Amosando publicacións ordenadas por relevancia para a consulta Méndez San Julián. Ordenar por data Amosar todas as mensaxes
Amosando publicacións ordenadas por relevancia para a consulta Méndez San Julián. Ordenar por data Amosar todas as mensaxes

20230407

Ribadenses destacados: FERNANDO MÉNDEZ SAN JULIÁN. Eduardo Gutiérrez

      Unha nova biografía de Ribadenses Destacados: Fernando Méndez San Julián, por Eduardo Gutiérrez

Reedición de 'Apuntes sobre Ribadeo' en 2015, con limiar de Fernando Suárez

 FERNANDO MÉNDEZ SAN JULIÁN

(Mohices - El Franco, Asturias, 1884 - Ribadeo, 1902)

Xurista e historiador ribadense

Eduardo Gutiérrez Fernández

Vida e obra.- 

Fernando Méndez San Julián naceu en San Miguel de Mohices, concello de El Franco en1834, estudou Dereito en Oviedo, exerceu de Tenente Fiscal en Ribadeo e morreu nesta vila. Antes da súa estadía en Ribadeo, segundo informan algúns autores asturianos como Javier Junceda, exerceu como fiscal en Puerto Rico. Ocupou a alcaldía de Ribadeo en 1877 durante case un ano e deixou o cargo para dedicarse á xudicatura. Faleceu en 1902 e está soterrado, xunto coa súa irmá, no Cemiterio Municipal. Pouco tempo despois o Concello deu o seu nome á rúa do Correo, que era onde vivira. Foi profesor da Escola de Náutica de Ribadeo e Presidente do Círculo de Recreo en varios períodos.

Como escritor ten unha importante produción e, particularmente a obra Apuntes sobre Ribadeo, un extracto dos libros de actas municipais, desde 1536 a 1883, xunto cun apéndice que estuda o expediente da Colexiata de Santa María, un sucinto prólogo e un longo estudo introdutorio de máis de vinte páxinas, que algúns outros autores, como Francisco Lanza e Antonio Pérez Martínez cualificaron de acedo e nalgúns aspectos incompleto. Foi publicado por primeira vez en 1884 en Las Riberas del Eo, pero logo seguiron numerosas reedicións, concretamente en 1929 e en 1931 e algunhas en folletón. En 2015 a Deputación de Lugo deu ao prelo unha edición facsimilar do libro.

Méndez San Julián colaborou en varias publicacións e entre elas La Ilustración Gallega y Asturiana que, como é sabido dirixiu Manuel Murguía, figura con quen mantivo unha ampla relación epistolar Tamén escrebeu no monárquico constitucional (ou sexa alfonsino) El eco de Galicia, fundado e dirixido por Manuel Vázquez de Parga, e editado en Lugo. E noutras publicacións especializadas como La Justicia, de Madrid, e a prestixiosa Revista General de Legislación y Jurisprudencia, creada en 1853 e con continuidade até os nosos días agás o período da Guerra Civil. Nela colaboraron Giner de los Ríos, Gumersindo de Azcárate, Concepción Arenal, Montero Ríos, Eduardo Dato e outros moitos.

Non tiñamos noticias de Méndez San Julián como poeta e, por iso, chamou a nosa atención a inclusión dun breve poema seu nada menos que no Album de la Caridad, coa particularidade de que está escrito en francés. Aclaremos inicialmente que se trata da edición de 1862 dos Xogos Florais celebrados o ano anterior na Coruña, que insire un "mosaico" de poemas non só en galego, ainda que a intención era promovelo. O que si constitúe un fito a prol da normalización do galego, foron os Xogos Florais de Tui de 1891, xa en pleno Rexurdimento, mentres que os da Coruña conforman unha iniciativa propia dos Precursores.

O poemiña, apenas oito versos, é unha composición de carácter necrolóxico, que mesmo emprega como divisa unha concisa frase en latin do Apocalipse: "Boaventurados os mortos que morren no Señor". Vexamos o texto: "A Elisa / Ainsi que l'hirondelle, / Quand vient l'hiver s'en va / Pour trouver, oh ma Belle, / De plus tiédes climats / Toi, qui cherchais la vie / Du printemps eternal, / D' un vol tu t'es enfuie / Pour ton pays, le ciel". Descoñecemos as miudezas da vida de Méndez San Julián que, iso si, morreu solteiro. Poida ser que a dedicataria existise de certo, ou que fose sinxelamente un motivo literario. No tempo da composición tiña o autor vinte e oito anos.

Comezo da rúa Méndez San Julián en Ribadeo

A escolma de vates galegos que elaborou para o citado Album Antonio de la Iglesia "Mosaico de nuestros vates gallegos contemporáneos", recolle este poemiña e ainda que as condicións líricas de Méndez San Julián non acadasen a fama no futuro, si as súas achegas históricas e ensaísticas. Ribadeo honrouno dando o seu nome a unha rúa, como xa dixemos, e hoxe nós lembrámolo exhumando con cordialidade un seu retallo poético.

Rúa Méndez San Julián. Vista cara ó fondo.

--

Complemento: F. Méndez San Julián, na rede.

Un retallo poético de Méndez San Julián

Presentación do facsímil de Apuntes sobre Ribadeo

Pequena nota sobre Méndez San Julián: https://españolito.es/index.php/encyclopedia/mendez-san-julian-fernando/

20150512

Presentación curiosa: Apuntes sobre Ribadeo


Cortopego e comento embaixo unha nota da sección de novas da web do concello [Para quen non queira esperar, as primeiras páxinas de Apuntes sobre Ribadeo de Méndez San Julián (e as segundas) en versión fotocopiada de man en man, e polo tanto, baixa calidade]:
"A PRIMEIRA EDICIÓN DATA DE 1884
Apuntes sobre Ribadeo
11/05/2015
O salón de plenos acolleu esta tarde a presentación da edición facsimilar do libro "Apuntes sobre Ribadeo", unha compilación de actas do Concello dos séculos XVI ao XIX, que realizou o que fora alcalde, Fernando Méndez San Julián. O servizo de publicacións da Deputación de Lugo foi o encargado de reeditar este libro, do que se porán á venda 500 exemplares, que recollen un anaco da historia de Ribadeo. Ao acto asistiron o alcalde, Fernando Suárez; a concelleira de Cultura, Mariluz Álvarez Lastra; o vicepresidente da Deputación de Lugo, Antonio Veiga; e os voceiros municipais.
Na súa intervención Suárez Barcia sinalou que "desde hai un tempo levabamos pedíndolle á Deputación de Lugo, para que a través do seu servizo de publicacións, puidera axudarnos a non perder esta historia, porque Ribadeo é un concello con moita historia, non se creou como outros de cerca no século XVIII ou no XIX. E este era un cachiño da historia que estaba en moi poucas mans e queríamos socializalo”. E lembrou que “nos últimos tempos estivemos a colocar novas placas das rúas con pequenos datos históricos, para que a xente que nos visita e os que somos de aquí saibamos exactamente o que agochan eses nomes e a historia dos anos. O vicepresidente da Deputación prestouse e traballou activamente para que puideramos ter esta edición facsimilar de Apuntes sobre Ribadeo".
O rexedor engadiu que "como é algo institucional e histórico quixemos que estivesen aquí os voceiros da Corporación Municipal actual para que asistan á presentación deste anaquiño da historia local".
Antonio Veiga, vicepresidente da Deputación de Lugo, dixo que "este libro permite ter un compendio de datos interesantes para os estudosos e investigadores que queiran coñecer a historia de Ribadeo ou que queiran trasladar isto ás xeracións vindeiras". E tivo palabras de agradecemento para o xefe de publicacións da institución, Xan Ramiro Cuba, "porque se volcou moito para que a día de hoxe este libro estivese listo. Sobre Ribadeo non é o primeiro libro que publicamos, porque fixemos moitos máis nestes catro anos". E manifestou que vai ler este libro "porque me gusta furgar na historia".
Por último, Eduardo Gutiérrez, voceiro do PSOE, como coñecedor da historia de Ribadeo e da figura do alcalde Fernando Méndez San Julián, indicou que "é unha persoa curiosa. Naceu en 1835, foi profesor da Escola de Náutica de Ribadeo en 1872 con 37 anos. Nesa época xa estaba aquí, estudou leis en Oviedo, etc. En 1873 foi presidente do Círculo de Recreo, o famoso Casino, situado no que foi logo o colexio das monxas, na rúa Trinidade. Era unha das sociedades máis poderosas da época en toda a provincia. En 1877 con 42 anos foi alcalde, non foi o rexedor máis novo, a el gañeille eu e a min Fernando Suárez Barcia. No ano 1878 dimite porque foi nomeado promotor fiscal, unha especie de axudante do fiscal. É un termo que hoxe non se emprega".
Gutiérrez subliñou que "era unha persoa moi preparada, moi culta e moi ilustrada. En 1879 hai unha serie de artigos publicados na Ilustración Gallega y Asturiana, dirixida por Murguía. No 1880 asina o seu testamento con 45 anos, no 83 asina o prólogo dos Apuntes sobre Ribadeo e no 84 edítase o libro. E falece en 1902 aos 67 anos. Está enterrado no cemiterio municipal de Ribadeo".
Hai que lembrar que en xaneiro de 2014 o alcalde ribadense, Fernando Suárez, recolleu no Arquivo do Reino de Galicia uns 40 libros que o Concello lles enviara había trinta anos para a súa restauración. Neses libros había actas municipais, exemplares relacionados co porto comercial e diversas documentación histórica de Ribadeo. "
Saúdo a edición dun libro histórico para Ribadeo, que marca un resumo de actas equivalente a tres séculos longos da vida do pobo. Chama a atención a presentación en petit comité, moi democrático a nivel pleno municipal actual, que se podería considerar de perfil baixo cara ás próximas eleccións. A cousa cambia cando se ve que o único dos presentes non pertencentes ó BNG e que se volve presentar ás eleccións non é mencionado na nova, o que acompaña a que o alcalde actual é citado máis veces que Fernando Méndez San Julián, ou que, para querer ser mantido de perfil baixo, é das novas máis longas da web.
Como apuntei ó comezo, o libro levaba xa tempo sendo fotocopiado dunhas a outras mans por Ribadeo adiante, chegando a estar en parte incluído no xa inexistente 'Publicado en Ribadeo' mercede a unha copia que conseguín, dunha calidade que me aconsellou non seguir escaneándoo a partires dunha determinada páxina. Ese é o motivo de que o teña colgado xa.

