O centro da ría de Ribadeo

Dicir cal é o centro dunha ría non é doado. Non só porque pode haber diferentes criterios de definilo, que levan a puntos tamén diferentes, senón porque a marea fai que o centro se poda considerar variable, viaxeiro dentro dunha zona. Así, o 'centro' convírtese tanto nunha especie de elección persoal como nunha referencia. No meu caso, atoparíase máis ou menos centrado na imaxe, non lonxe de onde está marcada a cruz: xustifícoo en que a ría ten maís profundidade cara ó norte, máis lonxitude cara ó sur e un pouco ó oeste, e un gran brazo, a Lieira, cara ó leste, que compensaría esa pequena derivación oeste do fondo da ría. Ademáis, cadra entre os tres núcleos de poboación enfrontados dos catro que baña. Día 14 de agosto, a eso das dúas da tarde, hora legal: marea baixa grande, pero non especial, acompañada de presión alta, pero brisa compoñente sur, é dicir, compensando na práctica a influenza unha da outra. A cruz sinala na foto do sigpac un lugar onde comprobei que se podía estar de pé, sen mollarse. Está na liña entre a punta norte de Mirasol (a 300 m) e a de Castropol (a 450 m), fronte ás Figueiras xusto ó oeste de Gondán (1 km). Xa a foto indica abondo ben que aí hai un banco de area, pero que momento en que se tomou estaría mergullado. Pois ben, o 'centro', o corazón da ría, non sería ría, senón tesón. Entre algo antes das dúas e case as tres puiden comprobar varias cousas. Obsérvanse no fondo, perto da rada que forma o espolón dos Bloques co peirao de Mirasol, pero fora dela, colonias de algas ben asentadas, mentras a rada queda o ár, quitado un pequeno triángulo que limita ca punta do peirao. Nunca me costou tan pouco esforzo pasar a Castropol nadando. Na realidade, máis camiñando polos tesóns que flotando na auga. De feito, puiden medir que a lingua de area descoberta entre o tesón de Mirasol e o da Vilavella acadou máis de 50 m de ancho pola parte máis estreita. E que se podía pasar camiñando entre este último e as primeiras escaleiras dos bloques: do tesón na súa parte noroeste sae unha lingua de area que vai cara á punta do peirao, e que fronte ás escaleiras está xa prácticamente no chan da rada. Craro é que é preferible nadar un pouco ata a punta do espolón a enlamarse ó andar sobre o fondo . Sinxelamente, ese era onte o estado da ría. Entradas anteriores sobre o tema: Un recuncho da ría. A ría de Ribadeo, dende outro punto de vista. Asemade, facía moito tempo que non o lograba con tanta calma de barcos, fuxidos ó non poder calibrar os baixos que se podían atopar. -- Unha versión posterior:

A ría de Ribadeo, como un todo ou en relación a partes, leva sido tema conversas e novas. Polo nome e a polémica arredor del, pero de xeito primario pola propia ría, as súas características, conservación, etc. E visto o visto, coido que continuará así.

Dicir cal é o centro dunha ría non é doado. Non só porque pode haber diferentes criterios de definilo, que levan a puntos tamén diferentes, senón porque a marea fai que o centro se poda considerar variable, viaxeiro dentro dunha zona. Así, o 'centro' convírtese tanto nunha especie de elección persoal como nunha referencia. No meu caso, atoparíase máis ou menos centrado entre Ribadeo e Castropol, un pouco cara ás Figueiras: xustifícoo en que a ría ten maís profundidade cara ó norte, máis lonxitude cara ó sur e un pouco ó oeste, e un gran brazo, a Lieira, cara ó leste, que compensaría esa pequena derivación oeste do fondo da ría. Ademáis, cadra entre os tres núcleos de poboación enfrontados dos catro que baña. Día 14 de agosto, a eso das dúas da tarde, hora legal: marea baixa grande, pero non especial, acompañada de presión alta, pero brisa compoñente sur, é dicir, compensando na práctica a influenza unha da outra. Busco un lugar aproximado ó centro (de volta á casa, comprobo no ordenador: está na liña entre a punta norte do peirao ribadense de Mirasol -300 m- e a de Castropol -450 m-, fronte ás Figueiras xusto ó oeste dos asteleiros Gondán -1 km-. E comprobo que se podía estar de pé, sen mollarse. Nas fotos aéreas indícase abondo ben que aí hai un banco de area, pero tómanse con ese punto mergullado. Pois ben, o 'centro', o corazón da ría, non sería ría, senón tesón. Entre algo antes das dúas e case as tres puiden comprobar varias cousas:

- A ría, como é sabido e como corresponde a calquera outra, tende a colmatarse, é dicir, a encher o seu fondo con aportes tanto terrestres como marinos, facendo que o calado diminúa e parezan bancos de area e humedais. O proceso, que tantas veces se nomea para facer os dragados periódicos e case contínuos, segue a avanzar e maniféstase en pequenas cousas, como na colonización por algas do baixío do fondo da enseada dos bloques. Obsérvanse xa no fondo, perto da rada que forma o espolón dos Bloques co peirao de Mirasol, pero fora dela, colonias de algas ben asentadas, mentras a rada queda o ár, quitado un pequeno triángulo que limita ca punta do peirao.

- Entre o pasado ano e iste, púidose observar que a colonización algal achegouse abondo máis á beira do peirao de Mirasol, aumentando no resto a potencia da lama que o ocupa. No tesón de Mirasol ocorre algo parello, pois se o pasado ano as colonias de algas eran minúsculas, este xa medraron e forman montículos más acusados, aínda que continúen a ser pequenas colonias. E nos fondos entre o tesón de Mirasol e da Vila vella, tamén se apreza o fondo con limo máis que con area que constituía ata agora o chan formado e a masa que quedaba debaixo. É dicir, na zona estanse dando dous fenómenos complementarios: o aumento de algas e de lama nos lugares libres destas. A lama deposítase nos fondos ó ter a auga pouco movemento relativo e ser incapaz de arrastras xa abondas partículas microscópicas, indicando un réxime de circulación de auga menor, como corresponde neste caso ó peche en marea baixa do paso da auga entre os tesóns da Vila vella e de Mirasol. O que á vez, manifesta a evidencia da continuación da colmatación da ría, a pesares dos dragados. As algas colonizan un 'chan fértil', subministrado pola lama: non hai algas en abundancia en fondos de area, que non é fértil. Mágoa que, ademáis de a lama non ter un aspecto limpo en xeral, na zona dos bloques de unha impresión peor ó verse de cando en vez algún resto no fondo; algo que por outra parte, está facendo da praia dos bloques (abondo concorrida dende a construcción das casas que a dominan) un solario máis que un lugar de baño

- Este ano tamén viuse un velero francés, que coido que non é o primeiro ano que recala fronte as primeiras escaleiras dos bloques, na continuación do canal do porto, tumbado totalmente ó desviarse un pouco da posición idónea e quedar en marea baixa sen auga. A escea non se repetiu, pois inmediatamente despois abandoou o lugar.

• Son curiosos os remuiños e correntes na zona, en particular as diferencias baixada/subida na punta E do peirao de Mirasol e na punta do espolón dos Bloques. Asemade, é curioso que, comezando a subir a marea, perto da cara norleste do tesón de Mirasol, exista unha corrente en sentido contrario.

• Nunca costou tan pouco esforzo pasar a Castropol nadando. Na realidade, máis camiñando polos tesóns que flotando na auga. De feito, puiden medir que a lingua de area descoberta entre o tesón de Mirasol e o da Vilavella acadou máis de 50 m de ancho pola parte máis estreita. E que se podía pasar camiñando entre este último e as primeiras escaleiras dos bloques: do tesón na súa parte noroeste sae unha lingua de area que vai cara á punta do peirao, e que fronte ás escaleiras está xa prácticamente no chan da rada. Craro é que é preferible nadar un pouco ata a punta do espolón a enlamarse ó andar sobre o fondo. Tamén, facía moito tempo que non o lograba con tanta calma de barcos, fuxidos ó non poder calibrar os baixos que se podían atopar.

Centrando noutro aspecto o tema, o pasado ano, unha vez reamtado o verán, amosaba fotos que indican que a ría non está tan a salvo da contaminación como poidera parecer, referidas á parte asturiana. Dende aquela, que eu saiba, non se produxeron melloras nese sentido, nin noutros aspecto relativos á conservación do esteiro. E iso, a pesares de que aprece que xa vai funcionando o mecanismo da Reserva de la Biosfera Oscos-Eo-Terras de Burón, que con nome tan complexo pode que se debera a el o retardo na súa posta en marcha. Reserva que algún carto vai dando para os concellos que a engloban, entre os que están os que molla a ría. No medio deste tempo si que apareceu a primeira parte dun estudo sobre as rías galegas que incluía a de Ribadeo (na parte galega, e pregúntome como se pode dividir un estudo ambiental dunha ría en conxunto), que, deixándoa ben parada en relación a outras, non a deixaba inmune.

Tampouco se fai un estudo serio, que eu saiba, sobre a dinámica na ría (está colgado o estudo de hidrodinámica da ría de Ribadeo de Silvia Piedracoba -1 e 2-), que estuda a fondo unha parte fundamental da ría, pero non saca conclusións prácticas, necesita un adiamento, evita zonas puntuais pero claves de fenómenos costeiros e ignora a zona máis interna, de pouca importancia en principio pero directora do que sucede máis cara á saída), que é necesario para coñecer actuacións en profundidade (aínda que se despois non se lles fai caso, como ocorreu coa praia dos Bloques e as recomendacións de Isidoro Asensio...).

