Amosando publicacións ordenadas por relevancia para a consulta consello da cultura galega. Ordenar por data Amosar todas as mensaxes
Amosando publicacións ordenadas por relevancia para a consulta consello da cultura galega. Ordenar por data Amosar todas as mensaxes

20160430

A divulgación da ciencia en Galicia. Ribadeo

Corto e pego dende 'Física e Química en Ribadeo':
O pasado día 20 de maio, en Santiago, tivo lugar o que foi o momento punteiro en todo o ano para avaliar o estado das relacións entre ciencia, técnica e sociedade en Galicia. O Consello da Cultura Galega presentou un informe que hai cousa de ano e medio puxo en mans dun conxunto de dez especialistas para determinar o estado da divulgación da ciencia en Galicia. Ó longo das súas 385 páxinas vai desgranando a diversidade de ecosistemas polos que transcorre a divulgación científica na nosa terra. Descargable en pdf ou lido apartado por apartado, presenta -dun xeito rigoroso mais áxil- ata o máis pequeno dos camiños polo que se pode producir esa difusión, e tamén explora o impacto de cada un deses camiños na sociedade galega, poñéndoo en relación coas outras posibilidades e co que se pode vislumbrar fóra da nosa terra. Como se di no texto, é algo necesario para potenciar a toma de contacto da sociedade e a ciencia, e polo tanto para o desenvolvemento da propia ciencia en Galicia.
Nun informe de tanta extensión, hai moitas partes que gustaría destacar. Collerei só dúas: o impacto da publicación do informe nos medios e o apartado de feiras de ciencia.
Portada do informe
A primeira manifesta algo que circunvala ó informe e que só está en parte dentro. Os medios de difusión teñen apartado propio no informe. Mais o informe non parece ter un apartado propio nos medios. O Consello da Cultura Galega emitiu no seu momento varias notas de prensa e publicou na súa web vídeos da xornada de presentación, pois o acto en si foi acompañado de diversas charlas pola mañá e pola tarde, pequena pezas de difusión científica e dunha táboa redonda na que poidemos participar os asistentes. Sen entrar en máis detalles, coido que o Consello 'fixo o seu traballo', máis a difusión nos medios quedou abondo escasa; no mellor dos casos, difundindo algún detalle da xornada e dicindo que o motivo da mesma fora a difusión do informe. É dicir, quen esteña interesado, que o lea. Chega con facer unha procura do informe en internet e ver os resultados para comprender que a importancia do tema nos medios tradicionais foi furtada por outras novas doutro tipo.
O segundo cólloo por estar tanto eu como Ribadeo involucrados directamente nel. O apartado de feiras de ciencia. Nel, refírese en boa parte ós datos recollidos na wiki As Feiras de Ciencia na Galiza, publicación irmá tantas veces relacionada neste blog, e da unha importancia grande á feira de ciencia máis lonxeva da nosa terra, a Feira da Ciencia de Ribadeo, na que Mª Jesús Besteiro, dende o comezo, Teresa Díaz, en case todas as ocasións, e outra moita xente, participamos xunto con moreas de alumnos nas 22 edicións mantidas dende maio de 1995, primeiro no IES Porta da Auga e agora no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo. A Feira da ciencia ten xa un longo recorrido neste blog, mais non deixa de ser moi ilustrativa a comparación con outras feiras de ciencia, de centros de ensino ou institucionais, que Silvia López Ben fai nese apartado do informe, e as conclusións que tira da súa exposición. Non furtarei a súa lectura no propio informe...

20070827

Un correo que me chegou sobre a cidade da cultura de Santiago (2ª de hoxe)

"Estase a crear unha plataforma para correxir o despropósito da Cidade da
cultura, o que creo interesante . Por iso enviovos a información seguinte:

Un saúdo e boas vacacións a todos.

Tedes máis información en " culturasimausoleonon.blog.com "

Hay unha reunión o mércores en Santiago ás 11 da maña na cafetería da EGAP
"POLIGONO DAS FONTIÑAS S/N "

cultura si mausoleo non 2007/08/23
CULTURA SI

MAUSOLEO NON

Plataforma Cidadán

Pola eliminación do Proxecto da Cidade da Cultura e a reconversión das obras
e edificacións rematadas en instalacións útiles para a sociedade galega.

Pola depuración de responsabilidades penais ante o cúmulo de irregularidades
desde o inicio do proxecto.

Pola anulación dos orzamentos destinados ao Proxecto da Cidade da Cultura e
a súa inversión en Sanidade,Educación e Servizos Sociais.

O capricho faraónico de Manuel Fraga Iribarne, coñecido como Cidade da
Cultura, ubicado no monte Gaiás de Santiago de Compostela, non pode
converterse nun saco sen fondo, para o que destinar centos de millóns de
euros que van hipotecar os orzamentos galegos nunha infraestrutura valeira
de contidos, inútil culturalmente e representativa dunha arquitectura
espectáculo que en Galiza supón un derroche dos fondos públicos. Van xa
373,7 millóns de euros invertidos nun complexo que triplicou o seu custe
inicial e que vai continuar a ser unha sangría de cartos de todos os galegos
e galegas, destinados a unhas obras innecesarias e que non responden a
ningún proxecto cultural fiable e crible.

En Santiago de Compostela, a finais do mes de agosto de 2007, cidadáns do
común, galegos e galegas conscientes do derroche inxustificado que supón a
Cidade de Cultura constituímos a PLATAFORMA CIDADÁN CULTURA SI, MAUSOLEO
NON, que ten como únicos e principais fins os seguintes:

1º. ELIMINACIÓN DO PROXECTO DA CIDADE DA CULTURA. DISOLUCIÓN DA FUNDACIÓN
CIDADE DA CULTURA E NON EXECUCIÓN DE MAIS OBRAS E INSTALACIÓNS QUE FORMAN
PARTE DO PROXECTO INICIAL APROBADO POLO GOBERNO DO PARTIDO POPULAR NA XUNTA
DE GALICIA.

2º. ANULACIÓN DOS ORZAMENTOS DESTINADOS Á CIDADE DA CULTURA E RECONVERSIÓN
DE TODAS AS CANTIDADES EN CONCEPTOS DE SANIDADE, EDUCACIÓN E SERVIZOS
SOCIAIS.

3º.APROVEITAMENTO DAS OBRAS EXECUTADAS E EDIFICIOS REMATADOS PARA ALBERGAR
TODAS AS INSTALACIÓNS DA ADMINISTRACIÓN AUTONÓMICA EN SANTIAGO DE
COMPOSTELA.AFORRÁNDOSE O PAGO DE ALUGUERES E DESTINANDO OS EDIFICIOS EN
PROPIEDADE A OUTROS FINS CULTURAIS E SOCIAIS PARA USO E DISFRUTE DE TODA A
CIDADANÍA.

4º.DEPURACIÓN DAS RESPONSABILIDADES PENAIS A QUE HOUBERA LUGAR, POR PARTE
DAS AUTORIDADES DOS DISTINTOS GOBERNOS DA XUNTA DE GALICIA, POLO QUE DAMOS
TRASLADO Á FISCALÍA ANTICORRUPCIÓN DO INFORME DO CONSELLO DE CONTAS DO ANO
2004, DAS DENUNCIAS APARECIDAS NOS MEDIOS DE COMUNICACIÓN GALEGOS E DAS
EFECTUADAS POR ORGANIZACIÓNS SINDICAIS.

5º.RESPONSABILIZAMOS AO GOBERNO BIPARTITO E NOMEADAMENTE Á CONSELLERÍA DE
CULTURA DA CONTINUIDADE DUN PROXECTO QUE COMPROMETE O BENESTAR E A CALIDADE
DE VIDA CUNHAS INVERSIÓNS QUE DEBERÍAN SER UTILIZADAS EN CREAR BENESTAR E
RIQUEZA PARA GALIZA.

* Se queres formar parte ou apoiar a plataforma "Cultura si mausoleo non"
envia os teus datos a: culturasimausoleonon@gmail.com . O teu nome e
profesión saira publicado na lista de apoio do blog."

20210708

Antonio Rodríguez Darriba

   A través do Consello da Cultura Galega chego á biografía dun ilustre -pero abondo esquecido- ribadense, Antonio Rodríguez Darriba, feita ademáis por outro ribadense, Carlos Álvarez Lebredo. 

   Lembro que lle foi adicada unha rúa en Ribadeo, e como curiosidade que ós poucos anos de chegar eu a Ribadeo, me comentaron que non había moito tempo recibira unha carta da NASA para fichalo, sen dúbida por un erro de cálculo automático da idade ó nacer no século XIX. Pero, a falta de poder verificalo, deixémolo en contos. O que conta son os datos comprobables que achega Carlos Álvarez Lebredo.

   Despois de citar antes autoría e a continuación os créditos correspondentes (licenza copyleft), deixo unha copia da biografía no CCG:

"Álvarez Lebredo, Carlos ([2012], “Antonio Rodríguez Darriba”, en Álbum da Ciencia. Culturagalega.org. Consello da Cultura Galega. [lectura: 07/07/2021] [http://culturagalega.gal/albumdaciencia/detalle.php?id=326]) - de xeito equivalente, http://consellodacultura.gal/album-de-galicia/detalle.php?persoa=3404"

Antonio Rodríguez Darriba

Unha brillante traxectoria investigadora paralizada polo franquismo


 

Datos biográficos:

  • Nacemento: Lugo 1899
  • Falecemento: Ribadeo (Lugo) 1995

 Estudou primaria en Ribadeo e comezou a secundaria no instituto de Lugo, pero no terceiro curso trasladouse a Ribadeo onde rematou o bacharelato. Licenciado en Medicina pola Universidade de Santiago (1918-1925), fixo prácticas como alumno de Nóvoa Santos e Gil Casares. Entre 1925 e 1928 realizou o doutoramento na Universidad Central de Madrid e simultaneamente levou adiante a súa investigación clínica en diferentes departamentos. En 1926-27 no Laboratorio de Histología e Anatomía Patológica da Escuela de Veterinaria, dirixido polo Dr. Abelardo Gallego; en 1927 na sección de Bacteriología do Instituto de Higiene Alfonso XIII co Dr. Antonio Ruiz-Falcó; en outono de 1927 fixo un curso de ampliación de estudos na Clínica de Enfermedades Infecciosas do Hospital del Rey baixo a dirección do Dr. Antonio G. Tapia; e no curso 1927-28 investigou sobre as formas de involución do tripanosoma gambiense no coelliño, no Laboratorio de Bacteriología e Serología que tiña como responsable ao tamén galego Paulino Suárez Suárez.

