20090803
Escavación das Grobas. Conferencia de Emilio Ramil
As terras do Castro están en man común, o que é unha facilidade para a escavación, ó non ter que estar solicitando permisosos de cada un dos propietarios. As catas e o que se leva feito ata o momento débense ó impulso do concello, á posesión de terras por parte da Xunta e á financiación de Costas (Medio Ambiente do estado). O proxecto das catas foi realizado por Gonzalo Meijide, arqueólogo da Delegación Provincial, quen fixo o catálogo de Cultura no seu momento. anteriormente (2006), realizárase unha planimetría.
As catas fixéronse en croa e foxo, co fin de realizar unha adscrición cultural, cronolóxica, e de avaliación.
O periodo que abrangue o castro vai dende o castrexo da idade do ferro, sobre o século -III (III AC) ó galaico-romano, sobre o III (III DC).
As murallas, parapetos ou cercas do castro desapareceron, sendo polo contrario destacados os foxos en V pola escavación, ó estar recheos con material de máis tamaño, presuntamente provinte do derrube dos anteriores. Está sen finalizar de explorar a cata por perigo de derrumbes. A ter en conta que hai uns 10 m de desnivel entre fondo de foxo e muralla. A súa potencia defensiva implica que se fixeron nun periodo moi inestable, polo tanto, antes do periodo galaico-romano.
as casa amosan uns muros duns 46cm de ancho, con pavimento exterior de pedra e interior pisado de barro de arxila, e angulación perpendicular nas esquinas que denota o periodo construtivo galaico-romano.
Nas catas obtivéronse 350 fragmentos de cerámica, entre castrexa e fina romana, así como un fragmento de ánfora que denotaría o comercio cos romanos.
Algúns post anteriores e outras ligazóns sobre o Castro:
Presentación sobre un paseo ás Grobas
O castro das Grobas en Ribadeando
O castro das Grobas en Ribadeando 2
O castro das Grobas en Ribadeando 3
O castro das Grobas en Ribadeando 4
O castro das Grobas en Ribadeando 5
O castro das Grobas en Ribadeando 6
O castro das Grobas en Ribadeando 7
O castro das Grobas en Ribadeando 8
O castro das Grobas en Ribadeando 9
O castro, en Vida sociopolítica de Ribadeo
O castro, no blog de O Tesón
O castro, no blog de O Tesón 2
O castro, no blog de O Tesón 3
Outros con cita do castro das Grobas 1
Unha presentación sobre o castro
Outros con cita do castro das Grobas 2
Outros con cita do castro das Grobas 3
O castro, integrado nun paseo
Castros erosionados polo mar
Castros de Galicia
Os castros celtas
Castro en perigo
Outros con cita do castro das Grobas 4
No blogue dun concellal ribadense
Noutro blogue ribadense
Unha cita en Chuza!
Na axenda 21 de Ribadeo
O castro das Grobas en Ribadeando 10
O castro das Grobas en Ribadeando 11
O castro das Grobas en Ribadeando 12
O castro das Grobas en Ribadeando 13
O castro das Grobas en Ribadeando 14
O castro das Grobas en Ribadeando 15
O castro das Grobas en Ribadeando 16
O castro das Grobas en Ribadeando 17
O castro das Grobas en Ribadeando 18
Un novo impulso no castro das Grobas
Visita ó Castro de Viladonga
As Grobas cumpriu
20080119
Un novo impulso no castro das Grobas
Onte estaban a desbrozar de novo no castro. Hai un ano estaba a zona nunha situación parella, recén desbrozado. A diferencia básica? O de agora representa unha continuidade no tratamento da zona, que pode indicar que o concello estase a mover para que o castro sexa algo máis que unhas ruínas soterradas polo paso do tempo.
Poño a continuación 'algunhas' referencias sobre o castro. Só en Ribadeo, Ribadeando, hai abonda máis que as que aparecen, e aínda así, métoas ó principio e ó final para facer unha pequena separación tema con algo de relevancia / sen relevancia na entrada. Do blog do Cargadoiro ten que haber máis, pero nunha procura rápida non as din atopado. E logo, hai algunha sorpresa polo medio, como a da axenda 21 que fai referencia ó castro. O certo é que en xeral non teñen un 'peso' en relación ó tema. Espero que José Mª, no seu blog Vida socio-política en Ribadeo siga con referencias do tema, e eu tentarei tamén poñer algo máis. :
Na Galipedia
O castro das Grobas en Ribadeando
O castro das Grobas en Ribadeando 2
O castro das Grobas en Ribadeando 3
O castro das Grobas en Ribadeando 4
O castro das Grobas en Ribadeando 5
O castro das Grobas en Ribadeando 6
O castro das Grobas en Ribadeando 7
O castro das Grobas en Ribadeando 8
O castro das Grobas en Ribadeando 9
O castro, en Vida sociopolítica de Ribadeo
O castro, no blog de O Tesón
O castro, no blog de O Tesón 2
O castro, no blog de O Tesón 3
Outros con cita do castro das Grobas 1
Unha presentación sobre o castro
Outros con cita do castro das Grobas 2
Outros con cita do castro das Grobas 3
O castro, integrado nun paseo
Castros erosionados polo mar
Castros de Galicia
Os castros celtas
Castro en perigo
Outros con cita do castro das Grobas 4
No blogue dun concellal ribadense
Noutro blogue ribadense
Unha cita en Chuza!
Na axenda 21 de Ribadeo
O castro das Grobas en Ribadeando 10
O castro das Grobas en Ribadeando 11
O castro das Grobas en Ribadeando 12
O castro das Grobas en Ribadeando 13
O castro das Grobas en Ribadeando 14
O castro das Grobas en Ribadeando 15
O castro das Grobas en Ribadeando 16
O castro das Grobas en Ribadeando 17
O castro das Grobas en Ribadeando 18
20131001
As Grobas, de novo
Ben, algunha comparación será daquela, pero, mentres, considerando as Grobas sen comparación con algo que é xa moi diferente, lembro que na cata realizada, prometeuse información, e non se deu. Anunciouse material en cantidade, e nin idea de onde está. Non cumpriu a empresa? Pode ser, pero polo momento, non cumpriu a administración. Cal? Na maraña de administracións que se presenta cando se trata de asumir responsabilidades (outra cousa é cando se trata de anuncios positivos) entendo que ó concello tocaríalle unha parte modesta, pero importante: reclamar a información para, por defecto de actuación das outras administracións, presentar a súa xestión para conseguir algo que a Ribadeo atinxe. Ó fin, o anuncio de visita ás escavacións e outros semellantes, si foi feito polo concello.
Polo momento, non é así. E o tempo pasa.
Unha cata, abandoada e con maleza.
Outra cata, irrecoñecible máis que polo valado.
Un dos foxos defensivos ...
algúns artigos dos aparecidos no blog sobre as Grobas, entre 2006 e a actualidade (sen ordear por data):
Aviso de paseo ás Grobas
Limparanse as Grobas?
Desbrozando de novo
As Grobas: información
Dinamizando As Grobas
A posta en valor do Castro das Grobas
Para localizar o Castro das Grobas
Nota de prensa de O Tesón sobre As Grobas
Nota de prensa sobre o paseo ás Grobas
Un ano despois da cata nas Grobas
Conferencia sobre a excavación das Grobas organizada polo Tesón
As Grobas e a piscifactoría
Sobre a catalogación das Grobas
As Grobas cumpriu
Lembrando os 300 restos arqueolóxicos e a promesa do informe
As Grobas comeza a reexistir
As Grobas, en potencia
20060930
Publicado hoxe na Comarca do Eo: Dous castros en Ribadeo? (2ª de hoxe)
Dous castros en Ribadeo?
O Castro das Grobas é un emprazamento catalogado no Inventario da Dirección Xeral do Patrimonio Cultural, afectado polo 'Catálogo de Normas Complementarias e subsidiarias de planeamento' da Consellería de Cultura, na que ten o código de catalogación GA27051007. Neste castro foi onde un agricultor descubriu a célebre 'Diadema de Ribadeo', que posteriormente sería vendida en Madrid, segundo dixeron sucesores seus, por unha onza de ouro.

