A quen pertencen os faros da Mariña?

Un servizo comunal, patrimonio da humanidade, xestionado de xeito estatal. A partir de aí arrincará a tertulia que terá lugar dentro de dúas semanas en Viveiro, continuación da que xa tivo lugar en Ribadeo en o nove de xuño, 'Faros, patrimonio da humanidade', cando, entre outras cousas, pasouse e explicouse esta presentación.  Dende aquela, en relación á illa Pancha, teñen sucedido moitas cousas. Continuamos.

'Pleno, hoxe'

Ese é o título da nota de prensa que se colgou onte na web do concello. Da orde o día, nada.
Así está á vista o impulso de participación cidadá que ten entre mans o concello. Plenos en días cambiantes, a conveniencia de vai saber quen, sen dar a coñecer os puntos da orde do día, e, como neste caso, con comentario do alcalde facendo fincapé nos puntos que quere  coas opinións que quere, o mesmo día.
A estas alturas xa hai algún comentario (mínimos) nos xornais, mais é ilustrativo coñecer os puntos que quería destacar o alcalde. Se se quere facer unha comparación cos resultados que sairán desgranados máis ou menos nos xornais (e a bo seguro nalgunha nota de prensa máis do concello), poderanse observar as semellanzas e diferencias do resultado final e o tratamento co anunciado dende o concello polo alcalde. Tratarían cousas como que se está indo a luz cada dous por tres dende sempre? Non aparece na nota de prensa, dubídoo...

Ribadeando, republicado na web

En Galicia Dixital, en dúas plataformas diferentes... 
Issuu-

Scribd-

Ribadeando by Antonio Gregorio on Scribd

Ou, se o queres ver en Wikisource.

Ribadeo e a competencia

Dende hai un par de décadas a competencia hostaleira de Ribadeo ten mellorado moito. Non só tivo lugar un aumento de prazas de hostalería e unha mellora media, senón que se materializou unha causa, tivo lugar a eclosión dun produto estrela, a praia das Catedrais, que se complementou cunha miriada doutras oportunidades de desfrute turístico, dende a illa Pancha a Santa Cruz, con base na ría ou nas praias. Así, hoxe, hai conciencia de que a competencia no sector hostaleiro pasa tanto ou máis por coidar o patrimonio natural que por coidar hoteis ou cafeterías.
Estes días pasados tense falado abondo (nos medios, vía novas e propaganda) da competencia comercial, coa apertura dun novo centro comercial na zona do Vilar, Mercadona, e a restruturación total do xa existente Eroski (agora propiedade de Vegalsa). Mesmo o alcalde recalca que é un realce de Ribadeo como capital comercial. E si, hoxe os centros comerciais son unha base forte de competencia comercial. Mais coido que a situación ten máis caras.
Unha delas lévanos á comunicación pobo-área comercial do Vilar, onde se desenvolve o aumento de oferta. Na práctica, e a pesar de chamamentos diversos (entre eles, diversos artigos neste blog), o único xeito de comunicación entre ambas zonas é en coche. E iso implica que a competencia de Ribadeo-pobo non se vexa mellorada polo aumento de competencia nas superficies comerciais. Cando alguén de fóra colle o coche e se achega ó Vilar, sae de novo do Vilar en coche, e ten que desviarse para entrar en Ribadeo. Mais que o que ten que facer para entrar na autovía ou para coller as estradas para as poboacións máis preto.
Mentres, o comercio de Ribadeo segue a abrir e pechar locais a un ritmo regular en ambos casos, e se hai máis xente en Ribadeo para mercar non é polo Vilar, senón pola atracción de ambiente do propio pobo ou o aumento do turismo. Afecta nisto de xeito poisitvo ou negativo o Vilar?
Ben, é competitivo un comercio que fomenta o uso do coche? Coido que a medio prazo, non. Pode ser competitivo en custe monetario, pero por outros motivos, como os soldos dos empregados. Nunca e custes totais, enchendo de aparcamento  un terreo cando se ve un cambio de modo de transporte cara ó futuro inmediato. De calquera xeito, para Ribadeo en conxunto, quen e como se beneficia desa competitividade anunciada?
Dende que comecei a escribir o artigo, hai varios días, a falta de tempo fixo que se escorreran polas beiras varias puntualizacións que despois dos anuncios e artigos de prensa últimos posiblemente serían mal comprendidas. Nun tema que coido que se encaixonado entre catro paredes feitas con cartos e sen vistas á xente. E tamén algún accidente, que si é comprendido como algo 'ás aforas', cando un recente artigo (A Voz, hoxe domingo) aínda tentaba facer o camiño inverso: O Vilar como novo eixe urbano. Un eixe onde agora mesmo hai unha cafetería, mais que pode rematar con varias, desprazando aínda máis a importacia do comercio da zona. E si, mira por onde, o accidente xa se foi tamén do foco e haberá que esperar a que haxa máis para ter conta e poñer solución a unha situación que se prolonga.
Mais, mentras, non nos enganemos. Se o que se procura é poñer Ribadeo nos focos por calquera medio, entón, adiante. Se o que procuramos é achegar o comercio á xente, coido que non é o camiño, aínda que se poña máis cerca para o pobo de Ribadeo que se fora en Luarca, poñamos por caso. No medio, e ás beiras, consideracións de medio ambiente ou tipo de sociedade. Cousas que quizáis nos caen moi grandes a cada un de xeito indepndente (menos grandes ó concello en conxunto) pero que non por iso podemos deixalas de xeito voluntario a un lado, porque alguén ten que facerse cargo. E ese alguén inclúenos a todos.

