Ribadeo e as miñas cousas (chámalle Blog / Weblog / Bitácora / Caderno ... )
Se o ano pasado era a Illa Pancha quen se levaba a bandeira negra de Ecoloxistas en Acción, este ano úneselle a multinacional Alcoa e a súa tristemente célebre balsa de lodos vermellos. Mellor deixar que a ficha da bandeira fale por si, polo que copio o informe correspondente, e o da praia de Areoura, o outro negro de bandeira da provincia este ano, que ós chalets construídos sobre ela uniu o 'accidente' que cortou a Mariña en dous:
Por Nuestro Faro fala con Greenpeace
A asociación Por Nuestro Faro contactou con Greenpeace para pedirlle que interveña na situación irregular da illa Pancha.
Lembremos que Ecoloxistas en Acción xa ten dado en 2022 a bandeira negra á illa Pancha pola carencia de garantías de protección medioambientais, no marco dun proceso irregular, pero neste caso temos decidido ir máis aló e, tras varios contactos telefónicos, temos enviado un escrito a Greenpeace para expoñer a situación.
No texto de dito escrito falámoslles das irregularidades e ocultismo na tramitación dos expedientes a partir do mesmo momento no que se produce a adxudicación dese espazo de forma directa sen concurso público, pero centrándonos sobre todo en «la falta de Estudio de Impacto Ambiental del proyecto que estaba ubicado en la Ría de Ribadeo, incluída en Red Natura 2000 por su declaración como zona ZEPA (art 7.2 de la ley 21/2013 de 9 de diciembre)». Na nosa comunicación explicamos as autorizacións sucesivas (licenzas de obra, de apertura, etc. …) expedidas polo Concello de Ribadeo ós proxectos alí autorizados sen ter esigido en ningún momento o estudo de impacto medioambiental obrigatorio por lei.
Para argumentar a nosa petición, apoiámonos nos informes do Defensor del Pueblo emitidos en 16/02/2017 e 10/02/2023 con motivo das nosas queixas, e que foron remitidos no seu momento por «la Oficina del Defensor al Ayuntamiento de Ribadeo y a la Autoridad Portuaria sin que estos organismos adoptasen ningún tipo de medidas para que se realizase la evaluación de impacto preceptiva».
«En resumen, nuestra comunicación con Geenpeace pretende resaltar el incumplimiento flagrante y sostenido por parte del Ayuntamiento de Ribadeo y la Autoridad Portuaria de la norma española y europea que exige estudios de impacto para realizar determinados proyectos en zonas afectadas por la Red Natura 2000, como es este caso.»
Ante o inmovilismo persistente de ditas administracións, a nosa petición central a Greenpeace é que estuden o caso para denuncialas ante a Comisión Europea «por su incumplimiento sistemático de las normas mencionadas».
Por Nuestro Faro segurá informando ó pobo de Ribadeo da evolución da nosa petición e das nosas comunicacións con Greenpeace.
AVV Por Nuestro Faro
 |
| Foto de Suso Fernández |
ILLA PANCHA BIC E OUTROS OBXECTIVOS
O pasado 3 de xaneiro solicitamos ó Concello de Ribadeo que comezara a tramitación para que o faro de Ribadeo sexa declarado Ben de Interese Cultural (BIC) en base á súa escaleira de caracol e balcón circular da lanterna, pezas feitas nas Antigas Forxas Artesanais de Sargadelos, a finais do século XIX.
Uns días despois desta petición, o alcalde poñíase á entrada da illa e arrincaba a porta. Sabemos que este xesto non respondía ó noso requerimento de forma directa, pero marcaba as prioridades efectistas do momento, despois de tantos anos pedíndolle que abrira aquela porta sen éxito.
De feito, tres meses despois seguimos sen resposta á nosa petición de BIC pero séguese a falar da porta. E en exclusiva.
