, como Figueiras ou o da Veiga de Ribadeo, hoxe Vegadeo por aquelo manifestamente anti-galego de seguir borrando do mapa a denominación RIBADEO, tal como se leva agora, dicir que As Catedrais “están no Occidente de Asturias”, e non no Oriente do Reino de Galiza. Chorradas que a eito nos endosan sen azorarse.

Continúa falando da “boa relación” con Ribadeo, e que no único que atopamos diverxencia e co nome da Ría “que sempre estivo aí” e que tanto a denominación Ría de Ribadeo como Ría do Eo teñen que ser “equidistantes”. Por suposto, sempre estivo aí co topónimo “Ría de Ribadeo”, máis de 1000 mapas e cartas de navegación o acreditan, por NINGUN-HA de ría do Eo, polo tanto tal equidistancia nunca existiu.

Esa “boa relación” con Ribadeo, que si, vemos, é que esa “cooperación”, tradúcese en pegarse como unha lapa a Ribadeo, para sacar todo o proveito posible dunha ou doutra maneira, “legal” ou artimañeira, pois Ribadeo é quen ten a posibilidade de volver a ser a forza motriz da economía da zona. Agás o asteleiro de Gondán na ribeira dereita da Ría de Ribadeo, non hai nada mencionable de poder industrial, e polo porto de Mirasol saen máis de 700 000 Tm de mercancía tódolos anos, principalmente 540 000 Tm de pasta de papel de ENCE. Moi mal aproveitadas para a zona, tamén hai que dicilo.

De aí que ao Principado tamén lle interese en facer a Ribadeo o porto do occidente asturiano. Por suposto, xa se serviron del desde sempre, como é natural. Pero a ousadía de querer borrarlle agora o nome a Ría de Ribadeo, é para seguir coa expropiación que o Principado leva a cabo desde fai séculos, e poder continuar, se pode, neste ou no seguinte século, incluso borrando o propio nome de Ribadeo, pois xa chegaron desde fai anos as pancartas da denominación da Biosfera á rotonda dos Irmandiños, sen mencionar as Terras de Ribadeo por ningures.

Ribadeo, hoxe en día, tampouco ten nin unha sinxela industria que nos avale, e parece que ninguén se preocupa do asunto, pero verbenas e larpeiradas que non falten, o voto é o voto, e a pela é a pela. Tivemos a fábrica de Alginatos da Vilavella, os asteleiros de Floro, os aserradieros de Couso e Conde, talleres mecánicos no peirao de Figueirúa con máis de 25 mecánicos nos talleres de Seivane e Barcia, e outros tantos en outros pequenos talleres, como o de Jesús, de Severiano, Parga, etc. Había 350 mariñeiros rexistrados no Pósito de Pescadores, 54 postos fixos na Empresa Ribadeo de autobuses, a fábrica de gabardinas de Llaú que daba emprego a todas as costureiras de Ribadeo, que non eran poucas, había decenas de postos de traballo na hostelería, hoteles, ultramarinos familiares, ferreterías, panaderías, cines e Teatro, un tren de Vilaodriz-Ribadeo, arquitectura e albanelería, Institutos de Ensinanza e colexios, empresas de Gayol e de Manuel Lens de granxas de galiñas e de manufacturas de hormigón armado, as conserveiras de pescado de Pelaez, as Galerias Innovación de Andrés Tojal; o Rosa Lar de Manuel Lens e logo de Manolo, unha das mellores salas de Festas da contorna, etc.

En fin, Ribadeo tiña autonomía propia até que chegou a Ponte dos Santos.

Melloramos en calidade de vida o abrir a Ponte? Por suposto que si. Como todo o mundo que entrou na democracia na década de 1980 en diante e tiña posibilidade de medrar. Pero perdemos a autonomía. Agora temos moi poucas posibilidades de crecemento como porto comercial, pois a Ponte dos Santos cegou a entrada aos barcos de até 7000 TRB, que son os que fan o tráfico de cabotaxe internacional por Europa, con todo tipo de mercadorías. Unha ponte que se estivera situada naquela primeira e hipotética construción da Ponte dos Mortos, non se houbera pechado o tráfico da Ria de Ribadeo, e hoxe poderían atracar pequenos cruceiros e portacontenedores, que lle darían vida, non só a nosa zona, senón a toda a provincia de Lugo.

Estase a falar das malas condicións e pouco rendemento que teñen as vías férreas de FEVE. Se o porto de Ribadeo funcionara, como non funciona, isto estaría resolto, pois sería un ben urxente para a Administración local e provincial e pola conta que lles tiña, xa habería subvencións dabondo por parte do Estado para poñer un Tren da Costa con condicións de transporte comercial, ao menos como un TALGO.

Por outra banda, a desgraciada obra da escollera e espigóns engadidos seguen sendo un atranco para o tráfico polo canal, deberían ser cambiados de lugar para dar entrada franca aos barcos, que hoxe varan e encallan incluso en marea chea e en condición de lastre. Nunca tal cousa ocorrera en séculos de historia.

O Club Náutico debería pasar a estar na Vilavella alargando os atraques e pantaláns de amarre ao largo da costa das Aceas e Reme, e Ribadeo sería un gran porto comercial e un excelente Porto Náutico, un “Porto Banús do Cantábrico”. Melloraríase unha boa estrada Ribadeo-Porto, e abriríase outra ben habilitada entrando polas Aceas pasando por Ove e saíndo á estrada de Santa Cruz, así se estruturaría o municipio cun crecemento perfectamente asumible.

