Artigos en Crónica3, ata o momento

   -Inclúense todas as publicación relacionadas comigo, como aparece na procura en Crónica3; algunhas son notas de prensa que só fixen enviar, outras son redactadas en nome dun colectivo.-

“Aplausos e primeiro de maio”, por Antonio Gregorio Montes

05-05-20

Chegamos ó primeiro día de maio, e seguimos aplaudindo. Parece evidente que a situación dos aplausos cambiará xa a partir de mañá, pois ás oito da tarde poderase saír a pasear. Mañá, 2 de maio, día asociado na historiografía española a un levantamento popular. Mentres, hoxe, 1 de maio, é o día do traballo. Segundo […]

---

“Signos. Signos de querer o poder e non o traballo que leva consigo”, por Antonio Gregorio Montes

29-04-20

Tentar informarse de xeito diversificado nestos tempos é unha carreira de fondo na que se remata extenuado. A procura de información -da que hai inflación- vese torpedeada pola necesidade de testar a súa validez -da que hai dúbidas crecentes-. A realidade sempre foi unha fábrica de información para as persoas. A fábrica. Con máis ou […]

---

“Carlos Álvarez Fernández-Cid, músico”, por Antonio Gregorio Montes

21-04-20

Por fin cheguei no meu tempo a unha lectura ribadense que me estaba a esperar. Aproveitando uns poucos raios de Sol pola fiestra remato o libro e non podo menos que deixar constancia: “Carlos Álvarez Fernández-Cid, músico” é polifónico e temperado. Monotemático e variado: corenta colaboradores en harmonía dan unha visión variada e conxunta ó […]

---

“O mercado de Ribadeo”, por Antonio Gregorio Montes

14-04-20

Leva moito tempo desenvolver a confianza, a máis de construír a estrutura que se monta (fixa ou periódica), afianzar a costume… dun mercado como o de Ribadeo. Sexa ‘a praza’, no seu edificio, de apertura diaria, etc, ou sexa o mercado dos mércores ou dos domingos. En moitos sentidos, o anterior é extensible a todo […]

---

“Canto mide Ribadeo?”, por Antonio Gregorio Montes

07-04-20

Tárdame volver a recorrer as túas rúas, Ribadeo. Recorrelas con tranquilidade, entre xente, parando a saudar e vendo ós demais mover a boca tamén con tranquilidade ó falar. Sen medir os pasos, pero sentindo no corpo que están dados. Coñecendo que hai quilómetros e quilómetros para recorrer. Que os catro quilómetros de rodeo ó pobo […]

---

“Sobrepasamos a China”, por Antonio Gregorio Montes

30-03-20

Remato de velo. Hoxe, 30 de marzo, sobrepasamos a China en número total de infectados despois de tela duplicado xa onte en número de mortos. A este paso, é posible que cheguemos a adiantar a Italia en contaxiados en cousa dunha semana, pero a cousa non está clara, pois tamén aquí está comezando a diminuír […]

---

“No medio doutra crise”, por Antonio Gregorio Montes

25-03-20

O Covid 19 colleunos en medio doutra crise. Cabería mellor dicir doutras, pero imos simplificar, podemos escoller crise, centrándonos nunha soa. Así pois, no medio doutra crise. Collo a crise climática, pode que a que se vai percibindo como máis acuciante no tempo, a máis vívida, aumentando pouco a pouco. Cólloa tamén porque remata de […]

---

“Anticípate á recuperación”, por Antonio Gregorio Montes

16-03-20

A última persoa que vin na rúa o sábado pola mañá cedo, antes de non volver saír pola corentena, foi un mendigo. A confusión de sentementos que experimentei é difícil de transmitir. Comezo a escribir isto no día en que se ten proclamado o “estado ‘de alarma’” en España, despois de tres días de pandemia […]

---

“Loita contra a España baleirada”, por Antonio Gregorio Montes

11-03-20

Literalmente, ese era o título dunha nova do 28 de febreiro nun xornal. Como soe ocorrer outras moitas veces, o texto en letra máis pequena detallaba abondo mellor a nova. O título só pretende ser máis impactante, nin explicación concentrada nin a nova encapsulada nunha pílula. O caso é que estimo que é o título […]

---

“Unha necesidade cotiá”, por Antonio Gregorio Montes

14-02-20

Hai máis de dous anos que os pensionistas veñen organizando actividades mensuais para lembrar que existen e que deben ser tratados con dignidade. Actividades de lembranza de feitos e situacións, así como lúdicas, de xuntanza e entrelazamento de amizade, entremistúrnse con outras reivindicativas duns dereitos que son seus. Que son nosos, de todos, como sociedade. […]

“Fitur comeza en Ribadeo”, por Antonio Gregorio Montes

30-01-20

Si, si, xa sei: FITUR celébrase en Madrid, non en Ribadeo. Oficialmente. Pero o que en Madrid vai amosarse na feira internacional do turismo é cociñado antes nos respectivos lugares de orixe, sexan empresas ou localidades. E non só iso, senón que ten un impacto posterior noutros lugares diferentes da orixe -para iso se fai- […]

---

“Fágase a luz”, por Antonio Gregorio Montes

23-01-20

O pasado sábado Luz Pozo Garza foi declarada filla predilecta de Ribadeo. Non puiden asistir; como compensación engadín algunha cousa á súa xa longa entrada na Galipedia. En casos semellantes soe haber propaganda de diverso tipo, maiormente institucional, que anima a outra xente máis ou menos próxima a unirse á corrente, resaltando a bondade do […]

---

“Sostibilidade, unha palabra”, por Antonio Gregorio Montes

16-01-20

Hai palabras de moda. Na actualidade unha desas é ‘sostible’ (e as súas derivadas, como Sostibilidade). Moitas veces, o malo destas modas é que facendo ver e resaltando o que indica a palabra, banalízase o significado. As verbas trivialízanse, asumindo unha precisión imprecisa. Precisión de significado fixado; imprecisión de interpretación e cumprimento. Sostible. “Que se […]

---

“Viaxar ás capitais… dende Ribadeo?”, por Antonio Gregorio Montes

10-01-20

Hai unhas semanas aparecía na primeira dun xornal: ‘Viaxar a capitais galegas en transporte público dende Lugo é unha odisea’. Coido que quen puxo o título non atoparía outro para poñer sobre o mesmo tema dende Ribadeo… a non ser que usara a palabra ‘imposible’. No interior do xornal, o título era ‘Unha vila (case) […]

---

“Que non nos enganen: dúas novas económicas que afectan a Galicia”, por Antonio Gregorio Montes

23-12-19

Temporal. Unha cancelación dunha actividade que me afecta polo Fabien. O tempo está tolo. E coa economía quérennos tolear. Pode parecer que non teñen relación, pero as dúas novas de onte (20/12) que remato de ler e que afectan a Galicia coido que si teñen relación co clima. Unha ía de que as contas do […]

---

“Aquí como en Viena 2019”, por Antonio Gregorio Montes

22-12-19

Ribadeo, 28 de decembro de 2019. Non é unha inocentada. É o concerto da Banda Municipal de Música de Ribadeo, da banda de moitos ribadenses. En diversos graos, de naturais, afincados ou visitantes. Músicos, exmúsicos, público, todos en familia. Concerto con algunha inocentada polo medio, si, como cando a presentadora iniciou a súa efémera función […]

---

“Polas pensións”, por Antonio Gregorio Montes

19-12-19

O autobús vai enchéndose: Ribadeo, Barreiros, Vilanova, Mondoñedo… aínda non son as sete e media e as prazas están todas ocupadas. Esta xente madruga. Ó traballo? En certo xeito si: ó traballo de defender os seus dereitos despois dunha vida laboral que xa ten rematado. Vellos coñecidos a través dos anos, de toda unha vida, […]

---

“A ilusión da arte”, por Antonio Gregorio Montes

14-12-19

Constrúe. Vive. Interpreta. Sinte: unha arte, arte. Hai xa medio século que un libro, ‘Against interpretation’ (Contra a interpretación, de Susan Sontag) rematou de dar un novo sentido á arte, precisamente destilándoa como esencia de sentementos vividos polos sentidos (que nos tempos e significados actuais non é unha reiteración) despois de atoparse estes cunha obra. […]

---

“A Constitución como nai adoptada”, por Antonio Gregorio Montes

10-12-19

Soe ser normal que quen teña o control nunha relación nai-fillos sexa a nai sobre os fillos e non viceversa. De aí parto cando comezo a escoitar aquelo de ‘os pais da Constitucion’, como se alguén poidera ser orfo de nai ou houbera unha especie de ‘Espírito Santa’ feminina para a Constitución. Ou, en versión […]

---

“Botando unha ollada ó veciño: participación”, por Antonio Gregorio Montes

21-11-19

Un amigo fíxomo notar: o regulamento orgánico municipal xa pasou o período de alegacións. O de Barreiros. Como nos papeis non saiu nada de que tivera alegacións, se é así, debera entrar en vigor de xeito automático. Coido que é bó comparalo con outros, como co que se pretendía aprobar en Ribadeo hai case unha […]

“300 € por 8,70. Historia dunha viaxe en FEVE”, por Antonio Gregorio Montes

19-11-19

Xoves 14 de novembro de 2019. Mal tempo, unha viaxe de Ribadeo a Viveiro e unha decisión: vou en tren. Na estación, pido billete e comunícanme que o conseguirei no tren. Quedo pensando por que se desaproveita a oficina da estación e o persoal destinado alí, pero tamén que non entendo do tema e pode […]