Pois resulta que segundo as normativa vixente, toda obra que afecte a unha distancia menor de 200m a un castro castro, ten que levar un apartado de arqueoloxía no estudo de impacto ambiental, e ser informada pola Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. Ese é o caso da factoría de acuicultura promovida en terreo de Ribadeo pola empresa 'Insuíña', dependente de 'Pescanova', factoría da que hai pouco rematou a exposición pública dun primeiro proxecto e que tamén toca lateralmente á zona LIC (Lugar de Interese Comunitario) de As catedrais. Exposición pública si, en Celeiro, non en Ribadeo, onde está prevista. Polo que parece, ten un interese supracomunitario e polo tanto non ten por que estar exposta en Ribadeo a documentación (aínda que podería)
Ben, o castro ten unhas dimensións máximas duns 230 m x 180 m, ocupando algo máis de dúas hectáreas e media, centrado en 43º33'22”N, 7º2'53”O, é dicir, xusto ó sur, a carón, da ínsua de Vilaselán. No catálogo no que aparece referido, aparece o termo de 'punta mariña' como característica do emprazamento, a punta que se achega a ínsua. Hai que engadir que a insua viciña enténdese que ten algo que ver co castro, pensando aínda na súa pertenza ó mesmo, pois teñen aparecido alí restos arqueolóxicos, como cerámicas.
Na ficha de catalogación aparece que cando se fixo a catalogación non figuraban destruccións nin alteracións, así como tampouco había nin eran consideradas necesarias medidas de protección a parte das propias naturais, pois o estado era bo para seguir conservándose así. Os documentos de fichado inclúen planos, semellantes ó adxunto, con tres fosos paralelos escavados na rocha e de anchura entre 8 e 10m, separados por parapetos.
Na actualidade, o castro forma parte dunha mesma finca coido que comunal, creada a resultas da concentración parcelaria, como se pode comprobar por internet coa utilidade SIGPAC.
Fronte a un castro de verdade como o das Grobas, conservado ata o momento e que pode ter un futuro e contribuír ó futuro de todos nós pola súa dinamización, durante a semana das festas decateime da construcción dun pseudo-castro no centro do pobo. Para evitar que á xente lle pasara o que a min, procurei dar a nova, ó tempo que me lamentei de que se tentara recrear algo parello ó que de xeito auténtico, e cunha extensión moito maior, está sendo descoidado por completo.
Ó castro das Grobas non se lle deu moita importancia en panfletos, nin o van estudar e visitar os escolares ribadenses, pero quizais deberan: xa a finais do 1998 un arqueólogo da Delegación de Cultura en Lugo lle dirixiu un informe ó Delegado Provincial ante a criación da masa común que inclúe o castro a resultas da concentración parcelaria. Comeza dicindo ademáis que case todo o castro queda afectado pola zona de costa, o que ven sendo algo así como unha doble protección, e polo tanto, unha garantía. As medidas que se lle asignan difieren algo (non moito) das que expreso arriba, pero o importante é que fala de que 'As posibilidades de explotación turística e cultural do xacemento son excepcionais' (a negriña é miña). Aplícalle ese calificativo a) por estar encadrado nunha masa común, o que facilitaría as accións da súa posta en valor, b) pola existencia da franxa de protección de costa, que debera garantir a conservación do contorno, c) pola facilidade de comezo de posta en valor só coa limpeza do enclave, d) polo valor engadido da paisaxe onde está inscrita, e) pola facilidade cara á súa explotación que representa a proximidade ó pobo de Ribadeo, coas posibilidades de sinerxias que eso representa, f) pola posibilidade que o xacemento esconda mostras arquitectónicas e información científica, e g) pola facilidade previa da existencia dun levantamento topográfico anterior debido á concentración parcelaria.

En fin, que cando hai algún tempo se me ocorrera facer unha pequena nota sobre o castro e as súas posibilidades non sabía que o traballo xa estaba feito dende hai oito anos, incluíndo algo que aparece claro na carta: a proposición ó Concello da súa recuperación. Esto último, aínda que expreso no texto, non sei se se chegou a facer ou non.
Coido que se debe insistir na promoción turística e cultural do castro, que entendo abondo máis rendible que o deseño ad hoc de algo parello a un castro, pero de mentira. Lembro ademáis que hai poucos días o catedrático de xeoloxía da USC Augusto Pérez Alberti traía unha pequena recua a estudar a zona de costa ribadense e falaba da potenciación necesaria da xeoloxía na zona, tamén dende un aspecto turístico. Xeoloxía que está fror de rocha tamén na zona do mesmo castro, zona na que a piscifactoría de Insuíña prevé rebaixar o terreo uns 15m.
Repito que teño a idea, pero que xa a tivo un arqueólogo, un tal G. Meijide, hai perto de 3000 días. E polo que parece caeu en saco roto.
Unha última cousa. Como a zona non está desenvolta de xeito turístico, ténme preguntado xa algunha xente onde é o castro das Grobas. Por se non quedou claro no plano e na imaxe do sigpac, queda pegado á insua. Se se quere ir a esa zona dende a pista costeira asfaltada, coller o camiño cara ó mar no punto máis alto da pista, por tras das casas de Vilaselán. Hai unha bifurcación, e collendo á esquerda ó pouco estaremos metidos un bó cacho entre dúas zonas máis elevadas, que fan como paredes do carreiro: son muros exteriores do castro, trazados en xeito circular, que o limitan cara á terra, como aparece no plano.
Antonio Gregorio Montes
20170904
Que foi do Castro das Grobas?
Onte presentaba o aspecto que se ve nas fotos. Nada de adecentamento da vexetación, nada de conservación dos lugares das catas, nada de exposición duns resultados que foron avisados xa hai moitos anos como pouco menos que excepcionais. E diso fai... cantos anos? quen se lembra? No blog foi pedido o adecentamento, a conservación, a exposición, a posta en valor. Antes non nomeei a posta en valor... e é que quen se preocupa da posta en valor se os anteriores pasos están como están? No seu momento foron realizadas visitas ó Castro (unha, organizada polo Tesón, tendo por guía a José Mª Rodríguez Díaz, autor de 'Os castros de Ribadeo' e recentemente falecido, quen guiou outras varias veces a escolares dos colexios de Ribadeo)
![]() |
| Vista de dous foxos e a cata do parapeto |
![]() |
| Vista de dous foxos de leste a oeste, dende fóra. |
![]() |
| Vista do foxo medio de oeste a leste, cara o mar. |
![]() |
| Cartelería de aviso na estrada das praias, xunto coas indicacións da senda do Cantábrico. |
![]() |
| A illa Pancha, vista dende o Castro das Grobas. |
O castro fortificado e a manifestación da idade de ferro na Gallaecia, con continuidade no período de dominación do imperio romano (s VII a.C. - s IV d.C.)
O topónimo Grobas refírese a profundas escavacións no terreo en época antiga, os impresionantes foxos defensivos. Os tres foxos (claramente visibles, un cuarto en esbozo) fan o castro inexpugnable e caso senlleiro na Mariña.
... caso senlleiro, mais sen sinais de acción recente.
20061224
Longo día, longa noite: crónica dende a noite
Onte sorpendeu Fernando Suárez nun pequeniño recuncho dun periódico secundando en parte a miña petición do outro día de que se indemnizara á xente de Ribadeo polo apagón para que a compañía puxera máis xeito e non se voltara repetir: fronte á explicación do alcalde, pide que Industria inspeccione a rede de Begasa para evitar outro. Coido que, como Industria debera telo feito, non procurou antes un apoio do pobo, só é un tenente de alcalde e non un alcalde, e aínda por riba a importancia que se lle da é a da boca pequena ó final do apartado exclusivo para a Mariña dun periódico, quedará todo en nada...
Máis repercusión parece que vai ter, polo lugar que ocupa a nova noutro periódico galego (aínda que tamén en páxina par, non moi extenso e na parte de abaixo, o de que 'Cultura rescata 5 grandes castros', entre os que conta o Castro das Grobas para seguir actuando nel o próximo ano, que coido debe entenderse como algo así como 'cando se dispoña dunha partida orzamentaria'. De calquera xeito, parece que prospera que o castro saia da súa invisibilidade, no que algo tivo que ver o Tesón (ver nota de prensa da asociación ó final, algo que espero que esta mañá que se aproxima reflexen os xornais) aínda qu o BNG o levara no seu programa eleitoral, en palabras de Fernando Suárez.