20170606

ESCUDO DE ARMAS DA CAPELA DE SAN LÁZARO. Francisco José Campos Dorado


Este Escudo de Armas atópase na fachada Norte ou lateral esquerda da Capela de San Lázaro, segundo se mira desde a porta Oeste da entrada principal.
É un escudo español redondeado en punta e apuntado en xefe, posiblemente do século XIV ou anterior, que representa as Armas de Ribadeo. Unha chave lixeiramente en banda co paletón alto mirando a destra e o ollo baixo co interior redondo e o exterior cadrado e non redondeado ovalado como o do Escudo da Virxe do Camiño (foto 2). A chave está adestrada de cinco ondas de mar inclinadas. Esta inclinación “en banda”, úsase na Heráldica Militar e na simboloxía de xentes de guerra, desde o século XII, pois a banda, representa o tahalí, que é a tira de coiro que cruza desde o ombro dereito ao lado esquerdo da cintura, onde leva ou enfunda a espada o cabaleiro destro, que eran a maioría, pois o guerreiro zurdo leva o tahalí a inversa, do ombro esquerdo ó lado dereito da cintura.

Da Capela de San Lázaro, hai moi poucas noticias acerca da súa antigüidade, pero un dato seguro de que é anterior o século XVI, é que hai un inventario de pertenzas do ano 1555 (Ribadeo Antiguo, Francisco Lanza, páx. 254). Posiblemente, o edificio, estaba pensado, nun principio, como Capela do Hospital de San Lázaro, destinado principalmente á cura de leprosos. De aí que na Regueira, a súa situación estea estratexicamente pensada, xusto ó lado do Camiño de Santiago, por onde tantos peregrinos pasaban (e pasan), moitos deles “lacerados”, mancados e esmagados polos tantos días de viaxe, e emporcados polos barros e lameiras dos camiños medievais. Aquí, no Hospital podían curarse ou aliviar feridas máis ou menos ulceradas, cuxo mantemento hospitalario, debía correr a cargo do Concello, así como, as obras de “retexos” (de retellado) da Capela (Ribadeo Antiguo, páx.254). En cambio (ibidem, páx.254) se nos di que no ano 1844, se reedificou a Capela, grazas a piedade do presbítero D. Juan Rodríguez Quintana, “a fin de que non se escurecera tan loable antigüidade e poidan os fieis continuar cumprindo os seus piadosos votos”. Supoño que os fieis de S. Lázaro, e os que non somos tan fieis teremos que acordarnos de D. Juan, cando tratemos de preservar algunhas das nosas antigüidades, cousa que vexo bastante dificultosa de ensinar e inculcar as Autoridades “competentes”, pois hoxe, polo que estamos vendo, onde algún “señor” pon o ollo especulativo para facer negocio, alguén da Administración da licenza inmediata para poñer ladrillo, aínda que se destrúa o “sursum corda” do patrimonio público ou do privado con interés público, ou iso parece que levan infectado no ADN algúns individuos venais.