---

“Se non sodes iguais, amosade que sodes diferentes”, por Antonio Gregorio Montes

11-11-19

Noraboa, lográchedelo. Porque iso era o que íades procurando, o medre das posturas máis extremas, as diferentes ás nominais ata o de agora, non? Tentando igualar a corrupción por arriba, tomando unhas decisións mentres que se manifestan outras, con loitas internas solucionadas cun liderazgo non forte, senón baseado na eliminación do contrario, con esquecemento das […]

---

“Elección non rima con bon”, por Antonio Gregorio Montes

01-11-19

‘Eran os mellores tempos, eran os peores tempos’. Así comeza a ‘Historia de dúas cidades’ de Dickens. E así podería comezar a nosa historia actual camiño dunhas novas (e)leccións o 10 de novembro. E é que hai xente para quen ‘as cousas’ marchan ben. E para a que non, nin moito menos e diríase que […]

---

“En época preelectoral, coidado co xornal!”, por Antonio Gregorio Montes

23-10-19

Soa ben como tema, pero o certo é que se queda moi curto: hoxe por hoxe, calquera día e non só en período electoral o ler entre liñas o xornal (ou ver entre imaxes no caso da tele) é tanta necesidade como o non despistarse coas novas (reais ou supostas) nas redes sociais. Un tema […]

---

“Os deslumbrados non poden ver o ceo”, por Antonio Gregorio Montes

23-10-19

25 de outubro, nota de prensa. Resultado: Ribadeo terá máis luces de Nadal por persoa que Vigo. Os xornais destacaron a competición con Vigo, pero aínda así, non chegaron a ese dato: en Vigo, ao parecer, instalaranse unhas 10 000 000 de luces, ou sexa, sobre 25 por persoa. En Ribadeo, 800 000, iso é, […]

---

“Fake news, fake economía, fake política… “, por Antonio Gregorio Montes

16-10-19

A propagación da mentira como moda. Coido que esa frase pode ser o resume dun dos fenómenos máis perigosos que está a vivir a sociedade nos tempos que corren. A invasión das fake news, as falsas novas, é un feito. Sempre as houbo, pero a a posibilidade que ofrece a tecnoloxía actual permite a súa […]

---

“Clientelismo, caciquismo ou outra cousa?”, por Antonio Gregorio Montes

06-10-19

Definicións do dicionario da Real Academia Galega: Clientelismo: Práctica social e política en que se establecen relacións de dependencia entre persoas ou organizacións poderosas e os seus partidarios ou colaboradores, os cales esperan obter a cambio determinados favores ou beneficios persoais. Caciquismo: Fenómeno social e político que se caracteriza polo poder excesivo dos caciques e […]

---

“O clima? Que clima? Nós!”, por Antonio Gregorio Montes

02-10-19

O pasado 27 de setembro tivo lugar fronte ó concello de Ribadeo, ás 20 horas, unha concentración polo clima. Tempo ten pasado dende que a unha relixión se lle ocorreu meter nun libro, o da Xénese, aquelo de ‘esparcídevos e dominade a Terra’. Aínda faltaba para que Darwin explicara a supervivencia das especies ou para […]

---

“Atacando á Terra. Unha chamada (máis) de atención”, por Antonio Gregorio Montes

18-09-19

Remato de ver unha gráfica por enésima vez. Por primeira vez decateime dun detalle dun dato que representa. A gráfica, as partes por millón de dióxido de carbono na atmosfera, recollidas nun observatorio limpo de alta montaña nunha illa no medio do Pacífico: Mauna Loa, nas illas Hawaii. A recollida dese dato faise dende o […]

---

“Das oito da mañá á democracia”, por Antonio Gregorio Montes

04-09-19

Informe positivo do concello de Ribadeo. Enterámonos que foi dado cando a propaganda de ACISA Ribadeo nolo comunica pola prensa para lamentar que non se amplíe o horario de apertura de establecementos nouturnos durante todas as festas ata as 8 da mañá. Coido que unha pregunta que cabe facerse é: a quen ou que consultou […]

“Salvados pola xeografía (e a gravitación universal)”, por Antonio Gregorio Montes

27-08-19

Polo que parece, varias centeas de miles de litros de zorra foron liberados ó río Ouria en Guiar, parroquia dA Veiga, Asturias. Resulta que o río Ouria desemboca no Eo, casualmente, un pouco máis abaixo da captación de augas de Ribadeo, co que en principio libramos dunha contaminación que tería deixado a Ribadeo e Trabada […]

---

“Despois da loita pola construción da residencia de maiores de Ribadeo”, por Antonio Gregorio Montes

13-08-19

Residencia de maiores en Ribadeo: unha vez rematada e presentada á sociedade ribadense, tras pasar as eleccións fíxose un acto de acollida ós primeiros residentes. E comezou o postparto. Coido que é unha imaxe adecuada: lograr un embarazo pode ser doado ou non, pode ser festivo, pero en calquera caso, necesita dun querer, dunha vontade […]

---

“Sobre a contaminación no mar”, por Antonio Gregorio Montes

29-07-19

-A conta da mesa redonda sobre “A contaminación no mar” que terá lugar en San Cibrao o 2 de agosto, no marco da primeira feira do libro sobre o mar e a súa cultura, deixo algunhas reflexións sobre o tema.- Nun lugar con seres vivos, que están interaccionando co seu arredor, o medio adecuado para […]

---

“O libro como ferramenta: asociacionismo e cultura”, por Antonio Gregorio Montes

08-07-19

Co fondo da mesa redonda mantida dentro das actividades da feira do libro de Ribadeo, ‘Letras no Campo’, edición de 2019, deixo algunha reflexión propia misturada con a experiencia de edición da AVV O Tesón (Ribadeo no tempo, a través das imaxes -outro Ribadeo foi posible-, Sobre os castros de Ribadeo, Ría de Ribadeo -cartas-, […]

---

“Resistente galego”, por Antonio Gregorio Montes

19-06-19

Despois de ver as novas destes días sobre o presunto terrorismo galego, venme á cabeza a pregunta de se se me podería considerar de Resistencia Galega, máis aló de se existe, que parece que non. O que si coido que se me pode considerar, como a moita outra xente, é un resistente galego. Resistente por […]

---

“Eu si votei”, por Antonio Gregorio Montes

05-06-19

Un sinxelo movemento, dar o sobre á urna, marca unha diferencia de sentir: exercín ou non o poder. Efémero a máis de diminuto entre unha poboación como a Ribadeo ou moito máis aínda, entre unha poboación como a de España, pero aínda así, nalgunha circunstancia, decisivo. En calquera caso, manifestación do desexo de participación activa […]

---

“Eu non votei”, por Antonio Gregorio Montes

27-05-19

En España, votar ou noné liberdade persoal. Non hai obriga, senón vontade. Iso permite a abstención. Abstención que chega a sobrepasar moito a maioría da poboación nalgunhas mesas electorais, e que fóra de España, nas Eleccións Europeas, tense achegado ó 80% no conxunto dalgún país. Por que non votar? Está amosado que as zonas de […]

---

“Comparación entre o galego e o vasco en relación a unha celebración”, por Antonio Gregorio Montes

08-05-19

Ribadeo, 7 de maio. Preparando o día das letras galegas, atopamos a unha rapazada marchando pola lingua galega. É o Correlingua, que este ano, na zona de A Mariña, celébrase na vila de Ribadeo. O seu obxecto, a dignificación da cultura galega. A súa organización está baseada nunha distribución zonal, na que intervén a Mesa […]

---

“Pensando no traballo no seu día: balsa de lodos de Alcoa”, por Antonio Gregorio Montes

24-04-19

Hai un par de días, un amigo guioume polas beiras de Alcoa S. Cibrao a descubrir algúns lugares senlleiros. O máis significativo para min foi a balsa de lodos. Por varias razóns. A primeira, por tomar conciencia presencial de que, ‘iso’ son residuos industriais tóxicos, en cantidades case inimaxinables. A segunda, por confrontar que se […]

---

“As Catedrais, de xeito periódico: esquizofrenia catedralicia” por Antonio Gregorio Montes

19-04-19

Co valor ambiental e económico, e o movemento ligado ó ciclo anual, xa temos de novo nos medios a ración asegurada de Catedrais. A máis, nesta primavera, hai novidades. Despois da morte dunha visitante por impacto ó desprenderse unha rocha do teito dunha cova, a prohibición de recorrer o alto do cantil, o alucinante dos […]

“Ribadeo: explosión de ciencia”, por Antonio Gregorio Montes

06-04-19

Ben. A conto do título, un apunte: non se trata dunha explosión destrutiva, nin moito menos, senón unha explosión no mesmo sentido que a explosión de flores nos campos na primavera. Da vida que medra, se organiza e aprende a vivir. Chegan estas datas, e un evento esperado ano tras ano polos estudantes de medias […]

---

“Grande América, pequena Terra”, por Antonio Gregorio Montes

03-04-19

Non, aínda non nos enteramos: o que fai alguén neste pequeno planeta, repercute no resto. Algo lóxico, pero, por estar o efecto de cada acto difuminado entre todo o resto de actos e persoas, algo ó que non se lle presta moita atención. E algo que inclúe dende cousas moi pequenas, individuais, a outras moi […]

---

“Sexamos supersticiosos”, por Antonio Gregorio Montes

18-03-19

21 de marzo, equinoccio. A partir de agora, ata finais de setembro, os días teñen máis tempo de luz que de noite. Vese máis vida. Tempo de esperanza, a primavera. Este ano, eleccións. Por partida dobre. En plena primavera, tempo no que medra a esperanza do futuro, está programado o acto de elixir o futuro […]