Pero iso non se fai. Hai que dragar a Ría de Riabdeo por parte de Portos de Galiza, sabendo que iso tiña que estar prohibido por Patrimonio, por ser a Ría un xacemento arqueolóxico subacuático de primeiro nivel europeo recoñecido pola UNESCO. Hai vestixios cerámicos do século IV a.C. Estaban 600 pezas gardadas na Casa da Ría e “desapaceron” pois a Casa da Ría ten a porta rebentada e está aberta todo o ano, pola desidia municipal de non coidala. Segundo “as malas linguas” as pezas de cerámica foron parar ó contedor do lixo, e outros din que foron para o Museo de Vigo, pero alí, parece ser, que nunca chegaron, e outras linguas din que as roubaron. O máis probable.

Por outra banda, na mesma entrevista dise que Ribadeo vive moito de Asturias, posto que a efectos comerciais naturalmente que Ribadeo ofrece variedade e diversidade que “nosotros no tenemos”. Efectivamente. Pero esta parte, enseguida a volve a amañar dicindo que temos o mesmo “ecosistema”, la “Ría nos vertebra”, e sigue cun discurso de obras de pantaláns para embarcacións deportivas, etc. que xa están a montar. Do cal, sinceramente, me alegro, pois teño amigos nese lado da ría, que están até as narices das malas condicións dos amarres.

O señor don Quico, fala de que Castropol e Ribadeo están no Inter-Eo, e na Reserva da Biosfera Oscos Eo (e Terras de Burón). Nomes sobre os que, xa no seu día, escribín cadanseus artigos neste tan apreciado semanario (01 e 12 -agosto de 2011), pois está falando das Terras de Ribadeo que foron borradas do mapa por simples privilexios diocesanos, entre o arcebispado de Mondoñedo, o de Oviedo e a usura do Conde de Ribadeo D. Diego Gómez de Sarmiento e Villandrando, que vendeu terras e servidumes no ano 1551 por 8500 ducados. Un tipo que en Ribadeo nunca estivo.

A entrevista é un discurso, un discurso non aceptable nin antes nin a estas alturas da película. Pois aquí non se trata simplemente do nome da Ría da Ribadeo, posto que xa nas propiedades territoriais do Condado de Ribadeo, a Pierre de Villaines no ano 1369, e en 22 de abril de 1435 a Rodrigo de Villandrando, está establecida a extensión das Terras de Ribadeo até a Pobra de Navia, cousa que como todo o mundo sabe, ou debería saber, chegan ata o río Frexulfe en Navia, polo que tamén iso das terras Eo-Navia é outra das tantas falcatruadas as que nos teñen acostumados.

Pero claro, válense da incompetencia e pasividade do actual goberno da Xunta de Galicia que leva cincuenta anos de democracia sen facer nada, máis 40 anos desaparecido na ditadura franquista, un século inactivo. Pasividade absoluta, que saben moi ben aproveitar desde o Principado para dividir a Ría de Ribadeo ó medio, con Franco en 1958, e agora levando tanto a aquel Sr. Touriño como ao “probe infeliz” do Sr. Rueda dun lado para outro inflándolles o ego con palabras ocas, grandilocuentes e aduladoras para que se sintan “grandes e relevantes”. Vaia forma de metelos no peto para que miren para outro lado e se siga perdendo o patrimonio de Ribadeo, e por suposto o patrimonio galego do Reino de Galicia.

Chega tamén ás miñas mans, un artigo de prensa do periódico El Comercio 19 de abril 2024, onde se da a noticia “El tesoro de la Ría del Eo ya está en el Museo Arqueológico”, de Oviedo, Asturias. “Un rollo de plomo, una roldana y un bolaño pertenecientes al buque hundido en la ensenada (de Arnao) en 1511”. Ë admirable a forma de darlle solemnidade a actos de piratería raquera, como vou a explicar, porque isto é de libro.

Primeiro e ante todo, en 1511 a enseada de Arnao era do Reino de Galicia, pois a venta das Terras de Ribadeo entre o Eo e o Navia, como xa dixemos, levouse a cabo en 1551. Segundo, a articulista de Castropol di: “las piezas de un barco halladas en 2007”, data na que estaba prohibida a inmersión en toda a Ría. Iso confirma o que levo dicindo desde 1991, queren roubar o nome da Ría de Ribadeo, para apropiarse do patrimonio da Galiza e levalo para os seus museos. Aí está. Feito. Pero por outro lado, como é que saben que o barco afundido é de 1511? Onde están os documentos da época que acrediten tal afundimento en Arnao? Atoparon os “Protocolos de Construción” do barco, ou estaba gravado o ano nunha táboa da estampa de popa? Isto parece de risa.

As pezas non son ningún tesouro. Una pasteca de bronce de 20-23 cm de diámetro pode ser perfectamente a pasteca de subir a cinza das caldeiras de carbón do Cabo Torres, polo pozo de cinzas e escorias, usada a cada relevo de garda polos fogoneros que limpaban os cinceiros, para deixalos baleiros para a seguinte garda. Non hai nos barcos veleiros de 1511 pastecas para nada, posto que a pasteca é un aparello que non ten redución de traballo, a potencia a exercer e exactamente igual que o peso que hai que levantar (P=T), e nos barcos había moito traballo de izado como para usar pastecas a pelo. Calquera que teña unha mínima noción de Física sabe isto. Incluso puidera ser a pasteca da escotera da botavara o unha guía de escota dun yate que fondeara alí o mes pasado, ou no ano 2007,  jajaja.

