No merecen que les felicitemos la Navidad. Pablo Mosquera Mata

Coido que o que reproduzo a continuación vai na liña do que pensa moita xente. Aínda que 'a esperanza é o último que se perde', parece que vai na liña da desesperanza, cando o que fai é expresar algo que se pode constatar. Pero, son tantas cousas...
No merecen los del PP que les vuelvan a dar confianzas en forma de votos y escaños. Tengo serias dudas, no ya sobre si han escarmentado en cuanto a soberbia y corrupción, es que han llegado a una perversa conclusión sobre la escasa duración de la memoria histórica en este país.
No merecen los de Cs que sus esfuerzos por darle un gobierno a España, lo estén pagando, tanto por la falta de cumplimiento del PP, como por la dificultad para explicar convincentemente, a la sociedad, cual es su espacio y su utilidad.
No merecen los del PSOE que llevan años militando en la base, a una banda de aprovechados como los que se han situado en el "machito" y pondrán a Susana, o vaya usted a saber a quien, con tal de seguir subidos en el rabo del cerdito del tío vivo.
No merecen los de PODEMOS que sus bases procedentes de las calles y plazas de España, se encuentren con métodos persuasivos propios de hace cien años, cuando a los dirigentes incómodos se les purgaba en nombre de la revolución.
No merecen los pensionistas, con más de cuarenta años cotizando a la Seguridad Social, a estas alturas de una vida, echar sobre sus cansado hombros, no sólo la preocupación del mercado laboral que sufren sus hijos y nietos, también la inseguridad del sistema que garantiza el futuro inmediato de sus pensiones.
No merecen los ciudadanos que viven toreando un sueldo o una pensión que tributa IRPF, que la Hacienda de todos, permita privilegios y golferías, que luego son objeto de amnistías, o "arreglos" como los que sabemos se están dando en el mundo del futbol de élite, que por cierto, era hora que se convirtiera en objetivo de la Agencia Tributaria.
No merecen los funcionarios de carrera, que han hecho oposiciones y sacrificios económicos durante la crisis, el trato de usía que reciben en sueldo, prestaciones de toda índole, seguros, dietas, exenciones varias, la casta de los políticos, que en muchos casos no saben hacer una o con un canuto, salvo rendir pleitesías a la cúspide del partido, acertando quién ganará en cada una de las crisis que son parte necesaria en el ciclo vital de tales organizaciones, que hace tiempo dejaron de representar al pueblo, para representar sus propios y bastardos intereses.
No merecen las personas mayores que se les arrincone en centros de ancianos, dónde son atendidos por empresas que han convertido el envejecimiento en un mercado, mientras las familias crean un mundo en el que sólo tienen cabida los fuertes.
No merecen ustedes y yo mismo, esta Europa de mercaderes y prestamistas, que nos han engañado con promesas de ciudadanía compartida. 
O próximo ano... que cambiará? Presionarás e axudarás a que cambie? No sentido de expectativa (e tirón de orellas) vai a postal de Nadal do IES de Ribadeo Dionisio Gamallo:

Xa temos orzamento

Como era sabido, o orzamento Ribadeo 2017 pasou. Votou a favor o equipo de goberno, abstivéronse PSOE e Cidadáns e votou en contra o PP. Chegados aquí, é para pregutnarse que tería que pasar para que tivera cambiado algún voto. Algo do que non se fala na nota de prensa que presentou a alcaldía, tamén como era de esperar, despois de presentar o pleno nunha e complementalo con outra.
A repetición de argumentos parece deixar claro que a cidadanía ten que saberse a lección de como son as cousas. Coincidume onte de falar de pasada en varios lugares e con varias persoas diferentes sobre a previsión dunhas futuras eleccións en Ribadeo. E non houbo fisuras: todo o mundo de acordo en que o actual alcalde ganaría aínda que se presentara polo Partido Animalista. Con independencia de signos políticos ou de xuízo positivo ou negativo sobre a súa labor. E a nota da alcaldía, por moito que se esteña de acordo co tratamento do IBI feito, coa petición do médico ou coa liña xeral dos presupostos apuntada, vai no mesmo sentido: afianzar un apoio. Facendo unha comparanza co ensino, sería usar o método no que principal considérase memorizar o tema, en troques de comprender e aplicar o aprendido para favorecer un medrar harmónico e completo. En ámbolosdous casos o resultado pode ser bo, pero aplicando criterios de bondade diferentes.