---

“Que parte de ‘caciquismo’ non entendiches?”, por Antonio Gregorio Montes

18-03-19

Vénseme á cabeza o Ron Cacique, coa etiqueta caracterizada cun indio con plumaxe. O nome de cacique ven do que se lle daba ós xefes locais das comunidades taínas de América, e foi importado na idea de que eses xefeciños facían o que lles petaba nas súas comunidades, pola inexistencia de leis escritas e por […]

---

“A World Wide Web e nós”, por Antonio Gregorio Montes

06-03-19

Lembroume onte o meu amigo Antonio Andina que hoxe, 13 de marzo, a web cumpre anos. E rescatei un vello artigo meu publicado na rede, ‘O comezo da historia de Ribadeo en internet’, onde queda dito que ámbolos dous puxemos o noso gran de area nesa historia dixital de Ribadeo. O que se celebra hoxe, […]

---

“Mazás”, por Antonio Gregorio Montes

06-03-19

Lembro coller mazás das árbores. Lembro ver como as mulleres viñan en coche de liña ó mercado a traer os seus produtos, entre eles, mazás. E logo, velas nas tendas… ata hoxe. Hoxe fixeime nun posto tradicional dun mercado tradicional nas mazás. Cinco variedades, todas lozanas, brilantes, todas iguais. Todas, cunha etiquetiña pegada, cun número, […]

---

Artigo do grupo “Por nuestro faro”

06-02-17

Por boca do alcalde Grazas, sr. alcalde, por facilitarnos o traballo. A alcaldía fixo pública o pasado día 23 unha nota de prensa que asumimos plenamente e lle pedimos que lea como se fora dirixida por nós para vde. Para facilitarlle o traballo, fixemos algúns comentarios: “Eu quero falar das inxustizas e do desamparo ao […]

---

Na procura de información

25-11-15

Hai xa máis de tres semanas que deixei, en nome de O Tesón como entidade pero en función do acordado no grupo de defensa da illa Pancha, o seguinte escrito no concello: “(…) Expón Que en contestación do escrito enviado o 13 de xullo ó sr. Alcalde (entrada 2015-E-RC-8223) recibiu a pasada semana un escrito […]

---

Refuxiados? Non! Volkswagen!

27-09-15

As cousas, no seu sitio. Unha crise humanitaria (e polo tanto, tamén social e económica) a nivel continental (ou mesmo intercontinental, segundo como se conten os continentes) non pode facer fronte a unha fraude do fabricante de automóbiles maior (hoxe xa se fala de segundo, ou menos) de automóbiles do mundo. A fraude non é […]

---

A AVV O Tesón organiza actividades para a observación da eclipse de Sol en Ribadeo

14-03-15

O próximo mércores 18 de marzo a AVV O Tesón ten previsto usar o salón de presentacións da Casa das Letras para realizar unha charla sobre a observación da Eclipse de Sol do 20 de marzo. A charla será a partir das 20.00 horas. Falarase do que é unha eclipse, as características da eclipse en […]

Manifesto da plataforma Ribadeo en Común

03-10-14

Un grupo de veciños e veciñas de Ribadeo plantexámonos -como fan tamén noutros lugares de Galicia e de España- a necesidade de que a cidadanía participe e controle de xeito real a xestión dos asuntos públicos. A nosa iniciativa non vai dirixida contra ninguén, non responde ao interese de ningún partido ou grupo político político […]

---

Beben y beben y vuelven a beber

07-01-14

Beben y beben y vuelven a beber, los peces en el río … a razón dunhas cantas veces ó día durante un par de semanas (alomenos) os últimos -moitos xa- anos, iso é o que dicía unha e outra volta a panxoliña. Os peixes deben estar xa afogados. Ó comezo deste último conxunto de sesións […]

---

Santo e mártir

24-12-12

Santo e mártir Parece que en Ribadeo, dende a semana pasada, temos un santo e mártir, ó estilo do santoral clásico. Para compensar, tamén habería un fanático actuando de mala fe en contra do probe do santo. A cousa é que Balbino Pérez foi absolto pola Audiencia Provincial despois de non ter feito caso de […]

---

Que pasa coa herdanza dos Moreno?

05-01-12

Que pasa coa herdanza dos Moreno? Cen anos despois de que os Moreno comezaran a contribuír a Ribadeo con diversas obras, parece como se foran xa cousa do pasado e Ribadeo non tivera moito interese polo seu futuro. O futuro da herdanza viva dos Moreno e o futuro de Ribadeo. O último episodio, ata o […]

---

Alumnos do IES Porta da Auga interviron no congreso da Asocación de Ensinantes de Ciencias de Galiza

19-11-11

Nota de prensa: No día de hoxe, sábado 19 de novembro, unha representación de tres alumnos e un profesor do IES Porta da Auga tivo unha intervención no congreso da Asociación de Ensinantes de Ciencias de Galicia que tivo lugar estes tres días na Fonsagrada. Os tres alumnos, Andrea Vilar Álvarez, Pablo Ramos Muras e […]

---

16 000 €? Máis ben 160 000 €! (e pico)

11-10-11

16 000 €? Máis ben 160 000 €! (e pico) A AVV O Tesón xa dispuxo as participacións da lotería do Nadal. Cada participación do nº 70 566 vese ilustrada por tres fotos correspondentes a detalles de como quedaron as vidrieiras do cemiterio despois da agresión sufrida hai xa case un ano: a vidrieira mellor […]

---

A Casa da Ría de Ribadeo acollerá dúas observacións astronómicas os días 10 e 11 de agosto

08-08-11

Nota de prensa A CASA DA RÍA ACOLLERÁ DÚAS OBSERVACIÓNS ASTRONÓMICAS OS DÍAS 10 E 11 DE AGOSTO, SEGUNDO ANUNCIABA ESTA MAÑÁ O CONCELLEIRO DE MEDIO AMBIENTE. Ribadeo, 8 de agosto de 2011. A Casa da Ría acollerá dúas observacións astronómicas os días 10 e 11 de agosto, segundo anunciaba esta mañá o concelleiro de […]

---

Participando (e IV)

09-03-11

Participando (e IV) ‘Todas as enfermidades da democracia poden curarse con máis democracia’ (Alfred E. Smith, foi Gobernador de Nova York) Despois dunha introducción ‘histórica’ e unha pequena análise ó Regulamento Orgánico de Participación Cidadá de Ribadeo aprobado no pleno de xaneiro de xeito inicial, queda o remate da serie: as disposicións ó final do […]

---

Participando (III)

28-02-11

Participando (III) Se estás a ler isto despois das entregas anteriores (Participa, coño! 1 e 2), é que tes interese no tema. E un mínimo de información. Polo tanto, xa non se trata de chamar a atención cun titular malsoante, nin de facer ver que a pretendida participación pode ser unha imposición ou comenencia. Trátase […]

---

Participa, coño! (II)

22-02-11

Participa, coño! (II) Coido que antes de comezar a expoñer algúns cambios desexables no regulamento de participación cidadá aprobado inicialmente no pleno de xaneiro (non todos, senón isto sería demasiado longo), é cousa de ter unha visión xeral do documento. Saltemos cuestións menores, como os diversos formatos do texto, indicativos dun ‘corta e pega’ sen […]

Participa, coño!

14-02-11

Participa, coño! Coido que pode verse claro que o título leva en si unha contradicción. Dende a historia do regulamento de participación cidadá en Ribadeo ata as alegacións que deberan terse en conta, tentarei esbozar en varias entregas algo do que significa unha normativa que é, para a cidadanía, mesmo máis fundamental que o estado […]

---

Os 10 anos da Wikipedia e O Tesón

06-01-11

O próximo 15 de xaneiro a Wikipedia, proxecto distribuído de coñecemento libre, que se plasma nun conxunto de enciclopedias en internet, cumprirá 10 anos. Entre as enciclopedias ás que deu lugar está a Galipedia, (http://gl.wikipedia.org), consituída xa en referente para asuntos galegos, con máis de 66 000 artigos para consulta e medrando coa colaboración dunha […]

---

E esta noite os reis traerán …

05-01-11

E esta noite os reis traerán … (Escrito na mañá do 5 de xaneiro) Que che fai falla? Unha residencia da terceira idade? Un pxom? A aclaración do caso das vidrieiras da capela do cemiterio? A ver, … ti que pediches? – xa sabes que para que traian cousas os reis, hai que pedilas con […]

---

…Non había/haberá unhas vidrieiras…? Ideas para a recuperación

14-12-10

Despois da saír á palestra a denuncia de O Tesón da desfeita das vidrieiras do cemiterio, tal parece que o tema quixérase que pasara desapercibido: un único artigo na Comarca, de Pancho Campos (1), tras o da fin de semana no que saía nos medios a nota de O Tesón (2) e o artigo en […]

---

Ribadeo ten necesidades adultas

06-09-10

1992: Ribadeo perde a rama sanitaria de FP… un feito, como outros moitos de perdas que leva Ribadeo. Eficiencia na xestión, alégase unhas veces. Aforro de cartos, outras. Non hai xente abonda (conxunto das dúas anteriores, dando un rodeo), aínda outras. Mentres, segue a derrama. Agora tocoulle o turno ó ‘Bacepa’, nome abondo malsoante que […]

