IES de Ribadeo Dionisio Gamallo

Rematou o curso, mais o IES segue facendo vida. Non están as súas aulas ocupadas a diario, mais queda a súa labor fermentando. A máis de xente que se pode atopar por alí, aínda que non hai xa nin clases nin aínda prazo de matrícula, quedan restos das actividades como testemuñas. Velaí unhas fotos do patio de columnas, con mostras rematadas e outras que esperan ó próximo curso para continuarse:

Grazas pola súa visita!

Nun local de hostalería

Coido que as fotos poden ser abondo significativas (neste caso sobre os indianos-festa e reverso), indicando que non coinciden nos mesmos puntos e persoas a cara a e cruz, a festa e o reverso. As fotos son da madrugada do sábado e madrugada do luns, e despois de anos de ver o tema en moitas ocasións, veñen motivadas por máis dun comentario escoitado esta fin de semana a xente descoñecida (turistas) sobre as condicións de limpeza e sanitarias da zona centro de Ribadeo.

Rúa enlicorada (madrugada de sábado)

Recuncho regado con mexo (e máis), panera incluída. Pintura de mexo e aroma.

Licor e algo máis

Desinfectando (luns)

A auga lava dous días despois

Por unhas horas, xa non haberá olores.

A Gaceta Ribadense

A Gaceta Ribadense. Edición especial III Festa Indiana. A data de portada é a de mañá, coincidindo co comezo da III festa dos indianos de Ribadeo, aínda que a súa saída á rúa foi antonte. A publicación medra triplicando o número de páxinas, de anuncios e de colaboracións. Se a festa dos indianos é un éxito, esta publicación, con 4000 números distribuídos, diríase que é un éxito maior aínda se non fora porque ve á luz á sombra do festival.
A falta dun índice (ó fin, ten formato de publicación periódica nas que non se estilaba tal), unha pequena semblanza para chamar a atención do seu interior:
Comeza cunha presentación en portada, nas dúas páxinas seguintes son artigos correspondentes os rectores das tres principais entidades que impulsan a festa, e partir da páxina 4 comeza 'o serio'.
O programa da paso a unha lembranza xeral dun puñado de indianos baixo a sinatura de juan Soto, e logo, a un artigo titulado 'Un museo da emigración para Ribadeo', de Martín Fernández, que continúa a lembranza con outras persoas menos coñecidas.
Pablo Vivín desgrana a historia do 'Pataqueiro' e Carmen Cruzado a vida Ribadense de hai cen anos a traverso de 'Anacos da vida de catro mozos ribadenses de principios do século XX'.
'Nicolás Fierros, médico da emigración', leva a sinatura de Toni Deaño, mentres beni Mántaras da vida a 'Pepe Barrera, o indiano ribadense máis popular'.
Carlos Álvarez Lebredo ambienta a vida dos emigrantes en Cuba con 'Ida e volta do son cubano'.
A segunda metade do século XIX ribadense vese reflectida na historia de 'La Guardia Civil en Ribadeo', de Paco Nieto, e Mª José Fernández Azpeitia actualiza os indianos con 'La rapaciña indiana vestida de cine en aquella foto olvidada'.
Remata a publicación con tres páxinas de fotos da festa de indianos correspondentes ó pasado ano.
Velaí a revista que se anuncia cun prezo de subscripción de 0 € e con puntos de subscripción en bos Aires, a cargos do irmáns Moreno Ulloa, e na Habana, a cargo de Pepe Barrera.

Música ad hoc

Entérome polo xornal: un novo grupo de música vai parir o sábado, A Gramola.
Non é novidade en ribadeo que nazan novos grupòs. Dende hai tempo Ribadeo ten un ecosistema local de música moi vivo que se viu aínda máis vivificado a partir da academia que potenciou Amadores e logo da escola de música. Tampouco é raro que o grupo de músicos que se agrupan sexa numeroso (35 esta vez), nin que as idades, coma neste caso, teñan un amplo rango (de 9 a 67 para A Gramola). Xa é algo máis selectivo que se cree para un evento. Este parece, segundo o xornal, ser o caso para este grupo: Nace no Ribadeo indiano e para o Ribadeo indiano. Nace para a festa, para vivir unha festa en particular. Coa música.
Non sei moi ben por que se me ven á cabeza outro grupo tamén adicado a unha tempada anual, a rondalla. Lémbraste dela?

