Verbas na entrega dos Bíteres de Honra

     Conforme quedei na entrada 'Primeiros bíteres de honra', adxunto os textos que se escoitaron na entrega, por parte de Marta Macho, e o esquema (artellado como redacción por min) correspondente ás verbas de Manuel Rivero para o peche do acto:

-- 

    Verbas de Marta Macho-Stadler:

Moitas grazas, dende o fondo do meu corazón. Grazas por facerme parte da familia de Aurora Sampedro.

Imagino a Aurora fuerte, segura de sí misma, decidida, con las ideas y las metas claras. Supongo que viviría más de un momento de rechazo en esos ambientes tan masculinizados en los que le tocó estudiar y trabajar. Aunque también supongo que nunca lo contó, por orgullo, o por reivindicar sus capacidades y su espacio, o quizás para que el paternalismo de sus cercanos no la frenaran.

La imagino disfrutando con su trabajo, seria, minuciosa, ambiciosa, brillante.

La historiadora Gerda Lerner afirmaba que "La ignorancia de su propia historia de luchas y logros ha sido una de las principales formas de mantener a las mujeres subordinadas". Por ello, la historia de Aurora es nuestra historia, es mi historia. Mujeres como Aurora han abierto camino a las que sin tantas dificultades hemos conseguido estudiar y trabajar en aquello que nos gustaba.

Grazas ao esforzo de Manuel Rivero, Aurora nunca será esquecida. Moitas grazas.

--

    Resume das verbas de Manuel Rivero:

ENTREGA BÍTERES DE HONRA 2024

(Cerre do acto)

Hoxe é un día GRANDE. Cheo de gozo. De inmensa alegría. E motivo de múltiples agradecementos.

Temos tres palabras na nosa lingua, que cumpren esa función: Grazas, obrigado e BEIZÓN, agradecemento tan emotivo e tan emocional que brota do fondo da alma.

Así pois, BEIZÓN para todos vostedes, sempre acoden a chamada de Aurora.

Que privilexio e que orgullo:

Vostedes son os motores que nos dan esa forza, ese salario emocional, ese impulso e ilusión que nos ten en continuo movemento, buscando, innovando e creando.

Son os fan que emprendamos METAS, que semellan imposibles.

Os que proporcionan o impulso polo que somos capaces de converter os MEDOS en RETOS.

Os que fan que optimicemos os recursos e potenciemos o talento

Que creemos sinerxías e FLUAMOS, como corredores de fondo que superamos adversidades e chegamos ás metas en tempo en modo e en forma.

BEIZÓN a directiva do Canteiro, por esta acollida tan entrañable, que se repite en cada acto, traballo silencioso e agradecido. Toda a intendencia está a punto. Pepe e o seu equipo son dos imprescindibles do Universo Aurora. Grazas ao seu traballo desinteresado, o Universo Aurora medra, fortalécese e avanza.

BEIZÓN A Xunta de Galicia: co seu apoio económico, publicamos a primeira e a segunda edición do libro Universo Aurora Sampedro. E sempre fumos acompañados nos actos de Aurora. Beizón Valentín, beizón Manuel.

BEIZÓN a Ana Hermida, alcaldesa de Barreiros por acompañarnos neste acto.

BEIZÓN ás demais autoridades que nos acompañan hoxe

BEIZÓN asemade aos tres Centros Educativos de E. Medias de Ribadeo: Porta da Auga, onde demos unha conferencia o 8 de Abril; IES de Ribadeo Dionisio Gamallo, con conferencia o 19 abril, e o Colexio Sagrado Corazón, onde a conferencia foi o 10 de xuño. Ás súas profesoras. Eva, Ana, Susi e Begoña: Grazas a elas achegamos a figura da nosa científica, aos alumnos/as desta parte tan importante da Mariña.

BEIZÓN aos concellos de Ribadeo, Lobios, Muíños, Bande, Verea, Celanova, A Merca e do San Cibrao, por interesarse por obra da nosa científica, a que demos a coñecer nas conferencias e presentacións á que fomos invitados no segundo semestre do ano pasado.

BEIZÓN Á UNED. Universidade a que tanto quero e a que tanto lle debo. Alí impartín unha conferencia en directo e pola súa canle de internet o día 23 de febreiro.

BEIZÓN a Agrupación Albéniz da Coruña, que con tanto cariño nos acolleu nas súas instalacións en xullo. Que ben combina a música co legado de Aurora!

BEIZÓN ao coro Airiños do Mar. As agradables voces da mariña, a rima, o ritmo e son mariñeiro engadiron brillo e harmonía a este acto tan significativo e entrañable para a nosa terra e a nosa xente.

Todos eles xa forman parte do Universo Aurora

BEIZÓN a Marta, Marcos, Bernardo e Anxo Xosé, por agraciarnos coa súa presenza e recoller con tanta dignidade e grandeza os primeiros “BÍTERES DE HONRA AURORA SAMPEDRO”.

Os méritos dos premiados e premiadas, van incrementar o legado de Aurora, da súa historia de vida, da entrega a investigación e a ciencia. Grazas ao seu traballo, constancia, rigor, base científica e disciplina investigadora, marcaron un fito moi importante no campo das ciencias de materiais.

BEIZÓN, benquerida Aurora. Desde arriba, co sorriso pícaro, ledo e agradecido vas voando libre, segura e alegre para gozar do teu espazo, que por méritos te corresponde no escenario máxico do mundo da ciencia.

Nós desde abaixo en voz alta dicimos: Aurora, por ser como fuches, sempre terás a nosa admiración, gratitude e cariño.

BEIZÓN tamén á periodista María Cuadrado, que coa súa profesionalidade e mestría, conduciu o desenvolvemento do evento.

CUMPRIMOS UN SONO

Desanden comigo o tempo: visualicen os abarrotes do Canteiro. Primeiro, aquel acto inicial do 28 DE OUTUBRO DO 2023.

Deseguida veu o segundo o 12 de Xaneiro do 2024. A presentación da primeira edición do libro UNIVERSO: AURORA SAMPEDRO. Nin o mal tempo nin o partido de Fútbol Real Madrid-Barcelona, restaron asistencia.

O universo Aurora non ten límites, xa TEMOS A NOSA AURORA, nos medios e blogs especializados The Conversation y Mujeres con ciencia; isto grazas a Marta Macho-Stadler, con quen hoxe temos a fortuna de contar. Marta xa forma parte do Universo Aurora Sampedro

Aurora tamén ten o seu espazo, ben merecido, na prensa dixital. Nese mundo sen fronteiras, son tantos..., que xa non controlo. E na prensa en papel: La Voz de Galicia, El Progeso, La Región... En Bibliotecas, Universidades, Centros de investigación... Ata está presente en Bremen, na súa universidade e no Instituto Cervantes.

MIRANDO AO FUTURO

Así, o universo que estemaos desvelando, máis que futuro, é un presente continuo. Esemplos:

NO DÍA DA CIENCIA EN GALICIA

A primeiros do mes que ven, outubro, coñeceremos ao afortunado ou afortunada titular do próximo ano da Ciencia en Galicia. Agardamos ese nomeamento, con sosego e esperanza. Temos moitas posibilidades que sexa unha muller. A lembrar que o 23 de abril de 2008, a Real Academia Galega de Ciencias (RAGC) instituíu o día da científica e do científico galegos. Recoñecemento que se concede anualmente. Dos dezasete premiados, quince son homes e dúas son mulleres. A proporción: 89 % homes, 11 % mulleres. O desequilibrio é alto. Hai mulleres científicas, que debemos de dar a coñecer, que a pesar dos avances e da concienciación, seguen aí silenciadas. Nesa situación estaba Aurora Sampedro Piñero. muller de ciencia, adiantada ao seu tempo, Grazas ás últimas investigacións, Aurora está ocupando o espazo que lle corresponde nos diferentes escenarios científicos.

A historiadora da ciencia Gerda Lerner dixo:

"La ignorancia de su misma historia ha sido una de las principales formas de mantener a las mujeres subordinadas" ¡Cambiemos la historia!

Ese é un traballo de todos, a nosa misión é a de facer certa a expresión “talento e ingenio no tienen género”

A TERCEIRA EDICIÓN DO LIBRO UNIVERSO AURORA

Con nova información engadida, agardamos de novo a axuda da Xunta de Galicia e telo na rúa para o Natal. Haberá mellor agasallo que un novo libro do Universo Aurora?

A PRIMEIRA EDICIÓN DO LIBRO EN CASTELLANO

Está sendo moi demandada, e esperamos ter axuda da fundación Renfe.

A BIBLIOTECA PUBLICA DE BARREIROS

Imos propor o seu nome para a biblioteca. Teremos unha biblioteca personalizada co nome dunha grande entre as grandes, “Aurora Sampedro Piñeiro”. Gran honor para a terra, a ciencia e a nosa xente. 