Hoxe pódese pasar?

Pregunta frecuente que non había antes de entrar en funcionamento a A8, tramo pola montaña mindoniense. Coido que xa se dixo abondo sobre o fiasco e o entrampamento de cartos (aínda que non sobre os causantes/culpables e o seu tratamento), sobre o accidente cun morto e deceas de coches implicados, sobre o aspecto, mesmo sobre a causa física da néboa, para continuar aquí, a estas alturas, co tema. Mais, aínda que se falou das solucións aportadas, xa queda lonxe, sobrepasado por outros temas, a ristra de solucións. Para que non quede no esquecemento, unha pequena ligazón leva ó resumo de aportacións para solucionar que a A8 ó seu paso por Mondoñedo sexa de uso restrinxido ó que dite a temperie: https://www.scribd.com/document/328700102/Propostas-para-paliar-a-neboa-na-A-8

Quen o subiu, David Lombao, tenalgún outro documento interesante e/ou curioso á vista, como o contrato entre a Xunta e Enrique Iglesias, lembras o tema do vídeo 'promocional'?

Ribadeo en bici, edición N16

Unha lembranza para mañá:
"Como todos os venres primeiros de mes, facemos un chamamento aos amantes das bicis para concentrarnos no Canton. Mais tendo en conta que xa inciamos o novo horario de outono-inverno, vamos cambiar a hora habitual e concentrarémonos ás 18.30h. 
Queremos convidar a todos e todas as persoas ribadenses e non ribadenses, pais fillas e parentes que teñan unha bici e queiran reivindicar os usos saudáveis da bicicleta. 
O único necesario para asistir é ter unha bici e gañas de pasa-lo bem. Esperamos a todas aquelas persoas que crean que outra forma de desprazamento por a nosa vila e a súa entorna é posivel. 
Ribadeo a 3 de novembro do 2016."

 Collido de https://gl.wikipedia.org/wiki/Bicicleta, licenza Creative Commons recoñecemento 3.0 Unported orixinal de Al2

Cadro 1 Tubo superior 2 Tubo inferior 3 Tubo da sela 4 Vaina superior 5 Vaina inferior

Transmisión 7 Piñóns 8 Desviador traseiro. 9 Desviador dianteiro 10 Cadea 11 Catarinas ou pratos 12 Pedal 13 Biela