TEMPLARIOS EN A VILAVELLA, artigo de José Mª Rodríguez Díaz

Corto e pego dende http://cargadoiro.blogcindario.com/2016/07/00462-templarios-en-a-vilavella.html:
'  Considerar esta afirmación como un hecho manifiestamente demostrable a través de los testimonios documentales actuales de que se dispone no parece ser una verdad objetiva ni definitiva. Pero, la presencia de ciertos testimonios históricos y arqueológicos que se conservan aleja esta afirmación de una simple hipótesis y justifica, sin duda, como verdaderamente fiable la creencia en la presencia de estos monjes guerreros en A Vilabella en la alta Edad Media.           
   Los testimonios más antiguos que se refieren al asentamiento poblacional de la primitiva villa de Ribadeo lo sitúan en el lugar entonces conocido por el nombre de Vigo, denominación que le viene dada de su derivación del vocablo latino, vicus, barrio, actualmente A Vilavella, denominación que se le dio para distinguirlo de la Vilanova, el naciente nuevo Ribadeo. Un pequeño recoveco, situado en la orilla gallega del río Eo, del que el actual Ribadeo recibiría su antiguo nombre de Ripa d`Euve. Una pequeña comunidad de vecinos, situada en las proximidades de la primitiva jurisdicción de Ove, que erigió allí la iglesia que más tarde sería conocida en los documentos oficiales por el nombre de iglesia de Santiago de Vigo.
   Testimonio fehaciente, entre otros, de que en esa época histórica Santiago de Vigo era el núcleo referencial más importante de este contorno, antes de la existencia de los núcleos de Cabanela y Porcillán que dieron origen a la actual villa de Ribadeo, es una escritura de donación de propiedades, hecha por García Vermúdez al monasterio de Lourenzá en el año 1151, en la cual el donante fija la situación de sus propiedades “entre las aguas de Vigo y del Masma”: “…facio… cartulam donacionis… de quantum habeo et habere debeo ab aqua de Vigo usque ad aquam de Masma”, es decir, “…hago… escritura de donación… de todo lo que poseo y debo poseer desde el agua de Vigo hasta el agua del Masma”. La referencia a Vigo en este documento del siglo XII y no a Rippa d´Euue demuestra la inexistencia o escaso valor referencial en esas fechas de estos dos últimos barrios de Cabanela y Porcilán.
   Por la documentación medieval se sabe que la iglesia de Santiago de Vigo ejerció funciones parroquiales hasta el traslado del obispado de Mondoñedo a Ribadeo a finales del siglo XII. En esa fecha el obispo Pelaio de Cebeira levantó en Ribadeo una catedral dedicada a Santa María del Campo, convertida posteriormente en colegiata al perder Ribadeo la Sede episcopal, en el siglo XIII. La nueva catedral vino a sustituir a la iglesia de Santiago de Vigo en sus funciones parroquiales, aunque permaneciendo esta abierta al culto hasta bien entrado el siglo XVIII.
   En ese barrio de Vigo, llamado hoy A Vilavella, residía, según el testimonio de ciertas fuentes históricas, una pequeña comunidad de Caballeros Templarios, a cuya orden pertenecía entonces la parroquia de Ove antes de pasar a la jurisdicción de la Orden de San Juan de Malta, heredera en España de los bienes raíces de la extinguida Orden de los Templarios. Esta orden de monjes-caballeros, creada a comienzos del siglo XII para la defensa de los Santos Lugares de Jerusalén y del camino de los peregrinos, fue disuelta en el año 1312 por el papa Clemente V, cediendo así a las presiones del rey de Francia, Felipe IV, que ambicionaba apoderarse de sus muchas riquezas, como así ocurrió. Pero los bienes raíces que esa orden tenía en España pasaron a poder de los Hermanos Hospitalarios, y con ellos la iglesia de Ove, que perteneció hasta tiempos recientes al Priorato de Portomarín, dependiente de la orden de los Caballeros de San Juan de Malta, los Hermanos Hospitalarios.
   De la primitiva pertenencia de la jurisdicción de Ove a los monjes templarios aún perduran hoy ciertos vestigios arqueológicos, como son, entre otros, según afirma el publicista y cura coadjutor de Ribadeo, Manuel S. Pérez, en la página 41 del Libro Inventario del archivo de la parroquia de Ribadeo, la capilla del Buen Jesús, situada en los límites actuales de la parroquia de Ove, hoy en ruinas, y a la que el INVENTARIO ARTÍSTICO DE LUGO Y SU PROVINCIA, publicado en el año 1980 por el Ministerio de Cultura, describe de esta manera: “Es de forma rectangular, sumamente pintoresca por sus torretas en forma de cubo en los cuatro ángulos y en el centro de los muros laterales”. Su estructura defensiva no parece ajena a la función guerrera, propia de los monjes templarios. Otro testimonio de la presencia de esta orden en el barrio de Santiago de Vigo y actual parroquia de Ove es el relieve existente en la piedra clave de cantería de una de las ventanas románicas abocinadas situada en el paño derecho exterior de la capilla de la Virgen del Camino, que parece representar el candelabro del templo de Jerusalén.
    Otro testimonio más que contribuye a corroborar este hecho se encuentra en el citado Libro Inventario del archivo de la parroquia de Ribadeo, que en su página 41, su autor, el citado Manuel S. Pérez, afirma, sin hacer mención de las fuentes históricas en las que apoya su testimonio, que “En este lugar (se refiere a Santiago de Vigo) hubo un convento de Templarios”.
   Por otra parte, la razón de la presencia de los monjes templarios en este lugar encajaría perfectamente con lo que constituye la razón del establecimiento de esta orden en la península ibérica: la defensa de los cristianos contra los musulmanes y la primitiva protección de los caminos de peregrinación a Santiago de Compostela. No es impensable que el barrio de Vigo quedara convertido en aquel tiempo en el lugar de paso de los peregrinos a Compostela por el llamado Camino Norte, y la razón por la que el templo allí erigido fuese dedicado al apóstol Santiago en aquellos tempranos tiempos.
  Se puede, pues, concluir que en el barrio de A Vilavella estuvo el origen de la actual villa de Ribadeo, antes de la repoblación de los barrios de Cabanela y Porcillán hecha en el año 1182 por el rey Fernando II de León. Y no solo el origen de la villa de Ribadeo, sino también la cuna de su jurisdicción eclesiástica parroquial con la construcción de la iglesia de Santiago de Vigo, el establecimiento de un pequeño convento de los monjes templarios y la existencia de una pequeña Beatería  o Casa de Oración, origen del posterior convento de Santa Clara, según también afirma en el referido Inventario el citado historiador y articulista, Manuel S. Pérez.'