Por outro lado o rollo de chumbo é un respeto (recambio) de mantemento e reparación mecánica, usado nas tubaxes que poden sufrir vibración, ben no servicio de vapor ou ben, no de aire comprimido, pois as abrazadeiras de suxeición van enzunchadas con zapatas de chumbo. Este artificio se podía ver nas tubaxes de aire comprimido nos barcos das décadas de 1970, 1980 1990, como eu mesmo as teño visto.

Tamén puidera dicirse que sería usado pola carpintería dun barco do século XVIII ou XIX para reforzar os batideiros das vergas (antes reforzados con envoltos de coiro) ou para as cuñas da fogonadura dun mástil, ou sen ir tan lonxe no tempo, para os batideiros dos velachos dun vapor do século XIX, tal como, o Cabo Torres, que está afundido no canal de Porcillán, polo que non sería nada estraño que de alí saíra o tal rollo de chumbo e o “levantaran” en Arnao, ou din que apraceu alí, e listo, exactamente igual que a “pasteca de bronce”. Raque puro e duro do pecio Cabo Torres o meu entender.

Con relación ao bolaño, ou bala redonda de pedra dun canon do século XVI, tamén pode ser “reliquia” do pecio San Francisco ou do Galgo de Andalucía, que no século XVIII defendían o Porto de Ribadeo, sito no Condado de Ribadeo do Reino de Galicia. Pero seguramente, é máis probable, que sexa do galeón Santiago, posto que como eu mesmo teño recollido datos, no taller do peirao de Mirasol do meu amigo e recordado Gelo, cando o arqueólogo Miguel San Claudio retirou as primeiras evidencias do achado do galeón, sacáronse como mostra bolaños de 80-85 mm de diámetro, de 110 mm, de 145 mm, de 220 mm e de 330 mm, entre outras pezas interesantes de madeira. Todo para saber da súa procedencia e construción. Quedaban no fondo decenas de bolaños máis, que seguramente a estas alturas non quede ningún de mostra, por aquelo de estar baixo a ameaza do raque e o furtivismo subacuático.

Ao mesmo tempo dicir que o Galeón Santiago está sito no canal de Cabanela, hoxe transformado en parte da explanada da maldita escollera e precisamente na zona de dragado do canal, que debera estar prohibido dragar por Patrimonio, se é que acaso esta rama da Administración Pública da Xunta existira como tal.

Pois ben. No Principado de Asturias danlle relevancia e solemnidades o “achado en Arnao” e chaman para a “cerimonia de entrega do tesouro” ao Museo Arqueolóxico de Oviedo, nada menos que a un Vicealmirante e a un Tenente de Navío, que están extasiados (véxase a fotografía que acompaña a reportaxe) diante de tres cazolos de plástico coas pezas arriba mencionadas. En menudas películas se mete esta xente da Armada.

Total, e o meu entender, as pezas non teñen ningunha importancia histórica, pois carecen de contesto e valor engadido, e solo teñen o valor de chatarra atopada nun fondeadoiro, exactamente igual que a chatarra que se pode atopar nas decenas de fondeadoiros de toda a cornixa cantábrica.

O que realmente son tesouros da Ría de Ribadeo, son as pezas de cerámica, ánforas e cachos de pezas partidas con sinais inequívocas da súa época. Como xa dixemos, aquelas 600 pezas depositadas na Casa da Ría de Santa Cruz, até fai poucos meses. Esas sí, esas sí tiñan valor histórico recoñecido e que foron expostas na Oficina de Información e Turismo de Ribadeo, onde todos as puidemos contemplar e, onde van? Cando fixeron limpeza da esquecida e cochambrosa Casa da Ría, será verdade que as tiraron no contedor do lixo?? Onde están as pezas arqueolóxicas da Ría de Ribadeo? Aparecerán dentro dun tempo tamén en Arnao?

Supoño que San Claudio e a Armada Española saberán que se está facendo co patrimonio da Ría de Ribadeo. Non é pequena nin efémera a cuestión pois afecta a Historia da Navegación en Europa, non só a historia local e nacional de Galicia.

Onde están as nosas Autoridades Autonómicas e as do Concello de Ribadeo para pedir contas sobre tanta falcatruada? Seguirase gastando o presuposto do Concello de Ribadeo, de 12 millóns de euros, 2000 millóns das antigas pesetas, en enchedoiras, chocolatadas, feiras, festas e mercados dos amiguetes con dereito o voto? Seguirase a facer política clientelar en vez de facer polas cousas que realmente importan?

A política é para servir, non para servirse, pero hai individuos ben traxados e engravatados que as matan calando, e que, á primeira de cambio... En fin.