En fin, mentras, a visita do presidente de Portos hai poucos días serviu para avivar o enfrontamento Xunta - Ministerio de Fomento (se se quere, PP-PSOE), ou por outra banda, Ribadeo-Castropol, ou mesmo deixar a evidencia dos desencontros internos e desplantes en Ribadeo, dentro do concello. Desta, o tema foi o novo dragado da ría (90 000 m³, din), coa obriga de botar a area moito máis lonxe que ata o momento (deceas de millas marinas para a area sacada na parte galega da ría, cando en marzo de 2004, referín en Ribadeando, o libro, que daquela a area do dragado da canle das Figueiras se botaba a uns 700 m da punta da Cruz). Moito cabería falar do tema da colmatación, que xurde de cando en vez nos papeis e sempre asociado a temas económicos 'urxentes', con grandes verbas, esquecendo o longamente pedido plan integral para a ría. Por poñer un exemplo, fálase agora de 90 000 metros cúbicos. Se se ten en conta que o frente externo do peirao de Mirasol ten 500 m, e a anchura da canle asignada é de 120 m, sae que o dragado poderá afectar á profundidade no seu entorno nuns 1,5 m de media. Sen afectar nese caso á canle de desprazamento para a saída da ría... que se estreitou e está a colmatar máis rápido polas mesmas obras realizadas por portos, dende o recheo dos oitenta ata o espigón con saída xusto fronte ó embarcadoiro de Porcillán, ambos con pedras vistas á ría en troques, como mal menor, de superficie lisa, para deixar circular mellor a auga.

Half triatlón e cia.

   I Half Triatlón. Non comprendo o seu nome, co primeiro signo en números romanos (logo, latín),a primeira parte do nome en inglés, e a segunda, en castelán (non en galego). A nota de prensa de hoxe non o aclara. Os voluntarios son 'máis de cen' (pedían 150), e os participantes aproximaranse ós 500. O desenvolvemento, a mañá do sábado, e os puntos para ver a competición estenderanse ó longo de 100 km, polo que, se queres vela, tes espazo! (ver o recorrido en baixo)

O tríatlon (non está mal escrito, é outra lingua, a galega) ten efectos secundarios. Non só para os atletas e o público, de xeito directo, senón tamén para a hostalería de Ribadeo, e ata para os veciños da zona da Pega.

Imos primeiro polas notas de prensa do concello. Ista primeira é de hoxe mesmo:

A SAÍDA SERÁ DESDE A PRAIA DOS BLOQUES

I Half Triatlón Ribadeo

14/05/2021

O Concello ultima os preparativos para o I Half Triatlón Ribadeo, que se celebrará na localidade mañá, sábado. Preto de 500 participantes federados se darán cita nesta proba, que contará coa colaboración de máis dun cento de voluntarios “para axudar e sinalizar durante o percorrido”, segundo explica o edil de Deportes, Jorge Díaz Freije.

E subliña que "toda a proba está verificada co protocolo covid19. Agardamos que supoña un apoio importante esta fin de semana para os hoteis e restaurantes de Ribadeo".

O alcalde, Fernando Suárez, agradeceu "o apoio necesario e impagable dos Concellos de Barreiros e Trabada. Con todo, e aínda que é importante para o deporte, para Ribadeo e para a economía local, seguro que algunha molestia se pode ocasionar durante o sábado á mañá. Desde a organización, os colaboradores e mais o Concello de Ribadeo queremos pedir desculpas por anticipado ao tempo que solicitamos comprensión pola importancia do evento".

O Half Triatlón Ribadeo realizarase en dúas modalidades: Short e Half. Os participantes na Short nadarán 1000 metros, percorrerán 42 quilómetros en bicicleta e farán 10 quilómetros de carreira a pé. E na Half serán 2000 metros a nado, 81 quilómetros en bicicleta e 19,2 quilómetros de atletismo.

A saída da Short está prevista para as nove da mañá e a da Half para as 9:30 horas.

 A nota anterior é complementaria da nota de prensa de antonte. A notar que os cortes (poño ligazóns na nota para que se saiba a situación das estradas referidas) vai sar en máis lugares que os referidos, pois se non, volverían a Ribadeo polo mesmo lugar que van, e non é así:

DESDE AS 8:45 ÁS 14:30 HORAS

Cortes de tráfico

12/05/2021

O I Half Triatlón Ribadeo, que se celebrará este sábado 15 de maio, reunirá a 470 participantes. A proba ocasionará cortes de tráfico nas estradas LU-P-5207, LU 133 e LU-P-6103 polo que desde o Concello piden desculpas polas molestias que se poidan ocasionar. O concelleiro de Deportes, Jorge Díaz, sinala que haberá desvíos sinalizados.

O edil anunciou que "hai 470 participantes, para as dúas modalidades desta proba. Nunha das especialidades hai 330 e na outra hai 140, que é a máis longa".

Jorge Díaz subliñou que "vai haber varios cortes de estradas, sobre todo na LU-P-5207, que vai desde o colexio público ata o cruce de Vilela, onde hai un cruce coa LU-133, que é a que vai de Reme a Vilamar e chegará tamén o corte á LU-P-6103, que é onde está Vilamartín Grande e que limita con Trabada. Toda esa franxa estaría cortada ao tráfico, salvo excepción ou emerxencia, de nove menos cuarto da mañá e dúas e media da tarde".

O concelleiro de Deportes dixo que "queremos informar a toda a xente que normalmente faga uso desas vías, a esas horas, que van estar cortadas. Teñen outras alternativas tanto os que veñen a Ribadeo desa zona como os que viven neses lugares. Pedimos desculpas porque esta proba é moi importante, pero todo ten as súas trabas de organización".

Díaz Freije engadiu: "volver dar as grazas aos máis de cen voluntarios que fan posible esta proba, homes e mulleres que colaboran para levar a cabo esta importante competición de ámbito nacional, a través da Federación. Volvemos recalcar a boa colaboración cos dous concellos afectados, ademais de Ribadeo, como son Trabada e Barreiros, que colaboran incluso co seu voluntariado no seu ámbito. É de agradecer porque é necesario todo o apoio. Reiteramos que se manteñan todas as precaucións sanitarias".

O edil ribadense espera que "isto sexa un empuxe para o sector turístico, que algo lle poida aportar e que con esta iniciativa empecemos a fortalecer esta rede na que nos servimos todos. Esperamos que vaia ben todo na proba e que para o ano que ven se poida volver facer".

 A do día 6, polo contrario das anteriores, parece dar unha indicación do nome: a proba é nacional, logo ten certa lóxica que se se identifica nación = España, apareza o castelán no nome.

HABERÁ CORTES DE TRÁFICO E DESVÍOS ALTERNATIVOS

I Half Triatlón Ribadeo

06/05/2021

O Concello ultima os preparativos do I Half Triatlón Ribadeo que se celebrará o vindeiro 15 de maio. O edil de Deportes, Jorge Díaz, salienta a importancia desta proba nacional e o impacto económico que pode ter dado o alto nivel de participación.

O concelleiro ribadense lembrou que "o vindeiro 15 de maio se fará, por primeira vez, un triatlón de carácter nacional, a través tanto da Federación Galega como da Federación Nacional. O Concello colabora intensamente coa organización. É un percorrido moi transversal no senso de que toca o ámbito tanto urbano como practicamente todas as parroquias polas que pasa ou ten influencia, incluso ten bastante influencia noutros concellos como Barreiros e Trabada".

O edil de Deportes explicou que "a proba sae dos Bloques, ese entorno tan característico da ría de Ribadeo, aí faise a proba de natación e despois o percorrido en bicicleta pasa por Vilamartín Grande, sube toda a estrada que vai a Santa Cruz, dá a volta e regresa á praia dos Bloques. A continuación sairán cara ao faro, percorrendo unha distancia de 10 ou 15 quilómetros, dependendo das dúas modalidades que se corren dentro da mesma proba e rematará na praza onde está o Concello".

Jorge Díaz sinalou que "é transversal tamén tanto nas administracións como nestes tres concellos que toca, onde temos que dar as grazas aos máis de cen voluntarios que están apoiando a proba, ás distintas institucións e aos distintos Concellos. Queremos agradecer tanto a Barreiros como a Trabada toda a súa colaboración, desde o primeiro momento con voluntarios, ás dúas alcaldesas neste caso. Esperamos que vaia todo ben". 

Para Díaz Freije "loxicamente unha proba tan longa algún trastorno trae entón, desde ás nove menos cuarto da mañá ata as dúas e media da tarde, vai estar cortada a circulación nesa estrada. Queremos advertir que hai alternativas en calquera punto para que a xente se desprace sen ningún tipo de inconveniente. Estes días vaise poñer a sinalización e se hai algunha dúbida que chamen ao Concello para tratar de arranxalo o antes posible".

O concelleiro de Deportes subliñou que "é unha proba importante en todos os sentidos, tamén para o sector hostaleiro que nestas datas que estamos a sufrir os inconvenientes da pandemia tamén se viu afectado. É un pequeno impulso para empezar esta nova etapa que esperemos que vaia todo ben".

 A nota máis vella pedía voluntarios (150):

É PRECISO ANOTARSE NA ÁREA DE DEPORTES DO CONCELLO

Voluntariado para o Half Triatlón Ribadeo

20/04/2021

A organización do I Half Triatlón Ribadeo precida da colaboración de 150 voluntarios para o desenvolvemento da proba o vindeiro 15 de maio.

Desde a Área de Deportes do Concello solicitan "a colaboración de todas as entidades deportivas, clubs e asociacións ou voluntariado en xeral...posto que serán necesarios 150 voluntarios para os diversos cruces de carreira, e ao ser tan longa tentaremos incluso facer varias quendas para que non teñan que estar os voluntarios tanto tempo".