 Obras de José Mª Rodríguez

 

Ribadeo Indiano 2017

Xa saiu. Xa podes engaiolarte coa recreación indiana de Ribadeo, procurada por Fernando Suárez para a promoción indiana de 2017. Porque é o alcalde o que abre as curtas historias que foron colgadas onte na rede e que serán moi vistas en Ribadeo e alén.
O vídeo é un éxito sen paliativos: en 18 horas despois de colgado no Facebook xa ten 10000 visualizacións, pon o contador, así como 444 compartidas. Mais para animar a que a xente veña este ano, esta fin de semana, coido que é tardío. Quedará aí para futuras edicións. E para as eleccións, que a promoción pode ser multiuso e a imaxe do alcalde a cabalo, abrindo o tempo da paisaxe da ría en longo e solitario monólogo pode dar moito de si, e se se usa para portada do vídeo, máis. Tamén máis que o saír de secundario en 'Os mortos van ás présas', que no seu momento fixo algo pola imaxe do rexedor. Non se pode negar que ó alcalde gústalle a interpretación. E, despois de todo, naceu na emigración.
... E veñen de novo os indianos. Repasaba eu un artigo de José Mª Rodríguez lembrando que máis aló da festa hai moito que a festa non deixa ver, e non só ó estilo das árbores que non deixan ver o bosque. Moitas, moitas cousas que a festa non ve.
Máis a creación da festa xa foi un éxito que a todas luces se repetirá este ano. E a xente divírtese, ven a moreas, e quedan cartos no pobo... que é o que se procuraba con ela.

