Do público, do privado e do mediatizado

Do público, do privado e do mediatizado

    Nestes momentos cando escribo, teño prestado un libro da ebiblio da Xunta de Galicia, a biblioteca electrónica que complementa as bibliotecas físicas dentro do sistema público da Xunta. É a primeira vez que uso esa plataforma, á que accedín coa inestimable axuda de Mónica, a bibliotecaria da BPM Viejo Pancho de Ribadeo.

    Despois de entrar en lista de espera, para acceder ó préstamo, en pouco máis dun día chegoume o aviso de que o tiña dispoñible, e 48 horas para facelo efectivo. A nota chegoume por correo electrónico ás tres da mañá, vivimos nun mundo no que non se descansa.

    Sendo a primeira vez, vin as opcións de lectura e, unha vez asegurado que a posibilidade de o ler en liña funciona ben, paso a artellar para poder telo nun lector electrónico, nun ‘ebook’. Para min non é o mesmo cun libro en papel, pero supera en características á lectura na pantalla dun ordenador. Descargo o ficheiro no formato accesible, un formato pensado non para facilitar a lectura, senón para protexerse dela, das ‘lecturas ilegais’. Seguindo as instrucións, fágome unha conta nunha entidade privada que me facilitará o programa para pasar o arquivo protexido a un formato adecuado ó meu lector. E entón cando me decato de que non hai posibilidade de instalación dese programiña ‘ponte’ no sistema operativo que uso, Linux. Ou sexa, non é só que a rede pública dependa dunha ‘ponte’ privada para o uso dos sistemas dixitais que ofrece, senón que esa ponte necesita tamén de sistemas privativos, de Microsoft ou Apple, para poder funcionar, descartando sistemas libres como Linux. Nada de mercado libre no sentido de liberdade, senón só libre no sentido de propiedade: ‘money, money, money!’

    Cabe aquí facer un pequeno paréntese para especificar que mentres ti compras un libro físico ou dixital e quedas para sempre con el (no segundo caso, en teoría, que non sería o primeiro que o vendedor borra ó seu arbitrio), as bibliotecas compran un libro ou recíbeno de agasallo e logo pagan un canon por uso repetido, e agora, en relación ós libros en formato dixital, teñen licenzas de uso, co que pagan unha vez, remátase a licenza (por tempo ou mesmo por número de descargas, ou ambos) e ou quedan sen acceso ou teñen que pagar de novo, outra, e así sucesivamente. E, a ti, como préstamo, o libro dúrache accesible un tempo determinado (neste caso, ata tres semanas). Ou sexa, un xeito de constrinxir a labor dunha biblioteca.

    Así, a falta doutra posibilidade, comezo a ler no ordenador a través da web, noto algún pequeno fallo de uso da interface, e a partir de aí dáme por pensar que así non vou rematar o libro con ben, co que procuro unha alternativa. Paso un tempiño a cortapegar con paciencia e xa teño o libro copiado en formato .odt que podo converter co Libre Office en .pdf, ou mediante o programa Calibre podo pasar a .epub, formato libre para libros electrónicos que podo usar tamén no meu lector. Teño tres semanas para lelo, se quero seguir cinguíndome a elas, pero agora dun xeito portable no meu lector electrónico. Vexo que como primeirizo cometín algún fallo na copia, pero é pequeno e emendable, non pasa nada. Teño tres semanas. Logo, prometo que borrarei o .odt e o .epub que aínda teño sen facer.

LITERATURA CONFINADA A OITO MANS. Xosé Carlos Rodríguez Rañón

Portada de Caramomia

LITERATURA CONFINADA A OITO MANS

Xosé Carlos Rodríguez Rañón

    A novela gráfica “Caramomia” naceu nos vermús virtuais on line entre catro escritores galegos: Ledicia Costas, o seu home Miguel López, alcumado “El Hematocrítico” e finado repentinamente hai só unhas semanas, María Lado e Daniel Landesa. Trátase dunha obra de aventuras e misterio xurdida entre cafés telemáticos. Como plan casual de traballo, comezaron cun guión previo e co deseño dos catro protagonistas (Brando, Roque, Mabel e Mafalda), un por escritor. Tiñan xuntanzas semanais para se marcar prazos por capítulos, que principiaron subindo a Instagram. Foi para eles como unha especie de novela virtual por entregas. Non era a primeira vez que colaboraban xuntos e axiña se percataron de que comezaban a ser seguidos por moitos colexios. As ilustracións pertencen a Martín Romero e despois do confinamento ocorréuselles publicala en formato tradicional de libro na editorial Xerais.