Xa está aberta a exposición sobre Guillermo Schulz, subtitulada 'un inquedo innovador na España do século XIX'. Só unha pequena reseña para unha exposición que espero aproveitar para sumar información á Galipedia.
Ben, a anterior é un dos moitos actos culturais que xalonan Ribadeo e dos que literalmente se queixou a directiva saínte/entrante de Amadores por non deixar espazo á banda. Sendo máis precisos, queixáronse de que en troques de ter preferencia pala reserva de día de actuación, tiveran que pregarse e cambiar datas xa previstas por vir xente de fóra e teren ocupado o espazo. Non sei se é así ou non, pero así se dixo, claro que o espazo de competencia non era a oficina de turismo onde está o de Shulz. Non me deixou bo sabor de boca a asemblea. Se non contei mal, 18 socios en total para unha sociedade que debe sobrepasar os 700. Non estaba nin toda a directiva (entrante ou saínte), se ben neste caso, nunha directiva de 11 é normal que falte alguén por un ou outro motivo. Pódense dar moitos datos, e tentei recabar algún máis porque penso que quedaron moitos tamén no tinteiro, pero había (tiña eu) demasiadas preguntas e parei despois dunhas poucas. Así, por exemplo, entereime de que ás reunións coa xente do concello vai o alcalde e a concelleira, porque queren coller ós dous ó tempo e que quede corroborado o que se di. O resultado non parece ser moi bo, pois din que pérdense non só as notas tomadas nas xuntanzas anteriores, senón mesmo revistas ilustrativas deixadas para que no concello se vexan algunhas cousas que se queren. Tampouco parece haber un protocolo (escrito ou non) sobre o que facer para as montaxes das actuacións, algo que en tempos houbo de xeito implícito, pero que funcionaba, e que ó que se ve da evidentes problemas de coordinación. 10000€ de superavit e os músicos sen cobrar un can este ano é algo que se me fai difícil de dixerir e así tentei deixalo claro. Pode que o premio dos músicos sexa ir un fin de semana a un festival, e non me parece ben aínda que alí non o dixen. Díxose que se lles dixera ós músicos para que decidiran eles que facer, e coñecendo o que é unha banda por dentro, estranaríame que funcionara. Non me deixou indiferente a cifra gastada en teléfono e correo (se mal non lembro anda polos 90 euros mensuais) así como que non se presente orzamento para o próximo ano nin proxecto ou plan de actuacións ou como que se teña considerado o recurso a músicos foráneos como algo sistemático e non ocasional, o que coido pode traer algún problema a longo prazo. Sorprendéronme máis cousas, pero non me presento á directiva nin a promovo porque non teño tempo. De feito, ó comezo fun alí para por si necesitaban xente, propor a algunha persoa que falara comigo para tal caso. Por eso tampouco me gustou (e esto xa é algo de percepción persoal) que unha vez presentados os novos membros da directiva se dixera, indicando á zona na que estabamos un grupo (incluído algún membro da nova directiva), que non sabían se había outra proposta alternativa.
Onte tamén houbo carreira, a das 12 pontes, na Veiga. Ten como fin promover a vida saudable e é unha carreira que ten o seu punto de curiosidade, coa subida e baixada, unha e outra volta, das pontes sobre Monxardín e Suarón. A miña forma física só me permitiu rematar a carreira...
Asociación de veciños O Tesón
Nota de Prensa
A Asociación de veciños O Tesón continúa na procura dun futuro para o castro das Grobas (Vilaselán, Ribadeo). Neste sentido, comezou a deseñar unha serie de actuacións en conxunto con outras entidades públicas, das que a primeira ten día e hora: a conferencia 'Posta en valor dun elemento arqueolóxico”, por Abel Vigo, arqueólogo municipal de Mondoñedo, terá lugar no salón de actos da Casa do Mar o 29 de decembro de 2006. Esta actuación, que conta coa colaboración da Fundación Comarcal da Mariña Central, está prevista coa finalidade de aproveitar o exemplo do castro de Zoñan, en Mondoñedo, para a posta en valor do Castro das Grobas.
Espérase continuar estas actuacións con outra conferencia cara a finais de febreiro sobre os castros de Ribadeo e outra cara a finais de febreiro que se centre no castro das Grobas. Asemade, haberá outro tipo de actuacións, incluíndo a presentación da carpeta divulgativa sobre Zoñán (que se fará o mesmo día 29 xunto coa conferencia e que pretende ser asemade unha homenaxe á persoa que a concebiu, Suso Peña), unha exposición sobre este castro (prevista para a segunda parte de xaneiro) e un novo paseo ó castro, unha volta finalizado o desbroce iniciado a instancias da Delegación Provincial da Consellería de Cultura e presentado polo primeiro tenente de alcalde hai poucas datas. deste xeito, aglutinando actividades en relación co castro coa Fundación Comarcal da Mariña Central e a Mariña Oriental, co propio Concello e coa Delegación Provincial da Consellería de Cultura, esperamos dar un impulso ó coñecemento sobre o castro, ó interese dos veciños e en consecuencia, a un futuro mellor para o xacemento arqueolóxico.
Ribadeo, decembro 2006
20061015
O Castro das Grobas, algo máis de Ribadeo na Galipedia (2ª de hoxe)
Por non poñer outro post, unha segunda aprte posterior. Remato de recibir unha ligazón a outro conxunto de fotos do castro das Grobas, a parte da presentación sobre o castro das Grobas que xa puxen nun post anterior sobre o mesmo tema de actualidade en Ribadeo.
20060915
O castro das Grobas (Vilaselán, Ribadeo)

O Castro das Grobas é un emprazamento catalogado no Inventario da dirección Xeral do Patrimonio Cultural, afectado polo Catálogo de normas complementarias e subsidiarias de planemanto' da Consellería de Cultura, co código de catalogación GA27051007. Neste castro un agricultor descubriu a célebre 'Diadema de Ribadeo', que posteriormente sería vendida en Madrid por unha onza de ouro (eso dixeron sucesores seus).
Pois resulta que segundo as normativa vixente, toda obra que afecte a unha distancia menor de 200m ó castro, ten que levar un apartado de arqueoloxía no estudo de impacto ambiental, e ser informada pola Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. Ese é o caso da factoría de acuicultura de Ribadeo 'insuíña/pescanova' (tamén aquí hai documentación da nova piscifactoría para Ribadeo)
Ben, o castro ten unhas dimensións de uns 230 x 180 m2, ocupando algo máis de 2,5Ha, centrado en 43º33'22”N, 7º2'53”O, e no catálogo aparece o termo de 'punta mariña' como característica do emprazamento. Hai que engadir que a insua viciña enténdese que ten algo que ver co castro, tendo aparecido alí restos arqueolóxicos (cerámicos). Asemade, cando se fixo a catalogación non figuraban destruccións nin alteracións, así como tampouco medidas de protección. Os documentos de fichado inclúen planos, semellantes ó adxunto, con tres fosos paralelos escavados na rocha de anchura 8-10m separados por parapetos.
Na actualidade, forma parte dunha mesma finca coido que comunal, creada a resultas da concentración parcelaria.
A cousa é que esta mesma semana din nova no blog da construcción dun pseudo-castro no centro do pobo e lamenteime de que se tentara recrear algo parello ó que de xeito auténtico, e cunha extensión moito maior, estaba sendo descoidado por completo.
Ó castro das Grobas non se lle deu moita importancia en panfletos, nin o van estudar e visitar os escolares ribadenses, pero quizais debera: xa a finais do 1998 o arqueólogo da delegación de cultura en Lugo lle dirixiu un informe ó delegado ante a criación da masa común que inclúe o castro a resultas da concentración parcelaria. Comeza dicindo ademáis que case todo o castro queda afectado pola zona de costa, o que ven sendo algo así como unha doble protección. As medidas que se lle asignan difieren algo (non moito) das que expreso arriba, pero o importante é que fala de que 'As posibilidades de explotación turística e cultural do xacemento son excepcionais' (a negriña é miña).