1 Raquear: andar na procura de restos de naufraxios.^↩

Nota de prensa de O Tesón

En relación ó post anterior, sobre o novo galpón previsto no porto, adxunto a nota de prensa de O tesón.
Asociación de Veciños O Tesón
Ribadeo
--
Nota de prensa
16/02/2008

Enterados polos medios de comunicación da posibilidade da construción dunha nova nave en Mirasol, en parte sobre a ría e de dimensións abondas para cobixar un cargueiro baxo de seu, a directiva da AVV O Tesón queremos manifestar, en b
ase ós datos recabados, que:ase ós datos recabados, que:
A ría de Ribadeo ven sufrindo sucesivas agresións dende hai tempo, incluíndo na zona portuaria de Ribadeo un recheo hai xa tres quinquenios entre Porcillán e Mirasol, e outro na zona norte de Mirasol hai dous anos. Estos recheos, escolleiras, ampliación de lonxitude e ancho de peiraos, etc, véñense facendo en detrimento da conservación da ría e mesmo do seu aproveitamento para outros usos.
Neste contexto, enterámonos de xeito extraoficial dos plans para a construción dun galpón que, con parte en terra e parte na ría (para o que sería necesario asentar no fondo do canal oito pilares) e dunhas dimensións abondas para que caiba a meirande parte dun cargueiro no seu interior, implicando unha altura de 25/27m para poder permitir a manobra de grúas. No mesmo paquete de noticia, aparece a ameaza de que a empresa Ence (propietaria da celulosa naviega) deixe as súas actividades no porto ribadense en caso de non ser acometida a obra.
Dentro da incertidume que representa unha nova extraoficial, en primeiro lugar, temos que incidir en que de ser as cousas como se presenta, hai unha grave falla democrática na comunicación entre os mandos políticos e o pobo que gobernan e que os elixiu para a súa función.
En segundo lugar, nos plans non estaríanán botadas as contas segundo o impacto ambiental, pois polo momento, ó parecer, non existe. O anterior implica un método de traballo no que primeiro se poñen certos obxectivos en función de intereses e logo, unha volta decidido o que facer, téntase que a realidade case co xa decidido con anterioridade. Así vólvese a truncar o interese xeral en favor de non se sabe moi ben que (a lembrar que non hai unha declaración oficial dos poderes públicos sobre o tema)
En terceiro lugar, sábese xa das dificultades que experimenta o porto de Mirasol debido á colmatación por area da canle de aceso, dificultades que aumentarían non só polos pilares a construír para levantar a nova edificación senón tamén porque ó meterse na ría a estrutura, implicaría a bo seguro que o aceso dos barcos que non foran atracar baixo ela debería facerse alonxando máis a canle da beira, é dicir, a costa do tesón e cun aumento de necesidades de mantemento.
En cuarto lugar, unha nave de esa envergadura incidiría moi negativamente nas instalacións hosteleiras que ten detrás o porto. Terían o mesmo valor no futuro as habitacións na parte baixa do Parador de Turismo coa vista de Castropol substituída por unha parede?
Todo o anterior sen considerar o perxuízo medioambiental ou estético que serían causados, e que merecen un tratamento a parte, o mesmo que o cálculo de custes indiretos: Cánto aumentaría a colmatación da ría a raíz dos pilares? En cánto se traduciría á hora de dragar?
Por último, de ser certa a realización dunha ameza por parte de Ence, hai algo que non comprendemos: ten Ence, efectuando unhas inversións semellantes ás que se farían en Ribadeo, un porto que se poda asemellar en prestacións ó de Mirasol? A mellor alternativa que se nos ocorre é o de Avilés, a unha distancia doble.
Por todo elo, urximos a unha clarificación da situación por parte das autoridades, adiantando o máis enérxico rexeitamento social en caso de que as novas avanzadas pola prensa teñan fundamento. Ó tempo, lembramos ós poderes públicos a proxección social da súa labor, reclamando deles unha visión a favor do pobo de Ribadeo e os intereses de todos.
En Ribadeo, a 16 de febreiro de 2008

O PORTO DE RIBADEO E ALEDAÑOS, artigo de Pancho Campos Dorado

 Este ano vai ser un dos anos históricos do porto comercial de Ribadeo, debido o volumen de mercancía embarcada. Preto dun millón de toneladas, repartidas en case medio millón de Tm. de pasta de papel que veñen de ENCE-Navia, preto de catrocentas mil Tm. de puntal e rolla de eucalipto provintes dos montes de Galiza, e máis de cen mil Tm. de caolín das minas de S. Cosme de Barreiros. Incluso a finales de ano podería verse superado o millón de Tm. o cal é un volumen de mercancía asombroso para o Porto de Ribadeo, tendo en conta as condicións de total abandono en que se encontra a Ría de Ribadeo e pobos aledaños.

 O número de materia exportada parece descomunal, pero a pouco de pensar, sobre o seu desenrolo como porto comercial, vemos que todo o que se está a facer en Ribadeo é exportar materia prima como calquera país do terceiro mundo, nin máis nin menos.

 Debido a unha gran rebaixa de tasas de Portos de Galiza siguese a exportar a pasta de papel de ENCE, cando os administradores da mesma estaban “en contra”, que secundados polas arengas do Sr. Areces presidente do Principado, e co beneplacito do Sr. Touriño presidente da Xunta de Galiza, gastaron un montón de capital público en facer un tramo de vía férrea, que desde un principio nós sabíamos que era un proxecto imposible para darlle saída a producción de ENCE. Eu aconsellolles que para a próxima pensen en facer un aeroporto internacional e se deixen de parvadas de pouca monta, así, tamén contentarán o alcalde de Navía, que tan bén se despacha en contra de Ribadeo.

 O porto, para máis inri, non move máis dunha veintena de postos de traballo para os nativos da zona, e as mercadorías que chegan os países importadores, elevan o seu benestar social, pois eles son os que transforman ditas mercancías en bens de consumo, que conlevan decenas de postos de traballo ben remunerados, cuxos salarios, a larga, tamén lles pagamos nós, pois devolven-nos os productos manufacturados en papel para escribir, papel de estraza en bolsas ou de embalaxe en porcelanas diversas, xogos de café e vaixelas que se venden en todo o mercado europeo.