    Segundo declaran, non foi difícil facer cadrar os estilos literarios de cada quen, xa que antes de comezar a redactar o que lles correspondía, lían o que xa fixeran os demais. Cada un escribía un capítulo alterno e centrábase nunha das personaxes, aínda que as liñas argumentais eran pactadas entre todos. Recoñecen que o proceso foi duro porque, ás veces, hai que saber ceder as ideas propias ante suxestións alleas.

    Cando xa se puideron desconfinar e saír pasear con máscara e mantendo a distancia de seguranza por aínda desconfiar, foron argallando sobre a marcha e ao ritmo do seu andar os últimos detalles do manual.

Do pasado ao presente e ante o futuro (V). Pablo Mosquera Mata

Parte I

Parte II 

Parte III

Parte IV

Parte VI 

Do pasado ao presente e ante o futuro

Vª entrega

En maio de 1982, o orzamento do concello de Cervo ascendía a case 136 millóns de pesetas, dos que máis de 26 millóns foron para pagar ao persoal municipal -un secretario (vacante de titular), un un xefe de negociado, un administrador, tres axudantes administrativos xefes de grupo, tres gardas municipais, un axudante de garda municipal, un arquitecto técnico, un oficial con tres operarios. Os ingresos proceden de: 62 millóns de impostos directos, 4 millóns de impostos indirectos, 25 millóns de taxas e outros impostos, 29,5 millóns de transferencias correntes e 15 millóns de transferencias de capital. Son tempos nos que se está a realizar o asfaltado das rúas, así como as obras de conexión entre a antiga e a nova rede de abastecemento de auga a San Cibrao. A medida que funciona a fábrica de aluminio, os mariñeiros quéixanse de como esmorece o porto de San Ciprián.

Porén, en setembro de 1987, a Confraría de San Cibrao que preside Pepe do Lugar solicita a ampliación da lonxa polo aumento da pesca de baixura e marisqueo que compensa en boa medida a diminución das capturas de bonito.

Ese mesmo ano xurdiu por primeira vez a preocupación polos movementos de area en toda a praia da Concha, que se ve afectada polo dique portuario de Alúmina-Aluminio, que cambiou a dirección das correntes, e o encoro de Riocovo, que ao mesmo tempo ó non deixar fluír libremente as augas do río provoca a acumulación de sedimentos na entrada da ría. A Consellería de Ordenación do Territorio deu orde ao enxeñeiro xefe do grupo Portos de Lugo para que redacte o proxecto de ampliación do porto de San Cibrao, obra necesaria polos efectos negativos que a ampliación da dársena norte da factoría tivo no porto de San Cibrao, provocando que a mar rompa na dársena de xeito incompatible co atraque de embarcacións durante os invernos. O Patrón Maior tamén reclama a construción da Casa do Mar como instalación sociosanitaria e hostaleira para a xente do mar en activo ou xubilada.

Outro dos sancibrenses moi activos é o industrial Tomás Martínez que preside o Club Deportivo San Cibrao, entidade que promove a práctica de numerosos deportes, destacando as actividades do piragüismo; así como a creación dun campo de fútbol, ​​xa que o que existía nos Campos desaparecera pola localización do colexio Rivera Casás.

Segundo os datos publicados polo INE do padrón municipal de 2022, o 47,73% (2001) dos habitantes empadroados no Concello de Cervo naceron no devandito concello, o 47,14% emigrou a Cervo desde distintos lugares de España, o 24,59% (1031) doutros concellos da provincia de Lugo, o 7,44% (312) doutras provincias de Galicia, o 15,10% (633) doutras comunidades autónomas e o 5,13% (215) emigraron a Cervo doutros países.

e se o comparamos con 1996 ata 2022

• O número de habitantes nacidos en Cervo descendeu (-823), pasando do 54,91% ao 47,73%.

• O número de habitantes nados na provincia de Lugo aumentou (20), pasando do 19,66% ao 24,59%.

• O número de habitantes nados en Galicia diminuíu (-42), do 6,88% ao 7,44%.

• O número de habitantes nados no resto de España diminuíu (-208), pasando do 16,35% ao 15,10%.