O Centro Socio-Cultral leva o nome de Manuel Díaz Sampedro, alcalde gratamente lembrado. “Manolín foi o alcalde de todos, especialmente dos pobres, desfavorecidos e necesitados”. A súa tía Aurora é merecente, de tan digna distinción e de compartir ese espazo común.

E máis:

Estamos en contacto coa Universidade de Oviedo. Estamos en contacto. Aurora estivo moi vinculada ás terras asturianas: licenciatura e impartición de aulas. Hai esperanza de que se integre no Universo Aurora. 

En León, o tema vai máis avanzado, haberá boas noticias, tanto do Instituto Leonés de Cultura como do concello de Luyego de Somoza, co seu nomeamento de filla predilecta.

E vaian pensando nos Bíteres de Honra 2025, e facendo propostas.

Como di a escritora Marion Carré: “por cada científica que esquecemos, hai centenares que non nacen”.

QUE MEDRE O TALENTO E SE RECUPERE A MEMORIA DAS NOSAS CIENTÍFICAS!!!

CORONA GONZÁLEZ SANTOS E RAMÓN GONZÁLEZ: Apuntes para unha biografía. Celia Castro

    Artigo aparecido en Croa, nº 32, ano 2022, 

CORONA GONZÁLEZ SANTOS E RAMÓN GONZÁLEZ:

Apuntes para unha biografía.

Celia Castro

1.Introdución:

A emigración a terras americanas, especialmente aos países de fala hispana, foi unha constante desde mediados do S XIX ata o primeiro terzo do S.XX. Os emigrantes que fixeron fortuna e que retornaron á península, os chamados Indianos, fixeron a miúdo unha importante labor benéfica, espiritual e material, no campo da cultura, da sociedade, e das artes, construindo edificios varios, como escolas, teatros, hospitais, igrexas, etc… dando bolsas de estudos para os xóvenes, financiando institucións, e levantando magníficas mansións que dan fe do seu gusto estético e potencial económico.

A Mariña de Lugo é unha comarca na que a pegada indiana pode verse por todas partes, e a axuda prestada por estes homes e mulleres é un exemplo de refinamento e solidariedade.

No caso de Corona González Santos e Ramón González esta axuda foi unha constante ata o seu falecemento, por iso falar da súa vida e do seu labor social e de mecenado, resulta fácil e complicado á vez. Fácil porque os seus datos biográficos aparecen en moitas publicacións, e as obras levantadas grazas á súa xenerosidade engrandecen hoxe varios concellos. Complicado, porque conforme se afonda nas súas biografías, atópanse novos datos que enriquecen as súas figuras e que permaneceron ocultos por mor da súa discreción.

Quero hoxe con este pequeño artigo, unha vez máis, subliñar a súa importancia na sociedade da época e aportar algúns datos pouco coñecidos da súa vida privada, que nos axuden a coñecelos millor.

2. Ramón González e Corona González Santos: Breves datos biogáficos.

Ramón González Fernández naceu en Ribadeo o 22 de Abril de 1856, no barrio de Porcillán, preto do peirao. Nesta vila pasou a súa nenez e primeira mocidade e estudou Náutica e Comercio. Rematados os seus estudos -segundo algúns autores á idade de quince anos- emigrou a América, establecéndose na Arxentina. De Bos Aires pasou a Rosario de Santa Fe, onde traballou primeiro como empregado na casa comercial Correa, Gana y Compañía, máis tarde como socio na casa Mendeto y Compañía ata 1890, e máis tarde na propia, Ramón González e Cía, ata 1896, data na que se retirou.

Lám 1: Ramón González. Foto Sellier.A Coruña.Tarxeta Americana. 16x11cm. Colección particular

Na Arxentina adquiriu unha gran fortuna e deixou tras de sí unha importante pegada: En Rosario de Santa Fe pertenceu á Asociación de Socorros mutuos, ao Club Español de Rosario (institución que faría unha importante labor social, e da que foi directivo) e ao Banco Español del Río de la Plata. En 1899 regresou a España. Unha vez na península continuou realizando diversas actividades financieiras, a máis importante foi a creación de sucursais do Banco Español del Río de la Plata en Santiago de Compostela e Vigo.

Cóntase que nun viaxe en tren que fixo a O Porriño para visitar a un amigo da emigración veu a Corona González Santos que paseaba pola estación cunhas amigas como era usual nas mozas acomodadas da época. Corona tiña vintedous anos e era filla do prestixioso médico de Mos Faustino Gozález Cobas. Casarían, tras un curto noivado, o 22 de Setembro de 1900 na Capela das Angustias de Sanguiñeda de Mos.

Lám 2:Corona González e Ramón González. Foto Napoleón. Fotografía á albúmina. Barcelona. Ca. 1900. Colección particular.

Corona González Santos naceu en Vilaño (Laracha) o 11 de maio de 1972, máis tarde a sua familia trasladouse a Mos, a causa do traballo do pai.

En 1900, tras a súa voda, o matrimonio González viaxaría entre outros lugares a París, onde tivo ocasión de visitar a Exposición Universal, e onde Corona mercou a súa primeira cámara de fotos. Esta afición cultivaríaa gran parte da súa vida ao longo da cal tomou moitas fotos interesantes -algunhas consérvanse no Museo de Pontevedra- que revelaría ela mesma⁽¹⁾. Este aspecto foi amplamente estudado pola investigadora Fernanda Padín Ogando.

Posteriormente pasarían grandes tempadas en Ribadeo e O Porriño, alternadas con viaxes por España e o extranxeiro. Nestas vilas fixeron unha importante labor filantrópica ademáis de participar activamente na vida social.

Entre as actividades máis importantes realizadas en Ribadeo destaca a pertenza de Ramón á Sociedade Obreira de Socorros Mutuos, ”La Concordia”, da que pasou a ser presidente en 1910. Foi tamén membro do Ateneo Biblioteca Popular, contribuíndo ao desenvolvemento desta institución ao subvencionar clases de distintas materias e financiar a adquisición de diversos instrumentos musicais para os estudantes. Ademáis adxudicou bolsas a varios alumnos da vila para que puidesen realizar os seus estudos.

Financiou tamén a construcción do Teatro, a da Praza de Abastos e doóu unha importante cantidade de diñeiro para as Festas Patronais de 1925.

En 1922 foi nomeado fillo predilecto da vila, facéndoselle unha grande homaxe en colaboración co Ateneo e La Concordia ⁽²⁾.

Estes quizais son os seus feitos máis coñecidos, pero as súas colaboracións chegaban moito máis alá, estendéndose a numerosas entidades da cultura e ás veces tiñan carácter menos oficial, como foron varios donativos a grupos musicáis de carácter folklórico ou deportivo.

As relixiosas do convento de Santa Clara de Ribadeo, do que unha irmá súa, Sor Antonia del Sagrado Corazón de Jesús, foi abadesa durante varios anos, tiveron tamén mostras da súa xenerosidade pois costeou o peche dos arcos do claustro alto, sufragou os gastos da instalación da luz eléctrica, e regalou á comunidade unha cociña económica⁽³⁾.

Lám 3: Ramón González, a súa dona Corona González, e unha cuñada. Fotografía ca.1925

En O Porriño e Mos o matrimonio exerceu tamén un importante labor benéfico e cultural. En O Porriño, financiaron o templo parroquial que foi inaugurado en 1913. Posteriormente encargaron ao arquitecto Antonio Palacios o edificio do Concello que foi comezado en 1921 e rematado en 1924. Trátase de unha espléndida obra de arquitectura na que se combina o historicismo medieval con un sentido da monumentalidade e solidez moi de moda na época. Fixeron ademáis varias doazóns a entidades deportivas e culturais. Como recoñecemento, o Concello de O Porriño nomeou en 1915 a Ramón González fillo adoptivo da vila. Nela falecería o 15 de decembro de 1925 sendo o seu corpo trasladado a Ribadeo para ser soterrado, feito que acontecería o 17 do mesmo mes.

Tras a súa morte Corona continuou pasando tempadas en Ribadeo acompañada frecuentemente dalgún familiar e participando activamente nos eventos da vila. En 1926 o Concello nomeouna filla adoptiva:

    “en prueba de afecto y gratitud por su valiosa y eficaz valoración en todos los actos altruistas realizados por su finado esposo e hijo predilecto de Ribadeo, el Excmo Sr. D.Ramón González Fernández” ⁽⁴⁾.