Especialmente decisiva na carreira investigadora de Darriba foi a súa entrada no equipo de colaboradores do Dr. Gustavo Pittaluga, concretamente no campo da Parasitoloxía, en decembro de 1927. Nese equipo coincide coa tamén colaboradora Jimena Fernández de la Vega y Lombán, coa que traba amizade a partir daquel momento. En Madrid simultaneou a investigación coa docencia, pois o Dr. Ruiz-Falcó lle encargou impartir unhas leccións dentro do Curso de Anatomía Patolóxica e Bacterioloxía da Facultade de Medicina.

A través do Dr. Ramón Rodríguez Somoza, colega seu e discípulo de Cajal, e do seu amigo Vicente Loriente, entrou en contacto coa Institución Libre de Enseñanza. Animado polo Dr. Juan López Suárez solicitou e conseguiu en 1927 unha pensión por tres anos da Junta para Ampliación de Estudios. Con esta axuda, entre 1928 e 1931 realizou investigacións clínicas no tema que lle indicou o Dr. Pittaluga: Hematoloxía e Patoloxía Exótica no Instituto para as Enfermidades Tropicais de Hamburgo, baixo a dirección do Dr. Ernst Georg Nauck. Alí investigou sobre filariose co Dr. Friedrich Fülleborn. Este centro alemán era naquel momento a referencia en Europa nas investigacións de enfermidades transmitidas por insectos. Tras os tres anos da pensión, regresou o Dr. Darriba de Alemaña co Diploma de Medicina Tropical e Parasitoloxía Médica.

Ao comezar o ano 1932 foi destinado en Madrid no Laboratorio de Investigaciones Clínicas da Facultade de Medicina da Universidade e no Laboratorio do Instituto Nacional de Higiene Alfonso XIII, de onde o reclamou o seu director, Dr. Jorge Francisco Tello Muñoz, para que comezara a aplicar alí os coñecementos adquiridos en Hamburgo. A estancia en Madrid permítelle continuar o labor investigador no Laboratorio de Parasitología da Facultade de Medicina baixo a dirección do Dr. Pittaluga, daquela catedrático de Parasitoloxía e Patoloxía Tropical e máxima autoridade neses campos, especialmente en paludismo. A súa afección ao traballo investigador sobre o terreo, e non só no laboratorio, decidiuno a pedir unha bolsa para estudar a anquilostomiase (parasitismo intestinal) na provincia de Murcia, onde tiña unha gran incidencia; conviviu Darriba durante meses coa poboación afectada, analizando as súas enfermidades e as condicións de vida, hixiene e saúde. Esta investigación serviríalle despois para conformar a súa tese de doutoramento.

Esta foi a época máis fecunda do Dr. Darriba en canto á divulgación das súas investigacións. Leu a tese doutoral o 6 de novembro de 1935 (publicada ao ano seguinte); formou parte do Comité de Redacción da revista Medicina de los Países Cálidos, dirixida por Pittaluga, na que colaborou con varios traballos ademais de encargarse da recensión das publicacións recibidas, especialmente dos orixinais procedentes de Alemaña; e publicou na colección “Publicaciones Oficiales de la Comisión Permanente de Investigaciones Sanitarias”, da Dirección General de Sanidad de Madrid. Salientar o seu labor como tradutor de moitos traballos alemáns de investigación médica para a súa publicación en revistas científicas españolas da época. Entre as súas traducións destaca a Breve introdución a la entomología médica, de Erich Martini, daquela xefe de Enfermidades Tropicais do Hospital de Hamburgo e considerado o fundador da entomoloxía en Alemaña. Xunto ao propio Dr. Pittaluga, en 1936 comezou a poñer ao día unha obra deste investigador, o tratado Enfermedades de los países cálidos, que fora publicado por Calpe en 1924. Por estes tamén volveu de novo á docencia: no curso académico 1933-34 encargouse na Escuela Nacional de Sanidad dos Cursos de Parasitoloxía e Medicina Tropical que versaban sobre os Anquilostomas e a Filariose.

Durante os anos 1932-1936, nos que basicamente viviu en Madrid, ampliou o seu labor investigador con estancias fóra de España. No verán de 1933 foi reclamado polo seu coñecido Instituto de Enfermidades Tropicais de Hamburgo para impartir docencia de Helmintoloxía aos médicos alemáns e estranxeiros que se especializaban anualmente nese centro hamburgués. Investigou na Estación Hidrobiolóxica da cidade alemá de Plön (Schleswig-Holstein), na que se dedicou ao estudo das larvas cercarias. E en 1934 levou a cabo investigacións no Instituto Tropical de Liverpool sobre as transmisións endémicas do kala-azar (enfermidade negra), tema no que xa fora iniciado por Pittaluga.

Neste período madrileño contactou cos mozos da Residencia de Estudiantes, na que o Dr. Darriba pasaba os meses de verán. Tamén se relacionou cun grupo de mozos e intelectuais galegos que residían nesa capital e que adoitaban xuntarse na casa dos ribadenses irmáns Suárez Couto: Bouza Brey, Rof Carballo, Otero Espasandín, Xesús Bal ou García Sabell, entre outros.

Na primavera do ano 1936 foi reclamado pola prestixiosa empresa alemá Bayer para continuar o seu traballo investigador no departamento de Esquistosomiase dos laboratorios centrais de Colonia pero, segundo el mesmo afirmou, inquieto e preocupado polas circunstancias socio-políticas de Alemaña naquel momento, preferiu non marchar.

Durante a guerra civil española foi nomeado Director do Centro Secundario de Higiene de Lorca (outubro de 1936). En xullo de 1937 foi encargado de organizar a asistencia á poboación civil e refuxiados afectados de paludismo na retagarda das frontes bélicas de Andalucía, sur do Tajo e Extremadura. En Los Navalucillos (Toledo) dirixiu o Centro Antipalúdico do Hospital Militar para infecciosos. En 1938, logo de ser mobilizada a súa quinta, concedéronlle o grao de capitán do exército da República. Por estas datas ingresou no Laboratorio de Análises Clínicas do Exército, instalado no Instituto de Higiene.

Tras a guerra civil todo o equipo investigador ao que pertencía quedou desartellado: o doutor Pittaluga marchara para Cuba e varios dos seus colaboradores para México. Nestas circunstancias o Dr. Darriba decidiu regresar á casa familiar de Ribadeo onde iniciou unha nova orientación profesional como pediatra e médico especialista en análises clínicas, unha vez que se colexiou oficialmente en xaneiro de 1941. Froito das súas investigacións anteriores e do prestixio adquirido puido publicar aínda algúns traballos científicos que foron citados no prestixioso Tratado de Patología y Clínica médicas, de Pedro-Pons. Un opúsculo seu sobre “Lucha contra las moscas” mereceu unha mención honorífica da Sociedad Española de Higiene en 1942. En 1958 foi convidado a participar como membro fundador na Asociación Española de Biopatología Clínica.

A traxectoria profesional de Rodríguez Darriba é a dun investigador e institucionista, froito dunha política científica e racional, que viu truncado o seu labor a partir de 1939. El considerábase, por idade, compromiso e actitude profesional, participante da Xeración do 27, no apartado dos homes de ciencia. Formou parte dese enorme número de españois aos que podemos denominar “cerebros non fugados”, que sufriron as sancións e as decisións político-administrativas que adoptou contra eles o réxime saído da guerra civil e que os obrigou a afastarse completamente da súa anterior carreira investigadora, desaproveitando deste modo o traballo que desenvolvían e no que sobresaían antes desa data.

Bibliografía:

Fontes documentais:

Arquivo da Residencia de Estudiantes de Madrid / Junta para Ampliación de Estudios. Expediente personal 125/203.

Fontes impresas:

RODRÍGUEZ DARRIBA, A. (1930): Contribución al estudio del gangulheterakis spumesa, Medicina de los Países Cálidos, Madrid.

RODRÍGUEZ DARRIBA, A. (1931): Esquistosomas. (Estado actual), Medicina de los Países Cálidos, Madrid.

RODRÍGUEZ DARRIBA, A. (1932): Sobre oxiuros, Madrid: Dirección General de Sanidad.

RODRÍGUEZ DARRIBA, A. (1933-1934): Sobre anquilostomiasis en la huerta de Murcia, 2 tomos, Madrid: Dirección General de Sanidad.

RODRÍGUEZ DARRIBA, A. (1935): Breve introducción a la Helmintología médica, Noticias médicas. Murcia.

RODRÍGUEZ DARRIBA, A. (1936): Parasitismo humano por protozoos intestinales en Murcia (capital) y su huerta, Tese de doutoramento, Madrid: Bolaños y Aguilar.

RODRÍGUEZ DARRIBA, A. (1936): Parasitismo humano por protozoos intestinales en Murcia, Madrid: Dirección General de Sanidad.

RODRÍGUEZ DARRIBA, A. (1942): Protozoosis intestinales humanas, Madrid: Ed. Morata.

Ademais deixou inéditos dous manuais: Entomología médica e Tratado de Paludismo.

