Nuestro Patrimonio Sanitario, por Pablo Mosquera

Complementario con 'Sanidade, seis queixas diarias', a perspectiva de 'veciños enfrontados' ou o fóra de xogo sanitario de 'A Mariña, nun fóra de área', un artigo de Pablo Mosquera:
La salud es un derecho consagrado por la Constitución Española, el Estatuto de Autonomía de Galicia así como por la Ley de Sanidad que establece un Servicio Nacional de Salud, formado por los diferentes Servicios de Salud en las Comunidades del Estado de las Autonomías (Galicia-SERGAS). La Asistencia Sanitaria se prestará de forma integrada -conjunto de actividades, servicios, recursos, planes- y de forma integral, es decir con acceso del usuario a todos los dispositivos existentes en el Territorio sobre el que opera la Asistencia Integrada. El Mapa de Salud de cada Comunidad es un instrumento que evalúa las características de cada territorio, sus isócronas (curvas de tiempo para llegar a los servicios) y establece comarcas y distritos. Los distritos se refieren al medio urbano, y de ahí el concepto de Hospital General de Distrito propio de los Ingleses. El Hospital General no deriva, resuelve en el marco del territorio asignado.
La última noticia que afecta a lo que antecede se produce desde el Parlamento de Galicia. "El SERGAS reduce de once a siete las áreas sanitarias" mediante anteproyecto de Ley para modificar la vigente Ley de Salud de Galicia. Se saca de la manga el concepto "distrito", y así el área integrada de Lugo contará con tres territorios que hasta hace poco gozaban de su propia autonomía de gestión -Monforte, Costa, HULA- Curiosamente, hay dos ofertas para justificar los cambios: "simplificar los canales de participación social en la sanidad" y la mejor utilización de los recursos disponibles con una mayor coordinación entre atención primaria y hospitalaria.
Al reducir las áreas del Mapa de Salud para Galicia, el Territorio de la histórica provincia de Mondoñedo, pierde capacidad para resolver -area integrada e integral de la Costa- y queda subordinada a Lugo, amenazando la conquista social que supuso poner cerca del ciudadano servicios y equipamientos que le permiten ejercer la ciudadanía real -fuente de derechos- Las decisiones, la planificación, los presupuestos para inversiones, la creación de nuevos recursos, se hará desde Lugo, y se comunicará desde el Concello Gallego de Saude al Concello Galego de Area (Lugo). Estamos ante un modelo centralizador, dónde nada se ha consultado con los "Territorios Históricos del Antiguo Reino de Galicia" que por población, distancias, comunicaciones, envejecimiento poblacional, riesgos para su salud, participación fiscal, desarrollo, deben ser atendidos con participación previa a la toma de las decisiones legislativas del Parlamento, entre otras razones, para que la democracia sea mucho más que votar una vez cada cuatro años, pues los partidos políticos sólo son meros intermediarios entre el derecho soberano a participar del pueblo y la función gestora de las Instituciones Públicas. Una vez más, tal corriente democrática no se ha tenido en cuenta.
Y lo de la mejor utilización de los recursos, tiene mucho de sofisma. Los recursos públicos son para atender la demanda del ciudadano en su lugar de habitabilidad. Con el modelo centralizado -gestión integrada- en Lugo, la Mariña se verá desde la perspectiva lucense. Sabemos que tal, ya está actuando en doble sentido. Rentabilizar los recursos sanitarios ubicados en Lugo -HULA, Ojos Grandes, Polusa- mediante la derivación de las listas de espera existentes en la Mariña, así justifican conciertos con clínicas privadas y tamaño del HULA. Pero de la misma forma, frenan el crecimiento necesario y autónomo de los servicios en La Mariña, sin preguntarse: ¿Cual es el coste de los procesos que se atienden en Lugo en un HULA, dado su tamaño y plantilla?. ¿Se ha tenido en cuenta distancia, tiempos a recorrer y coste por traslado, que sufren las familias de la Mariña para acudir a Lugo?
Desde el punto de vista técnico-sanimétrico. ¿El último Plan de Salud del Territorio Lucense, con sus Comarcas Territoriales, no identifica problemas de salud, problemas sociales, que aconsejan incrementar la dotación de recursos en la propia Comarca?. En la Memoria del Hospital da Costa del año 2004, en que yo ejercía la Gerencia, el Hospital aparece calificado de HOSPITAL GENERAL, hecho que sabíamos y como tal nos beneficiaba a los trabajadores del Centro y a la población, y así las unidades que se habían ido creando: Diálisis. Salud Laboral. Extracción de órganos para trasplantes. Ampliación de la Unidad de Hospitalización para Medicina Interna. Consultas en la casa del Mar en Burela y Unidad de Atención Temprana.