Aplícalle ese calificativo por estar encadrado nunha masa común, o que facilitaría as accións da súa posta en valor, a existencia da franxa de protección de costa, que garante a conservación do contorno, a facilidade de comezo de psota en valor só coa limpeza do enclave, a paisaxe onde está inscrita, a proximidade ó pobo de Ribadeo, coas posibilidades de sinerxias, a posibilidade que o xacemento esconda mostras arquitectónicas e información científica, e a existencia dun levantamento topográfico previo debido á concentración parcelaria.
En fin, que esa nota que se me ocorrera facer a min xa está feita na súa base dende hai oito anos, incluíndo a dirección final da carta, que lle pretende facer a proposición de recuperación ó concello, cousa que non sei se se chegou a facer ou non. Non descarto o facer algo con máis estructura que estas verbas, para insistir na promoción turística e cultural, pero quero insistir tamén que a miña idea desta semana xa a tivo un arqueólogo, un tal G. Meijide, hai perto de 3000 días...
20071007
Recortes da comarca de hoxe
-
Carta abierta al presidente de la asociación de vecinos de Ribadeo
Quiero poner en su conocimiento la situación que nos vemos abocados a sufrir los residentes de la calle Villalba con el fin de que, si lo considera oportuno, lo traslade a quien corresponda, aunque le adelanto que tanto el alcalde actual, como el anterior y el anterior a éste están de vuelta de todo lo que ocurre y les importa un higo.
Pues bien, la mencionada calle todos los fines de semana, cuando menos, se transforma, a partir de las once de la noche y durante doce horas, en una Cañada Real, en la que la trashumancia es variopinta, con ejemplares del más diverso pelaje y edad. Estos elementos/as rebuznan, mugen, relinchan y bajan a dúo, trío o coral, algunas veces animados por un cafre con un megáfono en ristre, produciendo un rugido de fondo que no hay sonómetro capaz de medirlo. Sobre este retumbo, y con el mismo horario suena permanentemente música tecno a un volumen comparable al de un terremoto de intensidad 7,5 en la Escala Ritcher procedente de uno, dos, tres... locales de definición difícil ubicados en la acera de la izquierda, dirección San Roque-Avenida de Galicia.
A las cinco de la mañana y sólo los fines de semana aparece el camión que abastece al establecimiento situado frente de los mentados locales, ocupando media calle a lo ancho y a lo largo, impidiendo el paso de otros vehículos, lo que hace que entre los conductores intercambien hermosas frases referidas a las familias (especialmente a las madres) en un tono que para sí quisiera don Plácido Domingo. Cuando se abren las puertas traseras y desciende la plataforma es igual que el frenazo del AVE. Ignoro la razón por la que las jaulas que transportan la mercancía tienen unas ruedas metálicas que sobre la acera van sonando como un martillo en el yunque. La salida del vehículo es como el despegue del Concorde.
Durante toda la noche, los señores Alonso, Hamilton y Raikkonen (estoy segura de que son ellos de riguroso incógnito) entrenan para su próxima carrera en Japón con el aparato de radio sonando a una potencia tal, que se puede oír por encima del rugido de sus motores.
A las seis la recogida de los contenedores de basura (¡para qué les voy a hablar de esto!), a continuación la manga riega que aquí no llega... Le aseguro señor presidente que ni con todo el algodón de Alabama metido en sus oídos y sellados por una cantidad de cera equivalente a los ex votos de la Virgen de Vilaselán (por cierto ¿donde están?) es usted capaz de pegar ojo durante los fines de semana en mi calle.
¿Qué podemos hacer? Lo del bazoca ya lo había pensado, pero me asusta el retroceso.
A.S.
-
O castro das Grobas - Pancho Campos
Moitos pobos de Galicia que poderían ter un boa fonte de ingresos poñendo en marcha o seu potencial cultural provinte do Patrimonio Histórico, viven gracias a emigración dos seus veciños. Esta situación de atraso cultural de Galicia, vívese a cotío, en prácticamente todos os concellos, sempre debido o escaso presuposto que se inviste para consolidar, difundir e dar impulso de valor social ó apartado de Patrimonio Histórico, que a propia Constitución establece para ser gozado pola sociedade.
Mentres que noutras zonas da península teñen información comprobada dos pobos celtas enterrados nas necrópoles ou "campos de urnas", de Cataluña e no baixo Aragón, na praia dos Castras de Ribadeo, enterrouse baixo o formigón das zapatas de cimentación dun "chalet" as tumbas celtas, sen coñecer procedencia, establecemento, nin nada. Pouco importou por aquel entón, que na revista "Teima" se denunciase o caso, incluso mostrando a barbarie da desfeita con fotos realizadas polo noso ben recordado e entrañable veciño Suso Peña.
Mentres as esculturas zoomorfas ou de animais, tales como os verracos de Palencia, Burgos, Asturias ou Santander, están perfectamente estudadas, no museo de Lugo consérvase a figura de un castrón de ouro, atopado no Castro das Grobas de Villaselán, que non hai quen saiba, nin si é etrusco, tarteso, celta ou de que procedencia. O campo de estudios académicos está prácticamente virxe no referente os nosos xacementos arqueolóxicos, unha vella débeda pendente en toda Galicia, que por arte de birlibirloque está perdendo a procedencia da Diadema de Ribadeo, os canóns dos pecios das fragatas da Ría de Ribadeo desaparecen ó igual que as pezas de azul cobalto de cacharros de cerámica e ánforas que se atopaban no fondo.
No caso do Castro das Grobas, os seus catro fosos que lle dan o nome, teñen a concavidade cara o Norte, dando sensación de haber sido fortaleza, comunicada con un ponte co a illa Insua. Pero para deixarse de elucubrar datos
alleos a un estudio teórico-científico, deberíase empezar polo menos, creemos nos, facendo unha foto con infrarroxos, ultravioleta, radiografía ultrasónica ou calquera outra técnica adecuada, para saber sen tocarlle. Do asentamento e distribución das súas vivendas, e con un posterior estudio de catas de muestreo, saber do seu valor arqueolóxico, como se fixo no xacemento de Louselas, que como xa se sabe polos seus restos líticos de lascas e utensilios, data de máis de 300.000 anos, si, así como sona, de trescentos mil anos, ou sexa, o asentamento humano mais antigo de toda Galicia.
Non cabe dúbida de que sería moi interesante sacar a luz estes xacementos arqueolóxicos para o progreso e asentamento das xentes da nosa bisbarra. Debemos de ter en conta, que mentres outros lugares da península progresan máis fácilmente por ser transitados a cotío por miles de persoas ó ser sitios de tránsito hacia Europa, tales como o País Vasco ou Cataluña, aquí, a Galicia hai que vir adrede, para disfrutar da nosa beleza natural, da cultura, da gastronomía, da tranquilidade, etc. Debemos estar sempre esforzándonos por ser un pobo atraente, por eso é máis difícil o noso progreso económico, e por eso tamén é un dos motivos da nosa masiva emigración nos malos tempos.
Sen máis, esperemos que se poida acceder a fondos de abondo para empezar o estudio e pagar dita foto aérea que debido o costo do avión e equipo que se precisa, temos noticia de que resulta bastante cara.
-
La Ría de Ribadeo, Reserva de la Biosfera
Víctor Moro
El próximo 20 del actual, los gobiernos asturiano y gallego celebrarán un "gran acto institucional" para presentar la "Reserva de la Biosfera Oscos-Eo-Terras de Burón", de reciente declaración. El objetivo de este acto, presidido por los presidentes de las dos comunidades autónomas, es presentar en sociedad el significado de esta declaración que servirá para "impulsar la actividad económica de los 14 concejos incluidos en la reserva, así como su dinamización y proyección internacional".
Tan loables objetivos contrastan con la definición de estas reservas por la UNESCO como zonas de ecosistemas terrestres o costeros/marinos, dignos de proteger para equilibrar su conservación natural con el progreso económico y alcanzar así un desarrollo sostenible. Es de advertir que el pretendido impulso de la actividad económica y su dinamización se circunscribe a preservar aspectos medioambientales, dignos de contemplar, pero no al desarrollo económico en sentido estricto, tales como nuevas infraestructuras, localizaciones industriales y comerciales o impulsos sectoriales de los recursos propios, tanto de producción como paisajísticos, etc. etc. No nos engañemos, de progreso económico, de inversiones dinamizadoras, nada de nada. Por este camino van a convertirnos en una verdadera "reserva" humana crepuscular, al modo comanche, en un parque temático donde la montera picona asturiana o la gallega de doble pico, que tanto pintó el asturiano Fierros, sean símbolo decadente de nuestra sociedad, enfrentada, engañada y enardecida por políticos irresponsables, al grito estentóreo, desde ambas margenes de la ría, del "¡Ei carballeira!" o ¡Puxa Asturias!, según la posición del vociferante.