Bibliografía secundaria:

PEDRO-PONS, A. (1950): Tratado de Patología y Clínica médica, Barcelona: Salvat. Tomo VI: “Enfermedades infecciosas. Intoxicaciones. Enfermedades profesionales y por agentes físicos”, capítulos dedicados a “Rickettsiosis humanas”, pp. 585 e ss., e a “Enfermedades producidas por protozoos”, pp. 678 e ss.

GURRIARÁN, R. (2006): Ciencia e conciencia na Universidade de Santiago (1900-1940) , Santiago: Universidade.

--

Outras ligazóns que poden resultar interesantes para esta e outras biografías: 

https://gl.wikipedia.org/wiki/Categor%C3%ADa:Personalidades_de_Galicia

http://consellodacultura.gal/album-de-galicia/index.php

http://galegos.galiciadigital.com/

20230407

Homenaxe a Xavier Miró

    

    Deixo a nota de prensa do concello:

A ENTRADA É DE BALDE. AS PORTAS ABRIRÁN ÁS SETE DA TARDE

Homenaxe a Xavier Miró

06/04/2023

O Concello renderá homenaxe ao músico ribadense Xavier Miró nun acto que terá lugar o vindeiro 15 de abril no auditorio Hernán Naval a partires das 20:00 horas. O evento foi presentado no salón de plenos polos concelleiros de Cultura e Desenvolvemento Local, Pilar Otero e Pablo Vizoso, e polas artistas Ugía Pedreira e Marina Oural, encargadas da súa posta en escena.  

A edil ribadense dixo: "desde a Concellería de Cultura de Ribadeo queremos informar que estamos a organizar a homenaxe do músico e óptico ribadense, Xavier Miró. Para iso contamos coa colaboración da Oficina Galega de Outros Asuntos do Movemento. Este evento reunirá a diferentes persoas vinculadas á iniciativa e a 120 músicos da Mariña versionando, con diferentes xéneros, os seus singles dos anos 70". 

A compositora Ugía Pedreira contou que "Xavier González Miró (Ribadeo 1948), estudante de óptica no Consello Superior de Investigacións Científicas en Madrid, combina a carreira de óptica coa música e irrompe na autoría discográfica española cantando en galego, con varios temas editados entre os anos 1969 e 1973. Dous deles, Brilla raio de aurora e Miña ruliña, ocupan postos relevantes nas listas de éxitos dos devanditos anos. Xavier vinculouse artisticamente con María, asinando varios vinilos como Xavier e María, entrando daquela en estudios de gravación de calidade, na compaña de produtores e arranxistas tan prestixiosos como Antoni Ros Marbá, coincidindo con Mocedades, Serrat ou Cecilia. Chegaron a facer promoción de radio por toda a península e axudaron a popularizar a cantiga mariñá Catro vellos mariñeiros, de José Travieso Quelle".

E engadiu que "Xavier e María chegaron a participar no que foi no seu momento un paralelo ao actual Benidorm Fest, o Festival da Canción de Torremolinos, presentado pola finada Laura Valenzuela.  A súa achega á musica galega ven marcada pola lingua e o territorio mariñao como lugar de inspiración e saudade, que levou a Xavier Miró a compoñer estas cancións na súa época universitaria en Madrid".

Homenaxe: cancións,  participantes e intervintes
Cancións e participantes:

1. BRILLA RAIO DE AURORA – Erikas e Peluxías, arranxos de Ugía Pedreira para percusión tradicional e voces de mulleres da mariña galega e occidente asturiano.

2. O BORRACHO_ Pedro del Río, cantor veciño de Rinlo, arranxos para guitarra e voz.

3. FOI UNHA NOITE_ Beetle Judge, arranxos de Miguelito (Cherry) para grupo local de rock/metal.

4. MIÑA RULIÑA_ Escola Municipal de Música de Ribadeo, arranxos de Hugo García para alumnado de música.

5. AS FESTAS DOS POVOS_Coral Polifónica de Ribadeo, arranxo para voces corais.

6. AS FESTAS DOS POVOS_ Escola Municipal de Danza de Ribadeo, coreografía de María Justo para alumnado de danza.

7. ADEUS_Banda Municipal de Ribadeo, versión instrumental, arranxos de Eli García-Bouso para banda municipal.

8. CANCIÓN DE RIBADEO_ Corazones Jóvenes, grupo local ao que perteceu Xavier Miró, música anos 70.

9. OS CISNES_ Guadi Galego, canción iniciada por Xavier Miró, completada e arranxada por ela para piano e voz.

10. CANTAR HEI GALICIA _ Dory Yáñez, poema Rosalía de Castro levado ao rap-voz.

Intervencións:
-Alumnado de lingua galega do IES Dionisio Gamallo Fierros. Guión de Suso Fernández Acevedo.

-Ugía Pedreira, compositora e cantora mariñá, ‘O valor das autorías’.

-Xavier Campos, xestor cultural, ‘Xavier Miró no contexto musical da época’.

-Pilar Otero, Concelleira de Cultura de Ribadeo, ‘O coidado da arte ea cultura local. O profeta na súa terra’.

-Xavier Miró/Marina Oural, conversa interxeracional entre homenaxeado e organización.

Otero Cabarcos indicou que "desde o Concello de Ribadeo en xeral e desde a Concellaría de Cultura en particular estamos moi orgullosas de levar a cabo este evento homenaxe que segue a liña marcada de apoio á comunidade".

A concelleira de Cultura manifestou: "que apostamos pola arte en comunidade é un feito que se fai visible cando programamos ciclos como o de Música nas parroquias, no que participaron grupos e asociacións locais, aproveitando todos os espazos que temos e imos conservar, como parte do noso patrimonio en arquitectura de usos sociais, ou como o ciclo de Cultura nas parroquias, no que tivemos ocasión de ver a contadores de prestixio como Celso Sanmartín, Paula Carballeira e Cándido Pazó en varias das nosas parroquias. Tamén en diversas parroquias actuaron varios grupos de teatro da Mariña, deu concertos a Coral Polifónica de Ribadeo e disfrutamos das sesións de música e teatro con Argadelo, que non é outra cousa que un xeito de xuntar persoas de todas as idades arredor dunha idea común, comunitaria, de verse unha vez por semana e crear cultura tendo como espazo a aldea. Idéntico obxectivo nos guía no Soa forte, ese pequeno ciclo de eventos culturais que nace na mesma liña de aproveitar todos os espazos que temos e poñer en valor o noso patrimonio, tamén en territorios rurais, neste caso nun dos lugares emblemáticos de Ribadeo, no Forte de San Damián".

A artista Marina Oural sinalou que "por iso o feito de nomear e render homenaxe a un dos nosos músicos, que tivo a afouteza de cantar en galego no festival de Torremolinos no 71, cando aínda era o tempo da ditadura franquista, non é máis que un acto lóxico e necesario. Temos en Ribadeo alguén que fixo nos anos 70 o que as Tanxugueiras están a facer agora e isto había que contalo e celebralo. Para o presente e tamén para o futuro". 

E subliñou: "a Oficina Galega de Outros Asuntos do Movemento que  labora en arte, saúde e cultura comunitaria, onde a autoría e posta en escena son focos de investigación e coidado, considerou de vital importancia celebrar a vida deste autor que nos deixou sementes creativas conscientes desde o eixo fértil e expansivo do norte Cantábrico. É pois unha necesaria divulgación para as novas xeracións mariñás, e tamén para as persoas coetáneas do propio homenaxeado, sendo forza presente para a saúde social e o ámbito relacional no espazo que habitamos".

Marina Oural engadiu: "así pois, o Concello de Ribadeo a través da concelleira de cultura, Pilar Otero, xunto coa Oficina Galega de Outros Asuntos do Movemento, Ugia Pedreira e mais eu mesma, Marina Oural, dámonos a mao para deseñar, implementar e valorar a transformación dunha realidade mariñá que empuxe na calidade de vida. Emprégase neste caso o noso patrimonio inmaterial, a educación e a creatividade como elementos de edificación comunal. Con interese polo protagonismo colectivo incentivouse nesta homenaxe a participación, a circulación de coñecementos, o acceso á cultura da zona e o desenvolvemento endóxeno da nosa cultura popular, procurando así o sentimento de autoestima para a comunidade.Traballo en rede, cooperación, intercambio e diálogo interxeracional fixeron posible este grande evento localizado fóra das cidades cunha equipa de profesionais e amadores que representan moitos concellos da Mariña e do Occidente astur".

Cartel e Exposición Monográfica O álbum de Miró
Oural seguiu a relatar que "a familia de Xavier Miró xunto co propio autor, coidou rigorosamente o material ligado á súa carreira musical nos anos 70. Un percorrido gráfico que mostra como o compositor mariñao compuxo, gravou, produciu e xirou coas súas cancións en diversos singles que os medios de comunicación da época recolleron". 

Pablo Vizoso contou que "o Obradoiro de Dinamización, Programación e Desenvolvemento de Accións Culturais do Concello de Ribadeo encargouse do deseño de cartel do evento, así como dos paneis que se exporán na entrada do auditorio, onde os asistentes poderán gozar de ver fotografías, procesos de composición, portadas de discos, contratos musicais, cancións escritas á man, entrevistas, etc".

Os concelleiros ribadenses convidan a asistir a este acto: "así pois queremos convidarvos, especialmente á veciñanza de Ribadeo, a compartir esta homenaxe que quixemos renderlle a Xavier Miró, para amosarvos a súa pegada musical. Ogallá o disfrutedes tanto como nós xa o fixemos na súa organización".

A homenaxe a Xavier Miró, organizada polo Concello de Ribadeo coa colaboración da Asociación Cultural Oficina Galega de Outros Asuntos do Movemento, terá lugar no Auditorio Hernán Naval o 15 de abril. A apertura de portas está prevista para as sete da tarde. A entrada é de balde.