Imaxe capturada da entrada Ribadeo na Galipedia. Escudo e foto, respectivamente lic. CC 4.0 de Heralder e lic. CC 3.0 de HombreDHojalata.

A nota de prensa:
Novas
O ALCALDE AGARDA QUE A XUNTA COLABORE CON RIBADEO
Aprobado o orzamento de 2017
21/12/2016
No pleno extraordinario celebrado onte a Corporación Municipal aprobou non subir o imposto do IBI o vindeiro ano ademais dos orzamentos municipais para o 2017. O Concello solicitaralle á Consellería de Sanidade que se cubra de maneira estable a praza de médico de familia na quenda de tarde no Centro de Saúde de Ribadeo.
O alcalde, Fernando Suárez, declarou que "neste pleno extraordinario tratáronse varios temas, singularmente dous especialmente importantes. Un era o relativo á modificación da ordenanza que regula o imposto de bens e inmobles, o IBI, debido a que diante da elevación do 8% no valor catastral que vai aplicar o Catastro para o 2017, o goberno municipal non ten esa potestade, pero si ten a potestade para modificar o tipo, e tal e como dixemos queremos que non suba a contribución para o ano que ven".
O rexedor explicou que "de aí que a mesma suba que se produce nos valores catastrais, producimos unha proposta de rebaixa que foi a que se aprobou por unanimidade do 0´73 ao 0´67, é dicir para que a multiplicación dos dous valores dea como consecuencia que non se produce incremento tributario para o ano 2017. Hai que ter en conta que os valores catastrais do Concello de Ribadeo son especialmente baixos. Se temos en conta que Ribadeo é o segundo concello da provincia de Lugo, despois da capital, en valores de mercado, pero dado que ten unha ponencia moi vella do ano 1987, é o cuarto pola cola en valores catastrais de toda a provincia de Lugo".
Fernando Suárez comentou que "quizais non sexa malo que haxa unha valorización do que ten que ver co valor catastral, pero en definitiva o tipo queremos rebaixalo para que o produto, para que a multiplicación do mesmo, sexa a que veu sendo para este ano. Para que non haxa subida e no recibo a xente non note diferenzas para o ano que ven".
O alcalde de Ribadeo salientou que "outro dos puntos que consideramos moi importante é a aprobación en tempo e forma do orzamento municipal do ano 2017, aprobándoo outra vez máis antes de que empece o ano. Eu creo que poucos concellos a día de hoxe poden dicir isto, pero nosoutros queremos aprobalo porque hai que publicalo durante uns días e queremos que entre en vigor o máis axiña posible, xa a principios do 2017, porque del dependen varias inversións importantes como a dotación de mobiliario para a residencia e unha serie de obras de infraestruturas".
Suárez Barcia asegurou que "hai que ter en conta que aínda que o orzamento é un pouco máis baixo que o do ano anterior, si que nos apartados tanto de gasto social como de infraestruturas aumentan aproximadamente un 40%. Fomos moi prudentes no apartado das previsións de ingresos para ser consecuentes cos gastos. De nada serve pronosticar que imos ingresar moito se despois iso non se dá acabamos tendo falta de liquidez, e iso non queremos que pase. Fomos moi prudentes na previsión de ingresos, se esas cifras se superan por enriba mellor porque contribuiremos a ter máis liquidez e poderemos facer máis cousas".
O rexedor engadiu que "tamén é moi importante que a débeda e o que supón, a carga de préstamos, cada vez é menor. Os xuros de débeda para este ano reducíronse un 14%, e aínda hai dous días que amortizamos de maneira anticipada un préstamo que tíñamos cun banco de 300.000 euros. Hai moitas cousas que seguir facendo e mellorar, pero seguimos indo neste sendeiro de tranquilidade, facendo cousas, botando de menos achegas de administracións importantes como a Xunta de Galicia, oxalá para o 2017 se lles vexa o revés das maos por algún lado, e agradecendo e valorando as achegas que fai a Deputación de Lugo, confiemos que siga sendo así tamén no ano 2017. Este presuposto foi aprobado pola maioría que ten o goberno municipal coa abstención doutros grupos e co voto en contra do Partido Popular".
Fernando Suárez relatou que "outro dos puntos importantes foi unha proposta que, a verdade pensamos que ía ser por unanimidade, pero lamentablemente non foi así, aló cada quen coa súa responsabilidade e coa súa xustificación. Fixemos esta proposta para pedirlle á Consellería de Sanidade a inmediata contratación, de xeito estable, dunha persoa que desempeñe as funcións de médico de familia na quenda de tarde no Centro de Saúde de Ribadeo".
O rexedor lembrou que "esta proposta tamén hai uns días foi pedida pola voceira municipal socialista e que contou co noso apoio absoluto. Todos os que votamos a favor, o Bloque, o PSOE e Ciudadanos, e o voto en contra lamentable do Partido Popular, para que se deixe de marear o peixe e convoquen dunha vez por todas unha praza que xa existe, non se trata de que a cree senón que a cubran dunha maneira estable, e non con contratos diarios ou con contratos de luns a venres, que logo ningún médico quere vir. Moitos porque acabaron tendo que marchar para buscar unha vida mellor fora e outros porque de nada serve contratalos por días porque ao final acaban tendo unha volatilidade moi grande".
Fernando Suárez insistiu en que "cubran esa praza dunha maneira estable para que alguén poida vir aquí, poida alugar un piso aquí ou poida vivir dunha maneira permanente aquí, xa verán como non teñen ningún problema. Isto foi o que aprobamos e esperemos que nos fagan caso".