Do seu labor filantrópico temos constancia ao longo dos anos: en Ribadeo, en 1929 cedeu os terreos para levantar unha nova igrexa da Orde Franciscana Terciaria(V.O.T) -á que ela mesma pertencía- por ser a antiga moi pequena e estar en malas condicións. Ademáis patrocinou económicamente esta obra, que foi rematada o 17 de xuño de 1931. Nun lateral da nave do templo encargou a construcción dun fermoso mausoleo Art Decó, a onde trasladou os restos do seu marido, dispoñendo ser ela mesma tamén alí soterrada, feito que aconteceu en 1972.

Aparte do seu interese pola fotografía e outras facetas artísticas, como a escultura en cemento, viaxou a diversos lugares de Europa e América latina. En 1931 trasladouse á Arxentina onde fundou un pavillón no Hospital Español de Rosario de Santa Fe, que leva o nome de Ramón González, quen, con outros directivos do Club Español de Rosario, creara esta institución benéfica en 1912.

Lám 4: Placa conmemorativa no Pabellón Ramón González. Hospital Español de Rosario de Santa Fe. Arxentina. Fotografía. Colección particular.

Cando se desencadeou a Guerra Civil, Corona e as súas irmáns colaboraron activamente coa Cruz Vermella.

3. Outros aspectos relevantes da súa biografía.

Ribadeo, no primeiro terzo do S XX era unha vila cunha intensa vida social. Ás asociacións recreativas como O Casino e o Teatro, sumábanse as propiamente culturais, musicáis ou simplemente as creadas con fins solidarios ou benéficos ⁽⁵⁾.

A música en especial tiña un papel importante, xa fora en rondallas informales de amigos, en grupos musicáis máis organizados, de carácter clásico ou folklórico.

A ensinanza da música, desde edades temperás, e a transmisión de esta inquedanza de pais a fillos, foi sempre unha constante.

Nos anos vinte un forte sentimento de galeguidade fixose extensivo a todas as artes, potenciado moito pola importante labor dos centros galegos e a saudade que levaba consigo o feito da emigración. Artistas plásticos, escritores e intelectuáis de todo tipo tiveron un importante papel no desenvolvemento dunha corrente galeguista de reafirmación da identidade.

De entre todos os grupos folklóricos creados en Ribadeo, destaca especialmente pola cantidade de participantes e a calidade da súa música e escenografía Cantigas da Mariña.

Cantigas da Mariña naceu da man do artista e intelectual ribadense Amando Suárez Couto, unha das figuras máis senlleiras do noso arte, especialmente ata a Guerra Civil. Creado en 1923, non foi presentado oficialmente ata o 2 de setembro de 1924 no Teatro de Ribadeo co gallo das festas patronáis. Este coro contaba cuns 33 compoñentes e nun principio foi dirixido polo mesmo Suárez Couto. Interrumpida a súa actividade en 1929, foi reanudada en 1933 grazas ao impulso de varias persoas entre as que destaca Claudio Pérez Prieto. Nesta última etapa foi dirixido por Leonardo Fernández-Reinante, e a partir de 1934 por Etelvino Méndez ⁽⁶⁾. Disolveuse en 1936, e tivo un pequeño rexurdimento en 1941, disolvendose definitivamente en 1942.

Lám 5: Coro Cantigas da Mariña. José Fernández Cancio. Fotografía. Ca 1933. Fototeca Ribadeo na memoria.

O vestiario do grupo foi deseñado por Suárez Couto, que escolleu tamén o repertorio, composto por pezas tradicionáis e tamén por novas composicións de música galega: foliadas, muiñeiras, etc, algunhas delas de autores locais. O grupo contaba cun cadro de baile, e durante a súa actuación poñiase como pano de fondo un fermoso paisaxe ribadense pintado polo artista santiagués Camilo Díaz Baliño.

Foi un ano de preparación e ensaios, tamen de buscar financiamento económico, como pode lerse ás veces na prensa da época:

    “Continúan con toda actividad y entusiasmo los ensayos del coro regional Cantigas da Mariña, que muy pronto hará su presentación ante el público ribadense.

    Han entrado a formar parte de Cantigas da Mariña varias bellas señoritas, cuya colaboración a esta noble labor galleguista es inapreciable.

    A beneficio del coro se celebrará muy pronto, acaso en la semana actual, una gran velada teatral en la que tomarán parte muy valiosos elementos” ⁽⁷⁾.

No coro figuraban varios nenos, un deles era José Ramón Fontán ⁽⁸⁾, de nove anos, sobriño carnal de Corona González Santos, que pasaba tempadas cos seus tíos en Ribadeo. Casualmente neste mesmo ano 1924, está datado un retrato de José Ramón feito polo artista da vila Benito Prieto Coussent, que por aquel tempo estaba a realizar estudos de Belas Artes na Escola de San Fernando de Madrid.

Lám 6: Benito Prieto Coussent. Retrato de José Ramón. Óleo sobre lenzo.62x35cm.1924.Colección particular.

Como pode verse está retratado co traxe típico galego -posiblemente o mesmo que utilizaba nas actuacións corais- nunha pose fotográfica, o que pode facernos pensar que o retrato puidera estar baseado nunha fotografía.

Estes datos parecenme significativos e non considero improbable que D. Ramón González contribuíse económicamente á financiación do grupo, posto que o seu interese pola música folklórica galega foi subliñado pola prensa en ocasións. Un exemplo disto é a seguinte reseña da actuación do coro rexional lucense Cántigas e Aturuxos no Teatro de Ribadeo o 16 e o 17 de setembro de 1922.

    “El distinguido filántropo, predilecto hijo de Ribadeo, D. Ramón González, obsequió a los coristas lucenses con un champagne de honor” ⁽⁹⁾.

E outra mostra do seu interese pola cultura e o folklore galego é esta fotografía tomada en O Porriño en 1905, que representa a un grupo de persoas da localidade vestindo o traxe típico de Galicia e compoñendo un precioso cadro escénico que tería paralelismo coas escenas de xénero plasmadas na pintura da época.

Lám 7 : Grupo de persoas con traxe rexional galego. Fotógrafo descoñecido. O Porriño.1905. Colección particular.

A escena ten como fondo un paisaxe rural da zona, cunha palleira nun plano máis alto, tras o que se ve un fondo de piñeiros. A composición está sumamente coidada e nela destacan á esquerda Ramón González vestido cun traxe escuro e tocado cun gran sombreiro de palla, e, a súa dona Corona sentada á o seu carón e ataviada co traxe típico galego en actitude de fiar nunha roca. O resto das figuras sitúanse en grupos de dous: mulleres ou unha muller e un home, que parolan, danse a man ou sosteñen algún obxeto. No extremo inferior dereito unha muller nova, un pouco aillada, mira cara á fronte, como querendo comunicarse co espectador e chamar a súa atención. Este modo de situar ás figuras por grupos, algunhas formando unha composición pechada e outras mirando cara á fronte, como subliñei, é moi común nas escenas de xénero da segunda metade do S. XIX e primeiro terzo do S. XX.

Ramón González é a única figura vestida á moda do momento, o resto viste o traxe típico galego, feito para a ocasión. Entre os participantes atópanse varias irmáns de Corona, varias amigas de O Porriño, o arquitecto Antonio Palacios -tamén desta localidade- que faría o espléndido edificio do Concello de O Porriño encargado polo matrimonio González, o seu irmán José Palacios, e outros mozos da localidade.

4. Conclusión.

Aínda que as biografías de Corona Gonzalez Santos e Ramón González son sobradamente coñecidas, neste artigo pretendín achegarme un pouco ao perfil humano dos dous e á súa integración na sociedade na que vivían. O seu gosto polas viaxes, o seu interese por patrocinar toda empresa cultural que tiñan cerca e a súa implicación no progreso das súas respectivas vilas, fan deles unha figuras especialmente entrañables.

Tamén, como era moi común nos galegos do primeiro terzo do S. XX, a súa relación con grupos folklóricos da terra e o afán por retratarse co traxe típico de Galicia, móstrannos a súa querencia e consideración polas súas raíces. A toma de conciencia da identidade galega foi moi forte neste período grazas en gran parte ao labor dos Centros Galegos dos países latinoamericanos, que agrupaban aos emigrantes chegados da terra. Estes atopaban neles arroupamento e saída para as súas inquedanzas .