20160705

Ribadeo Indiano 2017

Xa saiu. Xa podes engaiolarte coa recreación indiana de Ribadeo, procurada por Fernando Suárez para a promoción indiana de 2017. Porque é o alcalde o que abre as curtas historias que foron colgadas onte na rede e que serán moi vistas en Ribadeo e alén.
O vídeo é un éxito sen paliativos: en 18 horas despois de colgado no Facebook xa ten 10000 visualizacións, pon o contador, así como 444 compartidas. Mais para animar a que a xente veña este ano, esta fin de semana, coido que é tardío. Quedará aí para futuras edicións. E para as eleccións, que a promoción pode ser multiuso e a imaxe do alcalde a cabalo, abrindo o tempo da paisaxe da ría en longo e solitario monólogo pode dar moito de si, e se se usa para portada do vídeo, máis. Tamén máis que o saír de secundario en 'Os mortos van ás présas', que no seu momento fixo algo pola imaxe do rexedor. Non se pode negar que ó alcalde gústalle a interpretación. E, despois de todo, naceu na emigración.
... E veñen de novo os indianos. Repasaba eu un artigo de José Mª Rodríguez lembrando que máis aló da festa hai moito que a festa non deixa ver, e non só ó estilo das árbores que non deixan ver o bosque. Moitas, moitas cousas que a festa non ve.
Máis a creación da festa xa foi un éxito que a todas luces se repetirá este ano. E a xente divírtese, ven a moreas, e quedan cartos no pobo... que é o que se procuraba con ela.
--
Por certo, o programa deste ano (2016):
Programa Ribadeo Indiano 2016
Venres 8 de xullo
18.00h. No Teatro desta vila, PROXECCIÓN DA GRAN PELÍCULA-DOCUMENTAL “A legacy of smoke” (Un legado de fume) dirixida polos afamados James D. Fernández e Luis Argeo.
A continuación, entretido COLOQUIO cos directores e descendentes de españois emigrados aos Estados Unidos, Anthony Carreño e Laura Goyanes, así como co ilustre John Rañón, descendente de emigrados a Tampa (Florida), saídos da Devesa.
20.15h. Dende o Teatro desta vila, animado percorrido musical ata o PORTO DE PORCILLÁN acompañado do reputado grupo de música Cuarteto Tradicional Illa Pancha.
20.30h. No histórico peirao de Porcillán, A CHEGADA DOS INDIANOS. Animación teatral a cargo das admiradas actrices e distinguidos actores do Grupo de Tetro de Ribadeo.
21.00h. SUBIDA DENDE O PORTO con recreación musical a cargo dos grupos Versiones al paso e Son de Puerto Rico, nas emblemáticas escaleiras de Martínez, no fermoso recuncho do Patín e na célebre Fonte dos Catro Canos.
21.30h. No quiosco da Música desta vila, lerá o PREGÓN Dona Panchita, amante dos libros e da música, chegada de ultramar para departir co noso ilustre ribadense Don Pancho.
22.00h. No quiosco da Música do fermoso parque de San Francisco GRAN CONCERTO MUSICAL da Banda de Música Municipal de Ribadeo.
22.30h. GRAN PASEO. Amenizado e comentado polo ilustre fillo de Ribadeo D. Xosé María Alonso de Trelles, o noso querido Viejo Pancho, que no presente verán de 1906 hónranos coa súa presenza para folgar durante un período de tempo na vila, recén chegado dos pagos da República Oriental do Uruguai. (*)
(*) As señoras e señores que desexen tomar parte neste Gran Paseo deberán realizar reserva previa.
23.00h. VERSIONES AL PASO. Ameno percorrido musical polas melodías americanas no Quiosco da Música desta vila.
Ao longo de todo este día cheo de marabillosas experiencias, a bon seguro que desexaremos cumplimentarnos nas nosas afamadas casas de comidas e bebidas.
Sábado 9 de xullo
11.00h. GRAN MERCADO DE PRODUTOS DE ULTRAMAR E INDIANOS. No barrio de San Roque desta vila, abrirá á concorrencia a dita hora.
11.30h. Na histórica praciña de Abaixo, apertura do RECUNCHO DA ARTE, con demostración e exposición de pintura para deleite dos transeúntes.
12.00h. Na buliciosa Praza de Abastos desta vila, exposición de COCHES CLÁSICOS: o progreso tecnolóxico feito beleza.
12.00h. GRAN PASEO polo Ribadeo Indiano. Amenizado por unha visitante misteriosa que vén ata estas terras na procura das raíces dos seus fillos. (*)
(*) As señoras e señores que desexen tomar parte deste Gran Paseo deberán realizar reserva previa.
12.00h. Na tradicional Praciña de Abaixo. ACTUACIÓN MUSICAL a cargo do popular grupo Los Nostálgicos.
12.30h. Na entrañable praciña de San Roque, para os pícaros e pícaras desta vila, MINIXINCANA. Previa reserva**
12.30h. No Teatro desta vila. CHARLA CONFERENCIA: “Os haigas dos Indianos”. Disertación a cargo de Don Ramón Roca Maseda, patrono da fundación cultural do RACE. Introduce o acto Don Eduardo Gutiérrez Fernández, ilustre profesor e historiador local do moi nobre concello de Ribadeo.
13.00h. PASARRÚAS a cargo do popular grupo de mariachis Hispanoamérica.
13.30h. No emblemático barrio de San Roque. ACTUACIÓN MUSICAL a cargo da prestixiosa Orquestra A Gramola.
17.00h. Divertida e emocionante XINCANA. As mozas e mozos que desexen tomar parte na mesma deberán realizar a súa reserva previamente.
17.00h. PASARRÚAS a cargo da divertida charanga Santacompaña.
17.30h. De novo en San Roque, DEGUSTACIÓN DE CÓCTELES por cortesía do antiquísimo Ron Arehucas: a historia feita aroma percorrendo o seu padal.
17.30h. No vello parque de Indianos. I GRAN ABERTO DE QUIMBUMBIA (Billarda) do Ribadeo Indiano.
17.30h. GRAN PASEO polo Ribadeo Indiano. De novo amenizado pola nosa visitante misteriosa. (*)
(*) As señoras e señores que desexen tomar parte neste Gran Paseo deberán realizar reserva previa.
18.00h. INSTRUTIVO TALLER DE BAILE DE SALSA CUBANA. No fermosísimo Cantón dos Moreno desta vila, a cargo de Don Miguel David Herrera Lage, prestixioso profesor de baile latino da universidade compostelana.
19.00h. No Teatro da vila. CHARLA E COLOQUIO. “A noventa millas: circuítos migratorios dos galegos en Cuba e os Estados Unidos”.
Moderará esta interesante charla:
·         Dona Pilar Cagiao. Profesora Titular de Historia de América pola USC. Membro da Comisión Técnica do Arquivo da Emigración Galega do CCG.
Instruirannos cos seus reputados coñecementos e ponderadas opinións:
·         Don Ramón Villares. Catedrático de Historia de América pola USC. Presidente do Consello da Cultura Galega.
·         Don Vicente Peña. Profesor Titular de Teoría e Historia da Educación pola USC. Membro da Comisión Técnica do Arquivo da Emigración Galega do CCG.
·         Don James Fernández. Catedrático de Literatura e Cultura Españolas pola New York University.
·         Dona Rosario Márquez. Profesora Titular de Historia de América pola Universidade de Huelva.
·         Don Pablo Rodríguez Vivín. Libreiro ribadense e estudoso da época Indiana.
20.30h. XXII FESTIVAL DE HABANERAS E MÚSICA HISPANOAMERICANA RÍA DE RIBADEO. Amenizado pola afamada Coral Voces Amigas de Medina del campo (Valladolid), pola distinguida Coral San Agustín de Guadalix (Madrid) e pola prestixiosa Coral Polifónica de Ribadeo. No indiano barrio de San Roque desta vila.
23.00h. GRAN VERBENA TRADICIONAL. No quiosco da Música do parque de San Francisco, amenizado polos afamados grupos Folkgazais e Son de Cuba.
Ao longo de toda esta intensa xornada a bon seguro que nos cumplimentaremos nas nosas concorridas e coñecidísimas casas de comidas e bebidas.
Domingo 10 de xullo
10.00h. GRAN MERCADO DA HORTA. Na Praza de Abastos desta vila, exposición e venta dos deliciosos produtos da horta ribadense.
11.00h. PASARRÚAS pola vila, a cargo da célebre Asociación Amigos da Gaita.
12.00h. GRAN PASEO polo Ribadeo Indiano. Unha vez máis amenizado pola nosa misteriosa viaxeira. (*)
(*) As señoras e señores que desexen tomar parte deste Gran Paseo deberán realizar reserva previa.
13.00h. GRAN CONCERTO MUSICAL, no Quiosco da Música desta vila, a cargo da prezada Banda de Música Municipal de Ribadeo.
17.00h. GRAN PASEO polo pioneiro e innovador Centro de formación e experimentación agroforestal Pedro Murias, acompañado polo ilustre profesor e historiador local ribadense Don Eduardo Gutiérrez. (*)
(*) As señoras e señores que desexen tomar parte deste Gran Paseo deberán realizar reserva previa.
19.00h. Na prestixiosa Escola de Rinlo. EXCEPCIONAL ESTREA MUSICAL do Coro da Mariña.
20.30h. No Círculo Habanero da nosa querida parroquia da Devesa. PROXECCIÓN DA PELÍCULA-DOCUMENTAL “A legacy of smoke” (Un legado de fume) dirixida por James D. Fernández e Luis Argeo. Estará presente no acto John Rañón, fillo de Ángel Rañón, natural da Devesa, emigrado a Tampa (Florida) e un dos protagonistas da película.
21.30h. No Círculo Habanero da Devesa VERBENA DE TARDE a cargo do excelente grupo musical Son de Ley.
Un día máis, e tras emocionantes experiencias, a bon seguro que nos cumplimentaremos nas nosas concorridas e coñecidísimas casas de comidas e bebidas.