--

Por certo, o programa deste ano (2016):

Programa Ribadeo Indiano 2016

Venres 8 de xullo

18.00h. No Teatro desta vila, PROXECCIÓN DA GRAN PELÍCULA-DOCUMENTAL “A legacy of smoke” (Un legado de fume) dirixida polos afamados James D. Fernández e Luis Argeo.

A continuación, entretido COLOQUIO cos directores e descendentes de españois emigrados aos Estados Unidos, Anthony Carreño e Laura Goyanes, así como co ilustre John Rañón, descendente de emigrados a Tampa (Florida), saídos da Devesa.

20.15h. Dende o Teatro desta vila, animado percorrido musical ata o PORTO DE PORCILLÁN acompañado do reputado grupo de música Cuarteto Tradicional Illa Pancha.

20.30h. No histórico peirao de Porcillán, A CHEGADA DOS INDIANOS. Animación teatral a cargo das admiradas actrices e distinguidos actores do Grupo de Tetro de Ribadeo.

21.00h. SUBIDA DENDE O PORTO con recreación musical a cargo dos grupos Versiones al paso e Son de Puerto Rico, nas emblemáticas escaleiras de Martínez, no fermoso recuncho do Patín e na célebre Fonte dos Catro Canos.

21.30h. No quiosco da Música desta vila, lerá o PREGÓN Dona Panchita, amante dos libros e da música, chegada de ultramar para departir co noso ilustre ribadense Don Pancho.

22.00h. No quiosco da Música do fermoso parque de San Francisco GRAN CONCERTO MUSICAL da Banda de Música Municipal de Ribadeo.

22.30h. GRAN PASEO. Amenizado e comentado polo ilustre fillo de Ribadeo D. Xosé María Alonso de Trelles, o noso querido Viejo Pancho, que no presente verán de 1906 hónranos coa súa presenza para folgar durante un período de tempo na vila, recén chegado dos pagos da República Oriental do Uruguai. (*)
(*) As señoras e señores que desexen tomar parte neste Gran Paseo deberán realizar reserva previa.

23.00h. VERSIONES AL PASO. Ameno percorrido musical polas melodías americanas no Quiosco da Música desta vila.
Ao longo de todo este día cheo de marabillosas experiencias, a bon seguro que desexaremos cumplimentarnos nas nosas afamadas casas de comidas e bebidas.

Sábado 9 de xullo

11.00h. GRAN MERCADO DE PRODUTOS DE ULTRAMAR E INDIANOS. No barrio de San Roque desta vila, abrirá á concorrencia a dita hora.

11.30h. Na histórica praciña de Abaixo, apertura do RECUNCHO DA ARTE, con demostración e exposición de pintura para deleite dos transeúntes.

12.00h. Na buliciosa Praza de Abastos desta vila, exposición de COCHES CLÁSICOS: o progreso tecnolóxico feito beleza.

12.00h. GRAN PASEO polo Ribadeo Indiano. Amenizado por unha visitante misteriosa que vén ata estas terras na procura das raíces dos seus fillos. (*)
(*) As señoras e señores que desexen tomar parte deste Gran Paseo deberán realizar reserva previa.

12.00h. Na tradicional Praciña de Abaixo. ACTUACIÓN MUSICAL a cargo do popular grupo Los Nostálgicos.

12.30h. Na entrañable praciña de San Roque, para os pícaros e pícaras desta vila, MINIXINCANA. Previa reserva**

12.30h. No Teatro desta vila. CHARLA CONFERENCIA: “Os haigas dos Indianos”. Disertación a cargo de Don Ramón Roca Maseda, patrono da fundación cultural do RACE. Introduce o acto Don Eduardo Gutiérrez Fernández, ilustre profesor e historiador local do moi nobre concello de Ribadeo.

13.00h. PASARRÚAS a cargo do popular grupo de mariachis Hispanoamérica.

13.30h. No emblemático barrio de San Roque. ACTUACIÓN MUSICAL a cargo da prestixiosa Orquestra A Gramola.

17.00h. Divertida e emocionante XINCANA. As mozas e mozos que desexen tomar parte na mesma deberán realizar a súa reserva previamente.

17.00h. PASARRÚAS a cargo da divertida charanga Santacompaña.