Sobre o percorrido do Camiño de Santiago que levaban en Ribadeo os peregrinos enfermos, da conta a toponimia da Parroquia de Ove, pois alí atópase o Barrio dos Malatos. Malato, malata, ven dos termos da linguaxe italiana, que significan: enfermo, enferma, sendo malattia: enfermidade. O plural en “s” de “malatos”, é debido a norma xeral do plural na linguaxe galega ou na castelán, pois os plurais italianos son: “malati”: enfermos (masculino), e “malate”: enfermas (feminino). Curiosamente na toponimia do Concello de Foz, atopamos “Malates” (pluralización en “s”, do xa plural italiano “malate”: enfermas).
Pero nos “Apuntes de Ribadeo” de Mendez San Julián, páx.42, nunha Acta do Concello de Ribadeo do ano 1550, faise a tradución de “malato” como “leproso”, cando se refire a unha muller chamada María Basanta “que por su aspecto era malata (leprosa) y no obstante iba a la iglesia y alternaba con los sanos, vendiendo pan y fruta con oprobio y deshonestidad de las personas sanas y el pueblo pidió que se la separase del trato de las gentes...”.
Por todo isto, seguramente, ó Barrio dos Malatos, era o lugar apartado a onde se mandaban hospedar ou a lavar o río os enfermos denunciados por lepra ou por enfermidades con úlceras que podían ser infecciosas e afectar os núcleos grandes de poboación. As magníficas augas do río dos Malatos, que desembocaba na Vilavella, foron desde moi antigo, usadas para lavar a roupa dos veciños do Concello de Ribadeo (hai fotos de finais do XIX con varias lavandeiras no río) e as augas da Fonte dos Malatos, ata o día de hoxe, son usadas para beber. Este manancial, “débelle o nome á malatería, fundada no século XIV pola Orde de San Lázaro” (As Fontes de Ribadeo, Alicia Sarmiento e Teresa Díaz, 2006, páx.45).
Outro vestixio da leprosería é a perfecta e antiga Cruz de Malta da fachada Oeste da Igrexa de Ove, emblema dos Cabaleiros Cruzados ou Templarios que na primeira cruzada do ano 1098 estando as ordes de Godofredo de Bouillón, tomaron por símbolo a mesma cruz que xa tiñan en Terra Santa os membros da Orden de San Lázaro de Xerusalén. Esta Cruz de Malta, máis grande e pometeada (con roeles nas puntas) podemos vela tamén na fachada Oeste da Capela da Virxe do Camiño, cuxa forma, a día de hoxe, utilízase para as cruces de condecoración dos membros distinguidos por esta Orde de San Lázaro de Xerusalén.
Por outro lado, este escudo de San Lázaro, formula un enigma máis ás primitivas Armas do Escudo de Ribadeo (Escudo de Ribadeo (I), tamén en La Comarca del Eo 20-08-2016). Observado detidamente, podemos ver que sobre a parte alta do paletón ó final da asta, hai unha pequena estrela de seis ou oito puntas (está moi gastada e vese mal, no debuxo está aumentada) e sobre as tres gardas (dentes da chave), percíbense dúas aspas. ¿Qué significan ou significaban estes símbolos?. A forma das gardas desta chave, tres dentes cadrados, parecen representar unha “xurisdición civil”, tipo das ameas das torres e castelos, e das coroas murais do poder civil, véxase a coroa do Escudo de Armas do Pazo do Xulgado de Ribadeo (La Comarca del Eo 1-Outubro-2016). Si son armas de “xurisdición civil”, ¿como é que están nunha Capela e non nun edificio civil? ¿Foi trasladada esta pedra armeira da fachada do Hospital de San Lázaro para a Capela o día que se derrubou aquel?. Puidera ser.
As chaves de “xurisdición eclesiástica”, bastante claramente nolas dan a entender as gardas da chave da Virxe do Camiño (foto 3), cuxo escudo parece tanto, ou algo máis antigo que o de San Lázaro, e presenta unha chave cun paletón moi particular, pois ademais de ter antes da asta, dous entalles, un arriba e outro abaixo, as gardas forman un oco coa figura dunha cruz cadrada (de brazos iguais). A cruz do oco, da a entender que é unha “chave pontificia”, isto é, pertencente o poder do Papa, que neste caso, estaría representado e baixo a xurisdición dun bispo (Escudo de Ribadeo (I), La Comarca del Eo 20-08-2016). Por outra banda, a chave, cremos que si tivera esmaltes, debería ser de prata neste brasón da Virxe do Camiño, debido a que as dúas chaves pontificias en aspa, da insignia papal, a da destra é de ouro, o que significa o poder sobrenatural que se estende o ceo, mentres que a sinistra é de prata, e representa o poder sobre os fieis da súa igrexa (Tratado de Genealogía, Heráldica y Derecho Nobiliario, Instituto Luís de Salazar y Castro –C.S.I.C.- Curso de Licencia, Madrid 1961, páx. 176). Como o bispo de Ribadeo, exercería o poder sobre os fieis e non un poder sobrenatural estendido o ceo, por iso cremos que a chave é de prata. ¡Pero, ¿quen sabe...? o mellor, pode haber outra opinión, e debera ser unha chave de ouro pois o Papa delega o seu poder ós Bispos, e tamén nós pensamos, que “de Ribadeo o Ceo”...! En fin!
Á vista de todo o exposto, ¿será por isto, do traslado do Hospital á Capela de San Lázaro, polo qué o escudo se colocou nunha fachada lateral da Capela, cara o Camiño, e non no frontispicio ou fachada dianteira principal do edificio?. ¿A estrela e aspas do paletón da chave, terá que ver cunha distinción ou graduación militar de Comandancia que ostentaba o xefe ou administrador do lazareto? Eu non creo que sexa unha estrela de graduación militar, máis ben paréceme que ten que ver coa simboloxía heráldica baseada na lenda daquela estrela que se “pousou” para anunciar o lugar en que se atopaba a sepultura do Apóstolo Santiago no seu descubrimento, e cuxo símbolo debeu servir como marca do Camiño nos primeiros séculos da peregrinación a Santiago, antes de adoptarse a cuncha de vieira para dita sinal. ¿E por qué está colocada na punta da asta da chave e non no campo libre como no escudo actual de Ribadeo?. Dado que o significado da simboloxía antiga gravada nas pedras, é algo esotérico e oculto en misterios para ós que non estamos iniciados, podemos soamente aventurar unha interpretación comprometida, de que como Ribadeo é porto de mar, era un primeiro punto (Norte) por onde se entraba por mar na Gallaecia ou no Reino de Galicia, morada do sepulcro de Santiago, asemellando así o significado do porto coa punta da asta da chave que tamén é a parte primeira da chave que entra na cerradura.
Sen dúbida estas preguntas fágoas soamente por curiosidade, pola inquietude de establecer conclusións, por encontrar coñecemento nos recunchos da tradición. Como di a frase daquel autor anónimo: “Solo quen ten o poder de asombrarse pode dar un paso adiante entre tantas incógnitas”, e a nós podería levarnos a formular moitas preguntas máis, razóns non nos faltan.
Como sabemos, os Hospitais de San Lázaro, ou lazaretos, foron creados por primeira vez en Francia polos Cruzados que volvían de Terra Santa no século XII, e estaban destinados a coidar a todos aqueles que presentaban enfermidades con úlceras na pel. Así que, a Capela e o Hospital de San Lázaro de Ribadeo, tamén poderían datarse de finais do século XIII, cando S. Francisco e algúns discípulos (¿todos italianos?) pasan por Ribadeo en 1214, camiño de Santiago, e fundan o Convento de San Francisco e ¿por qué non puideron tamén fundar unha leprosería (malatería) que como podemos corroborar a día de hoxe aínda conserva os nomes italianos “malatos” e “malatería”, e non o de leprosos e lazareto?
Por outro lado: ¿como é que o Camiño de Santiago pase pola Regueira o lado da leprosería, que se supoñía era o lugar a onde se levaban ou ían os enfermos infecciosos, e non pase, como seu nome “parece indicar” pola Capela da “Virxe do Camiño”? ¿habería en Ribadeo, nun principio, un Camiño de Santiago para a xente que desembarcaba na cala e praia de Guimarán, ou na dársena de Porcillán, cunha senda para a xente sa, e outra cun desvío ó lazareto para os enfermos (malatos), onde se curaban ou aliviaban da lepra (daquela chamada “mal de San Lázaro”)? ¿Había no Barrio dos Malatos algunha casa, pousada ou establecido un lazareto onde se lles facía gardar “corentena” os peregrinos “lacerados” para ver si estaban infectadas de lepra as súas úlceras, e non propagar a infección polo Camiño?
Nós non chegamos a indagar tanto, pero queremos deixar preguntas sen contestar ante tantas particularidades das reliquias coas que nos atopamos dando unha volta polos Barrios de Ribadeo, pois desde pícaros pasamos “mil veces” polo lado delas e nunca chegáramos a ver o que agora relatamos.
Non quixera esquecerme de dicir de que detrás da rexa imaxe de San Lázaro, vese que hai algúns trazos facendo un rectángulo dunha pintura mural tapada polo caliche e que parecen non ter interés patrimonial ¿ou si o teñen?, ¿sería cousa de restaurar a pintura do fornelo do Santo?
Desde aquí darlle as miñas máis expresivas grazas o veciño e amigo Julio Méndez Rodríguez, dono do comercio de pícaros, bebés e lencería MENFER do lado da Praza de Abastos de Ribadeo, quen pasou toda unha tarde comigo, ensinándome o barrio e o posible percorrido do río dos Malatos, entre tantos leitos de ríos e regatos que por alí houbo, que chegaron a mover case unha vintena de muíños de fariña, e hoxe desaparecidos: o Rio de Ove, de Reverte, da Alza, canles públicas artificiais como río O Amalló que chegaba ó Pipelo que desembocaba na Cova da Vella e outra rama en Cabanela, hoxe todo elo oculto e desfigurado pola estrada de circunvalación de Ribadeo e transformado nunha “fraga”, case que unha “xungla” impenetrable. ¡Non temos remedio!

20240403

O chío de abril: Contraluz

    Un novo mes, un novo número de Chío cheo de páxinas interesantes. Deixo abaixo a miña contribución.

    A contribución:

    Berrando máis que chiando

    Abril indica primavera precedida da vivificante choiva, aínda que non sexa o maio dito florido. Mais o cambio de tempo a nivel global permite mesmo falar de flores en marzo como se fora maio, ou xullo, que tamén hai. De feito, neste xullo de 2024 haberá aló a cifra redonda de 88 anos, murcháronse moitas flores. Non foi por un fenómeno climático, senón político e guerreiro.

    E como novo florecemento daquelas que se murcharon, aínda que só poida ser a nivel de recoñecemento e non vital, deixo aquí testemuña. Testemuña dunha iniciativa que se fixo realidade en Ribadeo hai un par de veráns: a colocación ó longo do pobo das chamadas ‘pedras da memoria’, versión ibérica das “Stolpersteine” en lembranza da xente represaliada a diferentes niveis, ata a morte, co motivo do a si mesmo chamado ‘glorioso alzamiento nacional’. As Stolpersteine naceron para lembrar ás vítimas nazis. Estas outras ibéricas, de cor diferente, foron feitas para lembrar unha dor semellante. Unha vez pasado o acto de celebración da súa colocación, quedan as ‘pedras’ no seu lugar. Un lugar relacionado con cada un dos e das (que tamén houbo mulleres, claro) que sufriron a represalia. Así, á porta da súa casa, ou do seu lugar de traballo... ou, nalgún caso, por falta de datos, por variación do trazado urbano ou outros motivos, nun punto común. Por exemplo, na ribadense praza de España teñen a súa pedra adicada boa parte dos represaliados do pobo.

    O caso é que, en base a esas pedras, hoxe pódese visitar Ribadeo facendo un recorrido do pobo a través delas. Mesmo teño artellada unha rota que aquí presento para facer o recorrido. Como hai diferentes xeitos de facela, deixo unha ligazón que se pode tomar como indicación para ter una idea ser serguida dun xeito dixitalizado en Wikiloc: Ruta das pedras da memoria de Ribadeo. (https://es.wikiloc.com/rutas-a-pie/ruta-das-pedras-da-memoria-de-ribadeo-162891199).