E engaden que "precisamos que os voluntarios estean ás nove da mañá no punto do percorrido que se lles indicará previamente. Algúns poderán estar un pouco máis tarde. E rematarían entre as dúas do mediodía e as cinco da tarde".

As persoas que estean dispostas a colaborar como voluntarios poden anotarse na Área de Deportes do Concello indicando nome e apelidos, DNI, data de nacemento, dirección de correo electrónico, dirección, número de teléfono móbil, talla de camiseta, club ou asociación á que pertencen, carné de conducir (os que o teñan) e dispoñibilidade de conducir. Desde a Concellaría de Deportes explican que “todos eses datos poden remitilos por correo electrónico a Área de Deportes do Concello. A inscrición tamén se pode facer chamando por teléfono á Casa da Xuventude ao 982 129 889".

A Área de Deportes mantivo un encontro cos presidentes das asociacións de veciños das parroquias polas que discorrerá esta proba. Con eles estiveron o concelleiro e o técnico de Deportes, Jorge Díaz e Iván López. 

O Concello ribadense colabora na organización do I Half Triatlón Ribadeo que se vai celebrar o 15 de maio. A proba é puntuable para o Ranking Nacional de Triatlón de Media e Larga Distancia e contará coa participación de máis de 500 atletas. 

   Por último, a explicación do que poñía ó comezo sobre a Pega. Resulta que hai un movemento veciñal reclamando amaños nas vías desa zona, rtendo recibido promesas, pero non feitos. Amañaron o camiño do cemiterio, pero non o resto. Pois onte mesmo estaban botando un pouco de alquitrán e grixo, insuficiente, pero un amaño, ó fin, e ante a pregunta dun veciño, a resposta foi clara: o tríatlon. Deixo algunha das fotos que me pasaron, onde non se observa o nome da rúa, pois por alí son algo escasos:

Ribadeo, sábado noche

    Quen vexa o blog, notará a hora de apunte. Tamén notará que non é a única volta que edito a esta hora. Ben, o motivo: o ruído. E por hoxe, non comento máis.

    Naturalmente, os xornais a esta hora aínda non saíron, polo que ando escaso de novas. Comento pois a foto.

    Como pode verse, non é de Ribadeo Pero a situación ilustra ben o que pasa en moitas circunstancias en Ribadeo: unha norma xera un aviso, neste caso unha prohibición, e non se cumpre e non pasa nada. A sinal de prohibido aparcar di: 'en toda a praza Santa María', é dicir, en toda a extensión que se ve na foto e máis que non se ve. O cartel debaixo dela axusta: 'excepto puntos autorizados', e vése que a beirarúa da esquerda éo. Pero non o mesmo punto onde se axusta a prohibición, ou o situado á volta, ou o que se ve ó fondo. Como se ve, Ribadeo non é único, pero nalgúns destes desaxustes é modelo. E ale, a estas horas, que é o mellor que se pode facer? Pode que redactar unha denuncia polos máis de 60 dB que estou a soportar nestes momentos. Ou por todas as que xa teño feito e o Concello non atendeu. Non o sei aínda. Queda moita noite e hai tempo; mañá pola mañá virán as consecuencias de falta de sono, irritabilidade etc; hoxe, agora, os síntomas son diferentes.

--
Continuando o que comecei en decembro, de Hernán Naval, en espera de ser colgado no sitio web de Hernán:

Data: 10/7/99	Fonte: EL PROGRESO
Título: O “MONEY” DE MARTA SÁNCHEZ
Autor: HERNÁN NAVAL
Descrición: Xenial ou non? No fondo, a idea de sempre, que podemos explicitar con algo de pompa: a gastar moreas de cartos en merdas varias e a escola nin un peso porque a dirixe un roxo comunista mason e cheira a xofre...
Comentarios:

O “MONEY” DE MARTA SÁNCHEZ

O pasado mércores, de mañán, despois de “dopparme” de café cal corredor do Tour para fortalecer as neuronas perante as emocións que me pudera deparar a leitura dos xornais (sabia que o concerto de maña á noite fora apresentado a víspera en rolda de prensa), abrin istos directamente polas páxinas que incluían a cobertura do acto informativo no que interviran a víspera un responsábel da programación do concertos do Xacobeo e máis o concellal de Cultura de Ribadeo, o revalidado Manuel Valín. Eu quería coñecer os números.

Efectivamente, as informacións recollían algunhas destas sumárias cantidades: un cenario de 12 por 25 metros, 5.000 sillas... Pero faltaba a cifra que un, e ben sei que algunha outra xente, procuraba na leitura: os dous díxitos que desen conta da cantidade de millóns do orzamento dese delírio musical titulado “De Roma a Santiago” que mañá terá lugar, se o mal temppo non o impide, na praia dos Bloques de Ribadeo.

Non, o dirixente xacobeo e o concelleiro ribadense non subministraron dado algún sobre o custe da merenda, ou os xornais non os recolleron. Pola contra, o xestor xacobinista – que non xacobino – prodigouse seique en explicacións sobre as enormes dificultades que entrañou relacionar musicalmente Roma con Santiago, Galiza con Itália. Desde a profisión, comprendémolo. Non sabemos de muiñeira algunha composta por Luigi Nono, aínda que tampouco sabemos se entre os condeados a morte en campos de concentración nazis que escreberon os familiares e amigos as cartas nas que se basea “Il canto sospeso” habia algún galego. De Casella tocan os nenos e nenas das escolas de música aires de inspiración continental diversos pero nengun de influxo galego ... que saibamos. Mágoa que Verdi non soubese – ¿ou si? – do Rexurdimento literario galego, que aparcaba a Dumas e colocaba á Violetta de “ la Traviata” no barrio chino lugués. Monteverdi, en fin, escrebiu “la incoronazione di Poppea”, non se lle ocorriu compoñer “la incoronazione di Alfonso X il Sabio.

E como non había para onde ir, Albano. Nen sequer Marta Sánchez, caída do cartel a última hora. (Conceitualemnte non hai perda algunha pola baixa da Sánchez: o máis mestizo e paneuropeo que se lle ten ouvido cantar, de nova, era unha trepidante versión de Lili Marlen, canción que tamén caantaba Liza Minelli en Cabaret, película na que tamén cantaba “Money...”Conceitualmente, non pasa nada porque non veña Marta Sánchez; conceitualmente repetimos) ¿Qué hai de Albano? ¿Qué canta últimamente? ¿Qué gravou recentemente? ¿Actuou xa no Luar? En prata, señores, ¿quen o atura? Maña, nos Bloques ¿”en directo”?

O “money”, o parné, velaí a cuestión. Non puidemos saber o que custa – o que nos custa - a metafórica viaxe “musical” entre Itália e Galiza, entre Roma e Santiago parando a comer sardiñas nos Bloques de Ribadeo, pero xógome o diapasón a que coa décima parte do montante da ordinariez de mañá a noite poderíase dotar de fotocopiadora e ordenador á Escola Municipal de Música de Ribadeo e aumentar o seu cadro de personal cun administrativo-ordenanza con outro profesor ou profesora. Máis o conceito de divulgación musical da Xunta é máis “guay” (en prata, señores, máis paleto!): agasallan á xente con camisetas coa mascota xacobea e cun disco “Idea original de Alberto Comesaña”. Que hipérbole!: pensar que o que paira o Comesaña de Lugo poda ser calificado de idea ... O da camiseta amañase con lexía.

Habia, sen embargo, outra cifra, outro número nas informacións xornalísticas: os peregrinos chegados a Compostela no que vai de ano, 600.000, segundo o voceiro Xacobeo. Nen que dicer ten que a maioría deles mercede a Concertos no Camiño como o de mañá en Ribadeo, na praia dos Bloques, vaia se non. Non se molesten o representante xacobeo nen Manuel Valín en descontar do público a quen mañá á noite marchemos tomar unha copa á beira asturiana da ría.

O estiramento dunha masa

Procurando outras cousas, remata de caer a miña atención na versión dixitalizada de artigos que teño publicado en tempos (década dos 90) na Mariña de El Progreso. Deixo unha das publicacións que coido resistiu abondo ben o tempo, a pesares da temática:

O estiramento dunha masa (4/12/97)

A semana pasada volvín escoitar mencionar un efecto económico que continúa a producirse nos EUA dende comezos da década pasada: a separación cada vez maior entre a renta das capas sociais económicamente poidentes e os desfavorecidos.

Este fenómeno prodúcese a nivel mundial e a nivel de cada país. Resulta que, no mundo e en termos xerais, os que teñen cartos, cada vez teñen máis. E os que teñen poucos, cada vez teñen relativamente menos. Dentro de cada país maniféstase o feito do enfraquecemento da chamada clase media, que en principio parecía característico da economía estadounidense.

No conxunto das nacións, está a aumentar a separación entre os países desenvoltos e os chamados non desenvolvidos, tras varios decenios nos que se daba efecto contrario. E aínda agora están os chamados dragóns asiáticos, países con forte crecemento, a sufrir os efectos dunha tormenta monetaria contra economías que se saben débiles e con defectos estructurais debidos en parte ó seu rápido crecemento.

As causas destas manifestacións son diversas. O abandono da progresividade nos impostos pola presión da xente que pode influír, a maior facilidade para establecer contactos comerciais e de emprego por parte da xente que xa pode facelo, os contactos, ... . No caso de comparacións internacionais maniféstanse máis claramente outros efectos, como que a pobreza impide manter a sociedade organizada e aumenta a corrupción, prodúcense os levantamentos armados e os motíns, etc. No caso de particulares, o verse atado para facer calquera cousa por falta de cartos inicia a espiral da marxinación e aumenta o problema.