En consecuencia, esta semana a asociación «Por Nuestro Faro» dirixiuse á Xunta de Galicia para pedir a axuda que o Concello nin considera. A relevancia social e cultural dos elementos históricos presentes no antigo faro é evidente, e cremos que o seu estudo e contemplación no deberan reducirse ós clientes dos apartamentos turísticos. Cualquera persoa interesada debe poder visitar esas pezas da arquitectura tradicional gallega sen máis limitación que a establecida pola normativa vixente.
Agardamos que a Xunta dé comezo á tramitación e lamentamos que o Concello de Ribadeo no teña estudado estes elementos antes de aprobar a privatización dese espazo, nin teña aproveitado a ocasión de rectificar cando llo pedimos hai uns meses, acordándolles o interere que merecen, como elementos artísticos e históricos do patrimonio ribadense.
A pesar disto, queremos declarar sinceramente que nos aleda que o alcalde de Ribadeo, ó fin comprendera (e así temos podido lelo na prensa e na páxina web do Concello) que «manda na totalidade do concello. E como mandamos, temos a obriga e a responsabilidade de cumprir e facer cumprir as leis», que é algo que esta asociación leva pedíndolle dende hai 8 anos.
Aproveitando estas declaracións, queremos lembrarlle que existen outras irregularidades no relativo á xestión do faro e do seu entorno e a tramitación dos proxectos que alí se desenvolven, que conviría comezar a resolver unha vez que a simboloxía publicitaria da porta quede amortizada. Por exemplo, e xa que o Concello deu difusión á obtención de bandeiras azuis nas praias de Ribadeo, queremos subraiar que ten pendente a bandeira negra outorgada por «Ecoloxistas en Acción» á illa Pancha, como consecuencia da falta de estudo de impacto medioambiental preceptivo, carencia que tamén ten sinaldo en varias ocasións o Defensor del Pueblo. Así, para ir comezando.
AVV Por Nuestro Faro
 |
| A illa da Creba, na ría de Muros e Noia |
En 7 anos de loita polo público, nunca nos sentimos tan pequenos como o pasado verán, cando todos os xornais recollían en portada a chegada salvadora do señor alcalde de Ribadeo ás portas de ferro da illa Pancha, para abrilas por mandato da Autoridade Portuaria, como se estivese a liberar aos prisioneiros dun campo de concentración. O espectáculo, dunha teatralidade sen precedente, parecía escenificar unha heroicidade onde en realidade só había acatamento. Con todo, as ameazas de aparecer cunha radial para acabar despegando unha placa, marcaron os titulares dun momento cinematográfico entre «A matanza de Texas» e o desembarco de Normandía.
A resolución do TSXG contra a empresa concesionaria e a resolución de Portos de abrir a illa son unha excelente noticia, a pesar da inacción da Autoridade Portuaria durante todo este tempo e os notables esforzos do Concello por cubrir de silencio o asunto, sen esquecer a súa gran habilidade para surfear as ondas do Panchorro segundo van vindo.
Por nuestro faro dirixiuse a Portos de Ferrol-San Cibrao en numerosas ocasións, pero aínda máis ao Concello de Ribadeo, por ser este, en última instancia, quen daba as licenzas de obra e de apertura, a pesar de non contar con fosa séptica legalizada, con informe ambiental, e non respectar a apertura ao público, que era a condición explícita para a concesión de devandita licenza. Tiveron que aparecer sentenzas do TSXG (tras unha denuncia do concesionario ao Concello, non por ningunha iniciativa do alcalde) e a resolución definitiva de Portos para que Fernando Suárez acudise ás portas dunha Illa Pancha que levaba 7 anos pechada aos ribadenses.