 O movimento do porto comercial de Ribadeo, é un reflexo do que acontece en Galiza. Por un lado esquilmamos o solo dos montes, cunha plantación foránea de eucalipto, pois no la meten polos ollos con políticas de “aproveitamento” dos montes, as cales non son boas nin para deixar criar ós animais salvaxes comúns do noso entorno, e por outra banda, o monte está preto das casas de aldea, que se comunican con pistas pouco asfaltadas, as cales, están quedando totalmente esnaquizadas para o tránsito rodado diario dos veciños das parroquias.

 Todos istes veciños pagan relixiosamente os seus impostos (¡non faltaba máis!) e agora en vez de ter pistas de acceso as súas vivendas, teñen auténticas desbrozadoras de neumáticos. Nin a Diputación nin ós Concellos se lles ve ningún afán para reparar os danos que provocan nas pistas as rodas dos camións e tractores madeiristas, ou tan siquiera bachear as que quedan en peor estado. Eso sí, os concellos supoño que lles estarán cobrando os madeiristas as primas de mantemento das pistas, antes de empezar a corta da madeira ¿ou non?

 Eu persoalmente, circulo polo miudo en coche polas pistas de Arante-Ribadeo e Vidal-Trabada, Fornea-Vidal-Balboa, e nesta os baches coa pedra removida están converténdose en baches profundos, que non sei si será posible o paso cando cheguen as augas do inverno. Pero ¿a quén lle importa cunha centena de veciños queden incomunicados ou que teñan que dar un rodeo de varios kilómetros para chegar á casa? Non son votos significativos para unhas eleccións, incluso os veciños da Ponte de Arante, estiveron despois dunha riada catro anos sin “a ponte”... ¡e que máis dá...!

 Por último decir que a Ría de Ribadeo necesita unha solución drástica para o seu desenrolo. Non pode ser que por culpa da obra “incivil” da Ponte dos Santos, da escollera e dos espigóns do porto deportivo, se esté colmatando area por miles Tm. de forma incontrolable na ría. Hoxe é imposible andar a longo da ría de zalea a remo ou a vela por máis dunha hora, aproveitando media hora antes e outra media despois do repunte da marea alta. Aló polos anos sesenta, recordo que correran toda unha tarde as lanchas rápidas de 150 CV de Oscar Caproti e o seus compañeiros. ¿Que foi daquel calado? Hoxe sería imposible facer o tráfico de pasaxeiros na lancha que unía Ribadeo-Castropol cada media hora, incluso non sei si sería posible o de Figueiras-Ribadeo.

Peirao de Mirasol sobrepasado pola auga en marea alta, o mes pasado. Foto de Suso Fernández.

 Comentaba eu no 2007, no querido semanario de La Comarca del Eo: En “A Mariña” do 19-nov-2003 o Plan Director prevía unha inversión de seis millóns de euros hasta o ano 2006 para facer de “Ribadeo o segundo porto máis importante dos de rango galego” e o presidente de Portos de Galicia, D. Carlos Negreira, respondía a convocatoria dunha manifestación veciñal contra dos recheos que se ían a facer, non en galego senón nesa linguaxe castelán da xente ben apoltroada nun posto pagado pola Xunta de Galicia: “las obras no tendrán efectos ambientales en la Ría” e como mostra dos “estudios realizados” deixaba unha maqueta no consistorio que destacaba as obras na Zona Comercial, na Zona Náutico Deportiva e na Zona Pesqueira. A Xunta parecía estar empeñada en satisfacer a todos os sectores, colmando as expectativas do club náutico, da cofradía de pescadores, dos consignatarios e dos Asteleiros Gondán”. ¿Sabía este señor, e pensa algunha vez a Corporación Municipal de turno, que a silla onde se sentan para facer este tipo de debates no Consistorio de Ribadeo, está ubicada no salón principal da Casa de Raymundo Ibañez, un Armador da mariña mercante, asesinado pola súa valía mercantilista que se adelantou a súa época un par de séculos? ¿saben vostedes que xa non queda ningún armador en Ribadeo, nin mercante, nin de pesca?

 Por outra banda, ¿que pasa cos colectores rotos do alcantarillado dos pobos do Principado que verten as augas negras a ría? En marea baixa, a ría cheira que apesta a merda de cristiano. A min que me encantan os carneirolos, as navallas e as ameixas para facer un arroz, nin se me ocurría hoxe en día ir a buscar un triste bivalbo a Ría de Ribadeo, como tantas veces teño ido buscar de neno e de rapaz ¡Que noxo da todo, si por min fora, incluso prohibiría a natación na ría! ¿Que pasa cos responsables do Medio Ambiente ou de Sanidade Pública?

 Por último, alégrame moitísimo ver que se están rehabilitando no casco vello de Ribadeo a Casa de Bengoechea-Bustelo e a Casa de Navarro-Reverter, antigos grandes señores, armadores e banqueiros de Ribadeo, que impulsaban o devir dos ribadenses dos séculos XIX e XX, e esperemos que o espíritu emprendedor da súa descencendia non lles quede a zaga, pois neste pobo vámonos necesitar todos si queremos seguir adiante pola vía da industrialización e non somentes polo “fume turístico” que se está a montar cada vrao coa praia das Catedrais, aínda que tamén.