Vénseme á cabeza o estiramento dunha masa. Se temos masa para facer empanada, por exemplo, podemos estirala de varios xeitos. Cun rodillo, a mistura queda aplastada por igual e diluída, con pouca consistencia mentras non se coce. Pero hai veces que estírase suxeitando unha porción cunha man arriba e outra coa outra man, abaixo. Nese caso, se se comeza a estirar, cada cachiño de masa dos que queda no medio toma un camiño, en parte aleatorio, para unha ou outra beira. Cando se segue a estirar e a afina-la ponte entre enrriba e abaixo, entón vese claro que o mesmo peso leva a maioría de material cara abaixo. Así ata que remata por rachar, e entón podemos contemplar dous bloques separados nos que a maior parte (case toda) da masa que facía ponte está na parte de abaixo.

A idea paréceme abondo concordante co que está pasando na economía: non é só que esa ponte esté a facerse máis estreita, senon que cada vez é máis longa.

Pensando no fenómeno que está a suceder coa ´ponte´, podemos chegar a algunhas conclusións. Coa masa, o facer pontes podemos considera que non é máis que un xogo. Na economía é a realidade na que se ve afectada moita (toda) a xente.

Parece que a creación de riqueza de que tanto se fala por parte dos economistas e políticos debera servir para atenua-lo proceso. Ata hai un par de décadas, así foi en todo o mundo. Dende entón, comezando polos EUA, non o é. A creación de riqueza vai cada vez máis para os que xa son ricos. Ademáis, de pouco serve o ter algo de cartos cando eses cartos non chegan. E telos vólvese cada vez máis necesario para poder facer calquera cousa. Refírome a facer algo coa propia vida, sen máis: ¿que se pode facer hoxe sen cartos?. Está visto que os tempos cambiaron; na xeración anterior un neno que tiña algo na casa non era pobre. Hoxe necesita ter cartos para poder saír dela. O mesmo sirve para os maiores, con outros matices.

... Despois de todo, e ben pensado, a analoxía económica coa ponte de masa non debe ser moi válida: a masa soa a cartos, a eso de ´masa monetaria´, por exemplo. Pero sobre todo non debe selo porque na realidade, esa masa monetaria vai parar ós menos, ós máis ricos, os ´de enrriba´. Non ós máis numerosos, os pobres, os de ´abaixo´.

A nova do hoxe

Que producen tres días seguidos festivos ou semi? que o xornal traia como máximo expoñente da actualidade hoxe en Ribadeo a procura do ganador do soldo de premio de ACISA. Coido que non é moito. Únome á tendencia traendo tres fotos que poden parecer insulsas, pero que coido que van direitas a retraer á memoria a un vello Ribadeo que xa non existe. Teño máis sacada conxuntamente con esas, pero con tres chega, alomenos polo momento. A substracción de ría para o comercio que fai a lonxa mái so edificio 'decorado' pode que apra lembrar máis aínda o que se perdeu non contrastan en absoluto coa nave industrial na outra beira do recheo ou a perspectiva de recheo como base de vista turística da outra foto. E, como base, os aparcamentos, algún máis de 50 dos catrocentros previstos. Un pregúntase, dentro dunha ducía de anos, o novo recheo que suprimiu 100m de peirao para os barcos, terá un aspecto semellante? Ónde se vai ir botando a nova area que se saque da ría, despois de encher (para aforrar custes, botar achegado) a praia en Burela, Os Bloques, o (xa vello) recheo e o novo, recén feitiño? Porque aínda que non dispoñía de cámara no momento, a situación de marea estes días di claramente que o dragado efectuado xa non se nota moito, e os tesóns están tan crecidos como antes de facelo, incluído o máis afectado, fronte ó mesmo Mirasol. Abondan os comentarios despois de ver as fotos.















--
De Hernán Naval, espera de ser colgado no sitio web de Hernán:

Data: 23/10/1993	Fonte: La Comarca del Eo
Título: De interese para afeizoados
Autor: Hernán Naval Parapar
Descrición: Este artigo daba conta de todo o proceso de creación dun centro pioneiro que no seu momento foi moi criticado dende alguns sectores. De feito, a escola estrela educativa do concello e o seu director serían desprezados sucesivamente pola oposición naquel intre e logo no governo.
Comentarios: comentario

De interese para afeizoados, estudantes e... políticos

SOBRE A ESCOLA MUNICIPAL DE MÚSICA

Hernán Naval

O comezo do calendario de aplicación da Lei Orgánica de Ordenación Xeral do Sistema Educativo (LOXSE) nos Conservatorios de Música o pasado curso académico, suscitou en diversos sectores a normal inquedanza perante calquer reforma educativa ou política. Menos normal, menos xustificábel, foi o rexeitamento sen análise de moitos profisionais do ensino da música. Tantos, que algúns Conservatorios simplemente non aplicaron o calendario de substitución do plano de estudos de 1966 (ben vello, ¿non si?) e segueron a impartir e realizar exames oficiais e libres de asignaturas que tiñan ficado eliminadas ou substituidas. Incurriron, xa que logo, en ilegalidade, e as administracións educativas central e autonómica, no canto de sancionar aos centros infractores, enmendaron a própria lei para que neste curso que comeza, tais centros, á vista da normalidade académica habida nos conservatorios viciños, aplicasen a LOXSE sen prexuícios negativos. Enténdese, por máis que non se comparte, a oposición dalguns centros e dalguns profisionais do ensino privado da música ao novo plano educativo, toda vez que éste obriga a unha auto-reciclaxe profisional eminentemente pedagóxica, que ao cabo revertirá máis na formación musical de nenos e mozos que nas rentas de cada un. Recuperada a paz musical educativa, e agora que en Ribadeo se abre unha Escola Municipal de Música ao abeiro da nova lexislación, decullaremos algo désta, brevemente, nas liñas que seguen, ao tempo que significaremos alguns aspectos administrativos e académicos da Escola, xa que hai quen califica de inserción publicitaria eleitoral o anuncio do prazo de matrícula oficial no centro...

O Pleno do Concello de Ribadeo aprobou por unanimidade, en xaneiro de 1992, a criación dun Conservatorio de Música en Ribadeo; inmediatamente, solicitouse a autorización de apertura á Consellaria de educación. Tiven a honra de coordenar, meses despois, a elaboración dun necesariamente minucioso expedente, seguindo tardías instrucións da Consellería. Mais o início de aplicación da LOXSE nos Conservatorios o curso pasado, como se apontou enriba, fixo que o Consello da Xunta conxelase a apertura de novos centros. Daquela estaban solicitados, ademáis do de Ribadeo, aínda que con expedientes elaborados con menos ponderación que o de aquí, os de Padrón e Ribeira. Que Ribadeo cumpría superiores condicións infraestruturais para a apertura do seu Conservatorio non o dicimos nós, senon os responsabeis técnicos da Consellaria; con todo, non se autorizou a apertura de nengun, pésie ao sigue antipócico dos governos municipais das outras vilas citadas.

Aspeito crucial da filosofía da LOXSE en materia musical é a segregación física dos ámbitos de estudo dos graos elemental e medio ou profisional. Querse que paulatinamente os Conservatorios asuman funcions exclusivas de formación de profisionais do ensino, da criación ou da interpretación pública. Isto é, os actuais Conservatorios de grao elemental asumen unhas leoninas condicións de profesorado, locais e equipamento (seis especialidades instrumentais diferenciadas que permitan a posta en marcha duna orquestra de cámara, sá de concertos própria, etc.) para pasaren a ser de grao médio-profisional, ou se reconvirten en Escolas como a que aquí se cria de principio baixo tutela municipal. A función destas Escolas é meridiana: fomentar a afeizón desde a própria prática musical e preparar aos alunos máis dotados e vocacionais para o acceso aos estudos profisionais: en calquer caso, mediante exame de ingreso nun Conservatorio de grao médio. Transitoriamente os Conservatorios, mesmo os de grao médio, deber impartir os ciclos elementais da LOXSE musical, nos que desaparecen as convocatorias de setembro e as de exames libres.

Na Galiza, a regulación das condicións de criación e funcionamento das Escolas de Música recóllese na Orde da Consellaria de Educación e Ordenación Universitaria do 11 de marzo de 1993, publicada no Diario Oficial de Galiza o 22 de Abril. Convidamos a quen cultive reticencias políticas a consultar os papeis polo miudo. A orde sinal desde os obxectivos docentes ds Éscolas até os trámites precisos para que un Concello, ou unha entidade privada, obreña a autorización de apertura e a inscripción no Rexistro de Escolas de Música e Danza da Comunidade Autónoma de Galiza. As Escolas autorizadas fican sometidas á Inspección da Consellaria de Educación.

Tamén recolle a Orde unha série de orientacións metodolóxicas a seguer, no organizativo e no docente, nas Escolas de novo tipo, como ésta que nasce agora en Ribadeo da man do Concello. Reitérase nestas orientacións a función de preparación de profisionais futuros. Inciden ao detalle na necesidade do ensino da prática instrumental e vocal de conxunto, algo absolutamente descuidado, no nível elemental no plano de estudos de 1966 . Aconsellan a implantación, de haber matrícula suficiente, da clase de Música e movimento para nenos e nenas entre os catro e os oito anos, asi como a atención a nenos con necesidades especiais.