---

Os Cocos, pasado e proxección de futuro

30-08-10

O 16 de agosto de 2010 non foi un día calquera en Ribadeo. Houbo festa e saíron os Cocos, pero a festa sentiuse tamén doutro xeito máis profundo, nun lugar menos festeiro que San Roque, na oficina de turismo. Foi o día de presentación do libro ‘Os Cocos de Ribadeo’, festa esperada con motivo da […]

---

Ir de xira

16-08-10

Pasou a Xira 2010 en Ribadeo. Xira en portugués aplícaselles ás rapazas bonitas, pero aquí o significado é moi outro: a Xira de Santa Cruz ten o seu nacemento nunha romaría ad-hoc, na que a música de gaita galega, impulsada pola sociedade Amigos da Gaita, tiña a súa pedra angular. É dicir, a diferenza doutras […]

---

Medio Ambiente de Ribadeo oferta actividades astronómicas e unha ruta de sendeirismo

05-08-10

RIBADEO (FNC) .- A Concellaría de Medio Ambiente preparou diversas actividades astronómicas para a vindeira semana e tamén unha ruta de sendeirismo. Horacio Cupeiro anunciou que “o día 10 de agosto ás dez da noite na Casa da Ría haberá unha xuntanza para contemplar o ceo de estrelas de agosto. A actividade estará dirixida por […]

---

Os cativos resisten

28-07-10

Ribadeo segue puxante no turismo. A praia de Augas Santas, a célebre ‘as catedrais’, é unha referencia e parece que a costa de tempo e de visitantes, ata se comenten menos erros nas diversas informacións sobre a súa pertenza a Ribadeo. A oficina de turismo está chea día tras día, e nun momento calquera pode […]

---

Puro teatro

14-06-10

“Os españois teñen perdido a súa confianza nos políticos, o gran problema é a ausencia de ideas”. As verbas, que corresponden a Luis de Guindos, ex Secretario de Estado de Economía, puidéronse ver este fin de semana en varios xornais. Non estou de acordo. Mellor dito, si o estou na primeira parte, en que temos […]

Cabodano sen pena nin groria dalgo que tamén ten afectado a Ribadeo

02-06-10

Ribadeo dista algo máis de 150 km do de A Coruña. Dentro de Galicia, quitado zonas de Ourense, é dos puntos máis alonxados desa cidade. No que vai de século, cada curso académico, polo menos tres dos catro centros de educación xeral de Ribadeo teñen feito unha viaxe didáctica á Casa das Ciencias. Difícil será […]

---

Preto de 10.000 rapaces de 96 colexios de Lugo conmemorarán os Días da Árbore e da Auga coas actividades da Deputación

13-03-13

A Deputación de Lugo conmemora un ano máis os Días Internacionais da Árbore e da Auga, tras o éxito acadado coa convocatoria do pasado ano. Case 10.000 rapaces de 96 centros escolares lucenses participarán en diversas actividades que se desenvolverán de xeito simultáneo en toda a provincia os días 21 e 22 de marzo. A […]

Discurso de reis 2021 en Ribadeo

Os discursos de reis son pezas literarias e sociais de primeiro orde. Pode que a súa edición nun libro quedara moi repetitiva, mais coido que sería convinte para trazar unha historia de Ribadeo. Aquí queda o deste ano, e abaixo, un pequeno vídeo da cola para ver ós reis:

   "Moi boas noites, benqueridos amigos e amigas, nenas nenos, maiores e pequenos: Non sen dificultades chegamos a esta fermosa vila de Ribadeo.

    Estamos a vivir uns momentos moi difíciles en todo o mundo e sentimos moitísimo non poder facer este ano unha cabalgata multitudinaria polas rúas da vila, como desexabamos nós e vós. Pero sabemos que entenderedes as razón.

    Non vos preocupedes, como sentimos que estamos nos vosos corazóns, como vemos coa nosa mirada máxica as vosas cheas de luz e ilusión e como adiviñamos que nos vosos peitos aniñan os mellores sentimentos, aquí estamos un ano máis con todos vosoutros, aínda que sexa deste xeito tan singular. Tamén nosoutros sentimos por todos vós un enorme cariño, e agradecémosvos que sexades tan comprensivos. Grazas por escoitar as nosas palabras, emocionadas por tantas atencións.

    Este é un ano moi especial no que tivestes que aprender a comportarvos dunha maneira distinta, a andar con máscaras, a relacionarvos pouco e con coidado coas amigas e amigos, a estar moito tempo, encerrados nas casas... por todo iso, e porque sabemos que fostes bos, seremos xenerosos, todo o xenerosos que permiten estas circunstancias, pero seguro que chega de sobra para que sexades felices. Así que estade tranquilos, o día de Reis, cando espertedes, os nosos agasallos estarán nas vosas casas. Xogade con eles, compartídeos coa vosa familia, e, con prudencia, tamén cos amigos, se é posible.

    Porque hoxe, pese a todo, benqueridos nenos e nenas, é o voso día, a vosa festa; nesta noite e mañá todo ten que ser alegría e xogo, entusiasmo e felicidade. Vós sodes o mellor exemplo de que entre todos sairemos adiante. Nas vosas man está o futuro.

    Obedecede aos vosos pais, sede cariñosos con eles e máis coas avoas e avós e co resto da familia. Necesitan máis que nunca da vosa presencia, dos vosos aloumiños. Eles dedican as súas vidas a vosoutros, agradecédellelo. Ben sabedes que a maior felicidade é facer felices aos demais.

    Tamén queremos mandarvos unha mensaxe a vós, nais e pais. O primeiro de todo que xoguedes cos vosos fillos e fillas, que lles deades protección e cariño. As vosas criaturas son, xunto coas persoas maiores, as máis vulnerables da sociedade e necesitan de vós máis que nunca. Por iso, pedímosvos que teñades moito coidado nas vosas relacións. Sede prudentes nos vosos comportamentos. Non vos expoñades inxustificadamente. Cumpride as normas aconselladas polas autoridades e expertos sanitarios, non fagades inútil todo o labor e sacrificio de tantas persoas que estiveron e están a traballar arreo pola saúde e benestar dos demais, persoas a quen nunca compensaremos dabondo pola súa entrega e a quen mandamos desde aquí o noso máis agarimoso agradecemento, Dade exemplos aos vosos fillos e fillas de moderación nos vosos comportamentos, e solidariedade, empatía e compromiso cos máis débiles e necesitados.

    Finalmente, queremos mandar tamén unha mensaxe á clase política: practicade a convivencia serena fronte á crispación. Aparcade diferencias, vellos rancores e remade todos na mesma dirección Loitade xuntos para que esta pandemia fomente un maior acercamento emocional entre os seres humanos. Procurade non radicalizar aínda máis o nivel de malestar e inquedanzas en que vivimos, porque o efecto na sociedade podería ser moi daniño e pernicioso.

    E agora, queridos amiguiños e amiguiñas, ceade axiña, deitádevos en paz na cama, cerrade con forza os ollos, durmide placidamente toda a noite, que mañá, ben cediño, teredes os nosos xoguetes nas vosas casas.

    Convidámosvos a todas e todos a traballar, como a ta agora, para que Ribadeo sexa cada día un lugar máis agradable e acolledor.

    Cun poema -dedicado ás parroquias e escrito por Baltasar e Gaspar para distraer a longa viaxe desde Oriente-, acabamos o noso discurso.

Seguindo a ruta que marcan

as estreliñas do ceo

deixaremos agasallos

nas casas de Ribadeo.

Silenciosos e nocturnos

cando remate o serán

visitaremos as casas

de todo Vilaselán.

Seguiremos o camiño,

viaxando leira por leira,

ata chegar ás casiñas

da parroquia de Piñeira.

Cargados van os cabalos

de xoguetes máis de mil

para repartir arreo

por todo Vilaframil.

Logo iremos silandeiros,

o noso deber cumprindo,

moi pegados á ribeira

ata as vivendas de Rinlo.

Guiados por vagalumes

que brillan como as estrelas,

continuaremos camiño

á parroquia de Covelas.

Antes que se faga día

un nobre pulo nos move:

visitar unha por unha

todas as casas de Ove.

Mentres a noite pechada

o seu negro manto estende,

chegaremos a Santalla,

Santalla de Vilaousende.

Pero non vos preocupedes,

non nos esquecemos dela,

deixaremos agasallos

na parroquia de Couxela.

De aquí marcharemos ledos,

a tarefa case feita,

para deixar os presentas

nas terras de Cedofeita

E a esperanza que hoxe brilla

coma se fora un diamante

ha levarnos finalmente

polas casiñas de Arante.

Moitos bicos para todos

e para todas tamén.

Haxa paz, felicidade

neste ano que vén.

Aos maiores, aos pequenos,

aos bebés, nenas e nenos,

a nacionais e estranxeiros,

ribadenses, forasteiros,

desexamos o mellor

os Reis Magos de Oriente

Gaspar, Baltasar, Melchor."

 

Perpetuamente noutro tempo. Miscelánea da antiga provincia de Mondoñedo

   Perpetuamente noutro tempo. Esa foi a idea que me pasou polos miolos ó ler o primeiro dos dous capítulos adicados a Ribadeo en 'Miscelánea da antiga provincia de Mondoñedo', de Xosé Isidro Fernández Villalba. Trata o capítulo das actas do concello de Ribadeo entre 1936 e 1940. E alí, nun curto resume, pode verse a xénese de situacións que dun xeito ou outro estenden a súa sombra ata a actualidade, e que teñen paralelismo con outras que se lles asemellan noutros concellos.