    Entendo que é mellor identificala como circular, comezala e rematala no centro dun parque, a pesar de que lle poña un comezo e un final como algo máis práctico. Así, o lugar de comezo é o mesmo que o de remate: o centro da Praza de España, a poucos metros da Casa do Concello, a parte do parque central de Ribadeo que dá ó representantivo edificio da Torre dos Moreno/Cantón de Ribadeo. Alí hai 24 pedras agrupadas, xunto cunha lembranza, no chan. Postos a camiñar dende a pza. de España, e antes de meterse polas rúas, a primeira pedra observámolanos soportais camiño de de Amando Pérez.

    Baixando por esa rúa, entramos en Enxeñeiro Schulz, onde case no centro xeométrico hai catro placas máis. Seguimos baixando e pasamos a Antonio Otero. Ó pouco de comezar o descenso por ela, atopamos unha placa no soportal que dá acceso á entrada da biblioteca (nº 17 da rúa), logo outra diante do nº 23 e máis abaixo, outra no 31. En Guimarán, nun pequeno altiño entre os actuais restaurantes Solana e Marinero, na separación entre as dúas casas ás que se entra por alí, aparece outra. Seguindo cara á ría, no mesmo Porcillán, practicamente diante da virxe alí posta, ó pé do muro branco está á vista unha máis. Comezamos a subir bordeando a aduana vella por Amando Pérez, e subindo á esquerda, dous portais antes de chegar ó cruce con Bispo Veres, temos outra máis. Collemos subindo por Bispo Veres, pasamos á rúa Trinidade, Méndez San Julián, baixamos polas escaleiras e atravesamos os soportais de Cabanela (case intransitables hoxe por hoxe). Antes de baixar ás ruínas alí existentes, xiramos á dereita e subimos pola Baixada a Cabanela, onde na primeira casa da subida atopamos outra pedra. Seguimos cara arriba ata a Ruanova, atravesamos o aparcamento, chegando á Pza. de Pancho Maseda á beira da casa do concello, e logo de novo Pza. de España.

    Atravesámola cara á esquerda e collemos cara a Clemente Martínez Pasarón, onde, na porta do hospital Asilo atopamos a antepenúltima do recorrido urbano. Volvendo ó parque, atravesámolo por unha das avenidas principais e enfilamos a peonil Vilafranca do Bierzo ata chegar ó cruce das catro rúas. Nel, xusto na esquina entre Reinante e Rodríguez Murias atopamos a penúltima, e un pouco máis adiante, diante do primeiro espazo sen construír desta última, vemos a que fai o número 39. A 40 das colocadas está en Rinlo (R. Esperanza, 27, https://www.openstreetmap.org/search?query=R%C3%BAa%20da%20Esperanza%2C%2027%2C%20Rinlo#map=19/43.55595/-7.10580) e necesita un desprazamento extra, co que para rematar a ruta, podemos volver sobre os nosos pasos ata a praza de España e dar alí remate, diante das 24 pedras alí situadas, á lembranza en forma de paseo.

    Así queda este chío do mes de abril, máis berro que chío polos feitos lembrados.


 

20231017

NOVOS DATOS SOBRE A REPRESENTACIÓN CONSULAR EN RIBADEO. Chemi Lombardero

    Como un anexo ós libros de Chemi Lombardero sobre o porto de Ribadeo, os que aparecen nas fichas da imaxe arriba, o autor adxunta unha lista co estado actual das pesquisas sobre os representantes estranxeiros en Ribadeo ó longo do tempo:

 

NOVOS DATOS SOBRE A REPRESENTACIÓN CONSULAR EN RIBADEO

Chemi Lombardero

No meu libro sobre o porto de Ribadeo nos séculos XIX e XX inclúese un cadro cunha relación de cónsules que exerceron as súas representacións en Ribadeo. A tal relación estaba copiada en grande parte do libro do profesor Antonio Meijide Pardo (1970), e algúns nomes saíron dos traballos de Pejerto Saavedra (1985), Méndez San Julián (1929) e Juan Carlos Paraje Manso (La Comarca del Eo, nº 3238). Pasado o tempo, en posteriores inmersións no papel vello foron aparecendo novos nomes de cónsules e vicecónsules que aumentaron a lista dos diplomáticos menores que exerceron no noso porto. Estes atopáronse nos periódicos Riberas del Eo, Bandera Católica e Castropol e non foron os menos os que apareceron no Arquivo Histórico da Provincia de Lugo (Protocolos notariais) e do Arquivo Histórico do Concello de Ribadeo (Actas), con motivo doutras pescudas.

Non fai falta aclarar que o ano que se sinala é a data da que temos coñecemento, pero, sen dúbida, deberon ocuparse os cargos en períodos máis longos. Os baleiros na cronoloxía son a proba de que aínda estamos lonxe de completar a lista, mais, con seguridade, coas aportacións doutras persoas, hase chegar a encher o álbum de cromos. Algo así como o que estamos a facer moitas persoas coas coleccións da nosa prensa local, aportando as familias os vellos xornais que teñen nos faiados. Deste xeito, pouco a pouco, vanse enchendo os ocos dos anos incompletos. Na actualidade, a sección de hemeroteca local da biblioteca El Viejo Pancho é unha excepción da que se pode dispor en poucas vilas.

Esta lista consular -é unha obviedade- revela a importancia histórica do tráfico portuario co estranxeiro -a fachada occidental europea- do porto de Ribadeo. Comercio marítimo que procede, ao menos, da Idade Media e chega ata os nosos días con moi pequenos períodos de interrupción.

A relación remata con mister Grey, o vicecónsul inglés que formaba parte da rede de representantes-espías que os ingleses tiveron durante a 2ª Guerra Mundial por todos os portos e cidades españolas de interese para vixiar a colaboración que a ditadura franquista prestaba a Alemaña. Mister Grey viviu eses anos no hotel Ferrocarrilana, do que gardou sempre un bo recordo, como puido constatar o médico Mario López Durá que o foi visitar á súa casa de Inglaterra cando fixo un ano de prácticas en 1947 nun hospital de Manchester.

1623 Juan Gallo     Cónsul das Nacións Estranxeiras

1630 Juan Gallo     Cónsul das Nacións Estranxeiras

1642-45 Dionisio Li     Cónsul das Nacións Estranxeiras

1647, 1663 Thomas Foord     Cónsul das Nacións Estranxeiras

1652 Dionisio Li      Cónsul das Nacións Estranxeiras

1664 Paulo Francisco Braquefort     Cónsul de Inglaterra e Nacións Estranxeiras

1672 Bernardo de los Ríos y S.Germán     Cónsul de Francia

1687 Paulo Francisco Braquefort     Cónsul de Inglaterra e Nacións Estranxeiras

1727 Julio Arango     Cónsul da Nación Inglesa

1734 Julio Arango     Cónsul de Inglaterra

1743 Juan Francisco     Cenzano Vicecónsul de Francia

1752 Domingo Alexos     Cotarelo Cónsul de Inglaterra

1752 Juan Francisco     Cenzano Cónsul de Francia

1766 Juan Francisco Cenzano     Vicecónsul de Francia e Inglaterra

1776 Román Travieso dos Couces     Vicecónsul de Inglaterra

1780 José Benito Maimó     Vicecónsul de Portugal

1782 Román Travieso dos Couces     Cónsul de varias nacións

1795 José Antonio Campoamor     Vicecónsul de Portugal

1795 J. L. Pardiñas     Vicecónsul de Portugal

1796 D. Mª López Becerra     Vicecónsul de Francia

1801 Román Travieso dos Couces     Vicecónsul de Dinamarca e Inglaterra

1803 Pedro Miranda Villami    l Vicecónsul de Dinamarca e Suecia

1803 J. C. Pimentel Silva     Cónsul dos E. E. U. U.

1803 Román Travieso dos Couces     Vicecónsul de Suecia

1804 Luis del Prado     Vicecónsul de Dinamarca e Inglaterra

1807 Francisco María Amor     Vicecónsul de Portugal

1808 Antonio Prado     Representante de Inglaterra

1813 Francisco María Amor     Vicecónsul de Portugal e Inglaterra

1816 Francisco María Amor     Vicecónsul da S. M. Británica

1818 Diego María Barrera     Vicecónsul de Francia

1820 Francisco María Amor     Vicecónsul da S. M. Británica

1821 J. León Sexce     Vicecónsul suplente de Rusia

1833-35 J. León Sexce     Vicecónsul de Inglaterra

1835 Diego María Barrera     Vicecónsul de Francia

1844 J. León Sexce     Vicecónsul de Holanda

1881 José Ramón Moscoso     Cónsul da República Arxentina

1884 Carlos Casas Muñoz de Estepa     Cónsul de Francia

1887 Laureano Noceda Martínez     Vicecónsul da República Arxentina

1893 Carlos Casas Muñoz de Estepa     Cónsul de Francia

1893 José María Fernández Arruñada     Vicecónsul do Uruguay

1899-11 Secundino Barcia Arango     Vicecónsul da República Arxentina

1923 Carlos Casas Couto     Vicecónsul de Portugal

1923 Carlos Casas Couto     Axente de Austria-Hungría

1931 Agustín Torrontegui     Cónsul de Inglaterra

1941-45? Rodrigo Grey     Vicecónsul de Inglaterra

Chemi Lombardero

 

20240303

Ruta das pedras da memoria de Ribadeo

    Esta tarde de domingo aproveitei para mellorar a ruta das pedras da memoria. Non será a última vez, que despois de feita xa vin forma de mellorala. De momento, pouco máis de 2 km (que, evidentemente se poden facer doutros xeitos) descubrindo polo pobo 39 pedras da memoria (hai unha en Rinlo, ata chegar ás 40 que se puxeron no verán de 2022). Os trazos do mapa e a situación das fotos que sinala son abondo inexactos, polo que deixo xunto co mapa e a ligazón á ruta (contén fotos e algunha descrición máis para ir atopando as pedras) e tamén as rúas polas que pasa nesta versión.