El señor director general para la "Conservación da Natureza" que participó por la Xunta de Galicia en la negociación, aceptó para este nuevo espacio la denominación de "Río Eo, Oscos y Tierras de Burón", doblegándose nuevamente a la contumacia del gobierno del Principado de eliminar en la denominación genérica de la reserva cualquier referencia a la "RÍA DE RIBADEO", que siguen propugnando "ría del Eo" sin ningún fundamento legal ni histórico, hoy ya convertida en una cloaca por los vertidos urbanos de Ribadeo, Vegadeo, Castropol y Figueras, pues sin depuradora alguna es el espacio más degradado de la nueva reserva, amén de los arrastres de arena que la están cegando. El tráfico de cabotaje ya no llega a Vegadeo, los astilleros de Figueras padecen cada día mas dificultades en las botaduras y Mirasol, en Ribadeo, el único espacio hasta ahora accesible para buques de mediano porte, se encuentra amenazado por un tesón que avanza peligrosamente y reduce el campo de giro, hasta el punto de obligar a los buques en algunos casos a entrar de popa para así atracar en disposición de zarpar ante cualquier emergencia.
Las autoridades asturianas se han encastillado sobre el río Eo con el único objetivo de eliminar cualquier referencia a Ribadeo que siempre despreció estas minucias localistas. Así, entre la ineficacia municipal ribadense y la condescendencia de la Xunta ante sus correligionarios asturianos, estos hicieron bandera de la asturianía del río, olvidando que de los 819 kilómetros cuadrados de cuenca hidrográfica solamente 287 corresponden a Asturias y que además de nacer en Fonteo (Galicia) muere también en Porto (Galicia) y discurre en un 65 % por territorio gallego. Ya Madoz en su Diccionario de 1.849 dice refiriéndose al Eo: "al llegar al lugar y barca de Porto desemboca en la ría de Ribadeo". Y mucho antes el Licenciado Molina en su "Descripción del Reyno de Galicia (1.550)" versificaba ante el río: "Este que digo llamamos el Eo/Que toma en Galicia muy poco lugar/Porque muy pronto lo toma la mar/Allí en una RÍA QUE ESTÁ EN RIBADEO".
También los Institutos Geográfico Nacional e Hidrográfico de la Marina refieren la ría en sus planos y cartas como de Ribadeo, desde Porto al Cantábrico.
La introducción del río Eo como espacio genérico de esta reserva no es más que una argucia pueril, aldeana y localista, para eludir la referencia a la "RÍA DE RIBADEO" que es con quien en realidad limitan Vegadeo, Castropol, Figueras y Ribadeo y no con el río que muere en Porto, situación que el representante gallego de la Xunta, en débil condescendencia política, parece desconocer. Porque mantener la elucubración de que la ría la formó el río, o de que el río desemboca en el Cantábrico, carece del más mínimo fundamento geográfico o geológico. Se trata de delirios eoarios en la nostalgia madrileña, que sólo la contumacia irreflexiva y el oportunismo político mantienen.
El otro espacio de la reserva como 'Térras de Burón" corresponde al municipio de Fonsagrada que así recupera su antigua jurisdicción de Burón. Según Murguía este topónimo proviene de la voz celta "byren" (montaña), haciendo honor a esta tierra que en su rudeza noble e indómita describió elogiosamente Prudencio Canitrot. Por último los Oscos corresponden a un espacio perfectamente definido que, por analogía de referencia histórica, bien pudieran agruparse como "Terras de Ribadeo" pues como tales se conocían las que integraban el honor del castillo de Suarón antes del cambalache episcopal entre Mondoñedo y Oviedo. Así pues, si de recobrar la historia se tratara, esta reserva debiera denominarse de las "Terras de Ribadeo, Terras de Burón, Río Eo y RÍA DE RIBADEO", este último por ser el espacio natural de más urgente regeneración y sobre el cual gallegos y asturianos debieran aunar atención y esfuerzos pues, para vergüenza común, no existe ni una sola depuradora que trate los vertidos urbanos o industriales a la ría que además se va cegando por los arenales ante la indiferencia general.
La denominación de esta nueva reserva, obviando la referencia a la RÍA DE RIBADEO, pretende avanzar un paso más, dar una nueva vuelta de tuerca a la política expansionista del gobierno del Principado, fomentando diferencias que nunca existieron. Achacan a las fuerzas nacionalistas gallegas su afán de penetración en Asturias. Ven fantasmas por todas partes. Si en los territorios entre Ribadeo y Navia se habla popularmente un gallego dialectal es porque formaron un mismo territorio durante siglos y " A Fala" permanece. Pero si esta contaminación lingüística preocupa, inicien una campaña de exterminio a la que Ribadeo no se opondría ni tampoco la Xunta, en su compadreo habitual.
Las autoridades asturianas mantienen el error de negar el topónimo de ría de Ribadeo, que en ningún caso entraña propiedad, sustituyéndolo por ría del Eo, para lo que carecen de competencias, salvo las de adaptación a la lengua vernácula, que no es el caso. La modificación do un topónimo exige el cumplimiento de requisitos legales para su introducción en el Nomenclátor Geográfico Nacional, requisitos que no se han cumplido y que de plantearse contarán con la oposición de las organizaciones ciudadanas que se personarán ante la previsible inhibición del ineficaz Ayuntamiento ribadense y de la propia Xunta, a pesar de quo su Comisión de Toponimia emitió dictamen proponiendo 1) que la denominación histórica es "Ría de Ribadeo" y 2) que el Gobierno de la Xunta de Galicia inste en todos los estamentos estatales e internacionales competentes el mantenimiento exclusivo del topónimo histórico. Recientemente la Xunta Asesora de Toponimia del Principado de Asturias ha presentado un descabellado informe propugnando "ría del Eo", con tan débil arquitectura argumental y documental que eludo comentar. Urge recurrir al Registro Central de Cartografía y que ambas comisiones toponímicas contrasten sus respectivas y antagónicas opiniones para resolver definitivamente la cuestión.
Yo no sigo el día a día de la política asturiana y me ha sorprendido la sabatina intempestiva do Gregorio Morán en La Vanguardia de Barcelona, presentando un panorama social y político muy alojado de mi natural predisposición de simpatía hacia Asturias. No hago mías sus consideraciones sobro los partidos políticos asturianos ni sobre las "familias" que señorean el Principado, Tini Areces incluido, porque no me constan. Pero me sorprendió su advertencia de que "tienen unos políticos que se desviven de asturianía y unos ciudadanos atigrados a los que alimentan con mentiras, como a los animales esclavos". Bien está que desborden as-turianía, pero no advierto en los asturianos que frecuento actitud felina alguna. Ahora bien, por lo menos en lo que a Ribadeo y su ría se refiere, es preocupante la sarta de mentiras con las que los políticos alimentan la opinión del occidente astur, creando un clima de enfrentamiento que nunca hasta ahora existió.
El Consejo Económico y Social de Asturias acaba de presentar un informe del que recojo las siguientes perlas: "Es necesario que el Occidente asturiano neutralice la influencia de Ribadeo en esta comarca". "Debe potenciarse una localidad en Occidente -sugiero Tinilandia en honor del Presidente astur- que neutralice la desventaja existente con Galicia". "La situación al este del Eo -debieran decir de la ría de Ribadeo porque el Eo concluye en Porto- es de debilidad frente a la Mariña y en ello tiene que ver, en buena medida, la presencia de Ribadeo". "Son evidentes las pretensiones anexionistas del nacionalismo gallego a través de la influencia cultural en la comarca Eo-Navia, TVG incluida". "La Academia Galega intenta extender su actividad sobre el mismo espacio en el que la Academia de la Llengua Asturiana protege el uso del habla del Occidente astur como variante del asturiano"...