5. Bibliografía.

ÁLVAREZ LEBREDO, Carlos. Cincuenta años de música en Ribadeo. Biografía musical de Carlos álvarez y Fernández-Cid. Lugo.Ed.Nigoba.2003

CASTRO FERNÁNDEZ, Celia. “Corona González Santos e Ramón González: un matrimonio de mecenas”. Lugo. Croa: boletín da Asociación de Amigos do Castro de Viladonga. ISSN. 1575-0639. Nº25. 2015. Pp96-101

DE CASTRO, Manuel,OFM, e, DE LA CRUZ, Mª Ángeles, OSC. El Monasterio de Santa Clara de Ribadeo. Salamanca: Kadmos 1989

GUTIÉRREZ FERNÁNDEZ, Eduardo. Do vello Ribadeo.Lugo. Agrupación Cultural Francisco Lanza. 2005

LAZÚRTEGUI CUERVO, Antonia. 40 Historias de Ribadeo. Lugo: Diputación Provincial de Lugo, 2000

LOMBARDERO RICO, Chemi. Sociedade ribadense, 1900-1936. Ribadeo: Xesproin Norte, 1999

VV.AA. 50 aniversario Coral Polifónica de Ribadeo(1995-2005). Lugo: Diputación Provincial de Lugo, 2005

Periódicos e Revistas.

El Progreso. Año XVII. Nº5120. 5 de agosto de 1924. Lugo. Páx 2

El Progreso.Nº 4540. 20 de Setembro de 1922. Lugo. Pax 2

Webgrafía.

Blog Atalaia. Mércores 17 de decembro de 2008.Ribadeo

Fernanda Padín Ogando. https/www.fotografaspioneiras.com/index.php/2018/05/07/corona-gonzalez-santos-1875-1972

--

Notas:

1 Fernanda Padín Ogando. ttps://www.fotografaspioneiras.com/index.php/2018/05/07/corona-gonzalez-santos-1875-1972/^↩

2 Blog Atalaia. Mércores 17 de decembro de 2008.Ribadeo^↩

3 Manuel de Castro, OFM e Mª Ángeles de la Cruz, OSC. El Monasterio de Santa Clara de Ribadeo. Imprenta Kadmos. Salamanca. 1989. Páx 80^↩

4 Blog Atalaia. Mércores 17 de decembro de 2008.Ribadeo^↩

5 Antonia Lazúrtegui Cuervo. 40 Historias de Ribadeo. Diputación Provincial de Lugo. Lugo. 2000 Chemi Lombardero Rico. Sociedade ribadense, 1900-1936. Xesproin Norte. Ribadeo.1999^↩

6 Carlos Álvarez Lebredo. Cincuenta años de música en Ribadeo. Biografía musical de Carlos Álvarez y Fernández-Cid. Lugo. Ed Nigoba. 2003. Páx 41^↩

7 El Progreso. Año XVII. Nº5120. 5 de agosto de 1924. Lugo. Páx 2^↩

8 VV.AA. 50 aniversario Coral Polifónica de Ribadeo(1995-2005). Diputación Provincial de Lugo. Lugo. 2005. Páx 101.^↩

9 El Progreso.Nº 4540. 20 de Setembro de 1922. Lugo. Pax 2^↩

Acto de presentación de 'Pioneiras de ciencias de Lugo'

   Montserrat Iglesias Núñez, farmacéutica en Ribadeo, fixo o venres de introdutora da autora de Pioneiras de ciencias de Lugo, María Isabel Fernández García. A autora recorreu diversas nomeadas, en particular da ribadense Manuela Antonia Barreiro Pico.

   Deixo a continuación dous vídeos (forzado por un corte) que dan fe da práctica totalidade do falado na mesa, aínda que non da actuación anterior e posterior do coro do Sagrado Corazón.

   O acto, organizado polo colectivo Egeria e a Xunta de Galicia, agrutinou público no teatro como poucas veces nestes tempos pandémicos.

   Á saída do acto foron repartidos exemplares ós asistentes.

Falando das letras galegas: premios en Ribadeo

   Sempre da gusto falar de premios ós cativos. Remata de darse a coñecer como nota de prensa do concello os premios deste ano convocados pola biblioteca El Viejo Pancho con motivo das Letras Galegas. Corto e pego: seguro que coñeces a algunha ou algún.

 

FORON PRESENTADOS MAIS DE 400 TRABALLOS

Premiados Letras Galegas

13/05/2021

Xa se coñecen os nomes das premiadas e premiados na fase local do Certame de Narración e Debuxo Infantil Letras Galegas 2021, convocado pola Biblioteca El Viejo Pancho. A entrega de premios terá lugar o vindeiro luns, 17 de maio, ás 19:30 horas no quiosco do parque de San Francisco.

NARRACIÓN (Presentadas 162)

CATEGORÍA A (ata  8 anos) (Presentadas 56)
“A nena que inventaba libros”  Irea Barcia Castro (7 anos) C. Sagrado Corazón

“A miña vida con Mozart”. Fabián Pérez González (7 anos) C. Sagrado Corazón

“A miña primeira vez”. Álvaro González Rico (8 anos) C. Sagrado Corazón

CATEGORÍA B (9 a 11 anos) (Presentadas 63)
“O tesouro do Marqués de Sargadelos”. Victoria López Veiga  (9 anos) C. Sagrado Corazón

“Daniel”. Fernando García del Río (11 anos) C. Sagrado Corazón

“O dereito dos nenos e nenas a participar na vida cultural ”Xoel Nonide García”(10 anos) CEIP Gregorio Sanz

CATEGORÍA C (12 a 16 anos) (Presentadas 43)
“A tenda de música”. Claudia García López (15 anos) C. Sagrado Corazón

“Sempre no Prado”. Marta Ortiz González (16 anos) IES de Ribadeo Dionisio Gamallo

"Ideas brillantes”. María García del Río(15 anos) C. Sagrado Corazón

DEBUXO (Presentados 249)

CATEGORIA A (ata 8 anos) (Presentados 113)
Adriana García Martínez (8 anos) CEIP Gregorio Sanz

Álvaro Pascual Muñiz (7 anos) C. Sagrado Corazón

Mar López Cupeiro (7 anos) C. Sagrado Corazón

CATEGORÍA B (9 a 11 anos) (Presentados 80)
Aitana Monasterio Alonso (11 anos) C. Sagrado Corazón

Martina Castro Abad (11 anos) C. Sagrado Corazón

Nair Posada García (11 anos) C. Sagrado Corazón

CATEGORÍA C (12 a 16 anos) (Presentados 56)
Claudia García López (15 anos) C. Sagrado Corazón

Martina Utrilla Torviso (16 anos) C. Sagrado Corazón

Zoe Fernández Martín (13 anos) C. Sagrado Corazón

A entrega de premios terá lugar o vindeiro luns, 17 de maio, ás 19:30 horas no quiosco do parque de San Francisco. 

-

Programa letras no campo 2021

Programa eleitoral da UPRI - 2007

(extraído do seu blog) 101 medidas para transformar Ribadeo 

“O Ribadeo que queremos está nas túas mans” 101 medidas para transformar Ribadeo 

1. MEDIOAMBIENTE 

1. Continuación da senda costeira E-9 en todo o Territorio Municipal , creación e sinalización de novas rutas de sendeirismo. 2. Executar o proxecto de recuperación como senda verde a ruta do antigo tren mineiro de Vilaodrid. 3. Creación dunha planta de tratamento de residuos agrarios. 4. Aplicación da Axenda 21 Local. 5. Novo Plan Municipal de Residuos (PMR) contemplando: • Creación de compost. • Eliminar contenedores casco urbano. • Recollida neumática. • Separación de aguas fecais/fluviais. • Adquisición dun camión de limpeza viaria. • Adquisición dun camión lavacontenedores. • Adquisición dun camión baldeador. • Fomento da ampliación da recollida selectiva. • Plan anual de educación ambiental (xornadas, conmemoracións, celebracións…). . Instalación do servizo de limpeza viaria en Rinlo. 6. Creación dun bosque-escola no entorno da “Casa da Ría”, a súa reapertura durante todo o ano e posta en marcha do teléfono verde. 7. Limpeza y repoboación con alevins de troita e reo dos ríos do Térmo Municipal. 8. Apoio á recuperación e rehabilitación de hórreos, pombais e muíños. 9. Creación de tres novos parques: un infantil, outro para educación ambiental con material reciclado e un xuvenil. 10. Creación dunha gran zona verde de expansión no casco urbano. 11. Fomento e protección da ría, así como a repoboación da súa marxe con especies autóctonas. 12. Execución dos proxectos de rehabilitación de antigos muíños: regato, vento e mareas. 13. Atención permanente a Áreas Recreativas de parroquias. 14. Construcción do saneamento en tódolos núcleos rurais. 15. Recuperación do río Vilaselán e a súa desembocadura como zona de ocio. 16. Instalación de depuradoras biolóxicas en Vilaselán e Rinlo e nova construcción en Porto. 17. Catalogación e protección de árbores centenarias. 18. Recuperación da antiga fábrica de algas de A Vilavella para “Casa das cunchas” 19. Eliminación da taxa por recollida de enseres. 