Freos 6 Freos traseiros 21 Freos dianteiros

Rodas 14 Válvula 15 Cuberta 16 Lamia 17 Buxeiro 19 Raios

Dirección 20 Forcanza 22 Suspensión 23 Dirección 24 Guiador

Sela 25 Tixa 26 Sela

Los ultrasonidos de la Isla Pancha. Covadonga Suárez, en nombre del colectivo «Por nuestro faro»

La Pancha no hace ruido, las obras van con silenciador, bajo la mirada atónita de ribadenses que no se creyeron hasta el final que la transformación fuera posible. Pues sí, todo es posible : se levantan leyes, se crea el programa «Faros de España» y se adjudica la explotación de la isla sin tan siquiera un concurso público, y ahí empieza la sinfonía ejecutada con sordina. Aunque ¿dónde habíamos oído ya esta canción casi imperceptible?

Sonaba ya a bombo y platillo detrás de aquel proyecto maravillosamente europeo (tan europeo como la Red Natura 2000, pero no tan «popular») destinado a transformar faros en hoteles. Sí, el de Isla Pancha estaba destinado a ser un referente, el primero, un ejemplo, pero mientras muchos otros faros fracasaron en el intento, simplemente porque no es posible congeniar medioambiente y patrimonio con su modificación/destrucción, sólo el de la Isla Pancha seguía adelante: el pionero no podía fallar. Es casi -y sin el casi- una cuestión de orgullo cañí.

El interés por abrir la isla a cualquier precio sin que entre nadie, de explotarla a cualquier precio sin que se sepa a quién puede beneficiar, de hotelizar un faro para dos habitaciones, no es más que un misterio sin resolver.

Nunca nadie se preocupó por la isla hasta ahora. Cierto. Ciertísimo. Pobre Isla Pancha. Pero es que, tan simbólica, tan protegida, tan peligrosa, tan cerrada a cal y canto... ¿quién iba a sospechar que se podría abrir? Tan sólo lo adivinaron al unísono el Ministerio de Fomento, la llave mágica de Puertos, y la buena información individualizada en selectiva primicia. Si lo hubiésemos sabido antes hasta hubiésemos podido proponer algo que nos incluyera a todos. Qué pena. Pero los caminos de la información son inescrutables.

Dedicamos nuestro interrogante más alargado a la inversión que se espera: la revista «La Alacena Roja» anunciaba a principios de año que una empresa especializada en interiorismo a medida llevaría a cabo en el faro de Ribadeo el «revestimiento de paredes, textiles, griferías, maderas naturales, la iluminación integrada» , e incluso la instalación de «chimenea bifacial mimetizada en la pared; todos productos de las marcas más prestigiosas del mercado». Pero ya no sólo hablamos del interior del faro, hace falta mucha convicción para llevar adelante un proyecto de lujo, pagar religiosamente una concesión (18 500 euros/año) desde hace año y medio sin sacarle ningún provecho -a pesar de las instituciones jaleando y propiciando la iniciativa-, hace falta valor, amor al arte y al oficio, para lanzarse sin red en tal negocio, y poner en marcha las obras sabiendo que ya sólo quedan 8 años para sacarle rendimiento, amortizar el enorme gasto y que te queden en el bolsillo un par de euros para ir a celebrar que fuiste el Armstrong de la Isla Pancha con banderas incluidas.

Pero, animado y promovido desde Puertos y el Ministerio de Fomento, adulado desde el Concello, promocionado por programas de televisión, periódicos, revistas, quién no se pondría a surfear la ola sin pensárselo dos veces, con tan solo lo puesto.

Y todo ello contra viento y marea, pero no de una oposición al proyecto que tuviera todas las informaciones en la mano para hacer temblar tal castillo de naipes institucional, ni de una opinión pública anonadada por una idea que creía impensable, sino contra el viento y marea de los días de invierno en los que el mar entra por las ventanas del lujo exquisito, limpia gratuitamente los coches del aparcamiento y ventila las habitaciones de manera sostenible con la marca registrada del más puro estilo de la marejada ribadense.

Boquiabiertos aplaudimos el milagro. Y, por ello, más que nunca, seguiremos preguntando.