O PECHE DO PORTO DE MIRASOL. José Mª Rodríguez Díaz (2007)

  Outro artigo collido do blog de José Mª, denunciando a perda de dereitos da xente nun tema de paso de comunitario a público e de aí a chiringuito privativo (que, neste caso, non privatizado como entidade, pero si como espazo a favor desa entidade sen control efectivo por parte da xente). Escrito por José Mª en galego.

Martes, 16 de enero de 2007

O PECHE DO PORTO DE MIRASOL

• Publicado por jmrd_ribadeo a las 23:01

As sospeitas tórnanse realidade. O acceso ó porto de Mirasol de Ribadeo vai a ser pechado á libre circulación. Queda así privatizado. Son os efectos que impón a economía globalizada. Os intereses das multinacionais están por riba de todo. O sistema capitalista tenta acaparar todo para utilizalo no seu beneficio. As costumes e as tradicións dos pobos sucumben ante os intereses da globalización económica. Mesmo o socialismo prégase ós seus intereses, como está a pasar no caso de Ribadeo.

Deste xeito, a forma de vida das xentes desta vila xa non voltará a ser como era antes. Eses espacios, dos que Ribadeo disfrutou desde a noite dos tempos, están a serlle roubados. Os portos eran o seu corazón. Por eles entraban os seus alimentos e canalizaban o seu comercio. Paseando por eles os veciños da vila adicábanse a disfrutar das suas horas de vagar.

Hoxe tócalle o turno ó de Mirasol. Mañá será, tal vez, o de Porcillán. Ribadeo perde con eles a esencia da sua identidade.

¿Qué xestión fixeron as autoridades locais para tentar de conservar o patrimonio da vila que herdaron? Abandonaron os espacios públicos de Ribadeo en mans privadas. E mesmo parece que o fixeron con nocturnidade e aleivosía, mentras dicían que 'o porto non se pechará, nin agora nin no futuro'. ¿Qué pintan alí, xa que logo, as verxas e a caseta que están a pechar os seus accesos?

Contra o que prometera no seu programa, o alcalde empezou o seu mandato defendendo os recheos na Ría. Hoxe defende a privatización do porto. ¿Non se puido reservar, siquera, certos espacios para o lecer dos veciños e demáis cidadáns? ¿Ata onde pretende chegar co seu programa de expoliar os bens públicos do concello de Ribadeo? A sua rexeitable xestión non dá para máis. Non é coherente co que prometeu. Agora son os veciños os que teñen a sua palabra.-

José Mª Rodríguez

Outros Artigos de José María.

Máis sobre a nave no porto

A conta dalgunha petición que recibín e xa que hoxe ven por Ribadeo o Presidente de Portos de Galicia, aquí queda algunha precisión, tendo como base o que xa escribira en maio sobre a visita pasada:

Características da nave que se pretende construír en Mirasol.

(Enténdese que os datos postos a continuación son variables no proxecto final)

A nave prevista en principio ten unha liña de 90 m sobre os 22 pilares (11 dobres) na auga. En Terra ten dous corpos de dimensións diferentes. O máis grande continúa a liña de auga.
Sobre auga está prevista unha cubrición de 2207m2, meténdose na auga uns 24,5m, e en terra, de 3775m2, o que fai un total de 5982m2.
Ten un total de 5 portas usables por transporte en terra, e unha división no medio para separar zona de carga de zona de almacenamento (un pouco menor, ver plano aproximado realizado por min, así como o alzado). O seu lugar, exactamente onde prevera aquí, e aquí, ocupando tamén cousa dun 30% do último recheo, como dixo mesmo o Presidente de Portos ó tempo que viña a dicir que a palabra dada polo anterior presidente de non facer construccións aí duraba o que durara a súa estancia no posto (en relación ó pasado recheo, que agora serviría en parte para a nave e que se lle lembrou ó actual Presidente, o anterior Presidente de Portos dixo que non tería edificacións, coa contestación de que por moito que se quixera, a palabra dada por unha persoa duraba como moito o que o seu mandato se non había papeis polo medio). Cousa curiosa: nos planos amosados no seu día non aparecen por ningún sitio as alturas, necesarias para facer o deseño da grúa-ponte que alimentaría as naves. as postas nos planos feitos por min son as baralladas a partir de que se teñen que meter os barcos dentro, e da existencia dunha grúa ponte no interior.



Ten como precedentes unha nave en Marín, aínda que físicamente non poden ser iguais (algo xa dito na xuntanza mantida con anterioridade), tendo aquí restriccións que alí non hai (tamaño da ría, tamaño do porto, diferencias entre unha zona industrial e outra residencial, etc)

O deseño, aínda que coido que dificultaría o uso do resto do porto, non ten inconvenientes de paso para Portos polo motivo de que o seu dominio marítimo abrangue aínda uns 80m máis lonxe da nave, e sería cousa de dragar a canle un pouco máis aló. Eso facilitaría o poder seguir usando o porto mentras se constrúe a nave, non enturbiando prácticamente o movemento portuario pola obra. Non embargantes, teño entendido que por ocupar o dominio marítimo, si necesitaría autorización de medio ambiente ó estar a ría de Ribadeo incluída como Zona de Especial protección de Aves e ser Reserva da Biosfera

Por certo, chamoume a atención que o plano de situación presentado no seu momento (data de sinatura, 11/4/2008), incluíndo boa parte do núcleo urbano ribadense, esteña mellor trazado que o do PXOM (polo menos, así o estimo eu)

Alternativas

Ten habido algunha proposta para meter a nave na zona sur de Mirasol, co que cadraría sobre os bloques. Deixo algunha foto complementaria de como estaba a marea hai un cacho para permitir facer unha estimación a quen non teña na memoria como está a zona dos bloques neste momento. A parte, estimo que eso implicaría o meterse máis aínda en zona delicada medioambientalmente, sen diminuír grandemente o impacto estético. Ó anterior habería que sumarlle a manobra necesaria para que os navíos poideran facer 90º para meterse e un dragado contínuo antieconómico, por suposto invadindo zona que non é xa de Portos.