2. URBANISMO E INFRAESTRUCTURAS 

1. Aprobación dun PXOM e dun PEPRI. 2. Construcción do Polígono Industrial. 3. Creación do Xulgado de 1ª Instancia. 4. Construcción de novos aparcadoiros no casco urbano, un para vehículos pesados. 5. Peonalización de novas rúas. 6. Reparación e ampliación de beirarrúas no casco urbano e mellora e adecentamento dos accesos. 7. Apertura de novas rúas na zona de expansión do casco urbano. 8. Creación do servizo de resposta ao cidadán a través de INTERNET (Servicio de Atención ao Cidadán) oficina virtual. 9. Acceso gratuito a INTERNET universal, tamén para a zona rural. 10. Rehabilitación do casco histórico e da “Torre dos Moreno”, cedéndose locais para subdelegacións. 11. Adquisición de edificio para Centro de Desenvolvemento Comarcal. 12. Remodelación do entorno da Capela de San Roque e do Colexio Sagrado Corazón. 13. Novo alumeado para Amador Fernández, Avda Asturias e Avda Galicia e O Xardín, mellorando o alumeado público en parroquias e resto do casco urbano. 14. Actuación no entorno do Polideportivo e Avdas de Luarca, Paco Lanza e IES Dionisio Gamallo 15. Construcción de servizos públicos no Parque San Francisco 

3. VÍAS DE COMUNICACIÓN, TRÁFICO E SEGURIDADE CIDADÁ 

1. Construcción de novos aparcadoiros no casco urbano, un para vehículos pesados. 2. Construcción dunha segunda ronda polo borde do litoral para conectar coa circunvalación por Vilaselán. 3. Proxecto da estrada de segunda circunvalación. 4. Asfaltado en parroquias de vías con aglomerado e cunetas en formigón 5. Mellora dos accesos ao Punto Limpo e Depósito de Escombros 6. Mellorar as comunicacións Porto-Casco Urbano 7. Ensanche estrada de Ove-As Aceñas e pontes de FEVE 8. Finalización da estrada Reme-Vilela. 9. Eliminación de tódalas barreiras arquitectónicas e facilitar o acceso de persoas con discapacidade ás praias do concello mediante a construcción de servizos e accesos adecuados 10. Loita contra o tráfico de drogas e prevención do seu consumo. 11. Redacción dun plan de tráfico. 12. Realización de xornadas de Educación Vial. 13. Facer de Ribadeo sede de xornadas de Seguridade para Policías Locais. 14. Instalación de semáforos. 15. Creación dun GRUMIR profesional. 16. Adquisición dun camión contraincendios dotado dunha escaleira para acceder a edificios de máis de sete alturas. 17. Adquisición dunha nova desbrozadora de pistas para zona rural. 

4. EDUCACIÓN E CULTURA. 

1. Creación do Consello Escolar Municipal. 2. Transformación do Observatorio Astronómico da Casa da Ría en Planetario e adquisición dun novo telescopio para cursos de astronomía. 3. Ampliación da oferta educativa: Solicitude de ampliación de estudos de Galego para a Escola Oficial de Idiomas. 4. Potenciación do centro integrado ocupacional (para dar saída aos alumnos que no obteñan o graduado en ESO). 5. Apoio aos centros educativos (celebracións, xornadas, seminarios, programas europeos…) e programación de actividades en colexios despois da xornada escolar. 6. Fomento da lectura a través de bibliotecas na zona rural e nas praias con bandeira azul (bibliopraia) 7. Facer de Ribadeo sede de congresos de profesionais en temporada baixa e sede permanente de cursos de verán; firma dun convenio estable coa EGAP, Colexios Oficiais e as tres Universidades galegas. 8. Posta en marcha e potenciación da “Casa da Xuventude”. 9. Creación dunha Fototeca na antiga “Casa Viejo Pancho”. 10. Adquisición e rehabilitación da Aduana Vella para creación dunha Escola Náutica. 11. Posta en valor do cine-teatro: rehabilitación e ciclos de cine. 12. Fomentar o censarse en Ribadeo (obxectivo pasar a máis de 10.000 habitantes que de feitoo xa existen) a través de campañas informativas con incentivos e como consecuencia solicitude de creación da Comisaría de Policía. 13. Creación da Casa da Música. 14. Potenciación da Banda e a Escola de Música a través de cursos especializados e ampliación de estudos musicais 15. Acercamento da cultura ás parroquias e potenciación das comisións de festas locais. 16. Potenciación da Granxa Escola Pedro Murias. 17. Fundación dun museo 

5. SANIDADE E SERVICIOS SOCIAIS. 

1. Construcción de novas vivendas e rehabilitación das do casco histórico para xóvenes. 2. Atención a persoas dependentes e creación dun grupo de voluntariado. 3. Ampliación da oferta de plazas de Gardería Infantil e creación do servizo de recollida e entrega a domicilio. 4. Creación residencia da Terceira Idade. 5. Creación dun parque para a Terceira Idade. 6. Servizo de autobús para asistencia á Piscina Municipal (xubilados) 7. Servizo de soterramento gratuito en todolos cemiterios do Térmo Municipal. 8. Incentivar o Centro de Día: . Servizo de comedor. . Adecuación dun local para ximnasio. 9. Incentivar o Hospital-Asilo: . Ximnasia Mantemento. . Servizo Fisioterapeuta e callista. 

6. DEPORTES E ASUNTOS MARÍTIMOS. 

1. Creación dunha gran zona deportiva e de ocio en Vilaframil que conteña: . Dous campos de fútbol: un con herba artificial . Un polideportivo. . Unha pista de atletismo. . Dúas pistas de fútbol sala . Dúas pistas de baloncesto . Dúas pistas de tenis . Dúas pistas de padel 2. Habilitar área recreativa de Vilaframil para refuxo de pescadores e Centro de Recursos de pesca deportiva marítima. 3. Fomento dos deportes náuticos. 4. Apoio a clubes deportivos, ao Clube Náutico e clubes de deportes náuticos. 5. Fomento do deporte de base. 6. Contratación dun licenciado de INEF para ximnasia de mantemento a adultos e dirección de escolas deportivas. 7. Solicitar a Escola de Náutica para Ribadeo. 8. Creación dun edificio para deportes náuticos. 9. Construcción dun segundo porto deportivo (o actual está saturado, incluso con os novos pantaláns) en “A Vilavella”. 10. Reparación e ampliación do Polideportivo Municipal. 11. Creación da Concellalía do Mar e Asuntos Marítimos. 12. Fomento dos deportes de praia e organización de campeonatos. 13. Creación dun campo de tiro olímpico en Obe (antigos terreos do vertedoiro municipal). 14. Potenciación do Aeródromo de Vilaframil con apoio institucional para realizar actividades alternativas. 15. Creación dunha pista polideportiva na Vía transversal. 

7. TURISMO, MERCADOS E PRAZA DE ABASTOS. 

1. Potenciar a Praza de Abastos e o mercado semanal. 2. Proxecto de Excelencia Turística: “Q” calidad turística para establecimentos hoteleiros. 3. Renovación da páxina WEB MUNICIPAL e inclusión de tódolos establecimentos hoteleiros. 4. Apoio á creación dunha Estación Náutica. 5. Fomento das relacións cos Centros Galegos. 6. Edición dunha nova Guía de Comercios e Servizos 7. Fomento da celebración de Xornadas Gastronómicas entre os Establecimentos hoteleiros. 8. Impulso para a creación do Patronato de Turismo: “ A Mariña Lucense” 9. Creación dun mirador desde Calvo Sotelo á Capela de S. Miguel. 10. Posta en valor do Castro de “As Grobas” 11. Potenciación zona de “As Catedrais” mediante: . Construcción dun parking. . Autocar desde oficina de turismo para praias. . Acceso desde “Os Castros”. . Instalación dunha oficina de turismo .Construcción dun centro de interpretación

IGREXA de S. Xoán de Ove. RIBADEO. Emilio Piñeiroa

Situación: en Ove, a 1 km de Ribadeo, ao pé do Camiño Norte de Santiago, preto de varios cabozos e casas típicas da zona.

Estrutura
A igrexa está formada por: pórtico, nave, prebisterio e dúas sacristías.

Pórtico
O pórtico con porta alintelada e no fascial hai unha Cruz de Malta e sobre esta a espadana de dous corpos e tres vans, rematada cunha cruz latina e un catavento e pináculos de pedra de granito. Ascéndese por unha escaleira exterior. Sobre o prebisterio no muro da Epístola hai outra espadana de menor tamaño, cun só van.

Nave
A parte central é de lousa e de cemento nos laterais. A bóveda é de madeira con tirantes de ferro. Un arco ( arco triunfal ) de medio punto separa a nave do prebisterio que se atopa máis elevado.