   Ante a Semana Santa de 1937, o pleno decidiu 'restablecer o vello costume de acudir ós actos eclesiásticos da Semana Santa'. Restablece, é dicir, xa non se estaba a ir. Pero dito restablecemento chega ata a actualidade, despois de cambios constitucionais e, supostamente, ‘de réxime’, de gobernos variados nos que se inclúen partidos no poder e alcaldes que en principio non se chamarían eles mesmos ni nós lles chamaríamos golpistas, fascistas ou anticonstitucionalistas. E iso a pesar de voces críticas que expresamos a idea do estado aconfesional, aquela do artigo 16 da Constitución do 78 que enuncia que ningunha confesión terá carácter estatal.

   O concello daquela non era democrático... era unha ‘comisión xestora’ encargada ‘pola autoridade’ para iso, para xestionar. Hoxe as cousas cambiaron, hai votacións. Pero as listas son cerradas, os partidos confecciónanas e moitas veces o pobo pouco decide nesa confección. Mesmo se se quere presentar unha candidatura á marxe de partidos, como pasou por exemplo no 2015, é necesario -en Ribadeo, daquela coa poboación que tiña, pouco máis de 10 000 habitantes- dispoñer de 500 avais, o que fai difícil, moi difícil, esa participación máis directa (baixando de 10 000 veciños o número redúcese moito) polo número, polo que cada aval supón e pola fiscalización que se fai dos avais.

   Comezando 1937, o pleno decidiu facer vertedorio de lixo do foxo do forte de San Damián. Hoxe, mantense máis ou menos limpo, pero outros lugares de recoñecemento histórico seguen descoidados e cubertos de maleza e lixo. De feito, aínda esta mesma semana se anunciou o comezo de xestións para a recuperación dun elemento que marcou o progreso de Ribadeo durante décadas, a estación de ferrocarril da liña Ribadeo-Vilaodriz, comezada con transporte de mineral e que vertebrou unha comarca enteira impulsando a súa entrada na modernidade. Anúnciase, logo aínda está por facer...

   Coa guerra xa decidida, na segunda metade de 1938, a corporación municipal comprometeuse a enviar representación perpetuamente á misa e solemne procesión que no día dos Remedios se celebra en Mondoñedo. Instituída por certo a causa de ‘non ter sufrido a comarca a dominación marxista’ e que se segue a celebrar ata hoxe. Algo parello ó que comentaba da asistencia ós actos da Semana Santa, pero ademais, desta volta, non só cun significado político senón que ven acompañado de orzamento ad hoc: 100 pesetas para a asistencia. Algo que hai que poñer en situación se se ten en conta que a festa de reis do ano seguinte, 1939, custou 101 pesetas. Agasallos a poderes e festas que se lles fan, competindo polos magros orzamentos públicos con servizos sociais ou ilusión do pobo. Algo que segue en competición hoxe.

   Pódense engadir moitos máis detalles. Detalles que, ás veces meras anécdotas, en conxunto permiten interpretar a historia e mesmo ver unha estrutura. Así, en 1938 o consistorio decide instalar un teléfono a conta do concello na casa do alcalde. Supoño que no seu momento, empregarían algunha xustificación que lles pareceu plausible, pero visto dende hoxe non deixa de ser unha actuación en favor propio por parte de alguén con poder, na máis pura tradición de corrupción de ese poder que debera emanar do pobo.

Chegou o Natal. Manuel Rivero

    O que se acompaña en baixo foi publicado en La Región o 24 de decembro:

Chegou o Natal

A maxia do Natal é contaxiosa, sen apenas darnos conta desandamos o tempo e revivimos escenarios, modos, espazos, rituais, falares e cantares da nosa infancia. Recuperamos a intensidade dos recendos e dos sabores da cociña das nosas avoas, tan sabia, equilibrada,  completa e dixestiva.
Memoria dos tempos idos, que se fai  presente nas nosas historias de vida; eu sigo botando en falta o bacallau cocido coa verza branca e patacas, co refrito de allo e pemento;  do polbo a feira; das uvas pasas; dos figos secos; dos fríos intensos;  xeadas;  neves que duraban semanas  e  das panxoliñas que lle cantábamos ao neno Deus, no lugar de Vilela da freguesía do Baño de Bande.
Lembro este Natal, dándolle a voz ás nosas e aos nosos poetas, somos uns afortunados, temos tantos e de tanta calidade, que se fai difícil escoller. Quero agradecer a José Martinho Montero, a Pepe Boullosa e Alfonso Blanco, a súa axuda para darlle forma a esta breve escolma.

Manuel María: “Verbas pro tempo do Nadal”

Agora é o tempo do Nadal.
Agora é o tempo de poner
en pé o noso amor
e percurar a Estrela
que nos alume sempre o corazón.

Agora é o tempo do Nadal
O tempo da neve
e mais o da canción
¡Agora é o tempo
de encender pra sempre o noso amor!

Ricardo Carvalho Calero: “Natal”

O Neno Jesus nas palhas
é um sol com raiolas de ouro.
A estrela que veu de Oriente
baixa a bicá-lo nos olhos.

Ai, quem viu cousa parelha:
que o sol alume na noite?
As estrelinhas murchecem
ao brilhar da sua fronte.

Deus meninho, Deus meninho,
o teu abrente hoje é.
Na terra a tua mãe alegra-se,
no céu o teu Pai também.

As luzes de festa acende
Jesus no céu e na terra.
A Nossa Senhora veste
o manto azul com estrelas.

Ernesto Guerra da Cal: “Sagrada Família marinheira”

Dois anjinhos marinheiros
ajudam a São José,
grão-calafate do céu.
Nossa Senhora da Barca
tinha de ir à sua romagem.
A barca estava rachada!

O neno Jesus brincava
sentado numa pedrinha
a fazer papas de lama.

São José disse: «– Maria,
isso é uma coisa de nada:
isso eu o componho aginha».

Duas sereias de prata
desassossegam na espera
para jungirem-se à barca.

Xosé Díaz Xácome: “Ai, Dios canto Amor”

“Ai, Dios canto amor!
Nun berce de palla
naceu el Señor…”

“Nun berce de palla
naciches para nós,
folerpa de gloria,
froliña de amor…”

Manuel-Luís Acunha “Nadal”

Uma, duas, vinte, cem
estrelas estrelecidas
na noite em luz de Belém.
Uma, duas, vinte, cem...

Os anjos, canta que canta;
os pastores, as pastoras,
canta que canta também:
“Glória a Deus que nasceu pobre,
e paz pra os homens de bem!”

Uma, duas, vinte, cem...
Canta que canta que canta
na noite em luz de Belém:
“Glória a Deus que nasceu pobre,
e pra  os homens de bem!”

Sebastião Martínez Risco: “Nadalinha”

Uma pombinha ferida
foi ao portal a parar,
e ao ver no colo brilhar
da Virgem o sol da vida,
da sua dor esquecida

rompeu a arrolar tão leda
como quando na arvoreda
o dia vinha luzir.
(O neno deu em sorrir
e a mãe mirava-o, queda...).

Pura Vázquez: “O Deus pobrinho”

Panos de ingelas pontilhas
e savãs de linho quero,
para envolver o pobrinho
neno bonito do céu.

Ai, que doce, que pequeno
este amor dos meus amores!;
ponde-lhe no berce duro
ternuras de beijo e flores!

Ponde-lhe lã da mais fina
na têpeda cabeceira,
e alegrai-lhe a Noite Boa
com gaitas e pandeiretas!

Fazei-me doce regaço,
Senhor, pra este pequeninho!;
pra que possa cobijá-lo
fazei-me flor, pluma e ninho!

Vinde todos, vinde aginha,
romeiros dos mil caminhos:
a estrela aluma em Belém
o Deus de azuis olhinhos.

Dora Vázquez: “Meu caravelinho”

Coitado, coitado,
meu caravelinho!,
nasceste nas palhas,
não houve outro ninho...

Rengia a geada
em cristais de frio,
e o teu tenro corpo
estava espidinho.

Por que, sendo rei,
nasceste pobrinho?
Coitado, coitado,
meu caravelinho!.

Como Tu me dóis
a mim, meu rulinho,
que também de palhas
te tive o meu ninho!

Celso Emílio Ferreiro: “Baixo os telhados da noite”

Baixo os telhados da noite
cavalgam os três Reis Magos.

Uma estrela pequeninha
vai-lhes as vias marcando,
e o vento marcha por diante
para avisar ao bem nado.

Baixo os telhados da noite
cavalgam os três Reis Magos.

No lusco-fusco da alva
rechouchiam os paxaros.
A Virgem arrola o neno,
o boi quenta-o co seu bafo.

Baixo os telhados da noite
cavalgam os três Reis Magos.

Pombas com azas de neve
vão-se na rua pousando.
Nos seus cavalos da lua
já chegam os três Reis Magos.

Baixo os telhados da noite
cavalgam os três Reis Magos.

Júlio Sigüenza: “Alá vem”

Alá vem o vento
pola noite fria:
alá vem o vento
cantar-lhe a Maria.

Alá vem a lua,
jeitosa de luz:
alá vem a lua
cantar-lhe a Jesus.

Alá vem a névoa,
ligeira de pé:
alá vem a névoa
cantar-lhe a José.