--
Máis sobre o Ribadeo indiano, xa publicado:
 Ribadeo indiano 2014:
Augurando éxito
Éxito!
Ribadeo indiano 2015:
Programa
Crónica do Ribadeo indianizado
Cara e cruz da festa


20211004

AG-11 e Rosalía

Indicación para Lestrobe na AG-11 (Google Maps)

 AG-11 e Rosalía

    Días pasados tiven a oportunidade de viaxar por un tramo da AG-11, a autovía de titulación galega que comunica a costa norte da ría de Arousa coa autoestrada do Atlántico. Tranquilo, desfrutando a paisaxe, chegaron os carteis. Primeiro, o de Laíño, que me fixo traer á mente a estrofa do coñecido poema de Rosalía:

‘Como chove miudiño,

como miudiño chove,

como chove miudiño

pola banda de Laíño,

pola banda de Lestrove.’

    Despois, Lestrobe. E aí quedei cun pequeno choque mental. Lestrobe? Eu lembrava Lestrove!.

    Fixen unha pequena procura e si, Lestrobe, cun pazo de Lestrove, e Rosalía usando esta última grafía.1 E agora, mentres escribo isto, noto que o corrector automático me sinala Lestrove para revisión, e deixa en paz a Lestrobe. Un corrector que agradezo, pero que de xeito curioso o mesmo que tenta machacar a grafía rosaliana, márcame para corrixir Galicia e tamén Galiza. Corrixe a Rosalía, pero non ó nomenclátor oficial da Xunta relacionado co seu poema.

    O certo é que parte da viaxe de volta á casa fíxena pensando na diferenza entre a grafía de Rosalía e a ‘nosa’, entre a paisaxe daquela e o actual, entre o paso e desfrute da vida daquela e agora, na influenza da técnica na nosa vida. Non sei se Rosalía usaría hoxe ordenador e corrector automático como o estou a facer eu, ou lle tería tomado o gusto a escribir en papel e só usaría o ordenador para dar remate ás súas obras, e o corrector para elixir cando transgredir a escrita aceptada de xeito normal ou non. E comprendo que pode haber motivos -de seguro que os hai-, por riba do que teña escrito Rosalía para usar o b e non o v en Lestrobe. E que o Como chove miudiño pouco cambiaría de usar unha forma ou outra. Pero non por iso me deixa de chamar a atención que o corrector automático corrixa a escrita poética e que os cartelóns -palabra a anterior que o corrector me sinala tamén para corrixir e que deixo así- da AG-11 tamén usen o b nese caso.

    Cambiaron os tempos, e dende os ollos cos que miramos as cousas ata a linguaxe que usamos se ven influenciados por ese cambio. Xa non podemos dicir que miramos igual que antano, e tampouco que a lingua sexa a mesma, aínda que podamos seguir a desfrutar dela. Os tempos cambian, o mesmo que nós e Galicia ou a técnica. Como non vai cambiar a nosa vida, o desfrute de Galicia e o uso da técnica? Os desafíos son diferentes, o mesmo que as posibilidades. E tamén deben influír na nosa vida tanto o coñecemento de Galicia como o uso da técnica, e non estaría de máis que tivésemos consciencia desa influencia, que pode ser mutua: nós influímos tamén en Galicia e si, podemos influír no uso e desenvolvemento técnico, cousas ambas que moitas veces se nos esquecen, o mesmo que a posibilidade de influencia na nosa propia vida.

    ... Mentres, vaias por onde vaias, que os carteis te lembren o mundo no que vives e non te impidan desfrutar da poesía da paisaxe.

1 Na edición facsímile que aparece na páxina web do Consello da Cultura Galega está escrito con b, en contra do que tiña visto en diversos sitios con anterioridade e puiden entrever hoxe mesmo como maioritario. Conservo a grafía tal como a lembraba.

Comezo do poema na edición facsímilar citada.

↩

20170914

Buronlandia (e Buronlandia II). Francisco José Campos Dorado Campos

Deixo aquí dous artigos xa vellos de Pancho Campos, publicados en La Comarca del Eo en outubro e novembro de 2011, o segundo en resposta a un comentario aparecido entre medias no mesmo semanario. Quedaban por publicar, e complementan a parte final da entrada anterior, aínda que foron feitos de xeito totalmente independente dela.

Burónlandia

Hoxe, 21 de setembro, atopeime na rotonda de “Os Irmandiños” co cartel de espacio da Biosfera- Oscos-Río Eo e Terras de Burón. ¡Non fún capaz de concebir o soño na siesta...! así era, e é, o cabreo que teño. Non me importa decilo e manifestalo. Encóntrome cabreado, indignado e incluso humillado polos feitos que unha cuadrilla de señoritos cantamañanas están a facer desde fai uns anos, arroupados polo beneplácito e a desídia dos alcaldes de Ribadeo, que solo pensan na súa persoal carreira política. Comenzaron a “meterlla” con moito “jaboncillo” e paseos dun lado para outro, e votarlle uns cantos “polvos” seguidos a D.José Carlos Andina, así estes lodos, con aquelo da Casa da Ría (obviando de Ribadeo), a continuación a Casa da Ría del Encuentro (obviando de novo o de Ribadeo), e logo pasaron a crear o tinglado este de Oscos- Rio Eo e Terras de Burón para o asunto da Biosfera da UNESCO ou de casadiós, que tanto monta... (e obviando por descontado o nome de Ribadeo, en tódalas súas facetas). Destas imbecilidades consentidas, resulta que de forma malévola e torticera, xa plantaron a “pica en Flandes” (léase, na rotonda dos Irmandiños).
Levo falando, desde fai vinte anos, do cinismo e teimuda actitude astur e da pasividade servil e ignominiosa galega sobre o patrimonio de Galiza. A pérdida de denominación da Ria de Ribadeo, é unha pérda de idéntidade galega, que é de todas-todas inasumible, é que non podemos consentir.
Fai algo máis de un ano, que con paso firme é seguro, esta cuadrilla das Terras de Burón, coa escusa da Biosfera, fixeron a Casa da Ría do Eo en Castropol, para ver as “avefrías” sobre o “tesón do rio Eo”, é como broche de ouro, trouxeron para inaugurala o inútil e totalmente estúpido, Conselleiro de Cultura da Xunta de Galicia... ¡¡que manda ovos...!!! esquecime do seu nome porque cando un persoeiro me da noxo... nono apunto na axenda, pois mellor esquecelo canto antes, por aquelo de que afecta o meu ritmo cardíaco e perxudícame a saúde..., non por outra cousa.. ¡¡faltaría máis...!!
Estes “compadritos” das Terras de Burón and Company (chusma, con moito poder adquisitivo provinte dos “chanchullos de pasillo” nas sedes da Comunidade Europea... influencias a mazo, pois, según oídas, teñen un ou dous parlamentarios en Bruselas), acaban de terminar de dar unhas charlas na Casa das Letras, coa presentación e prolegómenos do alcalde de Ribadeo, D. Fernando Barcia, para “realzar” o despropósito (houbo foto, é saíu guapo... manda güevos!! ¿como puiden equivocarme tanto na estimación, como para votar como alcaldable a este elemento... ??). E como este señor é, un “nacionalista” sociata, pancista, e esperemos que dentro de pouco de influencia irrelevante para as cousas e “antiguallas de Ribadeo”, non lle da importancia, a que a ría é a Ría de Ribadeo, que as terras de “Burón”, son as Terras de Ribadeo e as Terras de Miranda, cuio descendente D. Pedro Miranda e Miranda, é o dono de Rio Cainzos, Boa Vista, etc. en cuia casa patrucial da calle Amando Perez de Ribadeo, se poden ver dous escudos da súa nobreza, nun de cuios cuarteles aparece o tributo das Cen Doncelas, que data de Mauregato ano 783-789, ou sexa, de fai máis de doce séculos, “algo” anterior os Oscos-Eo e a Burónlandia...
A todos estes persoeiros de encefalograma plano e de peto ancho, esperemos que poidamos irlles mentendo mano dún en ún, ou si me apuran, en manada, que me é igual, e tanto monta. Implicaron o Ministerio de Medio Ambiente, por enchufismo de estómagos agradecidos ou por desidia ministerial, pois por suposto, nada histórico ten tal denominación inventada como slogan, e xa están os carteis de “Burónlandia” e “Ministerio de Medio Ambiente de España” en tódolos cabazos e obras de reconstrucción feitas nos concellos de Trabada, Ribadeo, etc. ¿esta tropa terá algo que ver cos destructores do Patrimonio de Ribadeo, leáse, Escolas Taller do LIDER ....que van a “reconstruir” con un presuposto de 12.000 € as vidrieiras do cimenterio de casi 500.000 € de valor estimado.... ? Como levo decindo, desde fai anos, no século XV, ano 1414, foi creado por Juan I de Castela, o Principado de Asturias, e desde aquela foron apropiándose das Terras de Reboredo ou Terras de Ribadeo desde o río Navia o Eo, logo, a primeiros do século XX cambiaron o nome da Veiga de Ribadeo, este século XXI tócalle a Ría de Ribadeo e o Concello de Ribadeo completo, pois as terras do Concello xa son, polo que parece, as de Burónlandia, para o século XXII será Barreiros, a Espiñeira, e Villaronte..., no século XXIII Foz... e non sei cando chegarán a Catedral de Santiago.. para ver si se enteran alí dunha puta vez, do que están a facer con Galiza... debido a súa indolencia, negligencia e abandono do galego.
E como no reino de Asturias, que non existiu tal reino na puta vida, pois para facerse ver como iniciadores da Reconquista, inventaronse a lenda de “Pelaio rei”, cando en realidade foi un pastor de ovellas e cabras de Tuy, que se liou a pedradas contra os moros que lle roubaban as cabras.... ¿ou algúen pensa que donde está ubicada a cova da Santina, era lugar para vivir un rei.... ? ¡pois, como inventaron mal a historia, equivocáronse no relato, varias veces, e nun deles, dicen que Pelaio xa estaba na montaña... polo tanto, non foi él a buscar os moros... sinón que os moros foron a roubalo a él... ¡así que....! ¿onde están as ruinas do pazo ou da casa de Pelaio? están enterrados e sin descubrir todavía...? qué raro sona esto... coa “eficiencia e profesionalidade” que ten esta xente... que foi capaz de descubrir fai vinte anos, a Diadema de Ribadeo nos Oscos... ou fai tres anos que rexistraron no Principado o pecio da Galga Andaluza que foi afundida polos ingleses en 27 de septembro de 1719 no porto galego de Ribadeo ... co que deberan de haberse quedado os ingleses, en vez de cobrar rescate dos comerciantes de Ribadeo, así hoxe, polo menos falaríamos inglés...! En fín. Todas estas cousas ocurren, pola desidia da administración galega, e quizáis pola desidia de nós, os propios galegos, porque se obviou e se borrou do mapa da península o Reino de Galicia, e se lle puxo “Xunta de Galicia”, cousa coa que estaba totalmente en contra Castelao, pois consideraba a “Xunta” un instrumento da burguesía central, para ser unha sucursal do poder Castelán-Madrileño que el tanto aborrecía...
Non é relevante engadir máis. De momento denunciar ante vós, veciños das Terras Ribadeo, o que eu vin e estou a ver. Espero que entre tódolos ribadenses auténticos, non entre vendidos e sinvergüenzas que anidaron sin ningún escrúpulo no noso pobo, poidamos enmendar esta canallada contra a nosa identidade, e sí podedes, facede algo para remediar este asqueroso desaguisado, si algún día queredes legar algo os vosos fillos do patrimonio auténtico que herdamos dos nosos maiores.