17.30h. De novo en San Roque, DEGUSTACIÓN DE CÓCTELES por cortesía do antiquísimo Ron Arehucas: a historia feita aroma percorrendo o seu padal.

17.30h. No vello parque de Indianos. I GRAN ABERTO DE QUIMBUMBIA (Billarda) do Ribadeo Indiano.

17.30h. GRAN PASEO polo Ribadeo Indiano. De novo amenizado pola nosa visitante misteriosa. (*)
(*) As señoras e señores que desexen tomar parte neste Gran Paseo deberán realizar reserva previa.

18.00h. INSTRUTIVO TALLER DE BAILE DE SALSA CUBANA. No fermosísimo Cantón dos Moreno desta vila, a cargo de Don Miguel David Herrera Lage, prestixioso profesor de baile latino da universidade compostelana.

19.00h. No Teatro da vila. CHARLA E COLOQUIO. “A noventa millas: circuítos migratorios dos galegos en Cuba e os Estados Unidos”.

Moderará esta interesante charla:

·         Dona Pilar Cagiao. Profesora Titular de Historia de América pola USC. Membro da Comisión Técnica do Arquivo da Emigración Galega do CCG.

Instruirannos cos seus reputados coñecementos e ponderadas opinións:

·         Don Ramón Villares. Catedrático de Historia de América pola USC. Presidente do Consello da Cultura Galega.

·         Don Vicente Peña. Profesor Titular de Teoría e Historia da Educación pola USC. Membro da Comisión Técnica do Arquivo da Emigración Galega do CCG.

·         Don James Fernández. Catedrático de Literatura e Cultura Españolas pola New York University.

·         Dona Rosario Márquez. Profesora Titular de Historia de América pola Universidade de Huelva.

·         Don Pablo Rodríguez Vivín. Libreiro ribadense e estudoso da época Indiana.

20.30h. XXII FESTIVAL DE HABANERAS E MÚSICA HISPANOAMERICANA RÍA DE RIBADEO. Amenizado pola afamada Coral Voces Amigas de Medina del campo (Valladolid), pola distinguida Coral San Agustín de Guadalix (Madrid) e pola prestixiosa Coral Polifónica de Ribadeo. No indiano barrio de San Roque desta vila.

23.00h. GRAN VERBENA TRADICIONAL. No quiosco da Música do parque de San Francisco, amenizado polos afamados grupos Folkgazais e Son de Cuba.

Ao longo de toda esta intensa xornada a bon seguro que nos cumplimentaremos nas nosas concorridas e coñecidísimas casas de comidas e bebidas.

Domingo 10 de xullo

10.00h. GRAN MERCADO DA HORTA. Na Praza de Abastos desta vila, exposición e venta dos deliciosos produtos da horta ribadense.

11.00h. PASARRÚAS pola vila, a cargo da célebre Asociación Amigos da Gaita.

12.00h. GRAN PASEO polo Ribadeo Indiano. Unha vez máis amenizado pola nosa misteriosa viaxeira. (*)
(*) As señoras e señores que desexen tomar parte deste Gran Paseo deberán realizar reserva previa.

13.00h. GRAN CONCERTO MUSICAL, no Quiosco da Música desta vila, a cargo da prezada Banda de Música Municipal de Ribadeo.

17.00h. GRAN PASEO polo pioneiro e innovador Centro de formación e experimentación agroforestal Pedro Murias, acompañado polo ilustre profesor e historiador local ribadense Don Eduardo Gutiérrez. (*)
(*) As señoras e señores que desexen tomar parte deste Gran Paseo deberán realizar reserva previa.

19.00h. Na prestixiosa Escola de Rinlo. EXCEPCIONAL ESTREA MUSICAL do Coro da Mariña.

20.30h. No Círculo Habanero da nosa querida parroquia da Devesa. PROXECCIÓN DA PELÍCULA-DOCUMENTAL “A legacy of smoke” (Un legado de fume) dirixida por James D. Fernández e Luis Argeo. Estará presente no acto John Rañón, fillo de Ángel Rañón, natural da Devesa, emigrado a Tampa (Florida) e un dos protagonistas da película.