Foto sobre un orixinal de Lino Vital Hidalgo, licenza Creative Commons recoñecemento compartir igual 3.0 Unported

CASA BRASONADA DA RÚA TRINIDAD. Francisco José Campos Dorado

Empezando a baixar a rúa da Trinidad, no antigo Colexio das Monxas do Sagrado Corazón de Xesús das Fillas da Caridade, atopamos un moi elegante escudo de armas cuadrilongo e por abaixo lixeiramente en punta (foto 1). Corresponde a un clásico escudo español, timbrado cun casco de fidalgo antigo mirando a destra, en cuxa rella se lle contan catro grilletas, e o yelmo está rematado cun burulete en forma de crista ao que se cosen plumas formando un penacho alargado. O artista en realidade mesturou as formas dun casco medieval e un casco romano, e saíulle o que saíu. Guapo, guapo, iso si. Está labrado en pedra de cantería de grao medio, e consérvase en moi boas condicións. Pena, de non sacarlle de vez en cando as “herbiñas” que vai criando.
Como soportes, e simétricos a ambos lados, en xefe, hai uns cabos enroscados ou volteados, xeralmente chamados “xiras”, que continúan, cara á punta, cunhas grilandas vexetais, onde o ornamento ábrese en abanico nun sostén grilado con forma de labor de encaixe rematada con bodoques, compoñendo un conxunto de forma moi harmónica, bela e sinxela. Esta abeirado da choiva vertical por un arco de medio punto formado por dovelas moldeadas de cantería que configuran un estreito tellado. Non ten data de construción pero, polas formas do abeiro, debe ser contemporáneo do escudo de armas da Rúa Bispo Veres da Casa de Vior ou do escudo do Pazo do Xulgado que tampouco están datados pero que apuntan a ser da centena do século XVIII
O campo está cuarteado en cruz ou en catro cuarteis.
No primeiro cuartel, vese unha árbore cun can atado o seu tronco. Son armas dos Acevedo: en campo de ouro un acivro de sinople (cor verde) cun lebrel branco atado o tronco. // Tamén poden ser armas dos Quiroga, apelido da provincia de Lugo con diversidade de esmaltes no campo, mentres uns o describen de gules (cor vermello) outros o fan de azur (cor azul) e outros de ouro, e un lobo de sable (cor negro) atado o tronco, en vez dun lebrel de prata (arquivo de Dª Petra Arias de la Maza) (Blasóns e Liñaxes de Galicia, de frei José Santiago Crespo del Pozo)
No segundo cuartel, dous lobos pasantes enmarcados cunha bordura con oito aspas. Son armas dos Osorio: en campo de ouro, dous lobos pasantes desollados e postos en pau (andando sen pel e un sobre o outro) con bordura de gules con oito aspas de ouro // Tamén puideran ser armas dos Prieto: en campo de prata, dous lobos de sable (cor negro) pasantes e postos en pau, con bordura de gules con oito aspas de ouro.
Terceiro cuartel, un castelo sobre ondas do mar e rematado cunha cruz. Parecen armas dos Villamil, aínda que puideran ser dos Portela ou dos Suárez de Deza.
Cuarto cuartel, tres barras saíntes. Son armas dos Barreira, Barrera ou de la Barrera.
Facemos esta diversificación de apelidos e distincións en cada un dos cuarteis, debido a que non sabemos os esmaltes do escudo, polo que a interpretación xusta só pode levarse a cabo polos apelidos da familia do fidalgo ou pola súa árbore xenealóxica.
Recordemos un pouco da historia do edificio, para poder chegar a interpretar algunha das peculiaridades do escudo. O edificio foi propiedade do matrimonio Rego Rodríguez e Agrelo Barrera de Cedofeita. Alí estivo a sede do Circulo de Recreo, constituído en 1851, e coñecido sempre como o Casino. En 1911 compartía directiva común coa Sociedad Filantrópico -Dramática, en cuxo ano era Presidente da xunta D. Pedro Osorio López. Ese mesmo ano de 1911 desaparece o Casino e o local pasa a ser oficina de Telégrafos... en 1935 o reorganizado Circulo de Recreo tiña como Presidente a D. Manuel de la Barrera Rodríguez... (Sociedade-Ribadense (1900-1936) José Mª Lombardero Rico, 1999, pax.91-92).
En 1917, escolleuse esta fermosa e ampla casa da Rúa Trinidad para facer un colexio para nenas, onde aínda naquel momento, estaban as oficinas de Telégrafos e Teléfonos, as cales trasladáronse para outro edificio próximo da Praza da Constitución ou Praza de Abaixo, e onde a central de Teléfonos estivo ata a década de 1970.
Ó edificio do colexio engadíuselle a capela, en cuxa fronte se labrou outro dos tantos tipos do escudo de armas de Ribadeo que hai distribuídos por todo o pobo (foto 2). Este escudo de Ribadeo ten uns soportes que asemellan ondas dun mar encrespado que, al menos o noso parecer, forman belas molduras para ser talladas nunha métopa de madeira.