Biosfera; Programa LEADER

UNESCO (Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura). Organismo fundado o 4 de novembro de 1946 e o que pertencen a maioría dos estados membros da ONU. Está constituido por tres organismos: A Conferencia Xeral; o Consello Executivo e o Secretariado. A Conferencia reúnese cada dous anos en sesión ordinaria e pode ser convocada a extraordinario a pedido dun tercio dos representantes. Está integrada por representantes de tódolos países e decide programas destinados a promover os valores culturales dos diversos países, a investigación científica, a colaboración internacional a través da educación, da ciencia e da cultura, da eliminación de prexuicios raciales e para o fortalecemento da libertade de información.
O Consello Executivo, formado por 34 membros, renóvase cada cuatro anos e prepara o programa que será sometido á Conferencia e “vixila o seu cumprimento” unha vez aceptado. O Secretariado está presidido por un Director Xeral elexido por seis anos e cuia actividade está dirixida a someter os proxectos o Consello Executivo, e presentar informes sobre a actividad da organización. Ten a súa sede en Paris.

Nota: UNESCO (Organización de las Naciones Unidas para la Educación, la Ciencia y la Cultura). Organismo fundado el 4 de noviembre de 1946 y al que pertenecen la mayoría de los estados miembros de la ONU. Está constituido por tres organismos: la Conferencia General; el Consejo Ejecutivo y el Secretariado. La Conferencia se reúne cada dos años en sesión ordinaria y puede ser convocada a extraordinario a pedido de un tercio de los representantes. Está integrada por representantes de todos los países y decide programas destinados a promover los valores culturales de los diversos países, la investigación científica, la colaboración internacional a través de la educación, la ciencia y la cultura, la eliminación de los prejuicios raciales y el fortalecimiento de la libertad de información.
El Consejo Ejecutivo, formado por 34 miembros, se renueva cada cuatro años y prepara el programa que ha de ser sometido a la Conferencia y vigila su cumplimento una vez aceptado. El Secretariado está presidido por el director general elegido por seis años y cuya actividad está dirigida a someter los proyectos al Consejo Ejecutivo y presentar informes sobre la actividad de la organización. Tiene su sede en Paris.

--

BURONLANDIA (II): A un Juan Sin Nome

Non me sorprendeu o artigo que recibín no meu correo electrónico. Nada. Eu sabía que habería algunha resposta o rudo e brusco artigo que fai un mes escribín cun enfado descomunal, e que o deixei tal cual saíra da primeira fornada, porque considerei e considero, que vai sendo hora de poñer coto a estes burdos e complacientes fábulistas que día a día usurpan e falsifican a nosa historia patrimonial, dados a engrandecer pola súa conta os mentores que pagan a súa fachenda. O meu artigo, pecou de modales, sin duda, pero tuvo algo do que o seu, Juan Sin Nome, carece por completo: foi sincero e honesto.
Non sospeitaba cun “catedrático en xeanoloxía” entrara ó trapo. Alédome de que así sexa, pois haberá debate, nono dude. Estiven esperando estas últimas catro semanas para ver si tiña o aquelo de publicalo en “La Comarca del Eo” para que con luz e taquígrafos, todo o mundo poidera ler as barbaridades históricas coas que se regusta describir, para rebatir as verdades que eu comentaba.
Empezarei abríndome un cuadrante da miña ideoloxía política galeguista, para que non teña nada que respetar, si non a comparte. Pois eu son, como vostede se complace en chamarme: “sectorial, radical e talibán”, e eu a ideoloxía nazi nin a respeto nin a comparto, exactamente igual que me pasa cos catedráticos de Historia que dan “clases de historietas”, polo que, intentarei baixar uns seis mil pes para poñerme a súa altura de historiador contacontos, con perdón dos contacontos.
A misión do Historiador é restablecer a verdade dos feitos, por eso as cátedras de Historia deben ser diacrónicas, esto é, que a súa enseñanza esté baseada en estudos reales de feitos que ocurriron o largo do tempo, non en trapalladas que dixo algún “erudito” contemporáneo e que copiaron tódolos seguintes que estudaron esa historia elaborada para xustificar a idea imperialista da España do Franquismo, sin contrastar nunca un punto nin unha coma daquel primixenio relato. Algo que está a ocurrir de cotío copiando de Internet todo tipo de falcatruadas.
Pero, o meu entender, o Catedrático debe ser unha persoa entregadada o Estudo para lograr a Excelencia, e poder facer, co seu exemplo, que os alumnos beban o Respeto nas aulas, pois teñen que darse conta de que só con Autodisplicina e Dedicación se logra ter a Confianza da materia que estudan. Pero para eso, hai que estudar moitas horas diarias, para non engañar con burda charlatanería os alumnos. Na Cátedra nunca se minte. A Universidade é símbolo de Verdade e de Liberdade por derriba de todo, polo tanto os catedráticos rebosan Sobriedade, pois están, ou deberan de estar, a altura da nobleza da enseñanza.
Pero vostede falsea os relatos históricos e para demostrallo, vou utilizar o mesmo aforismo que vostede: “os datos non se discuten, contrástanse”.
Explica con todo luxo de detalles onde se atopan as Terras de Burón. A min non facía falla que me explicara nada, eu xa o sabía. Están nos Concellos da Fonsagrada e en Negueira de Muñiz, non nas Terras de Ribadeo, polo que ven a darme a razón, pero non contesta o que eu decía: ¿que é o que fai o cartel de Reserva da Biosfera: Rio-Eo, Oscos e Terras de Burón na rotonda dos Irmandiños?
Non, non contesta a pregunta e tampouco explica, para nada, como foron capaces de engatusar os dous alcaldes de Ribadeo, que eu puxen a caer dun burro, con gran pesar, poden crerme, pois vexo que na maior representanción do noso pobo, como é a Alcaldía, non fixeron os deberes a tempo, e vai a ser árdua tarea cambiar o que xa está escrito. E sigo pensando, que si non se poñen a traballar xa, sobre o asunto, non lles pode saír politicamente gratis, pois cando non se está a altura das circunstancias pérdese a Confianza na xestión e no xestor.
En fin. Para rematar a súa parrafada, e sin haber dito nada do tema que nos atinxe, dice que o arcedianato chamado de Ribadeo, “del obispado de Oviedo, sin relación alguna con la localidad de dicho nombre”. ¿Vostede algunha vez soupo que Ribadeo, foi obispado entre 1182-1218? ¿que con ánimo de ser catedral, se construíu unha Colegiata? ¿vostede non sabe que o antigo cura da parroquia de Ribadeo, D.Enrique López Galuá, era Arcipreste? ¿Vostede sabe que o Condado de Ribadeo de 1369, chegaba o rio Frejulfe o lado do Navia, e que a sede mindoniense chegaba ata alí mismo ata fai cincuenta anos? ¿Como é posible que un catedrático, que encima é veciño noso, ignore esto? Non, nono ignora. Non me cabe duda. Vostede ningunea, ningunea as procedencias toponímicas, para ningunear a Ribadeo, vostede é un antiribadense recalcitrante para ningunear a identidade galega. ¿Ten algo contra do galego? porque eu a favor de Asturias incluso teño unha pequeniña parte da miña sangre. ¿Pero porqué este despropósito, nun profesor que debera ser distinguido pola Veracidade? ¿engrandécese ante adláteres daquel tipo de pelaxe?
No seguinte párrafo, utiliza de novo a técnica de embrollar o relato e tratar de embelesar con erudición valdía, dando un montón de datos que calquera rapaz de segundo de básica, é capaz de mellorar con solo entrar na voz da Wikipedia: “cronoloxía de reinos da península ibérica”. Pero mire vostede por donde, eu son aficionado a Historia e a Numismática, recopilo datos históricos como un coleccionista, e teño recopilados máis reis, que os que traen esas listas cronolóxicas, feitas por xente como vostede, e que por tanto, teñen a importancia que teñen, pero que non son dignas de Cátedra. Para eso, hai que ir as fontes serias da historia, esto é: prehistoria, arqueoloxía, numismática, documentos de arquivos históricos sitos en bibliotecas semi-olvidadas públicas e privadas, bibliografía militar, política e relixiosa...En unha palabra, hai que traballar.
O Reino de Asturias, abalado por toda esa lista de nomes de historiadores prestixiosos que vostede da, nunca existiu. Foi un mito creado polos poderes da nobleza política-relixiosa para repartir o territorio da Gallaecia e establecer límites a usura de uns e outros nobles da época. Tódolos relatos musulmáns, invariablemente falan de: “Djalykiah”, “Djalikiyah”, ou de “al-Yalalika”, cuxa tradución é: Gallaecia, que era o que realmente existía. Gallaecia era Hispania, desde os tempos romanos e que como vostede ten que saber, comprendía tódalas terras o Norte do Douro desde Braga ata Reinosa. Válgalle como dato dos agravios históricos de Sanchez Albornoz, tan querido por vostede, que ao escribir sobre unha carta que o papa Juan IX dirixe a Afonso III (866-910), como “Adefonsus Regi Gallaeciarum”, titulou o seu traballo como: “Sobre una epístola del papa Juan IX a Alfonso III de Asturias”, ¡que manda truco! Alfonso II “O Casto” (791-842), que non era rei de Asturias, senon de Gallaecia, gana en Lugo unha batalla contra dos árabes, e no seu reinado, se dice aquelo de: “aparece unha estreliña que marca o lugar donde esta enterrado o apóstolo Santiago”. Ano de 808. Cuxo lugar foi donde se construío a primeira Catedral de Santiago Fíxese que, ó facer este “descubrimento”, a sede relixiosa principal do mundo cristián, quedou establecida en Santiago de Compostela, mire por donde, patrón de tódolos reinos de España. ¿Non lle parece raro, que si Alfonso II fora rei de Asturias, a barca de pedra que din, atraca en Noia co corpo do Apóstolo Santiago, non houbera atracado en Cudillero ou no porto de Xixón, para trasladar o corpo a Oviedo, e facer alí a “catedral de España”?
Sigue tergiversando os datos. Juan I de Castela (1379-1390), crea o título de Principado de Asturias, pero non para él, sinón para o seu fillo que será Enrique III “el Doliente” (1390-1406), que tampouco o utiliza, ata Juan II de Castela (1406-1454) en 1414. E antes de ser Principado, non era reino, sería absurdo rebaixar o seu título, era sin duda, unha parte máis da Gallaecia.
Por outra banda, o Diploma do rei Silo do ano 775, dona propiedades no lugar de Tabulata, que hoxe NON é Trabada, senon un lugar sobre a Ría de Ribadeo, no lugar da Graña de Ove. En Ribadeo, por sorte, e debido as moitas horas de estudo de documentos historicos orixinales, hai quen sabe das confusións homófonas entre nomes e adxetivos. Son xente que estuda e non inventa historias partidistas e excluintes para sacar proveito delas. Os da pe, como eu, só sufrimos a época na que nos toca vivir, e non inventamos nada.
A Ria de Ribadeo, por pérfidas políticas do medievo entre señores feudales, nas que non vou entrar agora, puido pertencer a xurisdición de Castropol, pero coa denominación de “Rria” de Ribadeo, por suposto, pois as cartas náuticas que fixeron a posteriori os cartógrafos militares da Armada Española, non se saltaban un pelo o protocolo, e puxéronlles a todas elas Ría de Ribadeo. Por outra banda, o Ministerio da Gobernación de Franco fixo a delimitación interprovincial de 1958 da Ría de Ribadeo, por suposto, véxanse as cartas náuticas de antes,durante e despois dese ano. E si vivíramos nos tempos de Franco, como se lle enche a boca cando fala del, a boa hora ían ter a “fachenda” de pasar por derriba da historia, ou dun informe dun Ministerio, como o de Fomento, sobre a resolución da nome da Ría de Ribadeo ou sobre a resolución do Marquesado da Ría de Ribadeo ¡A boa hora!
Eu lin o Ribadeo Antiguo de Paco Lanza, antes de ca vostede, lle saíran os dentes, e referente a Diadema de Ribadeo, descuberta fai máis de 200 anos, no Castro das Grovas, non sei como se pode ter tal desfachatez “académica”, como para decir, que fai uns vinte anos, “reconocidos arqueólogos e historiadores” (innombrables pola miña parte) avalan a súa procedencia astur. ¿Qué pasou agora? ¿acaso encontraron seus “insignes adláteres”, dentro das vitrinas do Louvre, terra dos Oscos-Rio Eo e Terras de Burón, pegada na filigrana da Diadema de Ribadeo? ¡por favor!
 ¿O pecio da “Galga Andaluza” en augas xurisdicionales asturianas? ¿sabe vostede o que son augas xurisdicionales?. E logo dice: “la Dirección General de Patrimonio Cultural del Principado la ha registrado en pleno derecho y obligación conservadora”, ¿cando, como e en pleno dereito de qué? ¿vostede e capaz de ver “algo” dereito fora dos seus propios prexuicios? Agora que se van facer catas arqueolóxicas na Ría de Ribadeo ¿quen vai ser o Controlador de Patrimonio? ¿A Xunta ou o Principado? ¡Ribadeo perderá patrimonio, como sempre!