Xosé Díaz Xácome: “Agasallo a Virxen e ó Neno”

“Un doce agarimo
a brincar no ceo:
A Virxen sorindo
anainaba ó Neno

Na frol do mencer
o gozo máis ledo:
A Virxem cantando
para adomecelo

Mollada da lúa
frolía un recendo:
A Virxen, soñando,
bicaba ó pequeno

José-Martinho Montero Santalha: “Ternura do Natal”

Que a quente ternura   do santo Natal

afaste as tristezas   e todo outro mal.

Que o neno Jesus   que nasce em Belém

nos traga esperança   e colme de bem.

Que o santo José   e a Virgem Maria

nos encham a casa   de paz e alegria.

E que o novo ano   venha com bondade,

e renove a fé  e a felicidade.

Manuel Rivero

As manchas son perigosas

O lixo non senta ben, cae mal. Neste caso, fai caer mal. A mancha de aceite que se observa na foto estaba pola noite do 14 á saída do parque, e o 15 pola mañá avisei: a noite anterior caera e xa veremos como vai a miña man a consecuencias da caída. Agora está algo cuberta con terra, non é probable que volva a caer alguén en consecuencia.
Ben, tamén a presentación coas fotos sobre inmobles en mal estado está en marcha. Repito: se alguén a quere, que a pida, por exemplo, cun comentario no blog: tardarei varios días, que non é cousa de que esté enviando unha a unha, máis logo irán.
chamoume ontes a atención nun xornal que saíra, a conta da instalación de uotro gran comercio, unha foto por detrás do 'Maxi' (xa non se chama así, pero coñécese así e así segue) con lixo na zona da vía. Como se non deixara vai tempo unha carta suxerindo a súa limpeza e non o puxera en varios sitios máis de xeito público.
As novas de onte son máis substanciosas que as insípidas de hoxe en ribadeo. Total, que se reúna alguén de omenrcio de Santiago cos pequenos comericantes non ten tanto sabor (ó mellor ten máis consecuencias, pero...) que que o alcalde diga que os EEUU non queren aclarar a morte de Couso, despois de novas e novas de prensa nese sentido.
Respecto ós ruídos, parece que algo se move... fóra de Ribadeo: dous locais dos que se queixaron' 32 veces... que teñan sorte.
--
E, xa que estamos previos ó antroido, unha lembranza do 97:

'Presentamos aquí o que foi o discurso do pregón do antroido 97, leído por D.Antonio Gregorio Montes o pasado día 7 de febreiro na sá de festas Rosa-Lar de Ribadeo... ¡boa lectura!

"O antroido do futuro"

Boas tardes.
"Actuar é un luxo que permite mostra-los sentimentos que de outro
xeito daría vergoña ensinar". É unha cita de Robert de Niro, que debe saber
abondo do tema, tomada dunha entrevista de "El Semanal" de 24 de novembro
do pasado ano 1996. A traducción ó noso caso podería ser: O disfraz de
antroido permite facer moitas cousas que en outro caso serían vistas con moi
malos ollos (aínda así o son moitas veces). Dito esto, ¡pechade a porta!. Que
ninguén escape.
"O bo, se é breve, dúas veces bo", en pluma de Baltasar Gracián. Do
que non é tan bo, non dí nada. Polo tanto, temede o peor, porque xa non me
vexo constreñido pola sentencia.
Parece que este ano son eu o pregoeiro do antroido. Por eso aquí
estou, disfrazado de entendido na materia, e tomando as medidas oportunas.
Estou sen toga nin birrete: todo disfraz ten os seus límites, e un deles púxeno
aí. Disfrazarme con roupa non me gusta especialmente, pero actuar xa é outra
cousa. E actuar é un xeito de disfrazarse. Dende logo, hai outros. Por exemplo,
¿alguén se lembra do antroido que viveu o Inspector Lupa?. Ese sí que foi un
bo disfraz, tanto cando andaba vendo os disfraces como cando non o facía.
Aínda non sei quen foi, e non me parece que o saiba moita xente.
Xa metidos en materia, ¿por que me elixiron para o pregón?.
É unha pregunta que me fixen. Tiña o dilema de contestarme a min
mesmo de varias formas. Unha resposta sería: "porque és un paiaso" (podería
engadrille despois, por exemplo, "pailán", e así queda mellor: "porque és un
paiaso, pailán"). Por contra, tamen podía contestarme: "porque és serio" (neste
caso, engadiría algo así como "home": "porque és serio, home").
Elixín o último, gustóume máis. Por eso mesmo me permito facer un
comentario como este aquí, diante de tanta xente. Eu considérome serio, e o
antroido é para que os serios, as persoas que non se permiten o saírse do seu
papel, podan rirse e oficiar doutra cousa, poñerse unha máscara. Eso me
moveu a aceptar.
Así, o que me quedaba era disfrazarme. ¿De que?. Pois de
prospector. Non de prospector en busca de petróleo, que por esta terra non
parece ter moito futuro, se non precisamente de analista de futuro. Do futuro do
antroido, claro. Eso é algo así como ser adiviño, pero con outro nome tentando
coller categoría.
O seguinte foi o preguntarme, ¿por onde pode comezar?. Polo
momento, e para mín, o antroido estivo a punto de ser por primeira vez
entroido: descubrín que a palabra que usaba, antroido, non viña nos
diccionarios. Así, estiven por deixar de empregala para ocasións serias, coma
esta. Nembargantes, entroido nunca a usei, carnaval decidín fai algún tempo
deixalo para a meseta, lugares lonxanos ou festas con outro significado, e
antroxu, Nalón arriba, cáeme moito máis lonxe. Por eso decidín deixar as
cousas como estaban: antroido, para os amigos.
Son serio, xa o dixen antes. Así lle dicía tamén ó protagonista maior,
o piloto, ó Pequeno Príncipe. Como o Principiño non calaba con esas lerias, e
quería saber, continuar vendo mundo, ir ó seu antoxo, a súa vitalidade conduxo
a unha obra literaria para todo tempo e idade. ¿Por que?. Porque a todos nos fai
falla evadirnos. E iso é o antroido. Evasión. A grande evasión. Ademais, como
na película os prisioneiros do campo de concentración son ó fin tristemente
cazados, e así remata a súa ilusión de liberdade, os antroidos tamén acaban a
tiro fixo. Vóltase á liberdade condicionada. Condicionada pola nosa historia,
os nosos coñecidos, compromisos, ... en definitiva, por nós mesmos.
Centrémonos na prospectiva do futuro do antroido: aí van algunhas
reflexións.
Un. Hoxe en día tómase como unha festa, e parece que non decae a
pesar de que a vida é, cada vez máis, carnaval. Quen non o crea así, que lea os
periódicos, vexa a tele ou fale cos amigos, aínda que sexa de fútbol. En todos
os rincóns hai carnaval. Nembargantes, ese carnaval pretende ser serio, non é o
noso estilo de antroido. Aínda así, é previsible que siga a extenderse
contrastando coas ideas do antroido que por aquí se levan.
Dous. En Venecia teñen o seu carnaval de luxo, onde todos queren
ser Dogos de seu (non cans, entendámonos, senón mandamaises). Por Río o
carnaval é movemento e lucimento da vitalidade (e doutras cousas tamén
vitais). Aquí o antroido é máis unha evasión adoitando outro rol e
ocultándonos como pícaros para facer trastadas e figurar como reis, por unhas
horas, do noso destino. Nembargantes, a idade, a era de inocencia, está a pasar
rápidamente. É unha incógnita se o noso antroido vai resistir esa falta de
inocencia que se está a incrementar aló onde un vaia. Moitas cousas van ter
que cambiar para poder superala. Nembargantes, feitos como que hoxe
estemos aquí fan manter a esperanza de que esta evasión pode seguir facendo
os seus efectos benéficos e festeiros por moito tempo.
Tres. Non hai tanto o antroido estaba, empero, cáseque "morto por
orde superior". Esa orde non puido con el e aquí estamos de novo. ¿Pode darse