Prebisterio
A bóveda do prebisterio é de crucería con dúas seteiras

Imaxinería.

Retablo maior:

Está formado por:
* Un corpo: con tres rúas, separadas por catro columnas, o chapitel con follas de acanto e volutas. Na fornela central imaxe de S. Xoán Bautista (patrón) de gran valor (para moitos a xoia da igrexa) pertence aos templarios; enriba Cruz de Malta. Á dereita S. Andrés e á esquerda S. Antón. Sobre a fornela central hai unha inscrición que dí:” Privilexio concedido por S.S. Pío VI en su breve particular, de diez de febrero de 1786”.
* O ático formado por dúas columnas semellantes ás do corpo, no centro a Asunción, e rematado cun frontón partido cun triángulo, símbolo da Trindade, rodeada de catro anxos.
* A ambolosdous lados Cruz Parroquial de prata e pendón, coa Cruz de Malta.

Outros retablos:
Virxe do Rosario

Virxes de Fátima, Pilar e Milagrosa

 S. Xosé

Sagrada Familia, Cristo Xacente, Sagrado Corazón e Santiago Peregrino

Virxe Dolorosa e Crucifixo
















Outras imaxes:
S.Xoán Bautista

Virxe do Carme

Inmaculada

Virxe de Luján

















Participación na Romaxe das Cruces
O luns de Pentecoste celébrase na ponte de Arante a Romaxe das Cruces, onde se reúnen os pendóns e as cruces das parroquias de Vidal, Sante e Valboa, de Trabada e Ove, Covelas, Cedofeita e Arante, de Ribadeo. Os veciños destas sete parroquias capitaneados por Melchor Díaz de la Rocha, fidalgo e alcalde de Sante, venceron ás tropas de Napoleón na Guerra da Independencia en 1809. No ritual, o pendón e cruz de Ove, ten o privilexio de ser a primeira parroquia en cruzar o río e recibir aos de Arante e Vidal, que veñen en procesión dende os Bestilleiros, onde foron bendicidos os campos, así como entrar na capela xunta á de Arante para iniciar a procesión.


Ove e os hospitalarios.
A orde militar de S. Xoán de Xerusalén, de Rodas ou de Malta estivo presente en Galicia durante sete séculos (1140-1809). O priorato de Ove pertencía á Encomenda de Portomarín.
Os cabaleiros hospitalarios, nados en Terra Santa, coa dobre dimensión defensiva dos Santos Lugares e hospitalaria-asistencial dos peregrinos, xogaron un papel moi importante nas peregrinacións xacobeas. As súas encomendas ubicábanse de xeito estratéxico, dando cobertura a tódolos camiños que dende o exterior de Galicia dirixíanse ata Compostela, foron a mellor garantía material e espiritual dos peregrinos a Santiago.

Na actualidade, na igrexa de Ove atopamos catro cruces de Malta: na fachada, retablo maior, Cruz procesional e Pendón

Fachada

Detalle do Retablo Maior

 No centro da Cruz Procesional

 Coroando o pendón

















Texto e fotos: Emilio Piñeiroa Lozano

Chegan os anos vinte cun século de retraso: antroido Ribadeo 2020

Mañá xoves, pregón do Antroido 2020. Ás 20:30 horas no Teatro. Pregoeiro: Javier Rivera Ponte, xornalista.
Intervirá o Coro do C. Sagrado Corazón e grupos de cantos de taberna como En faldas y a lo loco e Os da Moncloa.
E... lembra os anos 20 (do século pasado!)

O pregón das festas patronais 2019 de Ribadeo (e o resume de ofertas nas festas)

Onte, 31 de agosto, Fabián Pérez Rego deu o pregón no Cine Teatro de Ribadeo ás 20:30. Quedan embaixo os podcast das verbas do presidente da Comisión de Festas, do alcalde, dun comisionado e por último de Fabián, acompañados dunha breve biografía e un resume de actividades festeiras. A presentación foi feita por M. Carmen Cruzado:
Presidente da Comisión, Juan José Otero
Alcalde, Fernando Suárez Barcia
Comisionado, Avelino Martínez

Pregón, por Fabián Pérez Rego

Fabián Pérez naceu en Ribadeo en 1993, estudou no Colexio Sagrado Corazón e no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo Fierros. En 2011 trasládase a Barcelona a cursar a carreira de Xornalismo e dous anos de Ciencias Políticas. Desde 2015 reside en Madrid, cidade á que se desprazou inicialmente para cursar un máster.Pasou polo diario El Progreso en A Mariña no verán de 2014 e estivo na Cadena SER en Barcelona en 2015. Actualmente traballa como reporteiro no programa Todo es mentira, de Cuatro, presentado por Risto Mejide. Traballou durante tres anos no programa Partido a partido, emitido na plataforma Radioset e na canle Be Mad. Entre estas dúas etapas en Mediaset pasou polo programa Aquí hay madroño, de Telemadrid. Fabián ten un blog no que escribe de cando en vez: Cavilaciones Varias.
A continuación do pregón actua a Coral Polifónica de Ribadeo.
5 de setembro, Día Infantil.
Ás 16:00 horas haberá teatro para os nenos e nenas de 3 a 10 anos. Será a storytime Around the world, by Kids&Us School of English Ribadeo.
Ás 16:30 horas no parque Diverneno con inchables, festa da escuma e moito máis. No caso de que o tempo non acompañe os xogos trasladaranse ao pavillón do colexio Gregorio Sanz.
Ás 22:30 horas haberá festa verbena amenizada pola orquestra Los Satélites.
6 de setembro, venres, as orquestras Trébol e Nueva Fuerza serán as encargadas de amenizar a festa verbena desde as 22:30 horas.
7, véspera da Patroa, grandes bombas de palenque anunciarán esta data pola mañá.
11:30 sairán os Cocos e os Cabezudos, acompañados polo grupo Amigos da Gaita. 22:30 haberá verbena con Passarela e La Favorita.
Doce da noite terá lugar a gran sesión de fogos artificiais no peirao.
8 de setembro, día grande das festas patronais de Ribadeo, festividade de Santa María do Campo.
A xornada arrincará con potentes bombas de palenque.
12 do mediodía na igrexa parroquial será a misa solemne cantada pola Coral Polifónica de Ribadeo, seguida da procesión que estará acompañada pola Banda Municipal de Música ribadense, que despois ofrecerá un concerto diante do Concello.
Pola noite as orquestras Palladium e Televisión serán as encargadas de poñer a nota musical na verbena.
9 de setembro, Día dos Nenos. Durante esa xornada haberá prezos populares nas atraccións das festas.

Hoxe foi o acto de nomeamento de Suso Peña como fillo predilecto de Ribadeo. Vídeo

Ás 12 da mañá, só anunciado de xeito público onte por Ribadeando e hoxe nunha nota curta por El Progreso, tivo lugar o pleno de nomeamento de Suso Peña como fillo predilecto de Ribadeo. O acordo tomouse no pleno do pasado día 13 de marzo, de xeito unánime, tal como aparece no vídeo.
A cerimonia tivo unha carga emotiva, máis que polo que se dixo polo sentemento conxunto dos alí presentes.
O título:

A convocatoria do pleno:

O vídeo do acto:

Entidades que pediron o nomeamento (por orde alfabética):
Acisa
Amarante-Setem
Asociación Cultural Ronqueta
Asociación Cultural Francisco Lanza
Asociación Cultural Tá en Artes
Asociación Filantrópico-Dramática
Asociación de Veciños A Atalaia
Asociación de Veciños O Tesón
CIFP Porta da Auga
Colectivo 8 de marzo
Colectivo Por Nuestro Faro
Colexio Sagrado Corazón de Xesús
Coral Polifónica de Ribadeo+
IES de Ribadeo Dionisio Gamallo
SSM A Concordia