20160702

Díaz Fierros, Premio Lois Peña Novo

O pasado xoves 30 de xuño tivo lugar no castelo de Soutomaior un acto abondo numeroso, mais entrañable. Foi a entrega dos premios Lois Peña Novo deste ano. Os premios, concedidos pola fundación que leva o nome do político e escritor vilalbés impulsor das irmandades da fala, foron instituídos segundo aparece na páxina web da fundación para 'recoñecer o labor, tanto individual coma colectivo, daquelas persoas, entidades ou empresas que traballan ou teñen relación coas administracións públicas e que fan, co seu traballo cotiá, publicacións, estudios, traballos de investigación, etc… que a lingua galega se consolide, cada vez máis, no eido das administracións públicas, na vida institucional de Galicia e na sociedade en xeral'
Este ano foron concedidos a Francisco Díaz-Fierros Viqueira, Xosé Manuel Cid Fernández e ó Concello de Brión. É dicir, había un ribadense de exercicio entre eles.
Francisco Díaz-Fierros foi louvado por Ángel Carracedo, experto científico xenetista destacado co premio na pasada edición. Na súa louva saiu, como non, o traballo de Díaz-Fierros como edafólogo, mais tamén aspectos humanos, tanto íntimos como socialmente coñecidos e recoñecidos. Así o fixo con detalles relacionados coa súa habilidade manual ou coa aceptación e difusión da ciencia como parte vital, fundamental, da nosa cultura. Algo que guía a súa labor como coordinador da sección de ciencia e tecnoloxía do Consello da Cultura Galega e vicepresidente do mesmo, así como vicepresidente do Seminario de Estudos Galegos. Rematou citando tres aspectos: terra, lingua, amizade. Velaí os tres eixes nos que Carracedo quintaesenciou a louvanza que fixo de Francisco Díaz-Fierros.
Momento do acto de entrega dos premios Lois Peña Novo 2016

Biografía de Francisco Díaz Fierros na Real Academia Galega

Discurso de entrada na RAG (Un ensaio sobre a historia ecolóxica de Galicia: o aproveitamento do solo)

Francisco Díaz-Fierros en Ribadeando


20210506

A RÍA DEL EO NA POLÍTICA DO PRINCIPADO DE ASTURIAS (I). Evaristo Lombardero Rico

 A RÍA DEL EO NA POLÍTICA DO PRINCIPADO DE ASTURIAS (I) 

    Ata onde chega a nosa información, a primeira vez que un alto cargo do Principado se manifestou sobre este asunto tivo lugar en Tapia de Casariego a primeiros de marzo de 2006. Foi o Presidente do Goberno, D. Vicente Alvarez Areces (q.e.p.d)  quen se encagou de sinalar que era “ … la Ría del Eo desde la escuela”. Un mes máis tarde, en Vegadeo, era o Director Xeral de Promoción Cultural e Política Lingüística, D. Carlos Madera, quen anunciaba a creación de un grupo de traballo para estudar a revisión toponímica de Castropol e Vegadeo afirmando que se faría oficial a denominación “Ría del Eo”. Según o diario L.N.E. do día 15.4.06, “defendió desde el primer momento la validez del topónimo Ría del Eo” e calificou esta “polémica de 'absurda' porque no hay ninguna duda de que el nombre correcto es Ría del Eo”. Ata aquí os primeiros movementos políticos relevantes que coñecemos da administración asturiana para promover a denominación “Ría del Eo”.  

    Pero vexamos como se foron encadeando os pasos seguintes: 

    O día 19 de Maio de 2006 o xefe da Oficina de Política Lingüística do Principado, D. Ramón d´Andrés, anunciaba en La Caridad a creación do grupo de traballo de “expertos” para dilucidar cal era o nome correcto (Ría del Eo ou Ría de Ribadeo).  

    Folga suliñar que o propio prantexamento era un tanto capcioso, porque a decisión política xa estaba tomada de antemán, polo tanto o campo de traballo ou investigación do grupo de “expertos” quedaba bastante reducido.  

    Seguidamente, en maio de 2007 a Consejería de Cultura publicou o folleto “Ría del Eo, Informe y Conclusiois”, onde se recollen os resultados do devandito grupo de traballo. Compre prestarlle atención a este documento polo que logo comentaremos. Suliñar que ten 57 páxinas e seis apartados. Dende o noso punto de vista, os aspectos mais salientables son os seguintes: 

  1º Os autores son 12 persoas. Desas doce persoas só se notifica a cualificación de unha: filólogo. De outras dúas infórmase que pertencen á “Xunta Asesora de Toponimia”, sen especificar a súa formación ou profesión, e das nove restantes non se dan máis que os nomes e apelidos. En resume, non sabemos se estas persoas teñen algunha profesión ou cualificación relacionada ca toponimia ou a cartografía, ou se pertencen a algunha institución cultural, académica etc. 