• O número de habitantes nacidos noutros países aumentou (102), pasando do 2,20% ao 5,13%.

Pablo Mosquera Mata

Primeiro sábado de mes, pensionistas lembrando

     Un novo sábado primeiro de mes, unha nova concentración pensionista en Ribadeo. Como sempre, no Cantón, ás 12, con informacións diversas.

UNO DE ABRIL. Jesús Irigoyen

UNO DE ABRIL

1 de Abril de 1939, triunfa el fascismo y da comienzo la larga noche del genocidio franquista. Como ha sucedido a lo largo de la historia, los vencedores utilizaron como arma de avanzada el lenguaje. La cruz y la espada llegaron para salvar a España de las garras del comunismo y para preservar los sagrados valores de nuestra cultura. Y así es como a partir de ese momento se impone un relato oficial muy elaborado y dirigido a justificar el criminal asalto a la democracia y a sembrar el terror entre la población. Así día tras día, año tras año, por pueblos y ciudades, cubriendo cada rincón de este país. Donde no llegaba el ejército lo hacía la guardia civil, los falangistas, los requetés, porteros de edificio, taxistas, serenos, camineros, policías. Y en todas partes la Iglesia Católica, sus curas, frailes, obispos, arzobispos, monjas y sacristanes. España entera fue una prisión controlada con mano de hierro por los esbirros de un sistema que sacó abundantes beneficios a costes mínimos.

Europa, particularmente Inglaterra y en menor medida Francia, dieron el oxígeno necesario para que la dictadura gozara de plena libertad. Por supuesto y siempre, con la bendición de EEUU. Así es que ese 1 de Abril, como fecha señalada con sangre para la historia, es el espejo donde se refleja la peor cara de la sacrosanta "cultura" occidental. Lo ocurrido aquí no fue un fenómeno netamente español, como señaló en Potsdam con enorme cinismo EEUU ante la propuesta de la URSS de liberar a nuestro país del fascismo. Aquí se escenificó la primera batalla de la segunda guerra mundial. Y también se escenificó la gran traición de Inglaterra y EEUU a los demócratas que además, habían participado muy activamente en la liberación de Europa del nazismo.

Han pasado unos años desde aquellos hechos y hoy podemos decir que nunca se hizo justicia con los demócratas republicanos masacrados, asesinados, esquilmados y olvidados. Y las palabras vuelven a confirmar esta injusticia histórica. La ley de memoria democrática es un claro ejemplo de ello. Eleva al BOE el relato de la equidistancia, repite hasta la náusea términos como víctimas, justicia, reparación, pero no hay una sola mención a los verdugos, a la Iglesia, a Falange...

Por tanto, aniversario hoy del inicio del Genocidio (que no entiendo porqué nadie usa este término y sin embargo, figura en el encabezamiento de la causa Argentina contra el franquismo), de la siniestra carrera criminal de falangistas, curas, empresarios, militares, policías y civiles, todos ellos con sus nombres y apellidos.

Cuando un país asienta toda su estructura política y económica, también religiosa, sobre éste terrible Genocidio y nadie se atreve a cuestionarlo, entonces podemos decir que las palabras mienten, tergiversan, crean realidades a la medida de los asesinos y ladrones. Democracia, libertad, Parlamento, elecciones, monarquía parlamentaria, Constitución...

La memoria es algo más que unas siglas o un movimiento. La memoria es la que nos hace ser humanos y aprender de un pasado que, guste o no, determina el presente y condiciona el futuro.

Jesús Irigoyen

 

Recuncho da lectura: Un detalle menor

 

Recuncho da lectura: Un detalle menor

    Un detalle menor. Adanía Shibli. ISBN 9788416537570. Hoja de Lata Editorial. Xixón 2023. (cast.)

    Novela. Palestina dende Palestina onte e hoxe. Unha mirada palestina? Pode que moita Palestina? Non o vexo en ningunha das dúas partes do libro, ambas con cousas que se me descubriron. Case como documental, pero non. Si, unha novela dende unha mirada propia que pode resultar revulsiva, pero nin moito menos estraña.

    Non o volvería ler, unha vez feita a primeira lectura, da que non deserto. Non porque non me guste a escrita da autora (ao menos, o que deixa ver a tradución), senón por esa desazón que deixa o revulsivo dos detalles menores incrustados nunha narración sen adornos.