Sanidade na Mariña, seis queixas diarias

Iso di a Plataforma na Defensa da Sanidade Pública na Mariña. E por iso pon a disposición dos pacientes un buzón de reclamacións complementario ó que mantén a estrutura oficial.
A razón? A falta de resposta da administración. Deste xeito, a plataforma terá unha visión máis clara do que está a ocorrer, ó tempo que ó xestionar as queixas por xunto pode facer maior presión para que sexan solucionadas.
Apunta como poñerte en contacto coa Plataforma: aínda que ti podas 'pasar' sen queixarte, se tes motivos, debes facelo: farás un ben á comunidade.

Imaxe da manifestación do 4 de outubro en Burela, collida do Facebook da plataforma:

A Ponte, revisitada

A Ponte de Arante ten renome pola festa das cruces, que se pretende sexa declarada de interese turístico, mais a capela das Virtudes que alí se atopa ten importancia artística e abondo máis fidedigna que a festa en si.
Este ano téñense organizado  visitas á capela, e o próximo día 26, ás 11:30 será a próxima. A diferencia das anteriores, en época máis turística, nesta non hai que apuntarse de xeito previo. Guiará a visita Emilio Piñeiroa Lozano, Deixo embaixo o cartel anunciador, e máis abaixo, o libro de Emilio Piñeiroa sobre a Nosa Señora das Virtudes da Ponte.

Do mesmo autor: Os muíños de vento de Ribadeo.

A Mariña, nun fóra de área

Como se nun partido de fútbol se tratara. Con esa tranquilidade e como se esa fora a consecuencia, a Mariña está a perder o partido coa área sanitaria. Agora, lévanse os historiais médicos en papel a Lugo. Sen dixitalizalos na súa totalidade. Algún haberá que traer de Lugo para algunha consulta... sempre será preferible a levar o paciente a Lugo, non? A Mariña está cada vez máis dependente, e iso non é bó.
A semana pasada, Feijoo dicía nos Foros de Debate en Ribadeo (segundo os xornais), ó ser preguntado sobre a sanidade na nosa comarca «Me remito aos feitos», en alusión á ampliación do hospital, prometida hai máis dunha década e só executada en parte despois de dar servizo mesmo en contedores. Por certo, as obras de ampliación son a desculpa para o traslado de expedientes: vai usarse o espazo para outra cousa, tendo como consecuencia algo non previsto hai unha década. E por certo, que casualidade, os datos persoais dos pacientes van ser xestionados -en Lugo- por unha empresa privada. Ou sexa, non só dependencia, senón un pouquiño máis de privatización. A remisión ós feitos está clara: cada vez menos autonomía, menos servizo público e máis privado, máis dependencia de Lugo e non só levando médicos de Burela, senón levando enfermos a Lugo. Mentres, a dixitalización total será 'o próximo ano' en caso de que se faga, pois non sería a primeira promesa de gardar historial que non se cumpriu: aí está a destrución de placas pese á promesa de dixitalización.
E o persoal?  'A outra cousa, bolboreta'!, e menos ampliación para as novas necesidades despois da 'ampliación'.
Mentres, séguese a protestar pola centralización sanitaria en Lugo todos os mércores ás 12 da mañá no centro de saúde de Ribadeo, entre outros puntos.