Nestes anos a asociación de veciños Por nuestro faro dirixiuse ó Valedor do Pobo, organismo en Galicia encargado de facer respectar a transparencia e o dereito á información, para reclamar respostas ao Concello de Ribadeo. Tamén nos diriximos ó Defensor do Pobo en varias ocasións, quen nos deu a razón e pedira o informe ambiental a Portos de Ferrol-San Cibrao: trátase dun informe inexistente aínda a día de hoxe, xa que Portos non o esixiu á empresa concesionaria nin o Concello mostrou ningún interese por esixilo a Portos. Igualmente dirixímonos a Ecoloxistas en Acción para exporlles o problema, quen ante o silencio reiterado das institucións, decidiron outorgar a bandeira negra 2022 á Illa Pancha.
Tamén chamamos recentemente ás portas do grupo parlamentario do BNG cando nos decatamos de que o Bloque reclamaba a illa da Creba como pública, traballando de xeito conxunto xunto á 'Plataforma pola recuperación da illa da Creba'. Un BNG en defensa do público era todo o que a asociación «Por nuestro faro» quería para Ribadeo. Pouco despois empezaron a moverse as cousas, e, aínda que ninguén dos de aló arriba nos mencionounos en ningún momento, os agradecementos doutros fannos pensar que estes anos de loita non foron en balde.
Pero non imos perder o tempo dándonos palmadiñas no ombreiro. En primeiro lugar estimamos, e así o di a lei de Costas, que a natureza e o mar non debe ter portas. Dicir que podemos entrar de tal hora a tal hora nunha praia como se fose un museo é pouco menos que ridículo. Porque, se pór portas ao campo é posible é debido á privatización dun espazo que nunca debeu ser explotado por particulares. Seguimos pensando que a illa Pancha é de todos, e iso non será efectivo mentres haxa unha porta e un negocio dentro.
Obtivemos o acceso libre en horario restrinxido, e é un triunfo, pero non a panacea que nos vende estes días na prensa o noso alcalde. É inaceptable declarar: «nada temos que obxectar ás actividades que o Estado poida concesionar nesta illa», como xa declarou outras veces, e despreocuparse das consecuencias. Iso significa que a illa non é de Ribadeo senón do goberno español de quenda, -neste caso foi o PP de Rajoy o que impulsou a reconversión dos faros en hoteis a través do programa «Faros de España»- e que pode facer o que considere oportuno. É dicir, que alí poden montar a marimorena, sexa ou non patrimonio público, sexa ou non un lugar emblemático para Ribadeo, sexa ou non un espazo protexido pola lei Natura 2000.
Seguimos sen estudo de impacto ambiental, e descoñecemos se o alcalde vai esperar outros 7 anos para reclamalo como mensaxeiro de Portos, a Xunta ou o goberno español, así que pese á nosa insoportable levedade como asociación, dende Por nuestro faro imos seguir esixindo garantías para que a illa Pancha sexa un espazo público e protexido, para todos os efectos. Non como agora, unha illa en mans alleas onde, grazas á sinalización explícita, todo o espazo transitable é unha cafetaría e os seus accesos, en horarios comerciais.
Covadonga Suárez, presidenta da AVV Por nuestro faro
Bandeira Negra para a Illa Pancha
O 14 de xuño, a confederación de grupos ecoloxistas de España coñecida co nome de Ecoloxistas en Acción, presentou o informe «Bandeiras Negras 2022». Como cada ano, os ecologistas publicaron a lista dos casos máis relevantes de contaminación e mala xestión ambiental do litoral español. E desas 48 bandeiras negras, unha delas foi para a Illa Pancha de Ribadeo.
Nese informe, 22 páxinas están dedicadas a Galicia, das cales, nada menos que catro foron destinadas a explicar exclusivamente a situación da illa Pancha. O motivo para esta deshonrosa distinción é, en palabras de Ecoloxistas en Acción, a mala xestión ambiental, en concreto, a falta de estudo de impacto ambiental malia as figuras de protección coas que conta ríaa de Ribadeo: «Zona Especial de Conservación ‘Río Eo’, ZEC E1120002, Humedal Protexido ‘Ría de Ribadeo’, Zonas de Especial Protección dos Valores Naturais (ZEPVN) ‘Río Eo’ e ‘Ribadeo’, Zona Húmida de Importancia Internacional (Convenio Ramsar) «Ría do Eo» e Zona de Especial Protección das Aves, ZEPA E0000085.»