21.30h. No Círculo Habanero da Devesa VERBENA DE TARDE a cargo do excelente grupo musical Son de Ley.
Un día máis, e tras emocionantes experiencias, a bon seguro que nos cumplimentaremos nas nosas concorridas e coñecidísimas casas de comidas e bebidas.

--

Máis sobre o Ribadeo indiano, xa publicado:

 Ribadeo indiano 2014:
Augurando éxito
Éxito!
Ribadeo indiano 2015:
Programa
Crónica do Ribadeo indianizado
Cara e cruz da festa

Grupo 'Por nuestro faro'. Nota de prensa 03/07/2016

Na tarde de hoxe domingo, como estaba previsto, o grupo 'Por nuestro faro' desenvolveu unha acción de limpeza en puntos diversos do paseo do faro entre a capela de San Miguel e a illa Pancha.
Ó chegar a San Miguel, punto de reunión, constatamos que un desbroce fixo que boa parte do lixo máis visible quedara destrozado, oculto ou retirado polo vento despois de facerse anacos máis pequenos. De alí partiuse e os voluntarios actuaron na zona de acceso á illa Pancha dende a desviación á praia de Rochas Brancas, onde se recolleu a maior cantidade de lixo, e tamén na zona da plataforma fronte a butano, a máis do xa dito da zona da capela de San Miguel.
A actuación durou unha hora, durante a que se recolleron abondas bolsas de lixo, ó tempo que se viu a conveniencia de repetila, tanto para limpar outras zonas do paseo do faro como próximas a el, así como para manter limpas as zonas anteditas.
De xeito simultáneo ás limpezas, púxose unha mesa de petición de sinaturas no templete fronte á illa, máis que para a propia recollida de sinaturas, para informar ós visitantes que se achegan ó entorno da illa Pancha en cantidade aínda nunha tarde como a de hoxe, con sol que invitaba a ir á praia. Como curiosidade, a máis de dicir que a maioría do lixo eran cousas pequenas por mor do desbroce, a meirande parte do recollido eran colillas, panos de papel e envases varios, se ben tamén se retiraron os restos dunha tina de cinc ou anacos de fío de desbrozadora.

Díaz Fierros, Premio Lois Peña Novo

O pasado xoves 30 de xuño tivo lugar no castelo de Soutomaior un acto abondo numeroso, mais entrañable. Foi a entrega dos premios Lois Peña Novo deste ano. Os premios, concedidos pola fundación que leva o nome do político e escritor vilalbés impulsor das irmandades da fala, foron instituídos segundo aparece na páxina web da fundación para 'recoñecer o labor, tanto individual coma colectivo, daquelas persoas, entidades ou empresas que traballan ou teñen relación coas administracións públicas e que fan, co seu traballo cotiá, publicacións, estudios, traballos de investigación, etc… que a lingua galega se consolide, cada vez máis, no eido das administracións públicas, na vida institucional de Galicia e na sociedade en xeral'
Este ano foron concedidos a Francisco Díaz-Fierros Viqueira, Xosé Manuel Cid Fernández e ó Concello de Brión. É dicir, había un ribadense de exercicio entre eles.
Francisco Díaz-Fierros foi louvado por Ángel Carracedo, experto científico xenetista destacado co premio na pasada edición. Na súa louva saiu, como non, o traballo de Díaz-Fierros como edafólogo, mais tamén aspectos humanos, tanto íntimos como socialmente coñecidos e recoñecidos. Así o fixo con detalles relacionados coa súa habilidade manual ou coa aceptación e difusión da ciencia como parte vital, fundamental, da nosa cultura. Algo que guía a súa labor como coordinador da sección de ciencia e tecnoloxía do Consello da Cultura Galega e vicepresidente do mesmo, así como vicepresidente do Seminario de Estudos Galegos. Rematou citando tres aspectos: terra, lingua, amizade. Velaí os tres eixes nos que Carracedo quintaesenciou a louvanza que fixo de Francisco Díaz-Fierros.

Momento do acto de entrega dos premios Lois Peña Novo 2016

Biografía de Francisco Díaz Fierros na Real Academia Galega

Discurso de entrada na RAG (Un ensaio sobre a historia ecolóxica de Galicia: o aproveitamento do solo)

Francisco Díaz-Fierros en Ribadeando