novamente no futuro o caso dunha prohibición directa ou indirecta?. Non
estamos exentos dela, pero sería en balde, como o foi a pasada vez: a festa
continuaría, aínda que pode que desvirtuado un pouco o seu espírito pola
prohibición, ó estilo da "lei seca". Eso mesmo fará cuidarse ós mandamaises
de tentar algo parello, aínda que aproveitando as máscaras se produzan
algunhas mascaradas que infrinxan as normas do antroido, que tamén as hai.
Catro. Se miramos ós carnavales de Venecia, Río, Tenerife, ...,
mesmo os entroidos de Laza, podemos ver que todos van cara á grandiosidade,
cada un no seu modelo, cada un á súa velocidade. Ó mesmo tempo, seguen a
ser unha actuación. Nembargantes, a grandiosidade esixe uns xeitos e un
dirixismo que impide manter o sentido do noso antroido. Para vencer outros
medios vistosos de diversión e/ou enaxenación, que eso é tamen ó antroido, e
facelo ademais dun xeito inocuo, necesítase cada vez un espectáculo maior. É
inevitable, tal como eu o vexo. O antroido terá que ir cambiando para combatir
este efecto ou aliarse con el. A alianza significa máis cartos e unha certa
profesionalización, ó estilo deses outros lugares.
Cinco. Téntase conservar o de cada un, neste caso o noso antroido,
pero a profusión de medios que nos poñen en contacto con outros lugares van
pouco a pouco influenciando esta festa. Non é problema, porque hai carnavales
de todo tipo, polo tanto as influencias serán variadas. Esto, esperando que ós
americanos do norte non se lles ocurra a idea de facer un novo carnaval,
porque se non, Holliwood rematará non só co noso estilo de facelo, senon
tamén por facernos creer que se fixo sempre ó seu xeito. Esperemos asemade
que manteñan a data do seu Halloween ben alonxada da nosa celebración, so
pena de perder un combate do mesmo xeito que os Reis o están a perdendo
fronte ó Santa Claus.., e eso que son tres contra un.
As conclusións anteriores, se ben son as máis xerais, non son as
únicas.
Por exemplo, visto que non podemos igualar os disfraces sen roupa
que fan as ledicias dos e das turistas en Río, e tamén dos propios cariocas, é
previsible que nos busquemos e atopemos novos medios de calefacción para
que as máscaras con pouca roupa non sufran os rigores invernais.
Nacerán novas máscaras. É un fenómeno que xa se ven estilando
dende tempo hai, e que está lonxe de esgotarse: na variación está o gusto,
como dí unha frase que máis dun e unha coñecerán e practicarán có gusto
anunciado.
A electrónica escalará postos nas preferencias dos antroidos. O
mesmo que se vai metendo en casas ou bancos, non poderia facer unha
excepción con este fenómeno social. Xa vimos algúns artiluxios desa especie
outros anos, como luces ben amañadas e sincronizadas, pero é posible que non
sexa nada comparado ó que se aviciña.
Son previsibles outras incorporacións no desenvolvemento destos
días. O antroido permite o anonimato social, e ven potenciado por el. Hoxe en
día estánse a extender novas formas de comunicación que outorgan a
posibilidade do anonimato. Tendo conta destas dúas premisas, pódese concluir
que é probable que se incorporen novas formas de antroido, por exemplo, "a
distancia", do mesmo xeito que o 28 de decembro é algo extendido usar o
teléfono para gastar bromas, mentras que no século pasado, antes de facer das
súas o señor Bell, evidentemente non se podía.
Podemos observar tamén que as carrozas motorizáronse. É
previsible, co uso dun parque móbil máis extenso e variado, que esta tendencia
continúe, incorporándose á mesma aínda os disfraces individuais.
Un dos festexos precursores do carnaval era unha especie de circo
naval fai vinte séculos, como din algúns estudiosos do tema. Do carnaval, si.
Do noso antroido, dubídoo. Nembargantes, cara ó futuro, todo é que ó club
náutico lle de por ahí, e entón o noso antroido podería ser precursor de esa
proxección naval futura. É posible, e coa motorización e en xeral a
instrumentación actuais, máis fácil que noutros tempos. Habería que
preguntarlle á directiva do club se está pola labor.
O antroido é educativo. Seguirase a usar nos centros chamados
educativos para facer algunha que outra trastada, ó tempo ou a parte da propia
educación. É posible ademáis, dentro da política ministerial, a súa inclusión
como liña transversal no currículum escolar.
Falemos de cartos. Estamos a vivir tempos de privatización. Se se
pensa en privatizar a xestión de hospitais públicos, por exemplo, ¿por que non
o antroido?. Nese caso, ¿que se preparen as comisións a non recibir
subvencións?. O antroido, teña ou non subvencións, sempre foi público e
sempre foi privado. Sempre necesitou dun espíritu social para levalo a cabo,
pero sempre foron os particulares as máscaras. Pola privatización, poderá
cambiar algo o modo de financiamento, pero nada máis.
En canto ós premios... é bonito e atraínte para o turismo que os
disfraces sexan traballados, pero por ese lado é difícil competir con outros
carnavales. Nembargantes, a competencia é a competencia, e as leis do
mercado inflúen en moitos campos. Pode que o factor máis influínte no futuro
desenvolvemento dos premios sexa externo ó propio antroido: máis que a
privatización, a marcha da economía en xeral.
En relación a outro aspecto, fai pouco leín que "os carnavales caen
baixos este ano". Espero que non caian baixo máis que polo número que ten
asignado o día no que comezan, pois non é esa a tendencia aquí en Ribadeo.
Hai que lembrar, sobre esto das datas, que xa se produxeron algunha vez
noutra temporada: os chamados "carnavales de verán", e a eses si que lles
chamo carnavales. ¿Lémbrádesvos do que xa dixen sobre a economía do
antroido e as influencias externas sobre o noso?. É posible que esas festas
carnavalescas se incrementen, pero non penso que se lles deba chamar
antroido. Serán carnaval. ¿A influencia sobre o propio antroido?. Polo
momento, está a salvo, porque son influenciadas por el e non ó revés. Perante
cánto tempo, eso xa é máis dificil o dicilo e dependerá de moitos factores.
Pola sequedade da boca ven outra vez ós meus labios o dito de
Gracián: "o bo, se é breve...". Por aí, pola sequedade, penso que é cousa de ir
rematando. Queda para outra o tratar de imaxinar o futuro do antroido en
relación a outras moitas facetas. Como exemplo delas sirven a música ou o
sexo.
En fin, isto é a prospectiva: analizar tendencias para vislumbrar o
futuro. Eu, de calquera xeito, non me fiaría moito dunha prospectiva do futuro
do antroido feita por un disfrazado.
Aínda así, costoume facela. E teño que dicilo, porque é tamén unha
metáfora do antroido. Nestas datas, hai moito detrás: ilusión, traballo,
imaxinación, persoas... é algo matinado para vivir uns días máxicos antes que
chegue o momento de quitarse a máscara.
Ben, penso que os obxectivos das cousas débense definir ó principio.
Nembargantes, acordei definilo ó final, tras ve-las caras dos que me escoitan
hoxe: O obxectivo era sacar á luz o espírito do antroido. Espero haber axudado
a facelo, e con eso remato esta pequena perorata. Meu disfraz xa non vale, este
pequeno antroido xa se foi. Agora comeza o antroido de todos. O futuro que
mencionei xa chega. Vivámolo.
Antonio Gregorio Montes
Ribadeo, febreiro de 1997.'