A confederación ecologista lembra que o Defensor do Pobo pedira un estudo de impacto ambiental trala intervención da asociación de veciños Por Nuestro Faro. Finalmente Puertos de Ferrol-San Cibrao comprometeuse a esixirllo á empresa concesionaria, pero nunca chegou a cumprir tal esixencia. Doutra banda, o Concello de Ribadeo tampouco tiña expresado ningún reparo nin efectuado ningunha reclamación respecto diso.
O informe de Ecoloxistas en Acción sinala á Autoridade Portuaria e ao Concello como as institucións responsables da actual situación en Illa Pancha. Nos antecedentes deste caso subliñan permanentemente as decisións e as evasivas de Puertos, así como as licenzas e silencios do Concello de Ribadeo, claves en todo o proceso. Tamén repasa a historia da actividade da A VV Por Nuestro Faro, o seu compromiso co patrimonio e o medio ambiente fronte ás irregularidades na tramitación do expediente para o uso privado e turístico da illa.
O informe lembra tamén a opacidade fronte a certos problemas, por exemplo a falta de información con respecto aos vertidos á Ría de Ribadeo. Lembremos que se descoñece o sistema de evacuación, dado que a illa Pancha conta cunha fosa séptica a día de hoxe sen legalizar, con todo o que iso supón, sen que de portas para fóra os ribadenses poidan imaxinarse a xestión dos residuos.
Para rematar, o informe achega a solución para mellorar esta situación:
«Solucións ou propostas de mellora: Revisión do expediente completo de concesión, realización dos estudos preceptivos e reevaluación das solicitudes de licenza das dúas actividades. Restitución inmediata do dereito de libre acceso do público á Illa Pancha. Suspensión da eficacia das licenzas de actividade por parte do concello de Ribadeo mentres non se cumpra o anterior, por afectar non só ao impacto ambiental e ao dereito de acceso senón tamén á seguridade dos usuarios e usuarias en caso de urxencia.»
Só nos queda dicir que Por Nuestro Faro seguirá de cerca os esforzos das institucións por corrixir a situación que levamos 7 anos denunciando.
A VV Por Nuestro Faro
Non só se conceden bandeiras azuis, as comercias que diríase que se ofrecen ó mellor postor por unha entidade cualificable de comercial. Tamén se conceden bandeiras negras, esta vez por unha asociación ecoloxista, Ecoloxistas en Acción (na súa versión galega). E, despois de todo o que Por Nuestro Faro leva sacado á luz, e posto tamén en coñecemento de Ecoloxistas en Acción, non é de estranar que unha delas sexa para a nosa querida Illa Pancha.
O informe, no que Galicia se refire, ten 22 páxinas e pode atoparse aquí, E, en relación á illa Pancha, ocupa por si só catro desas 22 páxinas, estas:
Tamén, a modo de nota de prensa, emitiron un resume, que pode atoparse aquí.
E, o resume do referido á Illa Pancha, di: "Na provincia de Lugo, a Bandeira Negra por mala xestión recaeu na privatización da Illa Pancha, no concello de Ribadeo. A pesar de atoparse afectada por diferentes figuras de protección, esta illa está dedicada ao aproveitamento turístico por unha empresa privada. Ese aproveitamento está a producirse desde decembro de 2017 sen que se achegase o Estudo de Impacto Ambiental requirido polo Defensor do Pobo e sen que Autoridade Portuaria nin o Concello de Ribadeo tomen medidas administrativas concretas para permitir o acceso libre dos veciños que esixe a lei de costas." O resume vai acompañado dunha foto:
 |
| Acceso restrinxido á illa Pancha |
 |
| Bandeira pirata, collida de https://gl.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Pirate_Flag_of_Jack_Rackham.svg, no dominio público. |