¡Pobre Ribadeo¡ Abandonado por los gobiernos gallegos, desde Fraga a Touriño, en manos de corporaciones municipales que han aceptado inanes como se perdía el rango marítimo con su Comandancia; el Juzgado de Instrucción y el Partido Judicial; la Comandancia de Carabineros y recientemente el Destacamento de Tráfico de la Guardia Civil; no reconocido su nivel sanitario antes con dos centros privados de primer nivel, hoy sustituidos por un Centro oficial de rango inferior, con frecuencia carente de especialidades y servicios fundamentales; perdida su actividad marítimo-pesquera; sin idealizaciones industriales creadoras de empleo; abandonado el ferrocarril minero a Villaodrid que en su recorrido a orillas del Eo pudiera ser un atractivo turístico tan importante como la playa de Las Catedrales; asfixiado por un urbanismo especulador que ha destruido la villa en manos de corporaciones cómplices que no han sabido ordenar adecuadamente el territorio; yugulada su Mariña por la autovía cantábrica que además conlleva la ampliación del puente sobre la ría, nuevamente sacrificada; y también perdida su identidad cultural otrora de reconocida importancia, solo le queda su condición de enclave comercial y de servicios, con centros lúdicos que atraen a toda la zona. Pero esto se debe a la iniciativa privada y nunca a la oficial o política, que reiteradamente viene dando la espalda a las aspiraciones de progreso de la comarca.
Después de tantas amputaciones, lo único que ahora nos faltaba era culparnos del atraso del Occidente astur. A Veiga ha perdido su importancia ferial y mercantil por culpa de Ribadeo; Castropol se mantiene absorto contemplando la ría desde su bello promontorio, sin progreso aparente, por la presión de Ribadeo. As Figueiras cabalgan sobre la ladera en caserío escalonado que reverbera al sol del atardecer, mientras los arenales cada día dificultan más su milagroso astillero, también por culpa de Ribadeo...
En la primera ocasión que escribí sobre la ría pedía sensatez entre las partes y sobre todo a los políticos que tratan de eludir sus responsabilidades traspasándolas impersonalmente a las colectividades que las sufren. Las consideraciones anteriores del Consejo Económico y Social de Asturias debieran conducir a reflexión común por su falacia e insensatez. El Gobierno del Principado sigue tercamente empeñado en acuñar el topónimo de "ría del Eo" y no me sorprendería que en ocasión del acto de presentación formal de la nueva reserva en Vegadeo traten de introducir en la documentación el término "ría del Eo" que la Xunta no puede ni debe aceptar por improcedente, siguiendo así el dictamen de su propia Comisión Asesora de Toponimia. Tampoco referencias como "ría del Eo" a la Xunqueira de Reme y Fondón de la ría, que son gallegos, donde invernan las aves dignas de protección. ¡Hasta las aves, no sólo las personas, vienen a Ribadeo a vivir y descansar! Nuestra Consellería de Medio Ambiente debe tener en cuenta lo incorrecto de aquella referencia al Eo en el Convenio de Ramsar, en la Red Natura del Ministerio de Medio Ambiente y también en la declaración de Zona Especial Protegida (ZEPA) y proceder a su rectificación, tomando la iniciativa que hasta ahora los diligentes asturianos desarrollaron vía Internet, que sigue soportando lo que le echen.
La representación de la Xunta en la gran cumbre veigueña, no puede aceptar la más mínima referencia a la "ría del Eo" en los textos y documentación que se circulen, porque tal ría no existe, pues de hacerlo atentarían contra el patrimonio inmaterial de Ribadeo, cual es su toponimia, que precisamente la UNESCO también propugna mantener y defender. Deben acudir a la cumbre para considerar políticas comunes en todos los ámbitos y en especial de regeneración medioambiental, para contemplar con visión global y única el deterioro de este territorio, para estudiar medidas conjuntas de progresó económico, pero no para actuar de teloneros a las aspiraciones incorrectas de sus correligionarios asturianos. Para eso es mejor que se queden en Santiago.
20061230
Unha charla sobre arqueoloxía en Ribadeo

Adxunto a nota de prensa enviada polo Tesón, xunto coas fotos referidas nela (o conferenciante en pleno traballo e unha das pezas recobradas no castro de Zoñán) e unha foto aérea de Miguel tomada esta mesma semana sobre o castro das Grobas, unha volta desbrozado, en primicia:
O venres 29, ás oito do serán, no salón de actos da casa do Mar de Ribadeo, tivo lugar a conferencia “Posta en valor dun elemento arqueolóxico”, impartida por D. Abel Vigo García, arqueólogo do concello mindoniense. A conferencia tivo como base unha presentación informática sobre o castro de Zoñán, Mondoñedo, o primeiro escavado en Galicia, posto en valor este mesmo século mercede a acción conxunta da Universidade compostelá, o Concello de Mondoñedo e a Fundación Comarcal da Mariña Central, tras ser comezada con financiamento do Leader +. O acto, do que se adxunta algunha foto, foi unha referencia a ter en conta para a recuperación do castro das Grobas (Vilaselán, Ribadeo), e como complemento a ela participaron D.Manuel Valín, que fixo de introdutor como responsable da Fundación Comarcal da Mariña Central, e D. Roberto Rodríguez, que glosou o traballo de Suso Peña en relación co material gráfico presentado, a carpeta titulada 'O castro de Zoñán', con láminas sobre a súa posta en valor con anterioridade ó 2005, campaña que supuxo a mellor das mantidas ata o momento.
O arqueólogo glosou os diversos elementos recuperados, amosou unha peza cerámica recollida no mesmo, a idea actual a raíz das pescudas sobre o castro, as campañas mantidas, etc, o que ofrece un contraste entre o que se leva feito nas 8 Ha. que se supoñen en Zoñán cunha superficie equivalente no castro das Grobas, recentemente rozado, o que facilita a súa visita. Subliñou asemade que na zona mariñá é necesario aínda moito traballo para levar a cabo xa non unha recuperación, senón un descubrimento castrexo acorde co material que debe haber.
O Tesón lembra que se espera próximamente ter a exposición 'Os habitantes dos castros' e unha conferencia sobre os castros ribadenses.
20130917
Do Castro das Grobas ó Castro de Coaña. Actividade da AVV O Tesón
20100224
Sobre o castro das Grobas, de novo
Memoria que a día de hoxe non se coñece, nin sei que se presentara, polo que parece que o castro está polo momento desasistido dunha proxección psoterior. A día de hoxe, a pesar das boas palabras sobre o seu futuro, os seus fondos, a súa posta en valor, etc, non se sabe máis do tema, mentras pouco a pouco a maleza vai retomando espazo, e aínda que os escolares do C.P. Gregorio Sanz, acompañados polos seus profesores e guiados por José Mª, fagan excursións para ver o lugar que habitaron un día os antigos moradores.
Queda, iso si, outro tipo de restos, como os artigos publicados sobre o Castro, un deles no libro 'Sobre os Castros de Ribadeo', editado o pasado ano por O Tesón, ou os paseos organizados para a súa visita, as xornadas organizadas pola asociación sobre os castros, a visita ó castro de Viladonga para poder ter unha referencia de recuperación, ou o rastro en internet de diversos datos, entre os que se atopa como dirixirse alí dende Ribadeo.
Queda, pero polo momento parece que só quedará esto, pois pediuse por exemplo unha sinalización para poder chegar alí dende o casco urbano, e ata agora non hai tal. Ou un díptico sobre o mesmo, e como non se imprima de internet o que hai, non se logrará impreso doutro xeito. Ou... o oco das escavacións, que interpretei no seu momento que se ía tapar para evitar o seu expolio, pero debín de interpretalo mal.
Así pois, está xa en marcha de novo o exercicio de mover ás autoridades para que, á súa vez se poñan en marcha para recuperar e por en valor o castro. Algo que sabemos que quererían facer, pero que preferimos alentar antes de esperar a que se eternice a decisión para recuperación dun lugar que non só é de todos, senón que a todos pode facer ben unha vez que se comece a poñer en valor.
Máis sobre as Grobas, para comezar: aquí ou aquí, ou aquí, ...