Protesta no Centro de Saúde de Ribadeo, este mércores

 Pódense alegar motivos de eficiencia ('rendemento dunha labor', como se fai, sexa ou non certo), pero non de eficacia ('que en conxunto, da o resultado esperado' aínda que se tente confundir as verbas e mesmo nos dicionarios xeralistas se faga) e menos aínda de consideración humana do servizo. "Non á supresión da área sanitaria da Mariña".

Soldos: como nos venden a moto

   Onte algún diario económico titulaba unha nova algo así como 'por primeira vez diminúe o soldo'. Referíase, naturalmente, a nivel estatal e non só de Ribadeo. E referíase a que o soldo medio, en euros, foi menor o ano pasado que o anterior. Non se refería, por suposto, ó aumento de desigualdade, que leva abondos anos a medrar, mesmo nos soldos. Asemade, despois de facer a comprobación nalgúns, está claro que  a nova non se puido ver en moitos diarios. E, nos que se viu, polo menos nalgúns, o gráfico que a acompañaba estaba cortado de tal xeito que parecía que o medre dos soldos fora a caraba mesmo en anos da crise.
   Como era consciente de que o poder económico dos soldos hai tempo que non levanta cabeza, collín os datos das cantidades medias en euros, máis o ipc e fixen un gráfico do poder de compra dos soldos dende o 2008. E, como diferencia coa maioría da prensa que presentou a nova, fáigoo con dous gráficos diferentes aínda que representen o mesmo, e a táboa que corresponde con eles:

Coido que está clara a perda do poder adquisitivo non no último ano, senón a partir de 2009... e iso, sen contar con que na parte baixa dos soldos, a que cobra a maioría, a caída foi maior (os soldos dos consellos de administración non sei se pararían de aumentar algún ano).

Aínda que este gráfico sexa máis realista, segundo os datos aportados (se son de fiar os datos económicos aportados polo ministerio, iso xa é outra cousa

E esta é a táboa que corresponde ós gráficos anteriores, onde se ve o ano, o soldo medio, a variación del en relación a 2008, a variación do ipc e o ipc con base 100 en 2008, e o poder de compra se o consideramos en 2008 igual a 1.

Estatísticas do Ribadeo F. C. na liga 2017/18

A pasada liga, á vista de que na web do Ribadeo FC non había diagramas con puntuacion ou goles, fixen algún post sobre o comportamento do equipo, avisando de que como non son afeccionado, sería algo esporádico mentres os datos non estiveran na súa web. A cousa segue igual, mais a reivindicación do ferrocarril da pasada xornada lembroumo, e como unha pequena colaboración, deixo algún diagrama para ver a evolución do equipo esta liga (a día de hoxe, 4º).
O primeiro gráfico, os goles marcados ó longo do que vai de liga 2017/2018 (en azul) e encaixados (en vermello), e a diferencia entre ambos (en amarelo) polo momento, negativa.

 O segundo, outra representación do mesmo:

 O terceiro, a evolución de partidos ganados (liñas azuis), empatados (amarelas, polo momento, 2) e perdidos (vermellas)

 E por último, a puntuación semana a semana:

ESCUDO DE ARMAS DA CASA DO FIDALGO DE VILAFRAMIL. Francisco José Campos Dorado

Este sinxelo e distinguido Escudo de Armas español da (foto supra), sen particións e gravado en fondo e baixo relevo, sobre pedra marmórea do país, está situado no pórtico da Casa do Fidalgo de Vilaframil. Darlle as grazas desde aquí a Dª Carme, dona da casa, que tan amablemente atendeu as miñas preguntas e me deixou sacar esta foto que hoxe mostramos, comentándome que a fidalguía da familia, chegou a día de hoxe por liña materna, o que na heráldica se contempla como liña cognaticia ou de femia, e cuxa última fidalga foi Dª Celia López García, filla de D. Lorenzo López. Na antigüidade a liña de femia tiña moito valor, pois fúndase no principio de que: “a madre é sempre certa”.
O campo do escudo preséntase sen particións e cun gran número de figuras ordenadas e compactadas que trataremos de entender cotexándoas coas do escudo de Armas da foto 2, que se atopa no muro do atrio da Catedral de San Martiño de Mondoñedo, e no que se presentan moitas das mesmas armas, no 2º, 3º e 4º cuartel. Por outra banda dicir que, non temos ningunha documentación propia que acredite o liñaxe familiar deste Escudo de Armas, polo que tivemos que indagar noutros brasóns parecidos e documentados que atopamos na Heráldica de Galiza.
Esta falta de documentación, por desgracia, falta bastante común na Heráldica de Ribadeo, pode dar pé a algún desatino no desenrolo dos renomes ou apelidos, e dos antropónimos ou nomes propios usados decotío nos repertorios familiares de cada estirpe. Servirémonos como guía deste asunto, e baixo o noso mellor criterio e entender, da separata publicada no “Anuario de Estudios Medievais” 39/1 Xaneiro-Xuño de 2009 “Identidad y Memoria Genealógica. Una aportación al estudio de la Antroponimia Medieval Gallega”, feita por D. Eduardo Pardo de Guevara y Valdés (Instituto de Estudios Gallegos “P. Sarmiento” CSIC, Santiago de Compostela).