No seu momento, plantexei a idea do porto exterior (idea que non é miña e ven xa de lonxe), tendo en conta o custe que iso supoñería, pero tamén que o porto ribadense seguirase a colmatar de area. Xa deixei claro noutro post que entre grupos ecoloxistas había diferencias con esta idea.

Outra idea é a do porto seco, na zona da estación de ferrocarril, cun ramal ó porto, aproveitando a mellora que tería a comunicación por tren entre a estación e o porto. Non cumpre exactamente as mesmas funcións, pero coido que é moi interesante.

Estimo ademáis que noutra zona do porto, o facer algo como o que se pretende (é dicir, cambiar a ubicación prevista) sería inviable por estrangulamento do resto de actividades do porto.

E, sobre todo, a falta de necesidade de presentación de alternativas no momento actual. Pretender alternativas económicas sen mirar nin de aproveitar todas as posibilidades actuais nin o ter conta do medio ambiente significa poñerse exactamente no punto do que non se desmonta Portos para apoiar a súa postura.

Comentarios varios sobre puntos concretos da visita do Presidente de Portos en maio.

Cando viu en maio o Presidente de Portos, chamáronme a atanción diversas palabras/jerga empregada, como que a nave é 'unha aposta empresarial privada'. Si, pero Portos de Galicia é una entidade autónoma dependente dun ente público.

As argucias dialécticas tamén teñen o seu aquél nesta historia: O presidente de Portos, ó vir en maio, tentou tranquilizar sobre a posibilidade dun novo recheo na zona do actual porto pesqueiro, valorando positivamente a existencia dunha lámina de auga abrigada, fronte a un recheo que di, minusvalora a zona. Hai que contrapoñer iso ó xa dito máis arriba sobre as promesas do presidente anterior.

O Presidente de Portos estima (en maio) que algunhas das cousas que máis valoran os seus clientes son a rapidez e a seguridade xurídica. E os seus clientes son os consignatarios, empresas, non persoas, e o interese das empresas, gañar cartos, algo que coido debe ser diferente como interese primario nas persoas.

Referiuse de pasada á Reserva da Biosfera como título honorífico. Teño entendido que o título deixou de ser xa honorífico ó pasar a ter un novo estatuto as Reservas das Biosfera, e a pesares de a lentitude e primeiros pasos da posta en funcionamento da que nos atinxe.

Sobre os motivos da ampliación, deu como único o aumento da producción de ENCE-Navia, xunto coa mellora nos prazos de carga (que dixo pasarían de 3 días a un-8 horas- de estiba, podendo descargar un camión dunha soa collida da grúa), a posibilidade de máis fluidez de saída ó ter espazo de almacenamento e o paso de 60/70 barcos ó ano a 120. É dicir, máis movemento no porto. Coido que calquera que esteña ó tanto das entradas e saídas do porto sabe que é maior a porcentaxe de tempo que non hai barco cargueiro no porto que a que hai dous. Penso que chega como aclaración, pero, por se acaso, hoxe un camión con trailer tarde en desprenderse da súa carga de papel menos de 5 minutos, como pode verse na carga de calquera barco.

Tamén saiu a relocer que o dragado; na actualidade e en Asturias, esixen que se deposite a area a 4millas mar adentro, mentras que en Galicia esíxense 22 millas. Algo a mirar cando se faga a manobra correspondente por parte da draga (por exemplo estes días, comprobando que a distancia á que se alonxa non é nin con moito as 4 millas correspondentes), e incomprensible se se mira ben, sendo de supoñer que no sentido do dragado, a ría 'pase a ser asturiana' na súa totalidade.

Prazos

En maio quedou establecida unha certa cronoloxía mínima: xuño-xullo 2007, primeira nova de Portos. Setembro, primeiro contacto co concello sobre o tema. Febreiro 2008, análise sobre a súa posibilidade ou descartabilidade. 5/3/2008, solicitude formal de Ceferino Nogueira, co apoio de Ence. 29/4, trámite de competencia (DOG), que ven a ser algo así como un anuncio por se alguén quere reservar espazo non ver que xa está reservado.

Non houbo competencia, logo está a presentación da documentación para adxudicación (un primeiro proxecto), realización de estudo de impacto ambiental (estimado en termos de tempo nuns 3 meses), conseguir o placet de Cultura/Patrimonio por estar na zona do casco vello (forma, volume, ...), do concello (licenza que se dixo que non se ía dar), ... co que a próxima 'manifestación pública de documentos' sería como cedo a finais do mes de setembro, tendo xa que facerse exposición pública para conseguir a solicitude de concesión administrativa.

Nota/comentario final.

Queda por recibir algunha documentación do concello sobre a súa postura, algo que onte mesmo o alcalde me manifestou que me enviaría.