    Pza. España (24 no centro do parque) - Amando Pérez (antigo Bar Cubano) - Enxeñeiro Schulz (centro da rúa) - Antonio Otero (arco entrada biblioteca e dúas máis, máis abaixo) - Guimarán (entre as dúas únicas casas do pequeno altiño entre o rtes. Marinero e Solana) - Porto de Porcillán (a metade do muro no que aparece o mural de Sargadelos) - Amando Pérez (subindo, bordéase a aduana vella, penúltima casa antes de chegar a Bispo Veres) - Bispo Veres - Trinidade - Méndez San Julián - Baixada Cabanela (soportais) - Baixada Cabanela (primeira casa subindo) - Ruanova - Aparcamento - Pza. Pancho Maseda - Pza. España - Clemente Martínez Pasarón (Porta do hospital asilo) - Parque S. Francisco - Vilafranca do Bierzo - Rodríguez Murias (esquina a Reinante e diante do único solar da rúa).

    Non será a última vez que fale desta ruta...

20230120

Ribadenses destacados: FRANCISCO LANZA ALVAREZ. Eduardo Gutiérrez

      Unha nova biografía de Ribadenses Destacados: Francisco Lanza Álvarez, por Eduardo Gutiérrez

FRANCISCO LANZA ALVAREZ

(Ribadeo, 1892 - Buenos Aires, 1951)

Eduardo Gutiérrez Fernández

    Nota biográfica

    Francisco Nemesio Lanza Álvarez naceu na parroquia de Obe, nun lugar que, desde hai xa un tempo, foi incorporado á de Ribadeo, o 26 de marzo de 1892. Era fillo de Bernardo Lanza e de Manuela Alvarez. En 1921, casou en Ribadeo con Rosa Pérez Fernandez, que era filla de Celestino Pérez Andrade, e irmá de Lino Pérez Fernández. Tiveron dous fillos: Ramona Manuela Rosa, que naceu en 1922 e Francisco Celestino Emilio, nado en 1924, ambos e dous en Ribadeo. Lanza morreu en Buenos Aires o 14 de febreiro de 1951. 

A casa da Comarca, hoxe.

    Non temos excesiva información sobre a vida na Arxentina de Francisco Lanza. Cando emigrou, en 1931, xa vivía aló o seu cuñado Lino Pérez, con quen mantiña unha estreita relación como proba o feito de que na etapa de Pérez en A Fouce, a revista informara da iminente publicación dunha “historia galega de Ribadeo, ilustrada por Suárez Couto”, en decembro de 1926 e inxerindo unha caricatura de Lanza obra do pintor ribadense (no número 4). Engadamos que tamén Lanza publicou en La Comarca algún artículo do seu cuñado. O libro non se imprentaria até 1933 mercé ao pulo dos irmáns Suárez Couto. Como noutros moitos casos Lanza tomou a decisión de emigrar na procura de mellores oportunidades de traballo e de vida, despois de varias iniciativas emprendidas na sua vila natal con pouco éxito. A diferenza de outros ribadenses, como Eliseo Pulpeiro, Clemente Lopez Pasaron e Lino Pérez que o fixeron novos, Lanza cumprira xa trinta e oito anos. Boa parte da súa produción histórica xa estaba feita e publicada, na revista Nós e no Boletin da Real Academia Galega, e o Ribadeo antiguo xa vira a luz parcialmente no seu periódico La Comarca

Portada do Ribadeo Antiguo

    En Buenos Aires traballou para a Editorial Sopena, realizando traduccións ao español de Eça de Queiroz, segundo informa Alberto Vilanova, que as califica de “discretas”. Téñase en conta que tal labor tamén a desenvolveron escritores como Rafael Dieste ou ilustradores como Castelao. Lanza tamén realizou outras traducións como Nobleza americana (Noblesse americaine) de Pierre de Coulevan, seudónimo de Jeanne Philomènne Lapeche (1946), escolmas como Leyendas de Oriente, ou versións resumidas e adaptadas de clasicos como Quo vadis de Sienkievicz, Los tres mosqueteros e El vizconde de Bargelone de Dumas, en Cuentos Miniatura da Editorial Sopena, etc. Na procura de sustento, o seu labor periodístico non se limitou a publicacións do eido cultural, e propias da colectividade galega e colaborou, particularmente como corrector, na revista “Damas y damitas”, que nunha nota necrolóxica dedícalle eloxiosas palabras. Mesmo publicou algúns relatos de ficción na revista Leoplan. Concretamente no número de xuño de 1938 o pequeno relato “Cuento de invierno” moi no estilo realista, sitúa a acción nos anos finais do século XIX e fala dunha viaxe en dilixencia cara Puertodeo e con parada en Albavilla en claras alusións a Ribadeo e Vilalba. Non foi a única narración da súa autoría na revista.

    Participou na vida societaria da emigración galega particularmente en labores culturais. No Catálogo da magna Exposición de libros e autores Galegos organizada en 1948 polo Centro Galego, Francisco Lanza aparece na relación de agradecimentos.

    Segundo indican diversas fontes non tivo alén-mar unha vida farturenta xa que unha semana despois de morrer o Centro Galego acordou perdoar á súa familia os gastos de hospitalización no Sanatorio, segundo indica Xosé Ignacio Feijóo. Por outra banda, Luis Seoane, nunha carta enviada a Francisco Fernánez del Riego, en xullo de 1951 afirma que morreu pobremente. E mesmo La Comarca no seu obituario publicado en marzo de 1951, asegura que viveu e morreu pobre. Antes, no mes de febreiro xa dera conta do seu falecimento, ainda que informa de que o óbito se producira o 15 de xaneiro. Tiveron mellor fortuna aló os ribadenses antes citados: Pulpeiro, Clemente Lopez Pasarón e o seu cuñado Lino Pérez

    Fortuna editorial do Ribadeo Antiguo

    As fontes documentais máis importantes do Ribadeo antiguo son o Arquivo Municipal de Ribadeo, así como o notarial. As bibliográficas son sobre todo as españolas de carácter xeral: Henrique Flórez, Martínez Marina, Modesto Lafuente, Rafael Altamira e un longo etc.; algunhas son galegas: Murguía, Vicetto, Garcia de la Riega, Villamil e Castro, López Cuevillas, etc. E moi poucas de carácter local ou comarcal, como Méndez San Julián e García Teijeiro. A eclosión bibliográfica galega é posterior ao tempo de Lanza e, case todos, consultaron o libro do ribadense e fan mención do mesmo, agás un par de desleixados de ámbito mais ben pedáneo.

Interior do Ribadeo Antiguo

    
Segundo me confesou en 1970 Amando Suárez Couto, o libro estivo a piques de malograrse. Nunha conversa que tivera co autor, osmou que o desánimo perante as xestións realizadas para a edición implicaban o risco de desesperación, de tal xeito que coa excusa das ilustracións que preparaba, fíxose co manuscrito, Non me indicou o ano, mais tendo en conta que a conversa se producira na propia imprenta –instalada daquela no número 10 da rúa Rodríguez Murias-, tivo que ser cara mediados do ano 1929. O manuscrito ainda rexistaria algúns engadidos e modificacións, até a sua impresión en Madrid, na imprenta Minerva da que era propieaterio o irmán de Amando, Carlos Suárez Couto. A ambos se debe a súa edición e, ao cabo, resultaron adxudicatarios da dedicatoria. Como dixemos, parte do material, xa fora publicado como colaboración para o Boletin da Real Academia Galega e, mesmo, para o seu periódico “La Comarca”, ás veces baixo o pándego titulo de Antiguallas ribadenses e asinando “E.Feele”, ou sexa F.L.