Escudo en S. Martiño de Mondoñedo

O escudo (foto 1), carece de adorno exterior e está timbrado coa cruz cristián, que nos leva a pensar que pertence a un abade ou a un familiar do Santo Oficio da Inquisición do Reino de Galicia, tal e como podemos ver nos Escudos de Armas de D. Baltasar Menendez Navia y Sierra, da casa do parque, antigo comercio de Maseda, da Casa do Patín de Ribadeo e na Casa do Outeiro de San Miguel de Reinante (Casa brasonada do parque de Ribadeo, tamén en La Comarca del Eo, 21-Maio-2016)
Baixo a cruz do timbre, unha dobre bordura realzada, entremedia unha faixa. Estraña e particular forma de timbre que non se amosa en ningún outro Escudo de Armas que víramos ata o de agora por estes lares.
O escudo (foto 1) ó carecer de particións definidas, como no escudo da foto 2, que claramente se presenta cuartelado en cruz, admite a posibilidade de distintas interpretacións segundo agrupemos as figuras dunha ou doutra forma, seguindo as regras e normas heráldicas.
Así, se ás Armas as consideramos cuarteladas en catro, no 1º cuartel (cantón destro do xefe): dúas flores de lis en faixa surmontadas polo que parecen TRES LANZAS, que puideran ser Armas dos LANZÓS, dos LEIS ou tamén dos VILA como as da Casa de Guiance de Vigo (Heráldica, Genealogía y Nobiliaria de Galicia, Tomo LVI, páx.485).
Se son TRES ESTACAS, serían Armas dos VALCARCEL. Se son TRES ANTORCHAS ou VELAS acendidas, semellan algunhas das Armas dos PARDO.
No 2º cuartel (cantón sinistro do xefe): unha construción que parece unha torre sen acabar de gravar, pois fáltanlle as ameas e o portalón de entrada, tal como se ve no cuartel 2º do escudo da foto 2. Puidera ser a torre do brasón de Armas dos SUAREZ (de ALBERGARÍA? ou de DEZA?). Na parte alta, unha torre de homenaxe sen acabar de gravar nos detalles, que tamén se percibe no 2º cuartel da foto 2.
No 3º cuartel (cantón destro da punta): un león rampante, lampasado (coa lingua de fora e posiblemente de distinto esmalte ó do campo) mirando a sinistra, sobre un coitelo alto (coa punta alta e mango abaixo) inclinado á destra. O león parece que fai referencia á Orde de San Bieito, ou á condición dun abade bieito (benedictino), posible dono orixinal desta casa. Tamén pode ser o león dos RENGIFO, dos ARIAS (Heráldica, Genealogía y Nobiliaria de Galicia, Tomo LVI, páx.497), dos ROMAY (ibidem, páx.499) ou dos OZORES (ibidem, páx.507), ou tamén, o león de algún dos brasóns das Armas dos PRADO, dos BALBOA, ou dos GUINDÓS como veremos máis adiante.
Referente o coitelo, que parece trinchante (de servir viandas) pola forma e tamaño que ten, neste caso non sabemos o significado, pois incluso parece como unha figura algo estraña e incoherente no contexto e na colocación no campo, porén, presenta forma similar ao coitelo representado sobre a táboa de comer das Armas dos RON (Escudo da Capela da Virxe do Rosario -da igrexa parroquial de Sta María do Campo de Ribadeo- tamén en La Comarca del Eo, 18-Marzo-2017).
No 4º cuartel (cantón sinistro da punta) son armas similares e das máis estendidas, dos FERNÁNDEZ DE TEMES: en campo de gules, tres faixas de ouro superadas por un cruz de ouro de Tau (coa forma de “T”) (Blasones y Linajes de Galicia, D. José Crespo del Pozo, Volume II, páx. 413). Tamén puideran ser: en campo de azur tres faixas de ouro (brasón dos PARGA ou dos MESSIA), así como, Armas de RODRIGUEZ, Señor de Sanabria, como xa vimos no 1º cuartel do Escudo de Armas do Pazo de Guimarán (tamén en La Comarca del Eo, 15-Xullo-2017), ámbalas dúas, superadas por unha cruz.
Sabendo das figuras das Armas e do que poden representar individualmente, segundo asociemos os cuarteis, nos darán diversas posibilidades de liñaxes familiares.
1).- Se o escudo o consideramos partido, ou sexa, divido en dúas metades iguais por un eixe central vertical, sería o caso das liñaxes dun matrimonio, coas armas do marido á destra e da muller á sinistra. Así, as armas do marido, considerando ser TRES ESTACAS, serían armas dos VALCARCEL xunto có león rampante do cantón destro da punta (en campo de gules tres estacas de ouro, e en campo de ouro un león rampante de ouro) (Atienza, nomeado por D. José Crespo Pozo, Volumen V, páx.186).
Segundo D. Eduardo Pardo de Guevara, na obra antes citada (ibidem, páx. 33) falando da asociación de apelidos, dinos: “no resulta extraño identificar dentro de un mismo linaje a varios personajes homónimos coetáneos. Entre el grupo de los VALCARCEL y BALBOA, se documenta el caso de los GARCÍA RODRIGUEZ...”. Neste escudo vemos, en xefe á destra, o brasón das estacas dos VALCARCEL asociado ó león dos BALBOA, en punta á destra, así como as faixas interpretadas como RODRIGUEZ, parecen levarnos (con dúbidas) a este apelido García Rodríguez, cuxo García, puidera ser un dos antecesores primixenios dos descendentes actuais deste Escudo de Armas.