As novas Escolas de Música, fronte aos Conservatorios elementais tradicionais, gozan legalmente duna série de vantaxes engadidas: non se estabelece límite de idade para a inscripción; o precio da matrícula, ao non constituir tasa pública estabelecida pola Consellería de Educación, será sempre, con toda probabilidade, ostensiblemente inferior ao dos Conservatorios: será moi inferior en todo caso, na Escola Municipal de Música de Ribadeo.

O plano de estudos de 1966 conleva a obtención dun Diploma Elemental nas distintas especialidades instrumentais ao concluir os estudos de grao elemental de respectivo instrumento (catro cursos nos casos do Piano e do Violino, tres no dos intrumentos de vento) máis o 4º curso de Solfexo e o 1º de conxunto coral. Ese Diploma expedido polo Ministerio de Educación, non faculta para o exercício da profisión musical en nengunha faceta, nen na docente nen na concertística; é só un recoñecimento formal da realización dos primeiros estudos de música. Na LOXSE desaparece. A citada Orde da Consellaria faculta ás novas Escolas de música para expedir as próprias credenciais de estudos realizados, os próprios “diplomas” aos alunos que concluan o plano de estudos do centro. Nen os diplomas de antes nen os que agora se permite expedir son un título; só son un recoñecimento formal en papel. Non hai diferencia substancial algunha. Os alunos que por especial vocación ou adicación querian acceder a estudos profisionais, haberán facelo mediante exame de ingreso un Conservatorio Medio ou Superior. Para iso terán de prepararse en Escolas como a de Ribadeo, na que, polo demáis, o profesorado será titulado e a infraestrutura de locais e equipamento plenamente satisfactoria.

A oferta é variada: Piano, Violino, Violoncello, instrumentos de vento, Linguaxe musical, Coro, Harmonia....A matrícula , ben barata. Nada obsta para que estudantes de música que teñan comezado os seus estudos seguindo o plano de 1966 receban nesta Escola de novo tipo as ensinanzas precisas para concorrir a exames libres de Conservatorios tradicionais.

Para concluir este xa demasiado longo excurso, desexo manisfestar con certa contundencia a miña filiación crítica e construtiva á filosofía da LOXSE en materia musical, expresada desde o comezo do proceso: non é o meu un arrimo oportunista a destempo. Durante anos, os profisionais da música deste país reclamaban case ao unísono a reforma musical no ensino seguindo o modelo dos máis avanzados, culturalmente, estilos de Europa. Cando ao cabo veu esta reforma –con lagoas, con imperfecións, pero ao fin veu- racharonse vestiduras porque se pensou que se rachaban petos. “Todo pasa y todo queda”, dixo Machado: que pasen desconfianzas e que fique a música. Estudar música é, desde agora, máis fácil, máis divertido e, ao cabo, máis produtivo. Tamén en Ribadeo.
** Comentario:

Hernán parece que está comezando aquí unha loita. En realidade, é a súa traxectoria vital a que neste momento está levando a cabo unha difusión de ideas en prol da música no país, difusión que neste escrito ten tres frontes definidas:

1. A política, tratando de calar a oposición polas mesmas normas que dictou o partido no governo en Galicia naquel entón, e oposición en Ribadeo.
2. A práctica, trtando de enfocar os estuidos de música como cultura mási que como adicación profesional, de saída moi restrinxida.
3. A de ben local, por comparación entre o que sería a escola de múscia municipal para Ribadeo en relación a un conservatorio que entende que aprotaría principalemnte precios máis altos sen unha recompensa de entidade para o pobo.

Hai que remarcar que aquí exprésase ben ás claras a titularidade da escola e a súa promoción, sendo un texto do que a sinxela lectura despaixoada poderia evitar a polémica xurdida e o enfrontamento a que a escola leve o nome de hernán Naval.

Unha imaxe, mil palabras

    Seguindo co post de onte, en Foto Miguel vénse tamén estes días fotos aéreas de Ribadeo, da ría e entre elas, unha da ría de Navia. Din que unha imaxe vale máis que mil palabras (lévase discutido abondo dese tema, pero non é agora o momento), e ver as rías comparadas en foto, á beira unha da outra, é máis impactante que polo sigpac (imaxes á beira das rías de Ribadeo e Navia tomadas á mesma escala, pero recomendo ver alí, no escaparate do comercio a contraposición das rías) ou google earth. Onte a min levoume a cavilar que quizais sería cousa de reclamar, mesmo antes do plan de ordenación para a ría, esbozar a ría que queremos. Levo (levamos uns cantos) anos pedindo que se estableza un obxectivo para Ribadeo (ver 'O Ribadeo que queremos') sen conseguir que se nos faga caso, co resultado de que xa veremos se aínda agora se aproba o PXOM. O caso é que se non hai unha definición previa do 'modelo de ría' que se quere, se non nos poñemos antes de acordo niso, logo virán as presións dunha e outra beira (xeográficas, políticas, económicas) para cada cousa concreta. Por iso non sería mala idea abrir un movemento para ver 'a ría que queremos'.
    Hoxe fun ata Castropol comezando a subir a marea. Sen barca, iso supón unhas cantas brazadas, tentando aproveitar os tesóns, as correntes, ... para gastar a menor enerxía posible. Pero pode facerse sen estar moi en forma, e de paso, pode pensarse na cantidade de area que hai na ría, ou utilizar os sensores da pel e a vista para ver a calidade da auga, a súa turbidez en diferente lugares e horarios, as correntes, o seu sentido, a súa velocidade, o seu arrastre de area, os tesóns, a influencia das mareas, a contaminación (os eczemas que saen na pel), o uso da ría, as motos a velocidade, a actividade do porto, o impacto na paisaxe, os metros que hai que cruzar de menos por o avance da costa polas obras de portos, ... é dicir, da tempo para pensar sobre o terreo (mellor, sobre a auga) en torno da ría dende múltiples aspectos, incluíndo os temporais pasado e futuro. E sobre a manifestación e a nave e os seus efectos (da nave e da mani). Mesmo tamén sobre os veraneantes na ría: á ida, unha soa persoa tomando o sol nos bloques; á volta, dúas 'nativas' bañándose e catro rapaces e rapazas 'veraneantes' na herba. Está visto que pouco a pouco os veraneantes collen costumes antes reservadas ós ribadenses, como o pasarse polos bloques, que en canto a praia non ten moito que facer en relación coas da liña de costa, se non é pola súa proximidade. O que dicía onte, en democracia é lóxico o xogo de dereito/deber, e unha volta que pouco a pouco se integra a xente, non só é lóxico, senón que se ve como unha necesidade o exercicio dos dereitos asociado ó cumprimento das obrigas. Os 'forasteiros' en moitos casos están pasando de 'guiris' e 'clientes' a cidadáns, ó igual que ten sucedido ó longo da historia en toda mistura de pobos. Cos seus rexeitamentos, dos que da sobrada conta a historia, e coas súas avantaxes e inconvintes.
    Estou saíndo da consideración ría/manifestación, pero coido convinte afondar un pouco: Galicia estase a despoboar de nativos. Calcúlase que para os anos 20 a poboación nativa terá diminuído en medio millón de persoas. Sexan madrileños ou dominicanos, de xeito legal ou ilegal, seguirá a vir xente de fóra: necesitarémolos (e mal se non veñen, será que a cousa aquí tampouco vai moi ben). Cada vez serán máis. Ide pensando nas relacións no futuro. E non valen as descualificacións: lembro que hai non demasiado, con 25 anos en Ribadeo, tildouseme de recén chegado. Sono en relación con algunha xente, pero, pódese aplicar o cualificativo? En relación á sociedade ribadense, dubídoo. Levo máis tempo en Ribadeo que ao menos 1/3 da poboación (diría que 1/2 da actual) e a miña labor pensando e traballando en Ribadeo tamen supera unha boa porcentaxe da poboación actual.

    Din que non se é de onde se nace, senón de onde se pace. É un xeito de expresión co que non estou totalmente de acordo, pero que é indicativo. Ése de onde se veranea con asiduidade e se ten posesións e se trata de ir a actos culturais e sociais, e se trata de integrase un? Si/non, ata que punto?
Empecei co tema da manifestación. Continuarei.

Un novo paseo

As da beira son algunhas fotos das que remato de cargar en Flickr sobre o Paseo das Aceas que se está a facer dende os bloques (poden verse a partir de aquí).
Comeza nos bloques, onde se están a facer varias reformas: novos edificios en troques dos vellos, saneamento da antiga rraseira de edificios, eliminación da rampla con escaleiras e adecuación da vella para coches, recheo da zona comida polo mar, remodelación do paseo, retoque da escolleira, ... Segue logo pola beira da Vila Vella, onde de carreiro pasa a paseo.

Na propia zona de asteleiro da Vila Vella fíxose paseo e adecouse, pasando as naves do asteleiro a ser eliminadas e dispoñendo unha nova construcción. De alí á fábrica de alxinatos, paseo. A fábrica está a sofrer unha remodelación completa, dende o edificio principal ó que foi durante moito tempo cobertizos, ou patio, ou depósitos. De aló o paseo cruza o rego e ascende á beira da estrada, deixando á beira ó camiño de baixada á punta do Costal, que segue a ter polo momento diversos tipos lixo, comezando por un pecio en dúas partes.
Esta é a zona que vai máis retrasada, non tendo feito aínda o camiño en varios lugares, antes e despois da baixada á ría na punta do Costal. Seguindo atópase de novo o camiño xa feito (nalgures aínda sen rematar) e baixa a mediltura para seguir entre eucaliptus e agún resto de flota autóctna ata a entrada da Enseada das Aceas, onde est unha das partes principais da obra, a barra e os muíños, a conducción de auga do rego e os pasos de auga mareal.