Dos cantos de Nadal

Un día despois do pleno municipal dos orzamentos, falar de cantos de Nadal pode ser mal interpretado. Neste caso son sinxelamente iso: cantos de Nadal.

A cuarta edición dunha actividade natalicia que ano tras ano vai a máis, encadrada dentro das actividades da Asociación belenista.
O blog da Asociación belenista, dende 2010.

Historia de dous faros

Un, de hai século e medio. O outro de hai ano e medio.
Cando se construíu o faro de illa Pancha non creo que a ninguén se lle pasara pola cabeza que remataría sen servicio, sen mantemento, prohibido ó pobo, cedido para hotel privado, e sendo alimentado o faro por luz contratada a traverso dun particular.
Cando se abriu a rúa de Rosalía de Castro non creo que a ninguén se lle pasara pola cabeza facer un símil de faro nunha cheminea para tapar unha parede que quedaba mal, mole illada e sen aberturas.
Mais aí están, un solemne e deixado. O outro, de pacotilla pretendendo adornar.

Coido que despois das imaxes anteriores, reconforta unha vista do faro.

(Por certo, vénseme á cabeza a lembranza do castro tentado reproducir á beira da oficina de turismo, mentras o castro das Grobas e outros seguen abandoados)

CASA BRASONADA DA RÚA VIEJO PANCHO. Francisco José Campos Dorado

Baixando pola rúa Viejo Pancho, case chegando á rúa Antonio Otero, atopamos unha amplísima e señorial mansión coñecida como a Casa de Navarro-Reverter. Efectivamente, alí viviu D. José Navarro Reverter y Gomis (1888-1969) casado con Dª. María Teresa Lamas Sanjurjo (1886-1970), filla de D. Ramón de Lamas Navia Osorio (1821-1926) e de Dª Anunciación Amalia Sanjurjo. D. Ramón era fillo de D. Vicente de Lamas Menéndez (n.1796) e de Dª María Teresa Navia Osorio (n.1814), señores do Pazo de Quintalonga.
O escudo de armas, está situado na fachada Norte cara o lateral que da a rúa, dentro dun recinto interior ao que se accede por un amplo portalón de servizo. Dende aquí, darlle as máis expresivas grazas o meu amigo Carlos Rolle Vijande que xa anteriormente me facilitou fotografar o escudo da rúa Enxeñeiro Schulz, e esta vez, poder facer un bo encadre deste escudo desde unha das fiestras do seu confortable e “calentiño” Hotel. Ese día facía un frío que pelaba e a calefacción estaba ideal. Frecuentar o seu hotel entre tres casas brasonadas, pareceume revivir as visitas ó “barrio gótico” do Ribadeo Antigo, para logo baixar a costa de Antonio Otero entre as vetustas casas de mariñeiros e armadores, e ir embarcar a Porcillán ó “María Irene”. ¡Un soño daquela realidade xuvenil vivida, e que tan pronto se me pasou por diante...!