  2º Cando se fai referencia a algúns documentos antigos non se citan as fontes bibliográficas, historiográficas ou cartográficas como sería propio de calquer traballo de investigación medianamente serio. Pola contra, limítase a mencionar algúns mapas dos máis coñecidos e a construir un discurso puramente especulativo. En todo caso, recoñecen que o único nome antigo e o de Ría de Ribadeo ou Rivadeo e non presentan ningún mapa onde figure a denominación Ría del Eo ata finais do século XX. En base a tan minguado material constrúen unha teoría arbitraria sobre a suposta “evolución” que daría lugar ás conclusións que xa se anunciaron antes de comezar o “traballo”. 

  3º Preséntase como “enquisas”  de opinión o que son 86 entrevistas dirixidas polos entrevistadores e que non cumpren os mínimos requisitos de anonimato, estratificación, claridade das preguntas, transparencia da metodoloxía, etc. Suliñar aquí que a poboación de referencia son mais de 70 000 hab. dos concellos citados. Polo tanto, o simple feito de chamarlle enquisas ao que son entrevistas dirixidas e a absoluta falta de representatividade, ademais da arbitrariedade na selección das persoas entrevistadas, deixa pouco que dicir sobre a calidade do traballo, a credibilidade dos resultados e a formación dos autores para este tipo de tarefas.

    Prosigamos: este “informe” presentouse públicamente o día 18 de maio de 2007 nas II Xornadas de Toponimia del Navia-Eo en Castropol, curiosamente en plena campaña electoral das municipais. 

    Finalmente ese folleto foi a base “documental” que levou o Goberno do Principado de Asturias como argumentario para propoñer á Comisión Especializada de Nombres Geográficos (CENG) que se sustituíse a denominación “Ría de Ribadeo” pola de “Ría del Eo”. O resultado xa o coñecemos. A CENG reuníuse o día 19 de decembro de 2007 e tomou o acordo de deixar o tema enriba da mesa, solicitando un informe da Real Sociedad Geográfica. Finalmente, o día 12 de marzo de 2008, en base ao informe da Real Sociedad Geográfica a CENG acordou, por maioría, que a única denominación era Ría de Ribadeo e a fórmula “Ría del Eo” era un topónimo incorrecto e de recente creación. Pero disto e do que veu despois trataremos mais adiante, non sen deixar de suliñar un aspecto nada baladí: A conclusión final da CENG non foi recurrida nin rebatida técnicamente polas autoridades do Principado de Asturias. Polo tanto pasou a ser de obrigado cumplimento en toda a administración pública española.

Evaristo Lombardero Rico

Maio 2021

--

O informe (5/4/2021) do Consello da Cultura Galega sobre o nome da ría

A serie: 

PLENO DO PARLAMENTO DE ASTURIAS DO 27 DE NOVEMBRO DE 2019. RIA DEL EO VS RIA DE RIBADEO.

A RIA DE RIBADEO vs Ría del Eo nas políticas do Principado de Asturias (II). 

A RÍA DEL EO NA POLÍTICA DO PRINCIPADO DE ASTURIAS (I).

A RIA DEL EO NO CONCELLO DE RIBADEO.

20200824

A Ponte de Arante: pintura mural do Naufraxio. Emilio Piñeiroa Lozano

A Ponte de Arante: pintura mural do Naufraxio

Por Emilio Piñeiroa Lozano

Hoxe A Ponte é lugar de importancia por ben fundadas razóns, amalgando Historia e tradición, devoción e Arte para ofrecer ao visitante innegables atractivos.

Dunha parte, A Ponte é un centro mariano de relevo, con moitos devotos e romeiros. Doutra, a Nosa Señora é tamén un templo de innegable interese artístico polas súas pinturas murais. A Ponte é un lugar sinalado no Camiño Norte de Santiago, onde existíu un hospital para pobres e peregrinos baixo a advocación de S. Andrés. Aínda máis, A Ponte é Historia. Aquí, en 1809, veciños de sete parroquias de Ribadeo e Trabada, capitaneadas polo fidalgo de Sante, don Melchor Díaz de la Rocha, venceron as tropas de Napoleón na Guerra da Independencia.

Neste artigo non vou escribir de todo elo, levaríame moitas páxinas; si da pintura mural do naufraxio.

Críticos de arte suliñan a importancia destas pinturas por ser “moi escasas” nesta época, pinturas murais con temas do mar, que só aparecían en táboas (cadros) ata chegar a afirmar que son únicas.

Un dato que nos da idea da importancia desta pintura é que o Consello da Cultura Galega organizou GALICIA CEN, exposición que recolle os cen obxectos curiosos da historia de Galicia, que percorreu Santiago de Compostela, A Coruña e Vigo a finais de 2016 e primeiros de 2017, e entre os cen seleccionados estaba esta pintura da Ponte.

No muro sur: destacamos a pintura que fai alusión ao mar, un naufraxio, era un exvoto.

O termo exvoto procede da expresión latina “ex voto”, refírese a unha ofrenda feita a un ser divino para cumprir co prometido por conceder o que se pedira, é dicir, como resultado dunha promesa e dun favor recibido.
O exvoto ten as seguintes notas diferenciadoras:
- Publicidade: debe ser público, ou sexa, dar a coñecer o favor recibido. Debe ser exposto en altares, paredes de ermidas e santuarios, para que tódolos devotos poidan recoñecer as actuacións milagreiras.
- Relación; o exvoto ten unha relación coa persoa que recibíu o favor e o suceso que o motiva. Así, o exvoto describe o feito milagroso e os datos personais do beneficiario.
- Permanencia: é dicir, preténdese dar a coñecer de maneira perpetua o poder sobrenatural dunha determinada imaxe.
O exvoto píntase, unha vez que se cumplíu o favor, para expresar o agradecemento a entidade sagrada que se considera que intercedeu para resolver un problema e permitíu un final feliz, pero tamén para recordar o suceso.
Esta pintura mural pode ser entendida como un milagre. Trátase dunha pintura produto do agradecemento do capitán de infantería don Domingo de Carranza y Aguiar que milagrosamente se salvou nun naufraxio pola intercesión da Virxe. Na inscrición inferior das pinturas podemos ler:
”Domingo de Carranza e Aguiar, capitán de infantería española (...) estivo nesta igrexia de Nosa Señora das Virtudes no ano 1594. No mesmo ano embarcou para as Indias nunha nave (...) Catalina (...) por Capitán ao ano seguinte de 1595 en cavo de San Antón (...) e deulle unha tan recia tormenta de furacán e Norte que partíu as dúas árbores, o maior (...) e (trinquete) o (...) a nave coas belas bacías (...) caeu ao mar e vendose en tan grande peligro de norte encomendouse á Virxe Santa e despois milagrosamente estando afundidos veu (bo) tempo e o mar en bonanza e salía a nave días despois do trebón andivo máis de duascentas sesenta leguas asta (...) estimaba que era cousa imposible de poder (...) catro (...) que se non fose milagre tan (...) daquela cidade foi manifesto a todos e sairon en procesión co Santísimo Sacramento (...) Don Gonzalo de Amoeiro e Candia, chantre e Coengo (...) de Mondoñedo (...) a nao un vestido de carmesí, unha lámpara de prata e unha arroba de aceite a Nosa Señora (...) en loubanza e grería de deus e da sua Santísima Nai. Santa María das Virtudes. Ano Domini 1606.

Foto. Ano 2005

A pintura trátase do agradecemento do capitán de infantería Don Domingo de Carranza y Aguiar que milagrosamente se salvou nun naufraxio pola intervención da Virxe.
O capitán de infantería visitou o templo en 1594 antes de embarcar para as Indias, onde sufríu un naufraxio fronte ao cabo de S. Antonio ao ano seguinte.
Cando un furacán desarborou o seu navío e o afundíu, encomendouse á Virxe das Virtudes. O trebón deu paso á bonanza e, malia os estragos sufridos, a nave percorreu máis de duascentas sesenta leguas ata chegar á terra. Abraiados, os veciños do lugar fixeron unha procesión para manifestar a súa convicción do carácter milagreiro do salvamento.
De retorno a Arante, en agradecemento, o capitán fixo entrega ao santuario dun vestido de carmesí para a imaxe, una lámpada de prata e unha arroba de aceite para que iluminara a capela. O chantre de Mondoñedo, Gonzalo de Amoeiro e Candia, mandou pintar en 1606 a escena.
Segundo o amigo e historiador focense Xoán Ramón Fernández Pacios, no Arquivo Xeral de Indias hai un documento de 1605 referente a este capitán de infantería, que levaba servindo ao rei Filipe II dezaoito anos nos galeóns da Armada. Nos anos 1598 e 99 destaca na defensa do porto de Acajutla (O Salvador) contra os corsarios ingleses. Todo este valor e servicio será compensado co cargo de Alcalde Maior das Minas de Guautla (México) en 1605.
Analizamos a escena onde un gran exvoto relata o suceso do milagre da Virxe da Ponte. Dúas ciudades, unha fortificada e unha amurallada, fanse presentes nesta pintura, unha para despedir unha carabela e outra para recibir os seus despoxos.

A pintura recolle, na parte esquerda, o momento no que o barco, co estandarte de María nunha das velas, está sendo destrozada pola forte tempestade. Noutro lado a carabela – na que milagrosamente foron salvados – é conducida á cidade onde partiran, sendo recibidos por un grupo de persoas, onde un home axeonllado – o oferente – en primeira fila, acompáñase dun sacerdote que, cun libro aberto na súa man esquerda e bendecindo coa dereita; ten ao seu lado un neno que porta nas súas mans unha cruz. Detrás disponse toda una serie de persoaxes que celebran a chegada dos mariñeiros. Nunha segunda fila un grupo de mulleres e ao fondo a cidade, fálanos dunha composición con efectos de perspectiva.

Foto. Ano 2017. As pinturas víronse afectadas pola humidade e falta de ventilación.

Foto. Xuño de 2019. Comezan os traballos de restauración.

Estado actual das pinturas.

--

Máis sobre o tema de A Ponte, Arante en Ribadeando.