Tiña idea de que ían deixar un muíño acristalado para ver o interior, pero parece que non vai a ser así, como se pode ver nas fotos.
O paseo presta. A composición a partir das imaxes do Sigpac que deixo ó comezo da unha idea do camiño (os Bloques, na parte superior da imaxe, as Aceas, na inferior) ó longo dos aproximadamente dous km de percorrido (algo máis se se colle como tal a barra das Aceas)

Un recuncho da ría

A ría de Ribadeo, como un todo ou en relación a partes, leva sido tema en moitos post no blog. Polo nome e a polémica arredor del, pero de xeito primario pola propia ría, as súas características, conservación, etc. E visto o visto, coido que continuará así.
O pasado ano, unha vez pasado o verán, amosaba fotos que indican que a ría non está tan a salvo da contaminación como poidera parecer. Dende aquela, que eu saiba, non se produxeron melloras nese sentido, nin noutros aspecto relativos á conservación do esteiro. E iso, a pesares de que aprece que xa vai funcionando o mecanismo da Reserva de la Biosfera Oscos-Eo-Terras de Burón, que con nome tan complexo pode que se debera a el o retardo na súa posta en marcha. Reserva que algún carto vai dando para os concellos que a engloban, entre os que están os que abrangue a ría. No medio si que apareceu a primeira parte dun estudo sobre as rías que incluía a de Ribadeo (na parte galega, e pregúntome como se pode dividir un estudo ambiental dunha ría en conxunto), que, deixándoa ben parada en relación a outras, non a deixaba inmune.
A ría, como é sabido e como corresponde a calquera outra, tende a colmatarse, é dicir, a encher o seu fondo con aportes tanto terrestres como marinos, facendo que o calado diminúa e parezan bancos de area e humedais. O proceso, que tantas veces se nomea para facer os dragados periódicos e case contínuos, segue a avanzar e maniféstase en pequenas cousas, como na colonización por algas de baixío do fondo da enseada dos bloques. Entre o pasado ano e iste, púidose observar que a colonización algal achegouse abondo máis á beira do peirao de Mirasol, aumentando no resto a potencia da lama que o ocupa. No tesón de Mirasol ocorre algo parello, pois se o pasado ano as colonias de algas eran minúsculas, este xa medraron aínda que continúen a ser pequenas. E nos fondos entre o tesón de Mirasol e da Vila vella, tamén se apreza o fondo con limo máis que con area que constituía ata agora o chan formado e a masa que quedaba debaixo. É dicir, na zona estanse dando dous fenómenos complementarios: o aumento de algas e de lama nos lugares libres destas. A lama deposítase nos fondos ó ter a auga pouco movemento relativo e ser incapaz de arrastras xa abondas partículas microscópicas, indicando un réxime de circulación de auga menor, como corresponde neste caso ó peche en marea baixa da circulación de auga entre os tesóns da Vila vella e de Mirasol. o que á vez, manifesta a evidencia da continuación da colmatación da ría, a pesares dos dragados. As algas colonizan un 'chan fértil', subministrado pola lama: non hai algas en abundancia en fondos de area, que non é fértil. Mágoa que, ademáis de a lama non ter un aspecto limpo en xeral, na zona dos bloques de unha impresión peor ó verse de cando en vez algún resto no fondo; algo que por outra parte, está facendo da praia dos bloques (abondo concorrida dende a construcción das casas que a dominan) un solario máis que un lugar de baño
Este ano tamén viuse un velero francés, que coido que non é o primeiro ano que recala fronte as primeiras escaleiras dos bloques, na continuación do canal do porto, tumbado totalmente ó desviarse un pouco da posición idónea e quedar en marea baixa sen auga. A escea non se repetiu, pois inmediatamente despois abandoou o lugar.
Dos remuiños e correntes na zona, en particular nas diferencias baixada/subida na punta E do peirao de Mirasol e na punta do espolón dos Bloques falaremos algún outro día con máis datos.

PORTUM IULIANUM. PORCILLÁN, artículo de Francisco José Campos Dorado

O nome do porto de Porcillán, é de orixe romano, Portum Julianum, Porto Julianus posiblemente o porto daquela mítica cidade de poboación celtíbera citada como Iulia do Eo, na voz Rivadeo do pirmeiro Diccionario Espasa. De calquera maneira, este porto de orixe descoñecido, é moi, moi antigo: “sabido é que os fenicios estableceron en moitos puntos do noso litoral pesquerías e salazóns de pescado entre os séculos XX e XVI antes de Cristo, e explotaron os xacementos de estaño e doutros minerais que abundaban no pais" (Ribadeo Antiguo, Paco Lanza, páx.17). No século XII (1164) era dono das parroquias de Vilaselán, Piñeira e Santiago de Vigo o Conde D.Rodrigo Velaz de Montenegro, cas vendeo por 1500 marabitinos de ouro a Fernando II (1157-1188) rei da Galiza e León, e doce anos tamén de Toledo durante a minoría de edade de Alfonso VIII (Escritura otorgada en Vilafranca o día octavo das kalendas de agosto, era de 1220, ou 25-Xullo-1182 na era actual) O rei, a súa vez, cedeulle as Terras de Ribadeo o bispo Rabinato e a súa igrexa mindoniense que estuvo en Ribadeo desde 1182 a 1218, primeiro con Rabinato, ata 1199, e logo co bispo D.Pelayo II de Cebeira (1199-1218).

Placa na rúa adicada ó Bispo Cebeira

Os bispos da diócese de Ribadeo, disfrutaron de señorío de abadengo, e comezaron en 1271 a percebir o dereito de portazgo por mandato do rei Alfonso X o Sabio. En sucesivos anos, fóronselles concedendo outros dereitos, como o de facer salinas, cobrar o fondeo dentro da ría, a contribución da luctuosa, o dereito sobre a pesca de baleas que perdurou ata o século XVII, disfrutando tamén de atribucións de señores xurisdicionais, con facultades xudiciais, militares e lexislativas sobre as terras que lles pertencían (Fortalezas de Lugo y su Provincia, Manuel Vázquez Seijas, Tomo II, 1959). Nótese que aquelas antigas pesquerías e salazóns, que viñan desde os fenecios, o escribano do rei Fernando II mal tradúce como “salinas” (de sal) instalacións que non se sabe que houbera en Ribadeo. En Porcillán, polos anos 458 e 459 os hérulos desembarcaron para saquear e queimar Rivadeo (Juan Ferreras, Historia de España hasta 1585) aínda que para Murguía (Historia de Galicia, tomo III) non está probado que este feito ocurrira en Porcillán e Cabanela que eran os barrios que formaban o Rivadeo portuario, pois poidera haber sido calquera porto da provincia de Mondoñedo. Sin embargo, Paco Lanza, no Ribadeo Antigo, sin contradicer a Murguía, deixa expresa nota, de que no século V, estes dous embarcadoiros quedaban fora do recinto amurallado e estaban a maior distancia da fortaleza.
Sendo así, parece ser que Murguía non conta co desamparo defensivo que significaba estar fora dos recintos da muralla, condición que era sempre aporveitada para os asaltos da piratería, pois Rivadeo no século V non estaba formado soiamente pola poboación de Porcillán e Cabanela, senón tamén pola poboación que habitaba dentro das murallas defendidas pola torre das Cabanas en Cabanela, e pola fortaleza, que contaba con dúas torres: unha pequena e outra principal, que mira por donde, tamén se chamaba Xulia, e que nove séculos máis tarde dos asaltos dos hérulos, sería residencia dos Condes de Ribadeo, cando o rei Enrique II de Trastámara concede en 20 de diciembre de 1369 o Condado de Ribadeo o capitán francés Pierre de Villaines, “o Beque” de Normandía.
As acometidas comerciais e invasoras de romanos, hérulos e vikingos ó porto de Ribadeo fanse evidentes nas pegadas toponímicas que deixaron. Aínda que Gallaecia non se establece como provincia romana ata Diocleciano entre 284-288 d.C., dos romanos Porcillán conserva o nome, Portum Iulianum, referido a Cayo Julio Cesar, o que gana a batalla de Mundo a Pompeyo no ano 45 a.C. Hai documentos que acreditan que todavía se chamaba Portus Iuliani no século XII.
Dos hérulos, que eran pobos suevos que dominaron Ribadeo como señores, quedaron os toponimos de lugar donde quedaron a vivir: Vilaselán (propiedade do señor Selanus), Vilausende, Vilaframil, Vilandriz, Vilamariz, Vilagoíz, Requiande, Sendín e Cinxe (Estudio sobre Toponímia de Ribadeo, José Mª Rodriguez Díaz, 2007, Páx.8). Os hérulos, chamados nas crónicas antigas “os piratas do Báltico”, eran individuos pertencentes á confederación dos pobos suevos que habitaban a Pomerania, e tomaron parte na invasión do imperio romano no século V. Figuraban como parte das hostes de Odoacro que puxo fin o Imperio de Occidente, depoñendo a Rómulo Augústulo no ano 476. A Pomerania extendíase o largo do mar Báltico, desde Stralsund o Vístula, formando unha provincia de Prusia, hoxendía gran parte daquel territorio, pertence a Polonia.
Os vikingos durante os séculos VIII e X d.C. realizaron extraordinarias fazañas de exploracións marítimas, pero nas costas galegas nos anos 844, 850, 862 fixeron todo tipo de saqueos e destruccións das poboacións costeiras. No ano 968 o mando de Gunderedo, atacaron con 8000 homes, e en Fornelos, saliu o bispo de Compostela, Sisnando, para contelos, morrendo este na refrega. En 971 é San Rosendo e as tropas do Conde Gonzalo Sánchez, quen se enfrenta a eles, matando na batalla a Gunderedo. A última incursión as costas galegas data de 1016. Nestes séculos a poboación de Rivadeo pasou de Cabanela e Porcillán para a Vilavella, posiblemente para que non se poidera ver desde o mar o fume das lareiras donde cociñaban os nosos ancestros, e non chamar atención daqueles que se chamaban “reis do mar” (vikingos), e que por estes lares tamén eran coñecidos como normandos, homes do norte ou os “piratas nórdicos”.
Naqueles tempos, o porto de Rivadeo, non consistía nun porto con peiraos de atraque, tal como hoxe o vemos, senón que existían catro principales embarcadoiros en praias de area, nomeadas de Norte a Sur: a Insula de Guimarán (fai pouco, aínda estaba parte da Isleta), a rampa de Porcillán, dársena e praia de Cabanela e o varadoiro de Figueirúa. Nestas praias era donde se zabordaban lanchas de maior ou menor eslora, para o transbordo de persoas e mercadorías, e incluso os propios barcos se varaban ou daban a banda para calafatealos. Había tamén outras pequenas praias: como a das Arenas e a de Lino. Na de Figueirúa, algo máis grande foise facendo unha rampa de acceso para o desembarco e varada das lanchas, que en 1825 para reparala, utilizaron as pedras de cantería da inconclusa Colexiata de Santa María (“La Colegiata Fantasma”, Juan Carlos Paraje Manso,1981).
Entre Cabanela e Porcillán había pequenas cabanas donde vivían os pescadores desde tempo inmemorial, frente as que podían tender e secar os aparellos de pesca e varar as embarcacións para gardalas do temporal e carenalas.
O paramento actual do peirao de Porcillán foi iniciado en 1880 con un presuposto de 231.357 pts. e en 1883 aínda ía a paso de tartaruga (Apuntes Sobre Ribadeo, Fernando Méndez SanJulian, 1884). As pedras do paramento foron extraídas das propias rocas da Ría de Ribadeo, talladas a cincel e martillo e sacadas con cuñas das rocas de Pena Furada transformada en canteira, e da costa preto do faro da illa Pancha. As pegadas da extracción dos bloques de pedra son hoxendía aínda evidentes nestas zonas, incluso se poden ver algúns puntos de amarre das barcazas, e un tinteiro excavado na roca, donde seguramente afincaba o couce do puntalillo dun guindaste có que se cargaban as pedras as barcazas, coas que se transportaban ata o peirao en construcción. (Notas propias, veciños de Ribadeo). A antiga rampa de Porcillán dentro da dársena desapareceu cando foi reenchida en 1971, para facer o pirmeiro paseo marítimo, cuxo recheo tamén se levou por diante a dársena e praia de Cabanela, a das Arenas e a praia de Lino. A rampa de Figueirúa, foi pouco a pouco desaparecendo o ir quedando enterrada cós sucesivos recheos da dársena de Mirasol levados a cabo a partires dese ano 1971, e continuados ata os nosos días.
Canta historia e que tan pouco valor se lle da. Iberos, fenicios, celtas, romanos, suevos, e quen sabe cantos pobos máis comerciaron no porto de Rivadeo, vía Porcillán e Cabanela, ¿cantos vestixios arqueolóxicos poderíamos atopar no leito da Ría de Ribadeo, si exploráramos entre 10 ou 12 metros de calado nas zonas de fondeo daquela época? ¡canta historia queda todavía por descubrir! ¿non se podería facer algunha cata en puntos estratéxicos para descubrir toda esta riqueza histórica que posiblemente sexa única na cornisa cantábrica, debido a importancia de porto natural, abrigado, practicable todo o ano e estratéxico que foi para a navegación costeira e de altura entre o Mediterráneo e Europa, e viceversa? A quén corresponda: mirade esto ¡por favor!