E para cando quedaría un estudo de dinámica litoral? Tal como se ve nas fotos, o arrastre de area na actualidade é unha dificultade a considerar para calquera cousa que se quera facer no porto.

Deixo a continuación algunhas ligazóns das moitas que xa se poden atopar en internet sobre o tema para ambientar este post.
Una manifestación en agosto y en Ribadeo
http://www.lavozdegalicia.es/amarina/2008/05/15/0003_6818649.htm
http://ribadeando.blogspot.com/2008/05/unha-continuacin.html
http://elprogreso.galiciae.com/pdf_files/14052008am_2.pdf
http://ribadeando.blogspot.com/2008/05/un-pleno-diferenciado.html
http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2003/12/30/2289968.shtml

10 000 toneladas de madeira

    Calculo que unhas 10 000 toneladas de madeira están agardando nestes momentos en Mirasol para ser enviadas dende o porto. Isa é a ocupación que revela a foto, tomada onte ó anoitecer e na que se ve que a ampliación de 100 m de fronte feita hai uns anos está repleta de atados.

    O funcionamento do porto segue a dar que falar polo tema da saída de ENCE-Navia, cun ramal que nestes momentos parece parado na súa execución.
    Actualización: recollo (luns) de La Comarca del Eo de 20131207:

"
Mirasol logra un gran acopio de madera
A pesar de la reciente ampliación del puerto comercial ribadensa de Mirasol, la explanada portuaria se quedó pequeña para albergar el mayor volumen de madera descargado en la dársena en lo que va de año. La primera remesa, con 2 800 de las 12 000 toneladas de eucalipto que se Ilegaron a descar gar en el muelle, salió el pasado 24 do noviembre, y la segunda, el pasado domingo, ambas con destino a la Iocalidad portuguesa de Figueira da Foz. Las restantes 6 000 toneladas serán enviadas pronto al mismo lugar. “Aunque entre el 60% y el 70% del tráfico portuario ribadense corresponde a los movimientos de pasta de papel de la maderera Ence, Mirasol opera cada vez con más empresas, como con una portuguesa, que exporta la madera que sale estos días del muelle y también con otra firma, cuya consignataria está en Pontevedra”, aclara el práctico del puerto, Francisco Javier Torviso, quien confirma que efectivamente, éste ha sido el mayor acopio de toneladas de madera registrado en el puerto este año.
“El hecho de operar con una nueva empresa contribuye a aumentar los tráficos”, constata el práctico, que aprecia un incremento de alrededor de un 6% en el movimiento de mercancías que registró Mirasol a lo largo de 2013. La actividad genera además unos 60 puestos de trabajo, lo que demuestra, según torviso, “que el puerto de Ribadeo sigue siendo la mayor empresa de Ribadeo”.
La mayor parte de a madera que se exporta desde Mirasol procede además de los montes mariñanos. Las dos empresas anteriormente mencionadas, que recogen en Ribadeo el eucalipto para exportarlo, generan cada una de ellas cuatro puestos de trabajo, aproximadamente, además de ocho empleos más para transportistas encargados de su traslado. Aunque la carga y descarga de pasta papel de la maderera Ence sigue siendo la actividad principal de Mirasol -genera al menos cinco empleos de camioneros y otros diez de estibadores-, cada vez són más los puestos de trabajo, actualmente una decena, los que dependen del movimiento de otro tipo de mercancías.
En cualquier caso, la sombra de un posible desvío de tráficos de Ence por el futuro ramal ferroviario a Gijón, planea sobre el futuro del puerto comercial de Mirasol.
"

Mirasol moveu máis da cuarta parte da mercadoría de Portos de Galicia

Nos nove primeiros meses de 2018, o ribadense porto de Mirasol moveu 376 000 toneladas do 1,3 millóns de toneladas do conxunto de portos controlados por Portos de Galicia. Iso supón o 29%, só por debaixo de Cariño, co 36%. Destaca que entre ambos superen de longo a metade da masa de mercadoría, unha vez eliminados os grandes portos, que dependen de Puertos del Estado.
Outro punto relevante é que a pasta de papel supon o 78% (292 000 toneladas) da cantidade movida en Mirasol.
Facendo proxección para todo o ano, a cantidade total e de pasta elevaríase a 501 000 t e 390 000 t respectivamente. Isto supón a estabilidade da actividade do porto de Mirasol, se ben en 2014, nos 7 primeiros meses levábanse 324 000 t despois de aumentar un 9% en relación ó ano anterior, cifras superiores netamente ás deste ano.
Pódense comparar os datos anteriores con outros anos ou lugares: no ano 2017 foron 506 000 t en total e 400 000 de pasta, e no 2016, 486 000 en total as movidas en Mirasol, por 245 000 á metade de ano (185 000 t en pasta de papel). Mentres, en San Cibrao, dependente de Puertos del Estado, en 2017 foron 5,36 Mt (3,8 Mt de só bauxita; a fábrica produce 1,8 Mt de alúmina e 250 000 t de alumnio, saíndo a maioría por barco). Noutros portos de mercadorías da Mariña, dependentes de Portos de Galicia, 150 000 t en Celeiro e 10 000 en Burela no 2017.
Mirasol, a máis da pasta de papel, move caolín (50 000 t en 2017); carbonato magnésico (dende O Incio, 25 000 t), madeira (o ano pasado, eucalipto, 16 000 t, outros anos, pino)