    A edición orixinal do Ribadeo Antiguo é de 1933 e até 1973 non se reeditou, por parte de Edicións do Castro, á que seguiron novas versións da mesma editorial, mesmo unha impulsada polo Concello de Ribadeo en 1999, ainda que en materia municipal hai un rechamante precedente de 1953: o Consello Local do Movimento solicitalle ao Concello a reedición do libro “Ribadeo antiguo” e a Corporación acorda en abril dese ano facultar ao alcalde para que faga as xestións oportunas, que quedaron en nada.

    Outras publicacións

    O libro Dos mil nombres gallegos é unha edición do Centro Gallego de 1953, de carácter postumo que deixou preparado en marzo de 1950, e cuxa edición foi promovida, e estivo ao cuidado, de Luis Seoane, que lle dedica garimosas frases non só na lapela do volume, senón xa antes na citada carta a Fernández del Riego. Trátase de dúas mil papeletas “sobre historia, biografia, arqueoloxia, literatura, arte, industria, indumentaria e folclore galegos”, segundo el mesmo explica nunha nota preliminar. Realmente é un xeito de precedente da Enciclopedia Galega. Ao contraio que Luis Seoane, Alberto Vilanova fala de “contido deficiente”ainda que louva a súa intención; quizais son os mesmos xuizos que alguén lle apón á sua obra sobre os galegos na Arxentina.

Interior de Falan os de Ribadeo

    
En 1974, a Agrupación Cultural Francisco Lanza, como homenaxe ao seu epónimo, e edición de quen isto asina, promoveu un volume que baixo o título Falan os de Ribadeo reuniu tres traballos de Lanza: o que dá nome ao libro, seguido de “O ensino en Ribadeo desde o século XVI ao XIX”, ambos publicados pola revista Nós en 1932, e “Ribadeo baixo o señorio dos sus condes” que viu a luz no tomo II dos Arquivos do Seminario de Estudos Galegos en 1929 e que foi o traballo preceptivo para o seu ingreso no Seminario de Estudos Galegos, entidade na que ingresou proposto por Luis Tobío. Nun libro da nosa autoría, publicado en 2005, documéntase a relación de Francisco Lanza co Seminario e mais coa revista “Nós”

    Ideas e estilo

    Lanza era un home de fortes conviccións republicanas e de raigaña popular e, xa que logo, galeguista. Riscos que quedan patentes na súa produción tanto xornalística como ensaistica. Convén reparar na relación co seu sogro, Celestino Perez Andrade, fundador e director do periódico La Voz del Pueblo, un quincenario que se publicou entre 1910 e 1913 e que se subtitulou “Órgano independiente de defensa social y local”. O carácter liberal e progresista que caracterizou ao semanario por el fundado, La Comarca, tamén o tiña o do seu sogro. Cómpre tamén valorar a súa amizade cos irmáns Suárez Couto e con Anton Villar Ponte, fundador das Irmandades da Fala e activo republicano e galeguista, a quen Lanza lle encargou o prólogo do libro.

    En A Nosa Terra, na súa etapa como Idearium das Irmandades da Fala, aparece en 1928 un artículo seu, titulado “Barcas piadosas”. Xa na sua etapa no exilio dedícalle unha garimosa nota necrolóxica no número 475 de febreiro de 1951. Por ela sabemos que foi soterrado no Cemiterio de La Chacarita e que no acto da inhumación falou Xosé Blanco Amor en nome dos amigos e como voceiro da Irmandade Galega, Avelino Díaz, daquela directivo da mesma. Segundo Benigno Fernández Salgado, experto na traxectoria de Avelino Díaz, era frecuente que este intervira neste tipo de actos e mesmo fíxoo en varias ocasións nos aniversarios do falecimento de Castelao.

    Tanto nos artículos como nos escritos históricos asoma un estilo, por veces retranqueiro e solermiño, pero rara vez renarte.

EDUARDO GUTIERREZ

20100503

Consolidación musical


Dende hai tempo, Ribadeo é un pobo con moita relación coa música. Esta relación de hai tempo ten pasado diversos avatares. Está documentada no período de Carlos Cid, a raíz do libro "Cincuenta años de música en Ribadeo: biografía musical de Carlos Álvarez y Fernández-Cid", realizado por Carlos Álvarez Lebredo, pero nin o período anterior nin o posterior que surcou case en solitario a Coral Polifónica ata a creación da Banda de Música, encargo de Amadores da Música a Hernán Naval, nin o correspondente ó decenio longo que Hernán desenvoltou a súa labor en Ribadeo, na banda e no ensino, nin o posterior ata os nosos días co que coido que se pode chamar dalgún xeito 'escola musical de Ribadeo' ou 'escola de Hernán', están documentados como deberan.
Este último período, no tocante ó que corresponde á música instrumental, Ribadeo ten sufrido diversas situacións que botarían ó traste con este tipo de música, de non sere polo coidado posto por un grupo de xente dentro de Amadores primeiro, como logo por separado despois e con renovado ímpetu no novo grupo Musiqueando, tendo procurado e conseguido nesta última etapa apoio institucional.
Así chegamos á actualidade, na que a realización do II Certame de intérpretes mozos Hernán Naval (ver nota de prensa na parte final da entrada) entre sábado e domingo pode dicirse que consolidou a calidade desta convocatoria ó tempo que redondeou a súa coidada preparación, do folleto á limitación de prazas en dúas categorías ou á regulación de entrada (libre) de público, por enumerar algún aspecto visible.
Deixo en publicado en Ribadeo, a carón do folleto da 1ª edición, o correspondente a este II Certame de intérpretes mozos Hernán Naval, onde aparecen as biografías dos intérpretes (folleto principal), así como as condicións de inscrición e o desenvolvemento do primeiro e segundo día do certame (follas escaneadas en conxunto, pero que constitúen documentos aparte), aínda sen coñecer o resultado do xurado [ver comentario posterior].
Non apunto nomes, que de seguro me esquecería de algún, nin traxectorias, tan diversas unhas das outras, pero cando falo de 'escola musical de Hernán' non me estou referindo só a un grupo de novos músicos, que tamén, senón a un grupo de xente entusiasmada coa música, entusiasmo que naceu a traverso do contacto cunha persoa que llo fixo nacer, Hernán Naval. Xente amigos entre si, de idade parella, o que facilita que o seu xeito de obrar se acomode a unha sinerxia que da un rendemento que salta á vista xa no presente, no que está aínda iniciando as súas actividades.
Alghunha cousa anterior relacionada:
Nota de prensa do I Certame
Saúda do alcalde
Dúas reseñas
Un comezo: Arquivo dixital hernán Naval
Últimos artigos no blog sobre Hernán
Biografía de Hernán
Hernán Naval, Escritos e prensa (listado que foi seguido en meses seguintes de máis de media centea de artigos relacionados con Hernán reproducidos no blog, cada un cunha pequena ficha introductoria)

Bota a camiñar a II edición do Certame de Intérpretes Mozos “Hernán Naval” de Ribadeo
  • O xurado está formado por tres recoñecidos profesionais de diferentes especialidades.

  • A fase final dará comezo esta tarde ás 18.00 horas.

Redacción. Ribadeo. Na tarde de onte deu comezo no Auditorio Municipal “Hernán Naval” de Ribadeo a segunda edición do Certame de Intérpretes Mozos “Hernán Naval” de Ribadeo. Esta iniciativa musical está organizada pola Asociación Cultural Musiqueando coa colaboración da Concellaría de Cultura do Excmo. Concello de Ribadeo, a Vicepresidencia Primeira da Excma. Deputación Provincial de Lugo, a Asociación Amadores da Música e máis a Escola Municipal de Música e Danza de Ribadeo.

Antes do inicio da actividade musical, ás 13.00 horas, no salón de plenos da Casa do Concello de Ribadeo, fíxose a presentación oficial do certame na que se deu a coñecer o nome das persoas que integran o xurado. A violinista Beatriz Rodríguez, o pianista e director do Conservatorio Profesional de Música “Xan Viaño” de Ferrol, José Manuel Yañez Carballeira así coma o clarinetista Francisco San Ramón serán os encargados de avaliar as actuacións das dezaoito mozas e mozos que participan nas dúas categorías, profesional e superior do certame. Suso López, presidente da Asociación Musical Musiqueando, agradeceu “a disposición das persoas que integran o xurado para estar presentes en Ribadeo e valorou, sobre todo, a súa versatilidade, pois os tres combinan valores que para nós son moi importantes: a experiencia docente, interpretativa e a súa aposta pola innovación pedagóxica, algo que Hernán mantivo vivo ao longo da súa carreira á fronte da Escola e máis a Banda de Ribadeo”.