Perdemos todos. Por Pablo Mosquera

Si. Ata Marta Rivera de la Cruz. E fíxome en tal dama pola súa traxectoria. Chegou desde Madrid, aterrou como paracaidista na Coruña. Logrou que as xentes de Cs a votasen. Ao día seguinte das eleccións regresou á capital. Nunca deu as grazas. Só veu a Galicia para lucir palmito nas festas de San Froilán. Tivo a sorte de confundir a uns e de estar á dereita do pai. E así, sen merecelo, é a máxima responsable da cultura na Comunidade de Madrid. Pero o mellor é que lle serviu de refuxio para evitar que o derrube do edificio se lle caese enriba. E no peor dos casos, sempre lle quedará PODEMOS, que é onde se atoparía máis cómoda. Espero e desexo que teña a dignidade suficiente para dimitir de inmediato.

Perdemos o tempo, os cartos de todos, a esperanza no sistema, o espírito xurdido nas rúas tras aquela corrente de indignación. Fomos maltratados por uns poucos badulaques. Sufrimos unha crise na que sempre perdemos mentres uns "listiños sen escrúpulos" gañaron. Perdemos a fe e todo apunta que teremos necesidade vital de exiliarnos na nosa propia contorna. Por iso só gañamos os que nos abstivemos, é dicir, un 30%.

Perdeu o "empecinado da rosa". Tan listo chegou a crerse que convocou eleccións. Só ou con algúns gurús da socioloxía, estaban convencidos de que as urnas íanlles a dar máis escanos, abondos para facer da súa capa un saio. Unha vez máis. De vitoria en vitoria, ata a derrota final. Só que os derrotados, son eles e nós.

Perdeu o raparigo do sorriso eterno. O que cada día cambiaba de rumbo. Que tivo a oportunidade de ser útil ao seu país, facendo un goberno de apoio transversal cos seus 57 escanos, cos mesmos que non fai tanto asinara un acordo para botar a Rajoy e os seus corruptos. Pero esta vez, aos que botou foi aos mellores da súa compañía. Aos que deixaron de adularlle. Aos que algúns, como a inefable Marta das Murallas, consideraron uns vermellos infiltrados. E agora descobre que dilapidou máis de dous millóns e medio de votos, nuns sete meses. Todo un record!. Polo menos conseguiu parecerse, no final, á UCD.

Perdeu o da casona con gardas que lle protexan. Non pretenda enganarnos. O peor que lle pode suceder a un partido político é, por esta orde. Ser inútil. Perder o rumbo. Xerar rexeitamento. Dar medo. E é que de tanto acusar ao varón de machista. De tanto feminizar ao tecido social - de unidos a unidas- lograron que os varóns pensantes, moderados, cultos e respetuosos, lles den as costas. Parece mentira que non aprendese na Complutense que liberdade, dignidade, cidadanía e lei, non teñen xénero.

Perdeu o sucesor de Aznar. Agora na rúa Génova non hai discos duros. Esnaquizáronos a marteladas. Agora hai mozos de Serrano. Agora hai outra xeración con sorriso. Por certo. De que cona se ri?. Tiveron unha inmensa maioría e dilapidárona entre corruptos e tahúres como aquel inefable "campión". Pero, dáse conta o home das FAES de que alimentaron á extrema dereita? Si, a esa que saíu das súas novas xeracións.

Perdeu o español que reside sobre un polvorín catalán. Creron que estas eleccións ían dar un escenario onde se terminasen os complexos para aplicar o Estado de Dereito. Pero temos serias dúbidas sobre as intencións desta tropa. Para ser Presidente do Goberno, ou se logra un acordo tanxencial entre bloques, ou se lle dá manija aos nacionalistas, e a estes se lles antoxa que gañaron, e cheos de argumentos ou de votos, van provocar unha escalada de violencia para aproveitar a debilidade do sistema, e así internacionalizar o conflito, obrigando a que o Estado por necesidade deses "mequetrefes" que mandan ou queren mandar, se rendan e fagan con Cataluña o que De Gaulle fixo con Argelia.

Perdeu o paisano, as clases populares, os pensionistas, os traballadores en precario que non chegan a fin de mes, os pobres que comen grazas a Caritas Diocesanas, as xentes cultas e decentes, os habitantes da España baleirada, os que se enfrontan coa rapiña dos bancos, os que foron a defender aos españois atacados polos bárbaros do Proceso. Eses servidores da lei e a orde, que traballan nos corpos e forzas de seguridade do Estado.

Perdeu a democracia. Que desenterrou unha memoria histórica miserable, que canto máis sabemos daqueles feitos incivís e crueis, que deron lugar a unha guerra, e unha insoportable posguerra, máis nos aterrorizamos e avergoñamos co que somos capaces de facer os seres humanos convertidos en lobos famentos. Regresaron as dúas Españas. As que xearon o corazón do poeta. A que espera axustar contas coa burguesía. A que está sacándolle brillo aos vellos correaxes dos seus avós, para saír ás rúas, camiños e cunetas.

Restos en Ribadeo

Hoxe están de moda os restos romanos na praia das catedrais. Diso falaremos, pero por hoxe, serán outros restos máis próximos á vila os destinatarios.
Coñeces a praia dos Bloques? Si? Se es de Ribadeo, é posible mesmo que de pequeno xogaras e 'exploraras' as súas covas, antes do recheo. Agora tamén as covas estanse a rechear. Non de area, senón de herba. Ano tras ano, o montón vai acumulándose diante de cada unha delas. Na da primeira foto, xusto na curva que fai o cantil, a máis grande, a costa de residuos non a da tapado, pero cada ano sube máis. O resto, máis pequenas, sofren unha sorte semellante. Mesmo sen necesidade de cova, os residuos de ramas cortadas ou caídas da vexetación do cantil queda xunta pero abandonada nos lugares menos discretos, como se ve na última foto, detrás do novo edificio de de duchas e vestiarios.