20071108
Aviso de Paseo ó Castro das Grobas organizado por O Tesón

Paseo ó Castro das Grobas
O próximo día 10 de novembro de 2007, sábado, ás 4 da tarde, na Estación de Autobuses de Ribadeo, terá lugar a saída do paseo para o Castro das Grobas

Horario previsto:
16:00 – Saída
16:45 – Chegada ó Castro e visita
17:15 – Retorno
18:00 – Chegada á Estación de Autobuses
20061223
Dinamizando o Castro das Grobas, Vilaselán, Ribadeo

Un segundo post hoxe para tratar do castro das Grobas. Adxúntase a foto dun cartel da primeira xornada que O Tesón vai tratar en relación ó castro. Pénsase en facer outras dúas charlas, achegando o tema cada vez máis ás Grobas. Esta primeira corresponde a ver como se está poñendo en valor o castro de Zoñán (Mondoñedo) para facérmonos unha idea do que podería resultar As Grobas, en principio abondo máis extenso. A segunda correspondería ó conxunto dos castros ribadenses. e a terceira estaría máis centrada nas Grobas. O ciclo continuaría ademáis a actividade previa xa realizada dunha visita ó castro e engadiría ademáis unha exposición de láminas para comprobar mellor como se puxo en valor Zoñán. Iremos tendo novas a medida que se vaian producindo.
A foto aérea do Sixpac corresponde á excavación de Zoñán, se ben como o Sixpac tarda en actualizarse, a foto xa non é actual.
20230609
EXCAVACIONES EN EL CASTRO DE AS GROBAS. José María Rodríguez Díaz (2009)
Unha entrada sobre as escavacións no castro das Grobas que se comezaban a mover. E que quedaron sen continuidade ata o de agora.
Sábado, 11 de abril de 2009
EXCAVACIONES EN EL CASTRO DE AS GROBAS
• Publicado por jmrd_ribadeo a las 9:08
Después de muchos cientos o miles de años ocultando los secretos de nuestros ancestros ha llegado la hora, por fin, de que el castro de As Grobas empiece a descubrir sus entrañas y a desvelar sus secretos, hasta ahora celosamente guardados.
La campaña de sensibilización emprendida hace años por la Asociación O Tesón y por mi mismo, dirigida a despertar en el ánimo de nuestros gestores municipales y autonómicos el interés por la recuperación del potencial cultural y turístico de las reliquias arqueológicas de nuestro concejo, empieza a dar sus frutos. Y lo mismo que hicieron otros concejos del occidente de Asturias, como el de Coaña, Grandas de Salime, Taramundi o, ya en nuestra proximidad gallega, el de Mondoñedo y el de Foz, con la puesta en valor de sus castros, le toca ahora, por fin, el turno al de As Grobas en el concejo de Ribadeo. Esperamos que todos estos esfuerzos no hayan sido baldíos y se vean coronados por el éxito contribuyendo a impulsar una importante riqueza cultural que aún se encuentra olvidada en este concejo.
Gracias a la colaboración de Costas están dando comienzo unas catas o exploraciones destinadas a confirmar las posibilidades que ofrece el castro de As Grobas para poder convertirlo en un centro de interés cultural y de potencial turístico. Su cercanía a la villa de Ribadeo, así como su misma situación privilegiada a la orilla del mar con sus bellos paisajes y su fácil acceso va a suponer, sin duda, un nuevo recurso hacia la potenciación de un turismo estable y de calidad. En este sentido no podemos dejar de mencionar y alabar el interés y las gestiones llevadas a cabo por Fernando Suárez, actual alcalde de Ribadeo, que supo percibir el mensaje e intuir las enormes posibilidades que se encierran en estas actuaciones con vistas al turismo y a la cultura. Su eficaz gestión le llevó a los adecuados acuerdos para que este proyecto de recuperación del castro de As Grobas se ponga, por fin, en marcha.
La villa de Ribadeo, con sus muchos e importantes castros en sus cercanías, está llamada a desempeñar el papel de dinamizadora cultural que le corresponde, enriqueciendo su patrimonio arqueológico mediante el impulso a este tipo de actuaciones. La simple limpieza y señalización de los numerosos castros que tiene en su concejo, con rutas planificadas hacia el turismo, contribuirían, sin duda, a potenciar su riqueza y su puesta en valor.
Los castros ubicados en el interior del concejo, en las parroquias de Ove, Cubelas, Vilausende y Arante están corriendo un grave peligro de destrucción. Las máquinas y demás utensilios que se utilizan para la tala de los eucaliptos y la nueva reforestación de los espacios acabarán destruyendo en muy poco tiempo todas los restos de esa cultura escondida en sus entrañas. Un tesoro arqueológico tirado por la borda en muy poco tiempo, después de cientos de años, por falta de normas que regulen el uso de la superficie de esos castros. La prohibición del uso forestal para estos pequeños espacios no tendría incidencia apreciable en el conjunto de la riqueza de esta comarca, comparada con las ventajas derivadas de su conservación. Ahí está, por ejemplo, el castro de A Pumarega, en Cubelas, en el que las paredes de sus casas y recintos milenarios se pueden ver a flor de tierra, y en donde en tiempos aún no muy lejanos los niños de las cercanías se entretenían, según ellos cuentan, rompiendo las antiguas vasijas de cerámica diseminadas en su superficie.
Esperemos que los responsables de este patrimonio tomen conciencia del peligro en que se hoy encuentran estos tesoros y adopten las medidas necesarias para su protección. Y mientras tanto, esperamos que estas actuaciones que se están llevando adelante en el castro de As Grobas sean un éxito y un preludio de futuras actuaciones que contribuyan a potenciar nuestro patrimonio. Las últimas noticias que nos llegan a través de la prensa sobre los resultados de las exploraciones que se están realizando hablan ya de pequeños hallazgos de cerámica que pueden ser un buen pronóstico de futuros y más importantes descubrimientos.-
20150318
De catedral mariña a resto arqueolóxico, sen deixar de reverenciala
Antes de pasar a elas, só unha insistencia na contemplación da zona das Catedrais como algo que ten valor por si mesmo, non só o utilitario turístico. A confusión de valores está dando moito que falar ós xornais... e poñendo o foco nun só lugar cando a conservación é couso de todos para toda a Terra. (a entrada de onte de ribadeando trataba doutro lugar a conservar no mesmo Ribadeo)
O primeiro correo é o que da a imaxe máis xeral e foi acollido polos xornais e espellado polo concello na súa nota 'Pasado Mineiro das Catedrais'. coido que é máis clarificador que o que apareceu ata agora, por iso dos resaltes diferentes:
O vindeiro domingo 22 de marzo comezará a campaña na defensa do forno romano cun roteiro por este e por outros xacementos costeiros relevantes da Mariña.
A Mariña, a 13 de Marzo de 2015.- No inverno de 2014 os temporais afectaron gravemente varios xacementos costeiros da Mariña, entre os que se atopa o xacemento romano da praia de Esteiro, situado na Praia das Catedrais. Neste sitio arqueolóxico pódense ver os restos dun forno destinado á cocción de cerámica, do que se conserva parte da estrutura do que posiblemente fose un complexo romano máis amplo. Tamén se acharon numerosos fragmentos de olas de gran tamaño, denominadas dolium, e utilizadas para a almacenaxe de mercadorías. Deste tipo de cerámica, tamén atopamos restos nunha pequena península na praia das Catedrais.
No último ano, Mariñapatrimonio leva insistindo de forma reiterada e discreta, que a Xunta actúe recollendo os materiais arqueolóxicos, documentando as estruturas que se conservan e, na medida do posible, procurando medidas de protección para este xacemento. Porén, xa hai tempo que temos claro que a administración encargada de protexer este patrimonio non vai moverse nin implicarse para salvar o forno de Esteiro e que teremos que ser a sociedade civil responsable a que procure a súa recuperación.
Con este obxectivo, Mariñapatrimonio presentou un proxecto de intervención arqueolóxica perante a Dirección Xeral de Patrimonio, no que se pretende facer un estudo do xacemento e recuperar os seus restos arqueolóxicos ademais de intentar protexelo. Polo momento, non recibimos a pertinente autorización da Xunta. Será o goberno galego quen decida se actúa a D.X de Patrimonio, se nos permite actuar a nós, en representación da sociedade civil, ou se deixará que actúe o mar facendo desaparecer o xacemento.