Por outra banda, podemos ler nas crónicas dos semanarios da época que a xéneses do Colexio das Monxas para nenas, foi iniciativa do cura párroco D. Ricardo Mª Amor Méndez aló polo ano 1917, que tivo o apoio do Sr. Bispo da diocese, D. Juan José Solís, que o patrocinou con medios económicos. O Colexio foi deseñado para impartir instrución elemental completa na educación da muller: “para que saiban desempeñar ben e concienciudamente a difícil misión a que están chamadas a exercer na vida. Ademais abriranse clases de corte, debuxo, pintura, música, francés e mecanografía, procurando así, que o Colexio responda a tódalas necesidades e a importancia do progresivo desenrolo desta vila... as alumnas admitiranse gratuítas e de pago, e estas serán internas, medio pensionistas ou externas; as primeiras só poderán ser externas” (Las Riberas del Eo, 23 de Xuño de 1917).
“Un insigne fillo de Ribadeo abriu a lista de subscrición de donativos para as obras, con mil pesetas da época, e a caritativa dama Dª Elisa Rodríguez Malvares, doou a horta da calle Ibañez próxima o Colexio” que serviría de patio de recreo (ibidem, 23 xuño 1917)
“O Colexio foi inaugurado o día 1 de Abril de 1918... pola maña houbo misa coa asistencia do Bispo D. Juan José Solís, da Corporación Municipal e Autoridades Civís, Militares e Comisións da vila... cantou o coro de señoritas dirixidas pola profesora de piano do novo Colexio, Sor Adoración López Fernández... As catro da tarde, celebrouse unha velada na que tomaron parte as señoritas: María Parga, Gloria Martínez, Elvira Reinante, María Martínez, Carmen Fernández, María Rodríguez (2), Pilar Veiga, Justa Suárez, María G. Villamil, Bernarda Reimunde, Eudosia López, Rosita Rodríguez, Bértila Pérez, Elisa González, Mercedes G. Villamil, Leonor Reynante, Isabel López, Concha G. Villamil e Jesusa Nistal, que foron aplaudidísimas moi xustamente, pois todas bordaron materialmente os seus papeis... despois pronunciou un corto discurso o Párroco Sr. Amor e rematou o Sr. Bispo, eloxiando ao Párroco e á Visitadora Xeral das Fillas da Caridade... o Concello obsequiou o Sr. Solís cunha serenata para darlle así, proba do seu agradecemento pola súa protección...” (Ribadense, 4 de Abril de 1918).
Polo que relatan estas crónicas periodísticas da época da realización do colexio, non se di nin se desprende que dito matrimonio, Rego Rodríguez e Agrelo Barrera de Cedofeita, ou os seus descendentes continuaran sendo os donos do edificio que foi adquirido polo bispado. Sen embargo os presidentes, que mencionamos do Círculo de Recreo, si teñen apelidos das familias de dito escudo, e algunhas das nenas da citada velada de inauguración tamén teñen apelidos das liñaxes do escudo ¿teñen algo que ver uns e outros? Seguramente, si.