O campo do escudo está cuartelado en cruz ou en catro cuarteis, sobre unha aguia coroada mirando a sinistra ou acolada (que está por detrás del). A cabeza coroada da aguia sírvelle de timbre, así como, as ás e as garras lle serven de soporte, e as estendidas plumas temoneiras do rabo, de sostén. O adorno exterior consiste nun elegante deseño de penachos de plumas de aves “do paraíso” que partindo de roeles abuxardados rodean o contorno.
Á altura da cabeza da aguia, no lado esquerdo segundo se mira, esta gravado “BS” cunha pequeniña “V” dentro da letra “B”, e no outro lado aparece unha “O” cruzada dunha “T”. Isto nos quer dicir que o escudo pertence a familia “BUSTO”. A aguia coroada acolada o campo do escudo, é sen dúbida, unha das aguias do brasón dos Busto: un escudo partido de azur e ouro, cun aguia “do un no outro” ou inversadas (que son simétricas respecto dun eixe vertical). Na parte baixa hai unha confusa lenda que parece rezar: “AVNQE NO SOITO DA DEOROSO EL AZVL ESTA EL TESORO” (“aunque no soy toda de oro “so”(bre) el azul está el tesoro”), semellante e que expresa o Dicionario Heráldico e Nobiliario de D. Fernando González-Doria, Edic. 1994: “SI NO SOY TODA DE ORO, EN LO AZUR TENGO EL TESORO”.
O lema refírese a aguia, que nalgúns brasóns dos Busto, soamente é unha aguia partida de azur e ouro, e noutros son dúas aguias, unha de azur e outra de ouro. A aguia dourada portábana na antigüidade os estandartes do rei Ciro “O Grande” de Persia (500-429 a.C.) do que fala Herodoto (484-420 a.C.). Foi emblema de Exipto en tempos de Ptolomeo (90-168 d.C.) e os etruscos entregáronlle aos romanos, en sinal de amizade, un cetro surmontado dunha aguia de marfil, que eles empregaron como emblema da República Romana e máis tarde dos emperadores. O exército romano en tempo de guerra, portaba como insignia unha aguia dourada coas ás despregadas, e case era como a divindade protectora da lexión. En tempos da república estaba feita de madeira, máis tarde foi de prata e en tempos de Cesar as aguias eran de ouro (Ciencia del Blasón, D. Modesto Costa y Turrel 1858)
“...(SOBRE) EN LO AZUL (ESTA) TENGO EL TESORO”. Seguramente, o lema refírese o azul do mar océano. Os Busto foron grandes armadores de vello, que fixeron grande fortuna cos barcos mercantes. Hai un preito litigado entre D. Fernando de Valdés de Candás e D. Alonso del Busto por danos causados nun navío en 28/2/1519. O lema podería interpretarse, algo así, como que: si lles fallaban os negocios monetarios en terra (O OURO) sempre poderían volver a intentalo cos recursos do mar (O TESOURO) para volver empezar a adquirir riquezas.
Segundo o antedito Nobiliario de D. Fernando González-Doria, ós Busto pertenceron os Sete Infantes de Lara, fillos de D. Gonzalo Busto e de Dª Sancha Velazquez e netos do rei Ramiro II de León (930-950). Unha rama pasou a México, onde o capitán D. Matías del Busto y Moya, natural de Santa Fe, cabaleiro da Orden de Calatrava, obtivo título de Marqués de San Clemente o 20 de Decembro de 1730. Posiblemente as plumas do adorno exterior deste escudo de armas, teñan que ver coas preciosísimas aves do continente americano.
Na Casa dos Busto de Ribadeo, D. Francisco Antonio Bustos y Florez, sacou executoria de nobreza na Chancillería de Valladolid en 1785. Seus ancestros xa conseguiran a executoria na mesma Chancillería en 1512 (Historia de Galicia, Tomo XX, paxs. 239-240).