No acto tamén interviron o alcalde ribadense, Fernando Suárez, a presidenta de Amadores da Música, Teresa González, e máis o deputado-delegado da área de Cultura da Excma. Deputación Provincial de Lugo, Antonio Veiga Outeiro. Nas súas intervencións destacaron o papel que Hernán Naval xogou no desenvolvemento musical de Ribadeo e ratificaron o seu compromiso coa celebración dun certame que “mantén vivo o espírito co que Hernán traballou ao longo da súa vida, sempre ao carón das mozas e mozos que se adican ao mundo da música ou da cultura, facilitándolles un espazo no que amosar os seus coñecementos, espazo que agora representa este certame”.

Logo da semifinal de ambas e dúas categorías que se celebrou onte, será hoxe cando se decidan as ou os premiados no certame. A final comezará ás seis da tarde con cinco participantes en cada unha das categorías. Unha vez rematadas as súas actuacións o xurado retirarase para proceder á deliberación e posterior proclamación de gañadoras/es. Esta segunda edición do certame reparte un total de 1.700 euros en premios.

Durante a final actuará tamén o grupo de danza da Escola Municipal de Música e Danza de Ribadeo dirixido por María Justo. As actuación son gratuitas e de libre acceso para todas aquelas persoas que desexen asistir a elas.

A continuación adxuntamos un dossier no que figuran o currículum vítae tanto das persoas participantes no mesmo coma das que integran o xurado.

CURRÍCULUMS XURADO

FRANCISCO SAN RAMÓN CALVO

Naceu no pobo valenciano de Llombai e alí, na sociedade musical do seu lugar de nacemento comezou o seu contacto co mundo da música. Formouse nos Conservatorios Superior de Madrid e máis da Coruña obtendo na cidade herculina o título de profesor superior. Realizou cursos e clases maxistrais de clarinete con nomes coma Vicente Peñarrocha, Andrew Mariner, Michel Arrignon, Jejuda Gilad, Enrique Pérez Piquer ou Carlos Casadó, entre outros. Alén disto ten unha praza como clarinetista, da que actualmente está en excedencia voluntaria, no Corpo de Músicos Militares onde acadou a Cruz do Mérito Naval con Distintivo Branco. Destaca pola súa labor pedagóxica formándose e traballando arreo neste eido. Como creador e impulsor do Grupo de Cámara de Ferrol participou nos concertos didácticos para escolares “Venres Musicais”. Así mesmo, forma parte do cuarteto de clarinetes “Mare Nostrum” de Ferrol e máis do quintento de vento “Cidade de Ferrol”cos que ten actuado por diferentes localidades da xeografía galega. Como docente impartiu aulas nas escolas de música de Pontedeume, no Liceo Rubia Barcia de Ferrol, na asociación cultural Sementeira de Narón, no Conservatorio de Música de Fingoi ou na Escola Municipal de Música e Danza de Ribadeo. Como director dirixiu a banda de música da Escola de Música Charamela de Pontedeume, e na actualidade é director da Banda Infantil Sementeira e da Xoven Banda de Narón. Tamén foi director de diferentes formacións corais. A súa vocación innovadora levouno a participar en diferentes actividades académicas que mesturan o ensino musical e máis as novas tecnoloxías, actuando como poñente no I Curso de Iniciación á Informática do Conservatorio de Ferrol.

BEATRIZ RODRIGUEZ CARIDAD

No conservatorio da súa Coruña natal realizou estudos superiores de violín que combinou cos de música de cámara no Conservatorio Superior de Oviedo, rematando ambas e dúas especialidades cun premio de Honra Fin de Carreira. Completou a súa formación con mestres coma Manuel Guillén, Thijs Kramer, Ruggiero Ricci, Félix Ayo, M. Khommitzer ou Rainer Sonne, entre outros. Ao longo da súa traxectoria musical ten actuado coa Orquestra Iberoamericana en Venezuela, coa Joven Orquesta Nacional de España e como violín principal na Rotterdam Young Philarmonic holandesa. Participou na fundación da Orquestra de Cámara Galega coa que ten actuado por diferentes países tanto en Europa coma en America Latina ou Norteamérica.

Acompañada polo pianista José Manuel Yáñez Carballeira ofreceu varios concertos por diferentes cidades do estado nos que recuperaban e estreaban obras de compositoras e compositores galegos. Logo de dar clases no Conservatorio Profesional de Música de Ferrol, na actualidade é profesora do Conservatorio Superior de Música da Coruña.

JOSÉ MANUEL YÁÑEZ CARBALLEIRA

Recibiu as súas primeiras leccións de piano da man de Natalia Lamas no Conservatorio Superior de Música da Coruña para logo continuar a súa formación cos profesores Luis Galve, Manuela Carra, Elías Arizcuren, Luca Chiantore ou Almudena Cano. Baixo a tutela de Albert Attenelle realizou o Mestrado en Interpretación de Piano da Universidade da Coruña. Como pianista ten realizado concertos como solista e tamén en formacións como a Joven Orquesta Nacional de España (JONDE), a Orquestra de Cámara Municipal da Coruña, a Orquestra Sinfónica de Galicia ou a Banda Municipal da Coruña. Nos últimos anos participou en diferentes proxectos musicais e en novas propostas que mesturan a música cos monicreques ou a danza. É membro da Asociación Galega de Intérpretes de Música Clásica (ASGAIM) así como promotor e intérprete do proxecto “A música camiño divino” celebrado en La Rioja co gallo do Xacobeo 2004.

Na actualidade é director do Conservatorio Profesional de Música “Xan Viaño” de Ferrol e profesor de piano no Conservatorio Superior de Música da Coruña.

CURRÍCULUMS PARTICIPANTES

GRAO PROFESIONAL

  1. Rocío Balboa García. Naceu na Coruña no 1991 e comezou dende moi nova os estudos de frauta que continúa na actualidade no Conservatorio Profesional de Música da cidade herculina. Alén da formación regrada participou en cursos de perfeccionamento con mestres da frauta traveseira coma Salvador Espasa, Walter Auer, Vicens Prats ou Claudia Walker. Logo de estar presente nos encontros da Nova Orquestra Galega das Artes ou en varias edicións do “Encontro de Músicos Mozos de Aragón” foi seleccionada como integrante da Banda Sinfónica do Instituto Aragonés da Xuventude so a dirección de Bert Appermont.


  1. Fabio Álvarez González. Este mozo ourensán comezou a súa andaina como pianista na Pobra de Trives. Logo ingresou no Conservatorio de Profesional de Música de Ourense onde estuda na actualidade o sexto curso do Grao Profesional. Asistiu a clases con mestres de recoñecido prestixio coma Eldar Nebolsin, Mariana Gurkova, María Teresa Pérez ou Gustavo Díaz-Jerez. Ten participado en diferentes concertos e recitais do centro ourensán no que estuda.


  1. Iván Abel Bruzos. Naceu en Lugo en 1992 e con tan só oito anos de idade comezou os seus estudos de saxofón no Conservatorio Profesional de Música da cidade das murallas onde continúa na actualidade como alumno do sexto curso do grao profesional. Talleres con diferentes mestres do saxofón e a participación no I Encontro de Bandas Sinfónicas dos Conservatorios Profesionais de Galicia son parte do currículum deste mozo que na actualidade combina a súa preparación académica coas actuacións da big-band “Murajazz” ou a Banda de Música de Foz.


  1. Gerardo Fernández Álvarez. Comezou os seus estudos musicais no Conservatorio Profesional de Música de Lugo á idade de nove anos na especialidade de saxofón. Ao longo da súa carreira musical asistiu a cursos de perfeccionamento impartidos por profesores coma Narciso Pillo, Francisco Martínez ou Marcos Mariño, entre outros. Combina os seus estudos no Conservatorio Profesional de Música de Lugo tocando en distintas formacións de música de cámara así coma no cuarteto “Lucus Appasionatto” ou na big-band “Murajazz”.


  1. Irene Rodríguez Rodríguez. Naceu en Ribadeo no ano 1991 e estuda sexto de grao profesional no Conservatorio da Coruña. Ao longo da súa carreira formou parte de diferentes grupos de percusión ao tempo que completaba a súa formación coa asistencia a cursos dos mestres José Vicente Faus, Pilar García, Markus Leoson ou Julio Sánchez. Forma parte do coro da Orquestra xuvenil da Orquestra Sinfónica de Galicia e ten gravado varios discos tanto coa Coral Polifónica de Ribadeo, á que pertence, coma con outras agrupacións. Participou tamén na gravación, coa Banda Municipal de Ribadeo da que é integrante, da banda sonora do filme “Los Muertos van Deprisa” de Ángel de la Cruz.