O chío de abril: Contraluz

    Un novo mes, un novo número de Chío cheo de páxinas interesantes. Deixo abaixo a miña contribución.

    A contribución:

    Berrando máis que chiando

    Abril indica primavera precedida da vivificante choiva, aínda que non sexa o maio dito florido. Mais o cambio de tempo a nivel global permite mesmo falar de flores en marzo como se fora maio, ou xullo, que tamén hai. De feito, neste xullo de 2024 haberá aló a cifra redonda de 88 anos, murcháronse moitas flores. Non foi por un fenómeno climático, senón político e guerreiro.

    E como novo florecemento daquelas que se murcharon, aínda que só poida ser a nivel de recoñecemento e non vital, deixo aquí testemuña. Testemuña dunha iniciativa que se fixo realidade en Ribadeo hai un par de veráns: a colocación ó longo do pobo das chamadas ‘pedras da memoria’, versión ibérica das “Stolpersteine” en lembranza da xente represaliada a diferentes niveis, ata a morte, co motivo do a si mesmo chamado ‘glorioso alzamiento nacional’. As Stolpersteine naceron para lembrar ás vítimas nazis. Estas outras ibéricas, de cor diferente, foron feitas para lembrar unha dor semellante. Unha vez pasado o acto de celebración da súa colocación, quedan as ‘pedras’ no seu lugar. Un lugar relacionado con cada un dos e das (que tamén houbo mulleres, claro) que sufriron a represalia. Así, á porta da súa casa, ou do seu lugar de traballo... ou, nalgún caso, por falta de datos, por variación do trazado urbano ou outros motivos, nun punto común. Por exemplo, na ribadense praza de España teñen a súa pedra adicada boa parte dos represaliados do pobo.

    O caso é que, en base a esas pedras, hoxe pódese visitar Ribadeo facendo un recorrido do pobo a través delas. Mesmo teño artellada unha rota que aquí presento para facer o recorrido. Como hai diferentes xeitos de facela, deixo unha ligazón que se pode tomar como indicación para ter una idea ser serguida dun xeito dixitalizado en Wikiloc: Ruta das pedras da memoria de Ribadeo. (https://es.wikiloc.com/rutas-a-pie/ruta-das-pedras-da-memoria-de-ribadeo-162891199).

    Entendo que é mellor identificala como circular, comezala e rematala no centro dun parque, a pesar de que lle poña un comezo e un final como algo máis práctico. Así, o lugar de comezo é o mesmo que o de remate: o centro da Praza de España, a poucos metros da Casa do Concello, a parte do parque central de Ribadeo que dá ó representantivo edificio da Torre dos Moreno/Cantón de Ribadeo. Alí hai 24 pedras agrupadas, xunto cunha lembranza, no chan. Postos a camiñar dende a pza. de España, e antes de meterse polas rúas, a primeira pedra observámolanos soportais camiño de de Amando Pérez.

    Baixando por esa rúa, entramos en Enxeñeiro Schulz, onde case no centro xeométrico hai catro placas máis. Seguimos baixando e pasamos a Antonio Otero. Ó pouco de comezar o descenso por ela, atopamos unha placa no soportal que dá acceso á entrada da biblioteca (nº 17 da rúa), logo outra diante do nº 23 e máis abaixo, outra no 31. En Guimarán, nun pequeno altiño entre os actuais restaurantes Solana e Marinero, na separación entre as dúas casas ás que se entra por alí, aparece outra. Seguindo cara á ría, no mesmo Porcillán, practicamente diante da virxe alí posta, ó pé do muro branco está á vista unha máis. Comezamos a subir bordeando a aduana vella por Amando Pérez, e subindo á esquerda, dous portais antes de chegar ó cruce con Bispo Veres, temos outra máis. Collemos subindo por Bispo Veres, pasamos á rúa Trinidade, Méndez San Julián, baixamos polas escaleiras e atravesamos os soportais de Cabanela (case intransitables hoxe por hoxe). Antes de baixar ás ruínas alí existentes, xiramos á dereita e subimos pola Baixada a Cabanela, onde na primeira casa da subida atopamos outra pedra. Seguimos cara arriba ata a Ruanova, atravesamos o aparcamento, chegando á Pza. de Pancho Maseda á beira da casa do concello, e logo de novo Pza. de España.