Un Alcalde ou un carteiro. Colectivo Por Nuestro Faro

Vella imaxe da ila Pancha

No pleno do concello de Ribadeo do pasado 25 de maio a concelleira do PSOE Aurora González Ginzo facía unha pregunta sobre o acceso á Illa Pancha de persoas aparentemente non relacionadas cos apartamentos turísticos. A resposta do Sr. Alcalde, como ven sendo o cotían, poñéndose de perfil, é que llo vai transmitir á Autoridade Portuaria. Suponse que el non sabía nada de nada porque se fixo de novas, eludiu calquer comentario e pediulle a Aurora que lle aportase documentación. O certo é que nas redes sociais hai fotos e vídeos de persoas e colectivos que entraron na illa sen que se saiba quen lles abriu a porta e mesmo accederon a zonas non concesionadas ao proxecto turístico. Nun vídeo de facebook do 26.10.17 vese a un grupo duns vinte nenos co seguinte comentario : “Hoy hemos tenido una visita muy especial, los niños de 3º de EP del colegio Sagrado Corazón de Ribadeo”. Os cativos están xogando arredor do novo faro, zona, como se sabe, non concesionada. Hai mais casos, deles o mais recente é unha foto publicada en facebook (6.5.18), na mesma zona, na que se ve un neno vestido de mariñeiro, probablemente de primeira comunión. O problema xa foi transmitido polo grupo “Por nuestro Faro” tanto aos medios como á Autoridade Portuaria hai un par de semanas. A cuestión é moi sinxela: ¿Porqué uns si e outros non?. O tema non ten moitas voltas que darlle e xa está dabondo explicado e difundido. Que a responsabilidade de controlar o acceso é da Autoridade Portuaria caese do seu peso.
O problema, dende o noso punto de vista, e un trato discriminatorio, un agravio comparativo que non atopa outro caso no noso concello. Vexamos un exemplo que tamén afecta a puertos. O acceso ao porto de Figueirúa, anteriormente libre, quedou limitado por unha norma europea despois do atentado das torres xemelgas. Gustaranos mais ou menos, podemos discrepar, pero vemos que non hai privilexios, que funciona dacordo cun regulamento e hai un persoal responsable. Nada que ver co acceso aleatorio e sinladeiro á illa Pancha.
¿E cal é o papel do concello?. ¿Cecais non representa aos ribadenses e os seus intereses, ou só a unha parte moi concreta dos mesmos? ¿Cecais non é unha desconsideración, por non dicir un insulto, o trato discriminatorio á gran maioría da veciñanza?. ¿O Sr. Alcalde non ten máis que facer de carteiro? ¿Logo xa esqueceu os compromisos e declaracións anteriores? Por se así fose ímoslle lembrar algunhas notas da páxina xeb do concello.
25.11.16: “que no seu momento deberase garantir o acceso público a toda a Illa para que o Concello poida dar a licenza de actividade”.
“”isto non é Grecia, onde se privatizan as illas. Polo tanto, e aínda que cumpre con todas as autorizacións a conversión dese edificio en hotel, desde logo deberán ter o acceso aberto para todo o público por parte do Concello, senón o Concello non poderá dar a licenza de actividade necesaria para poder operar”.
8.6.17 “O alcalde, Fernando Suárez, envioulle un novo escrito á Autoridade Portuaria Ferrol-San Cibrao pedíndolle que garanta o libre acceso á Illa Pancha”
“é necesario manter o acceso público libre, en especial para cumprir con toda esta regulamentación que acabo de indicar” …” A lei é para todos igual, están afectos tanto na illa como en terra, todo o mundo””
Finalmente o 12.9.17 o concello concede a licencia de actividade esquecendo o seu compromiso anterior de garantir o acceso da veciñanza.
As contradicións do Sr. Alcalde son tan evidentes que costa traballo despegalas dun cheirume un tanto sospeitoso por non dicir algo mais forte. Porque non estamos apelando a unhas declaracións verbais, ditas ao voo en campaña electoral. Estamos apelando á paxina web do concello, escrita negro sobre branco e con argumentos reiterados que os veciños poden constatar polo menos se non hai orden de borralos.
En conclusión, sabemos de sobras que os responsables da administración portuaria están en Ferrol e Madrid. Esiximos ao Sr. Alcalde de Ribadeo que actúe no que é da sua competencia: defender os intereses dos ribadenses e que cumprir a sua palabra dada e reiterada dende hai ano e medio.

Colectivo POR NUESTRO FARO

...e as festas foron pregoadas

Celebrouse o sábado 2 de setembro o pregón das festas patronais deste 2017, a cargo de Celia Castro. Se o perdiches, aínda que sen diapositivas que o acompañen, nin ambiente do cine teatro, nin Polifónica actuando, embaixo o tes, cedido pola autora.

O pregón dende o patio de butacas

O pregón dende o galiñeiro.

PREGÓN DAS FESTAS PATRONÁIS DE RIBADEO 2017

  Boas noites a todos:

  Autoridades, membros da Comisión de Festas, veciños e visitantes.

Antes de nada quero agradecer ao Concello e aos membros da Comisión das Festas Patronáis a proposta que me fixeron para ler o Pregón este ano. Esto supón para mín una grande honra, porque teño a gala ser ribadense de nacemento e corazón, como a maioría dos que aquí vos atopades.

  Quizáis non son a persoa máis adecuada para facelo, pois neste pobo sobran persoeiros con mais méritos. O meu, considero, e tan só tentar facer ben o meu traballo, e investigar e transmitir, na medida do posible, aspectos da nosa historia local.

  É a primeira vez que dou un pregón, polo tanto, agardo que saibades desculpar as carencias que este poda ter.

  Á hora de escribilo viñéronme á memoria aqueles fermosos versos de Lope de Vega:

“Un soneto me manda hacer Violante,

Que en mi vida me he visto en tal aprieto.”

  Todos me coñecedes, porque nacín e vivin aquí a miña infancia e mocedade, e sigo vivindo cando o traballo mo permite, polo que creo que non necesito presentarme.

  Sen embargo, gostaríame facer una breve referencia aos meus orixes familiares, explicándovos cómo cheguéi a ser ribadense.

  Meus avós maternos, Carmen e Cándido, procedentes ambos de familias numerosas do medio rural, víronse obrigados moi novos a emigrar, a La Habana para buscarse un futuro.

  Meu avó Cándido, procedente de Alaxe, parroquia do Valadouro, aprendéu o oficio de tintoreiro no establecemento que tiñan unos parentes acomodados, en dita cidade.

  Aos vintetrés anos montóu o seu propio negocio en San José de las Lajas, barrio de La Habana.

  Un día, no porto, agardando un barco, na espera de un veciño, coñecéu a miña avóa, que estaba tamén a espera de un parente, e tras un corto noivado de seis meses, casaron.

  Tiveron dous fillos, miña nai, Ofelia, e meu tío Cándido.

  En 1936, fartos dos desordes e inestabilidade política que asolaba a illa, decidiron voltar a España, e así chegaron a Ribadeo, onde residía dende 1932 un irmao moi querido de meu avó, José Manuel.

  José Manuel fundóu dous negocios en Ribadeo: A “Casa Americana”, de sastrería e confección, e a “Tintorería Americana”.

  Aos 9 días da chegada dos meus avós a Ribadeo, estalóu a Guerra Civil. Debido a este feito, decidiron quedar neste pobo e facerse cargo de un dos negocios de José Manuel, a Tintorería Americana, situada na rúa Virxe do Camiño 3, que logo trasladarían ao nº 22 da cercana rúa de San Roque, e que rexentarían ata 1964. Có tempo, miña nai casóu con meu pai, Edelmiro, procedente tamén do Valadouro e un 9 de setembro, dun ano que queda xa moi lonxe, nacín eu, en plenas Festas Patronáis.

  Mais tarde, os meus avós paternos, procedentes tamén do Valadouro, instalaríanse en Ribadeo, fundando un negocio de ultramarinos tamén na rúa San Roque, nº 57, chamado “El Valle de Oro”.

  Ollando agora, á miña lonxana infancia, fago un reconto dos ribadenses que, aparte dos meus familiares, influiron de algún xeito na miña vida e forma de ver as cousas.

  Ribadenses cheos de calidade humana, de sabiduría, de pacencia, que coordinaban o seu bon facer diario con tarefas culturáis, que ás veces roubaban horas á súa vida familiar, pero que eles sabían compatibilizar con alegría e bon humor.

  Así, anos mais tarde, soupen, que aquel home tranquilo, que xunto con miña nai me ensinóu a ler cunhos cartonciños azuis que levaban un debuxo pintado, e o nome que lle correspondía, na parte inferior, dividido en sílabas, Don Gregorio Sanz, era en realidade un extraordinario mestre, pedagogo e traballador da cultura. Que aquel método co que aprendín a ler xa fora utilizado pola Institución Libre de Ensinanza, e que agora, na época actual, recibe o solemne nome de Lectura asociativa.

  Don Gregorio, ademáis foi un dos creadores da Cabalgata de Reis en Ribadeo. Él e outros veciños, ese día, facían una colecta, según as súas propias palabras: “Para que todos los niños, fuese cual fuese su situación económica, tuviesen el día de Reyes, al menos, un juguete”.

  Ademáis, fundóu, xunto con Amando Suárez Couto e Camilo Barcia Trelles, a Biblioteca Popular Circulante, xermen da actual.

  Mais tarde, no Colexio do Sagrado Corazón, aprendín a convivir e a participar en actos culturáis de carácter público, como aquelas veladas no Teatro da Vila, dirixidas por Sor Pilar de León e amenizadas ca música do violín de Carlos de la Moda.