Mentres se agarda pola autorización da Xunta, diferentes asociacións imos iniciar unha campaña para darmos a coñecer a zona das Catedrais como sitio arqueolóxico. Nesta tarefa están involucradas oito entidades asociativas de tipo cultural, ambiental e veciñal e que son Mariñapatrimonio, a asociación ecoloxista ADEGA, Cultura do País, Os Espigueiros, Agrupación cultural Francisco Lanza, Ollomao, A Galleira ou a Irmandade de Santo Estevo.
A campaña comezará o domingo, 22 de marzo, cun roteiro polos xacementos arqueolóxicos da contorna das Catedrais, que divulgará valores da zona até agora descoñecidos.
O SEGREDO AÍNDA NON REVELADO DAS CATEDRAIS
Este roteiro permitiranos desvelar un dos segredos mellor conservados das Catedrais. Practicamente ninguén sabe que nas Catedrais, a 500 m do xacemento romano de Esteiro, hai unha canle picada na rocha semellante ás empregadas polos romanos na condución de auga para as explotacións mineiras de ouro. Tamén é de recente descubrimento que as covas desta praia tan visitada e singular seguen vetas auríferas, segundo nos teñen confirmado varios xeólogos.
Esta hipótese non resulta sorprendente, se pensamos que toda a zona oriental da Mariña é rica en ouro e que abundan as explotacións auríferas da época romana. Non só atopamos minas terra adentro, senón que tamén se atopan rexistros dos labores mineiros na costa, con galerías que foron abertas dende os cantís e dende as praias, como é o caso das galerías do castro do Carreiro en Foz ou as de Salave en Tapia.
Por tanto, cumpriría estudar se existe algunha conexión entre as vetas auríferas, a canle picada na rocha e o forno romano das Catedrais para saber se desta praia os romanos tamén extraeron ouro.
O percorrido do roteiro será de 8 km e de dificultade baixa e durará toda a xornada, desde as 10.30 horas. Ao longo de toda a costa, visitaremos os seguintes xacementos ou puntos de interese:
MAÑÁ
· Punta do Castro en San Miguel de Reinante.
· Praia de Arealonga, na que veremos unha turbeira na que se conservan restos dun bosque de hai oito mil anos.
· Percorrido polo areal ata a praia das Catedrais, aproveitando que teremos marea baixa.
· As Covas das Catedrais, onde veremos as vetas auríferas.
· Percorrido pola parte alta dos cantís das Catedrais para observar a canle picada na rocha.
· Visita ao forno de cerámica romana de Esteiro.
TARDE:
O percorrido da tarde farase en bus e coches particulares e visitarase:
· Castro da Devesa.
· Castro de Meirengos.
· Cetárea de Rinlo e a Lagoa “Daniel Vispo”.
· Castro de Piñeira.
· Castro das Grobas.
Para reservar praza no roteiro:
-Desde A Mariña: 619553236 (Miguel).
-Desde Lugo: 982240299, 679113718 (ADEGA)."
SAÍDA DESDE SAN MIGUEL DE REINANTE
Se te queres unir á ruta desde San Miguel de Reinante, debes facer a túa reserva de praza chamando por teléfono ao 619553236, ou enviando un mail a mr.patrimonio@gmail.com, indicando o nome e apelidos do participante e un número de teléfono móbil.
Hora de saída: 10:30 horas, no aparcadoiro de autobuses da praia de Arealonga, en San Miguel de Reinante.
Prezos: Podes reservar o xantar no restaurante ou levar comida para o camiño.
Sen xantar: 2€ socios/ 5€ non socios.
Con xantar: 15 € socios/ 20€ non socios.
SAÍDA DESDE LUGO:
Se queres acudir ao roteiro desde Lugo, debes reservar praza chamando por teléfono ( 982240299, 679113718) ou enviando un mail a adegalugo@adega.gal, indicando o nome e apelidos do participante e un número de teléfono móbil.
Hora de saída: 09:00 horas, fronte a Facultade de Formación do Profesorado (Av. Ramón Ferreiro).
Prezos: Pódese reservar o xantar nun restaurante da zona ou levar comida para o camiño.
· Sen xantar: 5€ menores de 17 anos/ 10€ socios/15€ non socios/12€ parados, xubilados e estudantes.
· Con xantar: Haberá que sumar aos prezos anteriores 13€ máis.
MENÚ
As persoas participantes poderán levar comida para xantar polo camiño ou reservar praza no restaurante a Yenca de San Miguel de Reinante. Nese caso, deberá avisar cumpridamente de que quere comer de restaurante ao formalizar a reserva de praza.
Menú:
Ensaladilla
Cordeiro
Tarta de queixo.
Inclúe viño da casa, casera, pan, auga e café.
O menú pódese variar previo aviso.
As persoas interesadas en participar deberán levar para o camiño calzado e roupa axeitados. "
20080202
Nota de prensa de O Tesón
Ribadeo
--
Nota de prensa
Asemblea 02/02/2008
Deu comezo coa lembranza especial do Presidente, Pancho Campos, que non acudiu por asunto de enfermidade.
Pasouse ó primeiro punto da orde do día, sendo aprobada a acta anterior por unanimidade.
Deuse noticia das diversas actuacións da asociación durante o pasado ano, no que estivo rexida por unha xestora de febreiro a xullo, seguido da enfermidade do seu presidente, o que fixo resentirse o resultado xeral do ano. Neste punto deuse conta asemade das baixas de varios socios, e entre outras actuacións, repasáronse as intervencións en relación ó castro das Grobas, o seguemento en relación ás actuacións municipais, de portos ou de estradas no entorno da ría de Ribadeo, as preguntas realizadas nos plenos, a intervención para facilitar a realización de actividades como o curso de talla de madeira actualmente en curso, ou as intervencións sobre o tema de ruídos.
Presentouse o balance contable da sociedade, que representa un superavit de perto de 700 euros, obtendo ingresos principalmente das cuotas de 126 socios.
O orzamento presenta polo que corresponde ás entradas, os dous apartados de recibos e lotería semellantes ós do pasado ano, e no apartado de gastos, entre outros 1000€ adicados a actividades diversas.
A programación de cara ó ano 2008 insiste na necesidade acuciante de conseguir un local social, mantendo as liñas de actuación en relación á revalorización do Castro das Grobas, o regulamento de participación veciñal e potenciación das relacións entre asociacións, a atención ós maiores, ou a insistencia no cumprimento das normativas sobre tráfico ou ruídos. Tentarase ademáis potenciar a relación entre os socios para revitalizar a sociedade, e facer actos que podan interesar ó conxunto, como charlas e mesas redondas ou o seguemento das promesas eleitorais dos partidos nas pasadas municipais, actividades todas elas que dun xeito ou outro foron xa desenvoltas pola asociación en anos anteriores. Neste punto, a intervención dun asociado propiciou o acordo de solicitar do concello que colgue na rede as diversas ordenanzas que regulan o funcionamento da veciñanza, facilitando a súa difusión e o seu coñecemento.
Pasouse despois ó punto de actuacións sobre o ruído. A pesares de ter xa presupostada unha partida para pago de avogado, polo momento non se levará a cabo, plantexando unha xuntanza cara á primavera monográfica sobre o tema, incluíndo asociados e xente que non perteneza á asociación.
Asemade, acordouse repetir, actualizado, un escrito enviado o ano pasado ás diversas entidades e poderes públicos, así como realizar unha recollida de datos para poder organizar do mellor xeito posible a loita fronte a contaminación acústica na noite ribadense e a convocar accións de protesta, mesmo antes da xuntanza prevista.
O punto correspondente ó ruído fundiuse co apartado de rogos e preguntas, no que destacaron intervencións dos asistentes sobre a regulación do tráfico, a sinalización ou o respeto dos pasos de peóns ou os vados, así como a crítica de inexistencia en moitas ocasións dunha autoridade competente, como no caso de vados ocupados ou ruídos e horarios de peche, nos que unhas autoridades din que non teñen competencias e outras que non teñen efectivos.
As primeiras actividades en relación ó tratado na asemblea terán lugar xa antes de mediados de mes.