Se en vez de ESTACAS, son TRES ANTORCHAS ou VELAS acendidas, semellan Armas dos PARDO (iguais as do 2º cuartel do escudo de 1898 do Asilo de Mondoñedo, pertencente a D. José Mª Pardo-Montenegro Cordal) (Heráldica do Municipio de Mondoñedo, Dª Olalla Rúa Veloso, páx.12). Se son TRES LANZAS, de LANZÓS, LEIS OU VILA...
Por outra banda, o escudo parece ter espalladas por todo o campo, moitas das armas do antiguísimo Escudo de Armas dos SOBRADO do Pazo de Tumbiadoiro na parroquia de Sta. María de Vilamaior de Sarria (Lugo): as dúas lises en faixa, a forma da torre donxonada, a cruz e as tres faixas. Falta a lenda: “DE HERMENEGILDO Y PATERNA VIENEN LOS NOBLES SOBRADOS DEJANDO MEMORIA ETERNA Y A LOS MOROS DESTROZADOS” (Blasones y Linajes de Galicia, Frei José Crespo del Pozo, Volume I, SOBRADO-1, páx.402).
Por outro lado, D. José Santiago Crespo del Pozo (ibidem, volume IV, páx.142) dinos que a terra de PARGA, foi vendida a Dª GARCIA RODRIGUEZ DE VALCARCEL, por D. Felipe de Cabrera y Ribera, fillo do rei Sancho IV (rei 1284-1295) e de Dª María de Molina (neta de Afonso IX) en Sevilla o 5 de Xuño de 1327. Dª García estaba casada con D. Pedro Fernández de BOLAÑO, a quen lle deixou o coto de Parga, segundo testamento redactado en lingua galega, ante D. Afón Pérez de Athales (notario).
Ningún destes apelidos nos é descoñecido no Concello de Ribadeo, pois tanto a familia PARGA, que segue sendo da nosa veciñanza, como os BOLAÑO (Casa da Cerca de Cinxe, a  o vínculo de D. Carlos María RODRIGUEZ DE VALCARCEL, cuxo nome levou o Instituto Laboral de Ribadeo e que tantos de nós recordamos con nostalxia pois alí estudiamos o bacharelato elemental e superior, de modalidade Agrícola-Gandeira, sendo D. Carlos, Director Xeral do Instituto de Emigración, naquel 30-Agosto-1958, fecha da inauguración, á que el non poido asistir por atoparse de viaxe no Cabo San Roque, navegando de Arxentina para España (La Comarca, 7-Setembro-1958).
A partición sinestra do escudo, corresponde ás Armas familiares da muller, e serían as armas de SUAREZ DE ALBERGARÍA ou de SUAREZ DE DEZA e RODRIGUEZ ou SUAREZ DE DEZA E FERNANDEZ DE TEMES, SUAREZ DE DEZA E PARGA...
2).- Se o escudo o consideramos cortado, ou sexa, divido en dúas metades iguais por un eixe central horizontal, a partición alta sería a do marido e a baixa da muller.
3).- Se o escudo fora, semicortado e partido, no primerio cuartel serían armas dos avó paterno, no segundo avó materno e no terceiro as da avoa paterna.
Así continuaríamos cun escudo medio partido e cortado; outro partido e semicortado; outro cortado e medio partido; cuartelado dunha alianza, cuartelado de duas alianzas, de tres alianzas, etc.
O magnífico Escudo de Armas da (foto 2) sito no muro oeste do atrio da Catedral de San Martiño, é un escudo ovalado, timbrado cunha celada posta de perfil, coa viseira aberta e levantada, e a parte inferior baixa, cuxa abertura está cuberta con catro grilletas ou barretas de reixa, o que na Heráldica representa o casco dun fidalgo de catro liñas paternas e maternas que, si tivera esmaltes, amosaría as grilletas de ouro cravadas á bordura do mesmo metal e forradas de gules.
O conxunto do adorno exterior está enriquecido cun elaborado cincelado, con talla que resalta volutas de follas feitas en medio relevo. A parte inferior da celada parece unirse a unha gola de particular feitura, que semella un corazón tumbado coa punta a sinestra, e coa placa de aceiro adornada cun baixo relevo de follas de carballo, á maneira das preciadas armaduras dos fidalgos ricos con adornos adamascados (con debuxos como os das telas de seda de Damasco). Se non fora pola cinta remachada que aparece como continuación da cinta do casco, podería decirse que esta gola non é tal, senon unha ombreira ou peza da armadura antiga que cubría e defendía os ombros, e que se puxo aí só como adorno, pois non é lóxico que a gola teña unha abertura frontal, pois era unha peza lisa para que as frechas ou as puntas das armas esvararan por ela e protexeran o pescozo do cabaleiro de talladas ou de punzadas, cousa que non faría se tivera esta acanaladura frontal. De aí a dubida, ainda que puidera estar meténdome coa “musa” que inspirou a imaxinación do artista que fixo a talla, ¡e as musas son as musas, e merecen un respeto! En fín.
O casco está adornado cun penacho de cinco plumas e uns lambrequines en veleta (un a cada lado do helmo), que continuan envolvendo o escudo por ambos flancos ata toparse, nos soportes centrais, cunhas cunchas de vieira invertidas. No sostén, un ato de follas de acanto e outras volutas mais delgadas, envolven a punta do escudo ata as vieiras centrais.