  Tamén a participar na Semana Santa, como tantos nenos da vila, caracterizada de Anxo, de María ou de Samaritana, actividades que coordinaba de maneira eficaz e entusiasta a profesora Mari Paz Otero Aenlle.

¿Como esquecer os primeiros actos solemnes na igrexa parroquial, e a Don Enrique López Galuá, que ofrecía pesos a quen acertase as preguntas do catecismo?. ¡Que rabia!, case sempre lles preguntaba a os nenos, co que as nenas rara vez obtíñamos algún premio.

  Có tempo tamén soupen que Don Enrique era autor de varios libros de teoloxía, e que un deles, ”Buscando a Dios”, era lectura obrigada na Academia Militar de Zaragoza.

  Mais tarde os primeiros cursos de Bachillerato na Academia Santo Tomás de Aquino, o Padre Domingo, ca súa infinita pacencia, e Don Amando Suárez Couto, Don Amando, ao que a Guerra Civil truncóu unha carreira artística máis que prometedora.

  Don Amando tiña maxia nos dedos. Despois de traballar trinta e seis anos nunha Escola de Arte, onde ademáis de alumnos hai artistas consagrados, creo que poido opinar algo sobre o tema, e digo, que nunca, nunca, vin debuxar a alguén como él o facía.

  A súa inquedanza cultural era enorme. Andando o tempo enteréime que tamén fora músico, participando nas rondallas ribadenses de principios de século, xunto con Antonio Darriba, e Emilio Vior entre outros. Tamén tomaba parte nas veladas teatráis, e foi cofundador do Ribadeo Fútbol Club.

  Como dato curioso, suliñarei, que hai exactamente noventa e tres anos hoxe, o día 2 de Setembro de 1924, presentóuse neste mesmo Teatro, co gallo das Festas Patronáis, con gran éxito, o grupo folklórico Cantigas da Mariña, creado e dirixido polo propio Don Amando.

  Este grupo suspendéu as súas actuacións en 1929, por diversos motivos, reanudándose estas en 1933 por iniciativa de Claudio Pérez Prieto, “Claudín de Dona Eudoxia”, sendo dirixido por Leonardo Fernández Reinante.

  Co seus irmaos Carlos e Amadora, fundaria en 1960 o grupo de gaiteiras “Meniñas da saudade”, o primeiro composto exclusivamente por mulleres,que obtivo grandes éxitos e tivo a súa útima actuación en 1997.

  Leonardo Fernández Reinante, que todos recordamos pola súa época de Bibliotecario Municipal, foi outro dos ribadenses que destacaron pola súa labor no campo da cultura. Músico e profesor de violín, tocaba ademáis a caixa o clarinete, o órgano, o piano e o baixo. Compuxo cantigas, obras polifónicas, serenatas, unha zarzuela, etc, traballando ademáis noutros aspectos culturáis. Grazas a él e a alguns outros ribadenses que gardaron os libros do Ateneo, non foron estos destruidos durante a Guerra Civil.

  ¿Cómo esquecer a D.Manuel Fernández Reinante, o emblemático cura de Pita? Home de gran cultura, foi o último eclesiástico da zona habilitado para facer exorcismos.

  Son tantos e tantos os conveciños orixinais e xeniáis que darían para tres ou catro pregóns, pero non vos asustedes, seréi breve:

  Recordo a Carlos Álvarez e Fernández Cid, dirixindo a Coral Polifónica cunha señorial capa azul, a Manolo Cortés enchendo a igrexa ca súa magnífica voz de tenor, nas ceremonias relixiosas.

  E actos menos solemnes, pero igualmente festivos, como o Antroido, celebrado tradicionalmente en Ribadeo, incluso cando non era ben visto, grazas á confianza e iniciativa do alcalde Pancho Maseda. O Carnaval de Vrao, evento agardado con ansia, no que o bon facer e os álbumes antigos de Luisita Coldeira, axudáronnos a gañar algún premio.

  E entre tanto, iamos medrando, xurdían os primeiros dilemas e compría tomar as primeiras decisións importantes que nos permitisen encarar o futuro. Eu quería ser profesora de literatura, e adicarme a escribir nos ratos libres, pero no Instituto asistín as clases maxistráis de Don Juan Suárez-Acevedo, e influida por elas, decidín estudar Historia da Arte, nunca me arrepentín.

  Pouco a pouco, os mozos de entón, iamos participando nas distintas actividades locáis. Ribadeo sempre foi un referente cultural na Mariña, un elemento dinámico onde tiñan cabida as iniciativas máis diversas: Os concertos, as obras de teatro, a Feira do Libro. Xurdiron asociacións culturáis tan emblemáticas como “Francisco Lanza”, diversas agrupacións musicáis, folklóricas e populares, ata chegar hai vintecinco anos á creación da actual banda de música, tan agardada polos veciños, sobre todo os de maior idade, fartos de repetir:

 “Un pueblo no es nada sin banda de música”.

  Ribadenses da talla de Daniel Cortezón, Dionisio Gamallo ou Suso Peña, por citar algúns, dábannos lustre ca súa categoría intelectual e humana, facéndonos sentir importantes e apreciados.

  Quero facer una referencia especial ao pintor ribadense afincado en Granada, Benito Prieto Coussent .

  De familia procedente de La Bañeza, foi o primeiro fillo de Benito Prieto Ferrero, que establecéu un bon estudo fotográfico na nosa vila en 1901, chamado “La Modernista”, con sucursáis en Navia e A Veiga. Un dos seus anuncios estaba redactado nos seguintes termos:

“Si retratos superiores

queréis hacer, ¡Oh lectores! 

y os viérais en un aprieto,

sabed que son los mejores

los que hace Benito Prieto”.

  Benito Prieto Coussent, famoso polos seus Cristos de realismo exacerbado, e os seus magníficos retratos, foi bon amigo de Dionisio Gamallo e Daniel Cortezón, entre outros ribadenses.

  Tamén quero ter hoxe un recordo especial para o seu fillo Benito Prieto Rejón, que viaxóu dende Alemaña en abril do 2013, co gallo da adicación de una rúa ao seu pai neste concello. Foi una xornada leda e emotiva, para él e para todos. Falecería dous anos máis tarde, a consecuencia de unha grave e cruel enfermidade.

  Pero o punto álxido neste devenir foi sin duda o nomeamento de Leopoldo Calvo-Sotelo como presidente do Goberno.

  Ribadeo era o seu lugar habitual de descanso en vacacións, e debido a o seu cargo político e popularidade, o noso pobo adquiréu tamén gran sona. Creo que ademáis de varios logros políticos e sociáis, debémoslle tamén a promoción da Praia das Catedráis, hoxe auténtico fenómeno mediático.

  O carácter de un pobo faino a súa xente. Como di José Agustín Goytisolo nun fermoso poema que todos coñecedes, “Palabras para Julia”, musicado e interpretado por Paco Ibáñez:

  “Un hombre solo, una mujer, así tomados, de uno en uno, son como polvo, no son nada”.

  Esta unión, e esta suma ás iniciativas de todo tipo, é o que fai posible, que eventos como o do “Ribadeo Indiano”, teñan esta excelente acollida e proxección. E ainda que as cousas cambiaron moito dende hay cincuenta anos, (¡da grima esta cifra!), e o ritmo das estacións xa non ven marcado polos pantalóns curtos, os calcetíns brancos ou a caseta dos churros creada por Aniceto, “O Barquillero”, despois rexentada por Juan, e que hacia 1960 Marina e Manolo poñían no Campo, que era para nós un anuncio da primavera, os ribadenses seguimos sendo os mesmos.

  A diferenza está en que agora, os mozos xa non somos nós, outros tomaron o relevo.

  As Festas de Santa María do Campo, son, sen embargo agardadas ca mesma ilusión. Non sei si seguen existindo Chacoli e a meiga Candelaria, pero sí os coches eléctricos, o algodón de azucre e a música. Tamén os Cocos, os invitados que agasallan con cartos aos nenos, e o boureo das tómbolas.

  As Festas Patronáis marcan o fin da despreocupación do vrao, son un sopro de aire fresco antes do inverno. A frase, “Despois das Festas”, tan repetida é a expresión máis contundente deste sentir.

  Por iso, aproveitémolas una vez máis. ¡Que sexan para nós una fonte de ledicia e diversión!.

  Fagámonos eco da famosa cantiga dos “Ruiseñores del Eo”, mostrando unha vez máis a nosa “grata animación”, en paz e en armonía. Para pechar este pregón, permitiréime un pequeno berro, á discreta maneira ribadense:

¡Viva a nosa patrona Santa María do Campo!

¡Felices Festas Patronáis 2017 ¡.