O antroido do futuro

Na procura dalgún escrito vello, e como un a parte das outras entradas, aquí queda o pregón do antroido 97, leído por min o pasado día 7 de febreiro de 1997 na sá de festas Rosa-Lar de Ribadeo... ¡boa lectura!

"O antroido do futuro"

Boas tardes.
"Actuar é un luxo que permite mostra-los sentimentos que de outro
xeito daría vergoña ensinar". É unha cita de Robert de Niro, que debe saber
abondo do tema, tomada dunha entrevista de "El Semanal" de 24 de novembro
do pasado ano 1996. A traducción ó noso caso podería ser: O disfraz de
antroido permite facer moitas cousas que en outro caso serían vistas con moi
malos ollos (aínda así o son moitas veces). Dito esto, ¡pechade a porta!. Que
ninguén escape.
"O bo, se é breve, dúas veces bo", en pluma de Baltasar Gracián. Do
que non é tan bo, non dí nada. Polo tanto, temede o peor, porque xa non me
vexo constreñido pola sentencia.
Parece que este ano son eu o pregoeiro do antroido. Por eso aquí
estou, disfrazado de entendido na materia, e tomando as medidas oportunas.
Estou sen toga nin birrete: todo disfraz ten os seus límites, e un deles púxeno
aí. Disfrazarme con roupa non me gusta especialmente, pero actuar xa é outra
cousa. E actuar é un xeito de disfrazarse. Dende logo, hai outros. Por exemplo,
¿alguén se lembra do antroido que viveu o Inspector Lupa?. Ese sí que foi un
bo disfraz, tanto cando andaba vendo os disfraces como cando non o facía.
Aínda non sei quen foi, e non me parece que o saiba moita xente.
Xa metidos en materia, ¿por que me elixiron para o pregón?.
É unha pregunta que me fixen. Tiña o dilema de contestarme a min
mesmo de varias formas. Unha resposta sería: "porque és un paiaso" (podería
engadrille despois, por exemplo, "pailán", e así queda mellor: "porque és un
paiaso, pailán"). Por contra, tamen podía contestarme: "porque és serio" (neste
caso, engadiría algo así como "home": "porque és serio, home").
Elixín o último, gustóume máis. Por eso mesmo me permito facer un
comentario como este aquí, diante de tanta xente. Eu considérome serio, e o
antroido é para que os serios, as persoas que non se permiten o saírse do seu
papel, podan rirse e oficiar doutra cousa, poñerse unha máscara. Eso me
moveu a aceptar.
Así, o que me quedaba era disfrazarme. ¿De que?. Pois de
prospector. Non de prospector en busca de petróleo, que por esta terra non
parece ter moito futuro, se non precisamente de analista de futuro. Do futuro do
antroido, claro. Eso é algo así como ser adiviño, pero con outro nome tentando
coller categoría.
O seguinte foi o preguntarme, ¿por onde pode comezar?. Polo
momento, e para mín, o antroido estivo a punto de ser por primeira vez
entroido: descubrín que a palabra que usaba, antroido, non viña nos
diccionarios. Así, estiven por deixar de empregala para ocasións serias, coma
esta. Nembargantes, entroido nunca a usei, carnaval decidín fai algún tempo
deixalo para a meseta, lugares lonxanos ou festas con outro significado, e
antroxu, Nalón arriba, cáeme moito máis lonxe. Por eso decidín deixar as
cousas como estaban: antroido, para os amigos.
Son serio, xa o dixen antes. Así lle dicía tamén ó protagonista maior,
o piloto, ó Pequeno Príncipe. Como o Principiño non calaba con esas lerias, e
quería saber, continuar vendo mundo, ir ó seu antoxo, a súa vitalidade conduxo
a unha obra literaria para todo tempo e idade. ¿Por que?. Porque a todos nos fai
falla evadirnos. E iso é o antroido. Evasión. A grande evasión. Ademais, como
na película os prisioneiros do campo de concentración son ó fin tristemente
cazados, e así remata a súa ilusión de liberdade, os antroidos tamén acaban a
tiro fixo. Vóltase á liberdade condicionada. Condicionada pola nosa historia,
os nosos coñecidos, compromisos, ... en definitiva, por nós mesmos.
Centrémonos na prospectiva do futuro do antroido: aí van algunhas
reflexións.
Un. Hoxe en día tómase como unha festa, e parece que non decae a
pesar de que a vida é, cada vez máis, carnaval. Quen non o crea así, que lea os
periódicos, vexa a tele ou fale cos amigos, aínda que sexa de fútbol. En todos
os rincóns hai carnaval. Nembargantes, ese carnaval pretende ser serio, non é o
noso estilo de antroido. Aínda así, é previsible que siga a extenderse
contrastando coas ideas do antroido que por aquí se levan.
Dous. En Venecia teñen o seu carnaval de luxo, onde todos queren
ser Dogos de seu (non cans, entendámonos, senón mandamaises). Por Río o
carnaval é movemento e lucimento da vitalidade (e doutras cousas tamén
vitais). Aquí o antroido é máis unha evasión adoitando outro rol e
ocultándonos como pícaros para facer trastadas e figurar como reis, por unhas
horas, do noso destino. Nembargantes, a idade, a era de inocencia, está a pasar
rápidamente. É unha incógnita se o noso antroido vai resistir esa falta de
inocencia que se está a incrementar aló onde un vaia. Moitas cousas van ter
que cambiar para poder superala. Nembargantes, feitos como que hoxe
estemos aquí fan manter a esperanza de que esta evasión pode seguir facendo
os seus efectos benéficos e festeiros por moito tempo.
Tres. Non hai tanto o antroido estaba, empero, cáseque "morto por
orde superior". Esa orde non puido con el e aquí estamos de novo. ¿Pode darse
novamente no futuro o caso dunha prohibición directa ou indirecta?. Non
estamos exentos dela, pero sería en balde, como o foi a pasada vez: a festa
continuaría, aínda que pode que desvirtuado un pouco o seu espírito pola
prohibición, ó estilo da "lei seca". Eso mesmo fará cuidarse ós mandamaises
de tentar algo parello, aínda que aproveitando as máscaras se produzan
algunhas mascaradas que infrinxan as normas do antroido, que tamén as hai.
Catro. Se miramos ós carnavales de Venecia, Río, Tenerife, ...,
mesmo os entroidos de Laza, podemos ver que todos van cara á grandiosidade,
cada un no seu modelo, cada un á súa velocidade. Ó mesmo tempo, seguen a
ser unha actuación. Nembargantes, a grandiosidade esixe uns xeitos e un
dirixismo que impide manter o sentido do noso antroido. Para vencer outros
medios vistosos de diversión e/ou enaxenación, que eso é tamen ó antroido, e
facelo ademais dun xeito inocuo, necesítase cada vez un espectáculo maior. É
inevitable, tal como eu o vexo. O antroido terá que ir cambiando para combatir
este efecto ou aliarse con el. A alianza significa máis cartos e unha certa
profesionalización, ó estilo deses outros lugares.
Cinco. Téntase conservar o de cada un, neste caso o noso antroido,
pero a profusión de medios que nos poñen en contacto con outros lugares van
pouco a pouco influenciando esta festa. Non é problema, porque hai carnavales
de todo tipo, polo tanto as influencias serán variadas. Esto, esperando que ós
americanos do norte non se lles ocurra a idea de facer un novo carnaval,
porque se non, Holliwood rematará non só co noso estilo de facelo, senon
tamén por facernos creer que se fixo sempre ó seu xeito. Esperemos asemade
que manteñan a data do seu Halloween ben alonxada da nosa celebración, so
pena de perder un combate do mesmo xeito que os Reis o están a perdendo
fronte ó Santa Claus.., e eso que son tres contra un.
As conclusións anteriores, se ben son as máis xerais, non son as
únicas.
Por exemplo, visto que non podemos igualar os disfraces sen roupa
que fan as ledicias dos e das turistas en Río, e tamén dos propios cariocas, é
previsible que nos busquemos e atopemos novos medios de calefacción para
que as máscaras con pouca roupa non sufran os rigores invernais.
Nacerán novas máscaras. É un fenómeno que xa se ven estilando
dende tempo hai, e que está lonxe de esgotarse: na variación está o gusto,
como dí unha frase que máis dun e unha coñecerán e practicarán có gusto
anunciado.
A electrónica escalará postos nas preferencias dos antroidos. O
mesmo que se vai metendo en casas ou bancos, non poderia facer unha
excepción con este fenómeno social. Xa vimos algúns artiluxios desa especie
outros anos, como luces ben amañadas e sincronizadas, pero é posible que non
sexa nada comparado ó que se aviciña.
Son previsibles outras incorporacións no desenvolvemento destos
días. O antroido permite o anonimato social, e ven potenciado por el. Hoxe en
día estánse a extender novas formas de comunicación que outorgan a
posibilidade do anonimato. Tendo conta destas dúas premisas, pódese concluir
que é probable que se incorporen novas formas de antroido, por exemplo, "a
distancia", do mesmo xeito que o 28 de decembro é algo extendido usar o
teléfono para gastar bromas, mentras que no século pasado, antes de facer das
súas o señor Bell, evidentemente non se podía.
Podemos observar tamén que as carrozas motorizáronse. É
previsible, co uso dun parque móbil máis extenso e variado, que esta tendencia
continúe, incorporándose á mesma aínda os disfraces individuais.
Un dos festexos precursores do carnaval era unha especie de circo
naval fai vinte séculos, como din algúns estudiosos do tema. Do carnaval, si.
Do noso antroido, dubídoo. Nembargantes, cara ó futuro, todo é que ó club
náutico lle de por ahí, e entón o noso antroido podería ser precursor de esa
proxección naval futura. É posible, e coa motorización e en xeral a
instrumentación actuais, máis fácil que noutros tempos. Habería que
preguntarlle á directiva do club se está pola labor.
O antroido é educativo. Seguirase a usar nos centros chamados
educativos para facer algunha que outra trastada, ó tempo ou a parte da propia
educación. É posible ademáis, dentro da política ministerial, a súa inclusión
como liña transversal no currículum escolar.
Falemos de cartos. Estamos a vivir tempos de privatización. Se se
pensa en privatizar a xestión de hospitais públicos, por exemplo, ¿por que non
o antroido?. Nese caso, ¿que se preparen as comisións a non recibir
subvencións?. O antroido, teña ou non subvencións, sempre foi público e
sempre foi privado. Sempre necesitou dun espíritu social para levalo a cabo,
pero sempre foron os particulares as máscaras. Pola privatización, poderá
cambiar algo o modo de financiamento, pero nada máis.
En canto ós premios... é bonito e atraínte para o turismo que os
disfraces sexan traballados, pero por ese lado é difícil competir con outros
carnavales. Nembargantes, a competencia é a competencia, e as leis do
mercado inflúen en moitos campos. Pode que o factor máis influínte no futuro
desenvolvemento dos premios sexa externo ó propio antroido: máis que a
privatización, a marcha da economía en xeral.
En relación a outro aspecto, fai pouco leín que "os carnavales caen
baixos este ano". Espero que non caian baixo máis que polo número que ten
asignado o día no que comezan, pois non é esa a tendencia aquí en Ribadeo.
Hai que lembrar, sobre esto das datas, que xa se produxeron algunha vez
noutra temporada: os chamados "carnavales de verán", e a eses si que lles
chamo carnavales. ¿Lémbrádesvos do que xa dixen sobre a economía do
antroido e as influencias externas sobre o noso?. É posible que esas festas
carnavalescas se incrementen, pero non penso que se lles deba chamar
antroido. Serán carnaval. ¿A influencia sobre o propio antroido?. Polo
momento, está a salvo, porque son influenciadas por el e non ó revés. Perante
cánto tempo, eso xa é máis dificil o dicilo e dependerá de moitos factores.
Pola sequedade da boca ven outra vez ós meus labios o dito de
Gracián: "o bo, se é breve...". Por aí, pola sequedade, penso que é cousa de ir
rematando. Queda para outra o tratar de imaxinar o futuro do antroido en
relación a outras moitas facetas. Como exemplo delas sirven a música ou o
sexo.
En fin, isto é a prospectiva: analizar tendencias para vislumbrar o
futuro. Eu, de calquera xeito, non me fiaría moito dunha prospectiva do futuro
do antroido feita por un disfrazado.
Aínda así, costoume facela. E teño que dicilo, porque é tamén unha
metáfora do antroido. Nestas datas, hai moito detrás: ilusión, traballo,
imaxinación, persoas... é algo matinado para vivir uns días máxicos antes que
chegue o momento de quitarse a máscara.
Ben, penso que os obxectivos das cousas débense definir ó principio.
Nembargantes, acordei definilo ó final, tras ve-las caras dos que me escoitan
hoxe: O obxectivo era sacar á luz o espírito do antroido. Espero haber axudado
a facelo, e con eso remato esta pequena perorata. Meu disfraz xa non vale, este
pequeno antroido xa se foi. Agora comeza o antroido de todos. O futuro que
mencionei xa chega. Vivámolo.
Antonio Gregorio Montes
Ribadeo, febreiro de 1997.