Este escudo de armas parece ser que provén dun antigo pazo dos MONTENEGRO, que foi demolido preto da catedral de San Martiño, e que para non perdelo, o colocaron na actual situación. Cousa que desde aquí aplaudo ata rabiar, pois si tiveramos sempre este respeto polas memorias antigas, non teríamos tantos ocos vacios na nosa Historia local, comarcal e nacional. Aínda que o escudo proveña dun pazo dos MONTENEGRO, como vamos a ver, non presenta o brasón propio das armas desta antigüisima familia, cuxo solar principal estaba nunha casa-torre que defendía unha das entradas da Vila de Pontevedra, sobre o río Lerez. Desde esta casa torre, os Montenegro, espalláronse por todo o Reino de Galiza e por toda a península ibérica (Ibidem, Frei José Crespo del Pozo, Volume III, páx.317). Porén, dentro da catedral hai unha lápida funeraria, que se describe na Guia Breve Nº 10, de San Martín de Mondoñedo, como da familia Montenegro, e que ten gravado un escudo de armas cuartelado en cruz, donde claramente están no 3º cuartel as Armas de SOTOMAYOR que xunto cun escudo pintado dos MOSCOSO sobre un arco lateral a nave do cruceiro da catedral, sacamos en conclusión que todos estes elementos se refiren a enlaces matrimoniais da familia de D. Payo MONTENEGRO SARMIENTO MARIÑO DE LOBEIRA, casado con Dª María DE OCA E SOTOMAYOR MOSCOSO E OSORIO ENRIQUEZ DE MONROY, filla única de D. Suero DE OCA E SARMIENTO DEZA E RIBADENEIRA E ZÚÑIGA, señor do castelo de Celme (Ibidem, frei José Crespo, Volume III, páx. 318-319). Ó lado do escudo dos MOSCOSO, hai outro escudo pintado, coas doncelas dos MIRANDA, o que nos conduce a outras alianzas familiares, como a de D. José MOSCOSO MIRANDA nacido no Valadouro, e casado con Dª María del Carmen QUIROGA QUINDÓS, de Betanzos, filla de D. Andrés QUIROGA E ULLOA (Ibidem, Frei José Crespo, Volume III, páx.334), e quizais desta liñaxe QUIROGA, sexa o escudo do foto 2.
Como arriba dixemos, o campo do escudo, da foto 2, está cuartelado en cruz, e presenta no 1º cuartel as Armas dos QUIROGA: en campo de gules, un carballo de sinople, cun can de prata atado o tronco cunha cadea (como as do Pazo de Ferreiroá na Ribeira Sacra). Tamén poden interpretarse (pero menos probable): un can atado a unha árbore, das armas primitivas dos ACEBEDO (en campo de ouro, un acivro de sinople cun can branco atado o seu tronco) (Escudo da Capela da Virxe de Lourdes de Sta. María do Campo, parte do brasón do 1º cuartel, tamén en La Comarca del Eo 6-Maio-2017)
No 2º cuartel: unha torre ameada adestrada, surmontada por unha “¿pica?” e dúas pequenas panelas, e o todo, adosado a dúas frores de lis en pao (unha sobre outra). As frores de lis deste cuartel (igual que as do escudo da Casa do Fidalgo de Vilaframil) parecen ter a súa orixe no adorno dos escudos dos reis de Francia (Ciencia del Blasón, D. Modesto Costa y Turell, ano de 1858, páx. 104) e cuxo emblema chegou a estas terras cos primeiros “francos” que viñeron peregrinando polo Camiño de Santiago, e que moi ben, ditas flores, poden estar relacionadas coas cunchas de viera dos soportes deste escudo da foto 2.
Este brasón parece ser dos SOBRADO, similar o do 2º cuartel do escudo de armas esquerdo da Casa fuerte de Sobrado na parroquia de Santa Baia de Pedrafita, no municipo de Chantada, Lugo (Heráldica, Genealogía y Nobiliaria de Galicia, Tomo LVI, páx.179).
No 3º cuartel: un león rampante lampasado mirando a sinestra, como o xa visto no escudo da Casa do Fidalgo, que neste caso, é probable sexa do brasón dos QUINDÓS.
No 4º cuartel: tres faixas surmontadas por unha cruz adestrada de tres lanzas. Neste caso o brasón parece unha unión familiar dos TEMES e LANZÓS. Armas similares as vistas en 1º e 4º, do escudo da Casa do Fidalgo de Vilaframil (1ª foto), polo que as asociacións familiares poden ser variadas por matrimonios diversos, como xa vimos.
É unha magoa non haber podido desenrolar e concretar máis os brasóns e xenealoxías, dos corenta e seis Escudos de Armas descritos do actual Concello de Ribadeo que ata o de aquí coñecín, e que fun amosando públicamente nos últimos dous anos de traballo, nestas queridas páxinas de La Comarca del Eo e no blog Ribadeando do meu querido amigo Antonio Gregorio Montes, pero carezo no 90% dos casos, da necesaria documentación pública ou privada pola que poder tirar dun fío esclarecedor, porén, quédame a indecible satisfacción de habelo intentado amosando estas Armas tal e como eu as fun atopando e contrastando coa bibliografía xeral consultada e descrita en cada párrafo, para que outras plumas mellores que a miña, continuen con este progreso, e posta en valor, do prestixioso estudio da particular e extensísima Heráldica de Ribadeo, que sen lugar a dúbida, será todo un reto de perseverancia, afán e desvelos. Quédame por describir, un último escudo brasonado, que fará o número corenta e sete, e que quizais, ¿aínda non sexa o último...?. Xa veremos, pois en Ribadeo existen símbolos, marcas e obxetos diversos, dos que unha vez estudiados, nos contan historias recónditas de caracter totalmente insospeitado.