No primeiro cuartel, unha banda engolada en dragantes linguados e dentados. Poden ser armas dos Sanjurjo, do castelo de Arnado de Valdeorras (Orense), emparentados cos Florez da casa de Miramontes do Bierzo // poden ser tamén, armas dos Navia–Osorio que aparecen no retablo do altar maior da igrexa parroquial de Sta. María do Campo de Ribadeo // puideran tamén ser, armas dos Andrade ou dos Freire (en campo de sinople unha banda de ouro engolada en cabezas de dragón do mesmo metal). Faltan os esmaltes do escudo, para precisar a liñaxe correspondente deste brasón, pero máis parecen Navia Osorio ou Sanjurjo.
No segundo cuartel, un home de pé, armado de espada envaiñada e cunha alabarda, ou cunha lanza de torneo, pois vense na asta da lanza dúas protuberancias ou cazoletas de protección da mau, na zona por onde se empuña cando se monta a cabalo para a xusta ou liza entre cabaleiros. Por outra banda, a vestimenta parece a clásica dos conquistadores de América, cun morrión na cabeza adornado cun penacho de plumas. Esta circunstancia, da vestimenta lixeira, de coiro ou tela, nos leva a crer, que empuña unha alabarda, aínda que só se ve a asta e lle falte a coitela, pois un cabaleiro disposto para unha xusta, estaría vestido de armadura. Advertimos esta circunstancia pois estes dous primeiros cuarteis, parecen ser os do parentesco dos Busto coas armas dos Menéndez Navia emparentados cos Villaamil, armas iguais as do primeiro cuartel do escudo do Patín, as do escudo da casa dos Cuatro Hermanos onde estaba o Comercio de Maseda, as do escudo da Casa do Outeiro de San Miguel de Reinante e as do escudo ovalado de Celeiro de Mariñaos, posiblemente do canónico D. Salvador Menéndez Navia e Villamil que era tesoureiro da catedral de Mondoñedo e fundador do patronazgo da capela de San Roque de Ribadeo (ano 1719)
No terceiro cuartel, tres coroas reais ben ordenadas, dúas en xefe e unha en punta, esta máis grande cas outras. Similares o brasón do Reino de Suecia (en campo de azur tres coroas de ouro) (Ciencia Heroyca do Marqués de Avilés, Tomo I, páx.400) ¿casou algún Busto con alguén da Familia Real de Suecia? ou si tiñan os Bustos relación comercial marítima con Suecia ¿qué mercancías transportaban para ser merecedores deste privilexiado brasón?. Por outra banda, tres coroas reais unhas sobre doutras (sinistra, destra e sinistra) tamén aparecen no 2º cuartel do escudo de Hernán Cortés por privilexio de 7-Marzo-1525 concedido polo rei Carlos I. ¿Haberá relación coa saga dos conquistadores de América?
No cuarto cuartel, aparece a Encomenda ou Cruz da Orden de Santiago, atravesada punta a sinistra por unha espada desnuda, que non logramos identificar con ningún liñaxe familiar.
Na Chancillería de Valladolid, encóntranse varios preitos que nos mostran algúns membros da árbore xenealóxica desta familia: 1) Preito de Fidalguía de D. Domingo Alejo Cotarelo y Busto, veciño de Ribadeo (1732). 2) Executoria de preito litigado por D. Francisco Antonio del Busto y Flórez, veciño de Ribadeo, con D. Antonio Trelles Villear e a súa muller, veciños de Avilés, sobre restitución de varios bens (1785). 3) Preito de D. Manuel del Busto Flores(z) de Sante, D. Andrés del Busto Flores(z) de Sante, D. Francisco Antonio del Busto de Ribadeo, D. Francisco María del Busto de Ribadeo, sobre posesión de bens e herdanza de Dª Cayetana de la Vega y Navia, madre común dos litigantes, e cuxos bens están situados nos concellos de Navia e Coaña (1802-1808). ¡Ribadeo e o mar sempre o seu lado!