    Atravesámola cara á esquerda e collemos cara a Clemente Martínez Pasarón, onde, na porta do hospital Asilo atopamos a antepenúltima do recorrido urbano. Volvendo ó parque, atravesámolo por unha das avenidas principais e enfilamos a peonil Vilafranca do Bierzo ata chegar ó cruce das catro rúas. Nel, xusto na esquina entre Reinante e Rodríguez Murias atopamos a penúltima, e un pouco máis adiante, diante do primeiro espazo sen construír desta última, vemos a que fai o número 39. A 40 das colocadas está en Rinlo (R. Esperanza, 27, https://www.openstreetmap.org/search?query=R%C3%BAa%20da%20Esperanza%2C%2027%2C%20Rinlo#map=19/43.55595/-7.10580) e necesita un desprazamento extra, co que para rematar a ruta, podemos volver sobre os nosos pasos ata a praza de España e dar alí remate, diante das 24 pedras alí situadas, á lembranza en forma de paseo.

    Así queda este chío do mes de abril, máis berro que chío polos feitos lembrados.

 

De Gaza ó mundo e do mundo a Gaza

De Gaza ó mundo e do mundo a Gaza

    Gaza non fala. O acoso ó que o goberno israelí ten sometido á cidade franxa non deixa saír máis ca un murmurio. Mais un murmurio que se dirixe ó mundo enteiro e que é abondo para coñecer a existencia de destrución, fame, morte. Ás veces, indiscriminadas, outras, selectivas. Ou son eu o único que relacionou os débiles apuntamentos de Pedro Sánchez cara xa non á paz, senón só a un alto o fogo, por unha beira, con que pola outra, unha ONG de base en España que tentaba mitigar a fame dos palestinos sufrira nun mesmo día tres ataques diferentes co resultado de sete mortos entre os seus traballadores a máis do peche do necesario servizo que estaban a facer? De Gaza ó mundo, un murmurio que é abondo para que saibamos dalgunha cousa das que alí pasa. Mais, que reacción temos?

    O mundo non fala. Ben, si, fala, e moito, mais con voces que parecen contraditorias, que parecen anularse entre si. Parecen. Con excepcións, claro, pero poderían resumirse como un clamor de xente pedindo que pare o horror e unha serie de mandatarios a pedir ó goberno israelí que non sexa moi duro mentres axudan a vender armas a ese goberno e merca as armas 'probadas en combate real' made in Israel. Sudáfrica toma a dianteira pedindo enxuizamentos: ten unha idea de que vai a cousa despois de ter experimentado hai non tanto tempo medio século de apartheid. En sentido contrario, non sabería dicir quen toma a dianteira, incluíndo un goberno dos EEUU que por fin chegou ata a abstención nunha resolución do Concello de Seguridade das NNUU que é moi probalbe que Israel atenda como as que lle precederon.

    Ou sexa que si, hai un diálogo entre Gaza e o resto do mundo. Un diálogo que pode parecer de xordos máis que de mudos, pero máis ben é de tolos, de alienados. Un ‘diálogo’ que fai falta recoñecer para logo reconducir. Sen intérpretes, ó directo, pois sabemos quen é quen se está a autoproclamar intérprete, intermediario, inter-todo e parte tamén: o goberno israelí, ó que lle medran as manifestacións na casa por corrupción, por tentar o control da xudiciatura nunha deriva ditatorial, e dende hai cinco meses, pola xestión da ‘crise’, comezando pola súa actuación no tempo previo ó ataque palestino. O mesmo goberno que envía o exército a bombardear hospitais ou ONG, a matar xente que ía por comida ou ‘autoriza’ a que pase menos dunha décima parte da axuda humanitaria que necesita Gaza, ou ‘permite’ a montaxe dun porto provisional para desembarcar esa axuda ‘de xeito controlado’. Si, faino despois de pasar os seus antecesores por certo lugar as resolucións das NNUU dende hai moitos anos. Si, ese goberno que ten anulado calquera tipo de organización palestina e que decide castigar a dous millóns de persoas polos ataques dunha organización que os seus antecesores financiaron. Si, un goberno que esgrime o holocausto mentres executa un xenocidio.

    En silencio. A paz necesita tamén do silencio para reflexionar, á par da comunicación para coñecer, recoñecer e acordar. E do traballo de construción desa comunicación, dos útiles para cubrir as necesidades, das relacións, das ideas. Hai que telo claro: Gaza necesita do mundo, de nós, mais o mundo tamén necesita para o noso propio equilibrio, paz.