Os bloques non teñen tanta relevancia mediática como as catedrais. O que non quita para que se manteñan, e mesmo se aproveiten. Coido que os veciños apreciarían que así se fixera. E, as covas nun lugar que está mesmo na poboación, e os estratos do acantilado nas diversas formas que teñen, poderían ser un atractivo máis de Ribadeo-vila, mesmo para traer/manter fixados os tan cobizados turistas. Claro que iso require un coidado e un plan, aínda que debera resultar abondo máis barato dos presupostados 40 000 € do plan particular do concello para As Catedrais. Así pois, botarase de novo en poucos meses outra capa máis sobre as que xa hai ou polo contrario, poñerase en valor a zona?

Máis sobre a nave no porto

A conta dalgunha petición que recibín e xa que hoxe ven por Ribadeo o Presidente de Portos de Galicia, aquí queda algunha precisión, tendo como base o que xa escribira en maio sobre a visita pasada:

Características da nave que se pretende construír en Mirasol.

(Enténdese que os datos postos a continuación son variables no proxecto final)

A nave prevista en principio ten unha liña de 90 m sobre os 22 pilares (11 dobres) na auga. En Terra ten dous corpos de dimensións diferentes. O máis grande continúa a liña de auga.
Sobre auga está prevista unha cubrición de 2207m2, meténdose na auga uns 24,5m, e en terra, de 3775m2, o que fai un total de 5982m2.
Ten un total de 5 portas usables por transporte en terra, e unha división no medio para separar zona de carga de zona de almacenamento (un pouco menor, ver plano aproximado realizado por min, así como o alzado). O seu lugar, exactamente onde prevera aquí, e aquí, ocupando tamén cousa dun 30% do último recheo, como dixo mesmo o Presidente de Portos ó tempo que viña a dicir que a palabra dada polo anterior presidente de non facer construccións aí duraba o que durara a súa estancia no posto (en relación ó pasado recheo, que agora serviría en parte para a nave e que se lle lembrou ó actual Presidente, o anterior Presidente de Portos dixo que non tería edificacións, coa contestación de que por moito que se quixera, a palabra dada por unha persoa duraba como moito o que o seu mandato se non había papeis polo medio). Cousa curiosa: nos planos amosados no seu día non aparecen por ningún sitio as alturas, necesarias para facer o deseño da grúa-ponte que alimentaría as naves. as postas nos planos feitos por min son as baralladas a partir de que se teñen que meter os barcos dentro, e da existencia dunha grúa ponte no interior.



Ten como precedentes unha nave en Marín, aínda que físicamente non poden ser iguais (algo xa dito na xuntanza mantida con anterioridade), tendo aquí restriccións que alí non hai (tamaño da ría, tamaño do porto, diferencias entre unha zona industrial e outra residencial, etc)

O deseño, aínda que coido que dificultaría o uso do resto do porto, non ten inconvenientes de paso para Portos polo motivo de que o seu dominio marítimo abrangue aínda uns 80m máis lonxe da nave, e sería cousa de dragar a canle un pouco máis aló. Eso facilitaría o poder seguir usando o porto mentras se constrúe a nave, non enturbiando prácticamente o movemento portuario pola obra. Non embargantes, teño entendido que por ocupar o dominio marítimo, si necesitaría autorización de medio ambiente ó estar a ría de Ribadeo incluída como Zona de Especial protección de Aves e ser Reserva da Biosfera

Por certo, chamoume a atención que o plano de situación presentado no seu momento (data de sinatura, 11/4/2008), incluíndo boa parte do núcleo urbano ribadense, esteña mellor trazado que o do PXOM (polo menos, así o estimo eu)

Alternativas

Ten habido algunha proposta para meter a nave na zona sur de Mirasol, co que cadraría sobre os bloques. Deixo algunha foto complementaria de como estaba a marea hai un cacho para permitir facer unha estimación a quen non teña na memoria como está a zona dos bloques neste momento. A parte, estimo que eso implicaría o meterse máis aínda en zona delicada medioambientalmente, sen diminuír grandemente o impacto estético. Ó anterior habería que sumarlle a manobra necesaria para que os navíos poideran facer 90º para meterse e un dragado contínuo antieconómico, por suposto invadindo zona que non é xa de Portos.

No seu momento, plantexei a idea do porto exterior (idea que non é miña e ven xa de lonxe), tendo en conta o custe que iso supoñería, pero tamén que o porto ribadense seguirase a colmatar de area. Xa deixei claro noutro post que entre grupos ecoloxistas había diferencias con esta idea.

Outra idea é a do porto seco, na zona da estación de ferrocarril, cun ramal ó porto, aproveitando a mellora que tería a comunicación por tren entre a estación e o porto. Non cumpre exactamente as mesmas funcións, pero coido que é moi interesante.

Estimo ademáis que noutra zona do porto, o facer algo como o que se pretende (é dicir, cambiar a ubicación prevista) sería inviable por estrangulamento do resto de actividades do porto.

E, sobre todo, a falta de necesidade de presentación de alternativas no momento actual. Pretender alternativas económicas sen mirar nin de aproveitar todas as posibilidades actuais nin o ter conta do medio ambiente significa poñerse exactamente no punto do que non se desmonta Portos para apoiar a súa postura.

Comentarios varios sobre puntos concretos da visita do Presidente de Portos en maio.

Cando viu en maio o Presidente de Portos, chamáronme a atanción diversas palabras/jerga empregada, como que a nave é 'unha aposta empresarial privada'. Si, pero Portos de Galicia é una entidade autónoma dependente dun ente público.

As argucias dialécticas tamén teñen o seu aquél nesta historia: O presidente de Portos, ó vir en maio, tentou tranquilizar sobre a posibilidade dun novo recheo na zona do actual porto pesqueiro, valorando positivamente a existencia dunha lámina de auga abrigada, fronte a un recheo que di, minusvalora a zona. Hai que contrapoñer iso ó xa dito máis arriba sobre as promesas do presidente anterior.

O Presidente de Portos estima (en maio) que algunhas das cousas que máis valoran os seus clientes son a rapidez e a seguridade xurídica. E os seus clientes son os consignatarios, empresas, non persoas, e o interese das empresas, gañar cartos, algo que coido debe ser diferente como interese primario nas persoas.

Referiuse de pasada á Reserva da Biosfera como título honorífico. Teño entendido que o título deixou de ser xa honorífico ó pasar a ter un novo estatuto as Reservas das Biosfera, e a pesares de a lentitude e primeiros pasos da posta en funcionamento da que nos atinxe.

Sobre os motivos da ampliación, deu como único o aumento da producción de ENCE-Navia, xunto coa mellora nos prazos de carga (que dixo pasarían de 3 días a un-8 horas- de estiba, podendo descargar un camión dunha soa collida da grúa), a posibilidade de máis fluidez de saída ó ter espazo de almacenamento e o paso de 60/70 barcos ó ano a 120. É dicir, máis movemento no porto. Coido que calquera que esteña ó tanto das entradas e saídas do porto sabe que é maior a porcentaxe de tempo que non hai barco cargueiro no porto que a que hai dous. Penso que chega como aclaración, pero, por se acaso, hoxe un camión con trailer tarde en desprenderse da súa carga de papel menos de 5 minutos, como pode verse na carga de calquera barco.

Tamén saiu a relocer que o dragado; na actualidade e en Asturias, esixen que se deposite a area a 4millas mar adentro, mentras que en Galicia esíxense 22 millas. Algo a mirar cando se faga a manobra correspondente por parte da draga (por exemplo estes días, comprobando que a distancia á que se alonxa non é nin con moito as 4 millas correspondentes), e incomprensible se se mira ben, sendo de supoñer que no sentido do dragado, a ría 'pase a ser asturiana' na súa totalidade.

Prazos

En maio quedou establecida unha certa cronoloxía mínima: xuño-xullo 2007, primeira nova de Portos. Setembro, primeiro contacto co concello sobre o tema. Febreiro 2008, análise sobre a súa posibilidade ou descartabilidade. 5/3/2008, solicitude formal de Ceferino Nogueira, co apoio de Ence. 29/4, trámite de competencia (DOG), que ven a ser algo así como un anuncio por se alguén quere reservar espazo non ver que xa está reservado.

Non houbo competencia, logo está a presentación da documentación para adxudicación (un primeiro proxecto), realización de estudo de impacto ambiental (estimado en termos de tempo nuns 3 meses), conseguir o placet de Cultura/Patrimonio por estar na zona do casco vello (forma, volume, ...), do concello (licenza que se dixo que non se ía dar), ... co que a próxima 'manifestación pública de documentos' sería como cedo a finais do mes de setembro, tendo xa que facerse exposición pública para conseguir a solicitude de concesión administrativa.

Nota/comentario final.

Queda por recibir algunha documentación do concello sobre a súa postura, algo que onte mesmo o alcalde me manifestou que me enviaría.

E para cando quedaría un estudo de dinámica litoral? Tal como se ve nas fotos, o arrastre de area na actualidade é unha dificultade a considerar para calquera cousa que se quera facer no porto.

Deixo a continuación algunhas ligazóns das moitas que xa se poden atopar en internet sobre o tema para ambientar este post.
Una manifestación en agosto y en Ribadeo
http://www.lavozdegalicia.es/amarina/2008/05/15/0003_6818649.htm
http://ribadeando.blogspot.com/2008/05/unha-continuacin.html
http://elprogreso.galiciae.com/pdf_files/14052008am_2.pdf
http://ribadeando.blogspot.com/2008/05/un-pleno-diferenciado.html
http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2003/12/30/2289968.shtml