OTRO MUNDO EXISTE

Otro mundo existe -siempre lo creímos- paralelo a éste, de lectura diferente, donde la normativa y la información se dan la mano. Prueba de ello es la noticia aparecida en la prensa el 14 de diciembre donde tuvimos conocimiento de la reconversión del faro de la Isla Lobeira, en la Ría de Corcubión : parece ser que « pronto podría seguir el camino de la isla Pancha ». Pero qué camino tan diferente.

El inicio de la aventura comienza con la necesidad de preservar un patrimonio común que se estaba cayendo a pedazos. Salvar un faro en ruinas cuya cubierta se había desplomado y donde la asociación a la que había sido cedido carecía de los medios necesarios para garantizar su conservación y hacer frente a esta situación de urgencia. Hay que decir que en Ribadeo desconocemos aún la situación de urgencia que llevó a adjudicar la explotación del faro de la Isla Pancha pues, como reconoció el propio concesionario en una emisión de televisión, se vio sorprendido al ver el buen estado en que se encontraba el edificio. Lo que nos lleva a la conclusión de que al proyecto de la Isla Pancha le faltó desde el principio una razón de ser.

En el BOE del pasado 13 de diciembre se publica la solicitud de la empresa « Porto Muíños » para la rehabilitación y explotación del faro, al tiempo que se abre un período de un mes para la presentación de otras ofertas. Un concurso público, parece que lo llaman, y que implica la igualdad de oportunidades para otras iniciativas. Y ello, amplificado por un detalle nada despreciable, y es la difusión de la actualidad en los medios en tiempo real, para divulgar la noticia que concierne a todos, propiciar ese margen de maniobra para la presentación de otras propuestas, y para forjarse y expresar una opinión. Información, lo llaman, también, en su conjunto : tener un detalle con la población, que todos sepan qué va a pasar con su herencia cultural, con su patrimonio, con sus símbolos, que todos puedan valorar las actuaciones de los distintos intervinientes en el proceso para propiciar lo que también en algunos lugares llaman la « participación ciudadana ».

Información a raudales, un derecho de luz cegadora para los ojos acostumbrados a las brumas de la Isla Pancha.

En esa realidad paralela de Corcubión existen otros puntos inversamente proporcionales, como la, aquí, aparatosa idea de  viabilidad económica. Pues allí parece ser una condición indispensable para aceptar cualquier propuesta, mencionada por el promotor del proyecto y el alcalde de la localidad al unísono : tendrá que resultar viable. ¿Dónde se nos perdió a nosotros la idea ? ¿Quién dijo que sería rentable un hotel de dos suites? ¿Quién hizo el estudio ? ¿Dónde está el resultado ?

El alcalde de la localidad asegura que seguirá de cerca el estudio de la viabilidad y también de la pertinencia de cada iniciativa presentada. Un alcalde que se involucra en el proceso, que compara, coteja, que busca soluciones, que es actor del destino de su localidad, se erige en protector de un patrimonio en peligro y dialoga con Puertos para salvarlo. Recordemos que en Ribadeo la historia se construyó al revés : el proyecto « Faros de España » ancló sus carabelas para hacer sus Américas particulares en una isla salvaje, con actores que ya habían pasado el casting hacía tiempo, con un plan preestablecido al que se le desplegó una alfombra roja que brillaba como un espejismo.

Por último, el proyecto propuesto para la isla Lobeira se presenta desde una perspectiva ambiental y de sostenibilidad. Cuántos cuidados para algo que se está desmoronando : nosotros, que tenemos una isla y un faro que es el sueño de cualquier fotógrafo ni siquiera tenemos noticia del impacto ambiental del único proyecto posible ni de las actividades derivadas de éste en un lugar de interés comunitario y zona de especial protección para las aves. Otro papel que se llevó el viento, y cuya ausencia permite, al parecer, sacar tierra y meter cemento.

El poder darle el destino y el sentido más ajustado y respetuoso a nuestro patrimonio debería situarse sobre el mismo plano de la realidad, en dos lugares donde las normas son las mismas así como los cargos encargados de aplicarlas.

Sin embargo, otro mundo existe, y sin salir de Galicia.

Ahora ya lo sabemos.

Covadonga Suárez, miembro del colectivo “Por nuestro faro”

Martes 20, pleno: convocatoria

Moito anuncio. Despois de avisar do pleno, agora na web do concello aparece a convocatoria (abaixo), o escrito para pedir médico de familia (coido que o que dá orixe ó novo anuncio nas 'novas' do concello) e, acompañando, os comentarios pertinentes, que onde se poden dar abondos xiros, reviravoltas e aproveitamentos á situación.
De calquera xeito, a que os puntos da convocatoria non dan demasiadas indicacións? E é que para seguilos, hai que seguir a vida municipal, o que non é doado e do que non hai costume.

Bebe+, muller

Din que case a metade da xente de 15 anos en Ribadeo bebe alcohol. Unha enquisa actual, segundo parece. Problemas co botellón... Mira a enquisa de hai xa preto de catro lustros: a terceira parte da xente nova emborrachábase 'de cando en vez', mais outra décima parte facíao a cotío. Media de idade da enquisa: uns 15 anos. Quizáis a diferencia sexa que agora hai máis igualdade entre sexos para estas cousas... Quizáis o parecido sexa debido á tardanza en afrontar o problema...