Menos medio millón. Nota de prensa da Plataforma pro Residencia de Maiores de Ribadeo

   O grupo que formamos a Plataforma pro Residencia de Maiores de Ribadeo vemos cada pouco tempo anuncio de inversións (reais ou ficticias, actuais ou pasadas ou por vir) da Xunta de Galicia. Vemos mesmo que ditos anuncios fanse ás veces non de xeito institucional, senón por xente do partido que leva as rendas da Xunta, como bandeira non de todos nin galega, senón partidaria. E lembramos unha e outra vez entre nós, e de cando en vez de xeito público, que sexa cal sexa a cantidade anunciada para innumerables bondades traídas a Ribadeo pola Xunta, pero ao parecer polo partido que ten o poder, falta unha vez e outra como mínimo unha cantidade redonda: 500 000 €. Promesas feitas e non honradas, que levan a considerar máis polo miúdo as cantidades que se anuncian. E máis aló, como imos crer agora promesas comunicadas en prensa por xente que non manexa o presuposto da Xunta, cando en tempos pasados persoa que se sentaba nos consellos semanais do Goberno Galego, prometeu -suponse que en serio- cantidades para investir en Ribadeo, que nunca se cumpriron, e non houbo nin asomo de algo parello a desculpa?

   Desta volta, anúncianse euros para a estación de autobuses para o futuro (2018), mentres que se asegura (en presente) que a Xunta inviste moito en Ribadeo. Ao parecer, uns 3 000 000 de euros, que non se sabe moi ben de onde saen nin en canto tempo, pois segundo as contas dos xornais, atribúense aí 244 000 € de rehabilitación nos cascos históricos... tamén para o ano que ven e máis aló, sen contar con que entre as entidades que aportan cartos para dito plan a Xunta ocupa un lugar por tras do Concello ou o Ministerio.

   Sumar e restar, e máis aínda elixindo números, é moi doado, apréndese de pequenos. Pero antes aínda apréndese algo que parece que algúns non esquecen: precisamente, a esquecer o que non interesa, mentres se fai propio o que é compartido. Ou é que a Xunta non é de todos?

   Ribadeo, 5 de xaneiro de 2017