  1. Nara Carballal Nogueira. Naceu en Xove en 1994 e na actualidade estuda sexto curso de Grao Profesional na especialidade de violonchelo. Compaxina os estudos na Escola Municipal de Música de Mondoñedo coas clases que recibe da profesora Bárbara Switalska. Pertence á Orquestra Clásica de Xove, coa que gravou a zarzuela “Non chores Sabeliña” e colabora con grupos de música folque como violonchelista. Gañou o primeiro premio no Certame de Intérpretes Mozos na vila de Ortigueira en 2009.


  1. Ana Leirós Araujo. Naceu en Vigo en 1990 e con oito anos comeza os seus estudos de clarinete no seo da Banda-Escola de Música de Beade. Tres anos despois ingresa no Conservatorio Profesional de Música de Vigo onde cursa quinto curso de grao profesional. Ten realizado diferentes cursos de técnica e interpretación de clarinete con mestres coma Vicente Alberola, Carlos Gálvez, Yehuda Gilad ou Nuno Pinto. Alén de recibir varios premios en certames de intérpretes mozos tocou baixo a batuta de mestres coma Marcel Van Bree ou Francisco Navarro. Forma parte da Banda-Escola de Música de Beade.


  1. Nicolás González Granado. Inicia os seus estudos de clarinete na Escola Municipal de Música de A Coruña no curso 2004-2005 cos profesores Marcel Chirilov e Alfredo Gómez cos que prosegue ata a actualidade. Ten participado en diferentes cursos de especialización de clarinete así como en seminarios de jazz nos que tivo a oportunidade de recibir formación da man de mestres coma Jean Toussaitn, Nikki Iles ou Scott Stroman.


  1. Christian Lanza García. Naceu no veciño concello de Navia en 1995. Malia que neste certame acude na especialidade de frauta a súa formación musical abrangue dende a gaita asturiana ao fagot, o saxofón, diferentes gaitas irlandesas e escocesas así como a composición. Ten participado en actos musicais e culturais en Oviedo, Ourense, Avilés, León, Queens, Lorient ou Manhattan.


  1. Antía Couto Martínez. Naceu en Vigo no 1994 e na actualidade estuda cuarto curso de Grao Profesional de piano no Conservatorio Profesional de Música de Vigo. Combina os estudos de piano cos de violonchelo. Alén da formación regrada asiste a clases de formación especializada con mestres coma Vladimira Smausova, Leonel Morales ou Guillermo González. Ten participado en diferentes seminarios formativos en Madrid e Córdoba.


GRAO SUPERIOR

  1. Laura Balboa García. Naceu na Coruña en outubro de 1991 e na cidade herculina desenvolveu a maior parte da súa formación académica. Precisamente no Conservatorio Superior de Música da Coruña rematará o Grao Superior ao longo deste curso 2009/10. Na súa traxectoria como violinista ten actuado coa Orquestra xuvenil da Sinfónica de Galicia así como coa orquestra da Escola de Altos Estudos Musicais de Galicia baixo a batuta de directores coma Alberto Zedda, Jim Ross, James Judd ou Maximino Zumalave. Obtivo varios premios en certames tanto de Galicia coma de fóra do país.


  1. Iago Lariño Rodal. Este frautista de Cangas do Morrazo comezou a súa actividade na escola de música da súa vila, vencellada á Banda de Música “Bellas Artes”, para logo cursar estudos no Conservatorio de Música “Mayeusis” ou no Superior de Música de Vigo. Continúa formando parte da banda de música de Cangas e ao mesmo tempo é membro tamén da Banda Filharmónica de Galicia, da Banda da Federación Galega de Bandas de Música e da Duisburger Philarmoniker. Así mesmo, colabora coa Orquestra Sinfónica de Euskadi, coa Sinfónica do Vallés ou a Orquestra do Norte de Portugal o que fixo posíbel que actuase baixo a batuta de Damiano Giuranna, Michael Boder, James Judd ou Rubén Gimeno, entre outros.


  1. Nicolás Gómez Naval. Comezou os estudos de trompa no seu Viveiro natal aos oito anos de idade. Tan só un ano despois entrou a formar parte da Banda Municipal de Música de Viveiro á que aínda pertence na actualidade. Durante a súa carreira musical recibiu clases de mestres coma David Bushnell, Miguel Ángel Garza, Vicente Castelló ou David Fernández, con quen aínda segue compartindo aulas nos cursos de verán que este imparte en Galicia. Actualmente é alumno activo da Orquestra xuvenil da Orquestra Sinfónica de Galicia así como da Jonde (Joven Orquesta Nacional de España) e cursa segundo de Grao Superior no Conservatorio Superior de Música da Coruña.


  1. Rebeca Maseda Longarela. A Escola de Música de Mondoñedo foi o lugar no que esta moza de Xove deu comezo á súa formación musical na especilidade de violín. Na actualidade continúa os seus estudos no Conservatorio Superior de Música de Vigo. A Orquestra Municipal de Xove, a Escola de Altos Estudos Musicais de Galicia, diferentes formacións de música de cámara, a Real Filharmonía de Galicia ou a Orquestra Sinfónica de Galicia foron e son formacións coas que traballa mentras continúa a súa formación con mestres coma Lev Chystiakov, Humberto Armas ou Grigori Nedoroba. Dende 2008 forma parte da JONDE como alumna activa e máis da Orquestra xuvenil da Orquestra Sinfónica de Galicia.


  1. Isabel Cupeiro López. Esta moza natural de Ferrol ten os seus comezos musicais vencellados a unha pequena escola de música. Alí deu os primeiros pasos como pianista mais logo trasladouse ao Conservatorio Profesional de Música da cidade departamental para estudar violonchelo. Malia todo nunca abandona o piano e de feito, a día de hoxe, combina o grao superior de piano co de violonchelo no Conservatorio Superior de Música “Eduardo Martínez Torner” de Oviedo cos estudos de canto e máis de bioloxía. Forma parte da orquestra xuvenil da Orquestra Sinfónica de Galicia, da Joven Orquesta Sinfónica Principado de Asturias, do grupo de violonchelos “Viguen Sarkissov” ou da Orquestra de Cámara de Asturias coa que ten participado en proxectos pedagóxico-solidarios que aproximan a música aos habitantes das zonas máis desfavorecidas de Marrocos.


  1. Juan Andrés Barahona Yépez. Con seis anos de idade comezou a súa carreira pianística. Foi alumno do Conservatorio Superior de Oviedo e dende o curso pasado forma parte do grupo de alumnas e alumnos becados na Escola Superior de Música Reina Sofia, na súa Cátedra de Piano “Fundación Santander” e máis na de Música de Cámara. Foi alumno de mestres coma Marc Durand, Robert McDonald, Julián Martín ou Ferenc Rados e obtivo numerosos galardóns en certames celebrados en Asturias, Almería ou Barcelona. Como solista actuou coa Orquestra Sinfónica do Principado de Asturias, a Sinfónica de Xixón, Sinfónica de León ou Filharmónica de Ecuador so a batuta de Patricio Aizaga, Oliver Díaz, Dorel Murgu ou Francisco Vigil.


  1. Eva Fernández Rodríguez. Esta saxofonista naceu en Vigo en 1989. Na escola da Banda de Música de Beade, formación da que é instrumentista na actualidade, deu os seus primeiros pasos no mundo da música. Ao longo da súa traxectoria participou en clases de perfeccionamento cos mestres Pablo Coello, Narciso Pillo, Fernando Ramous ou Ignacio Casas. Tanto como solista como a través da Banda de Música de Beade asistiu a diferentes certames e concursos a nivel autonómico e estatal. Na actualidade é alumna do Conservatorio Superior de Música de Vigo.


  1. Nelly Iglesias Ríos. Esta moza de Burela comezou os seus estudos de piano no Conservatorio de Viveiro, onde rematou o grao profesional, e logo trasladouse ao Conservatorio Superior de Música da Coruña. Alí estuda dende o ano 2007 combinando a súa formación como pianista coas aulas de violín, que cursa no Conservatorio de Viveiro. Ten actuado en diferentes localidades galegas como solista e tamén como acompañante en formacións de música de cámara. Ao longo da súa traxectoria actuou coa Orquestra Sinfónica do Conservatorio Superior da Coruña e acudíu a clases de perfeccionamento co mestres coma José Ramón Méndez, Albert Atenelle, Anna Poghosyan ou Sergei Yerokhin.