Coñeces Ribadeo? As fádegas, pisadas do encanto

Tras enterarme e invitarme copio (con pequenos comentarios engadidos ás fotos e o posicionado aéreo) nunha vez tres entradas do blog Mondigo, do IES Gamallo Fierros. Un lugar máis aconsiderar tanto polo interese cultural como para incluílo en rotas turísticas, por exemplo:

As fádegas, pisadas do encanto

O primeiro petróglifo de Ribadeo e o primeiro podomorfo da Mariña.
As  Anzas, parroquia de Cubelas (Covelas)-Ribadeo, no antigo camiño que ía de Salcedo ás Anzas, ao carón do río Grande, no lugar coñecido como As Fádegas, moi preto do castro das Pumaregas, foi noticia polo descubremento de petróglifos (gravados feitos en pedra ao aire libre): podomorfos e cazoletas. Dos que falaremos en vindeiros días.
Este ben cultural foi incluido no inventario de Xacementos Arqueolóxicos da Dirección Xeral do Patrimonio, co nome de “As Fádegas-as pisadas do encanto”, coa clave GA27051023, trala inspección do xacemento  polos técnicos do Servício de Patrimonio (data: 15 de xuño de 2011 ).
Por su posto que As Fádegas ten a  súa lenda:  Nunha rocha á beira do río  habita un Encanto, unha moza fermosa e loira que deixou as pegadas dos seus pés na laxe do camiño. Polo S. Xoán a moza aparéceselles aos que pasan por alí amosando a súa fermosura e mailos seus tesouros así como unha galiña coa súa rolada de pitos de ouro. A beleza da moza ou a cobiza do ouro, fai que a xente se achegue á rocha, o que provoca o seu encantamento, ficando para sempre no interior da rocha”.
Os petróglifos constitúen a expresión máis característica da arte rupestre galega. Un petróglifo é un gravado feito sobre as rochas ao aire libre; son plasmacións de diferentes motivos gravados nas rochas por mor dunha técnica que conxuga o picado e maila abrasión para delimitar sucos ou concavidades que configuran as representacións.
A súa tipoloxía é ampla e variada, pero pode resumirse en dous tipos: figurados (antropomórficas e animalistas) e non figurados, entre os que destacan os podomorfos e cazoletas das Fádegas.
As pisadas, pasadas, pegadas ou podomorfos (plantae pedum) é un dos tipos de petróglifos máis intrigantes e menos estudados de Galicia. Estas gravaduras de As Anzas (Cubelas) reciben o nome de “As pisadas do encanto”, situadas nunha zona coñecida como As Fádegas. Nesta rocha hai polo menos catro pegadas de pé (segundo Patrimonio), con distintas medidas: 50, 43, 41 cm.  A que se debe este motivo na Prehistoria?  Hai moito debate… a veneración das divindades, espíritus dos antepasados, símbolo de ofrenda e devoción, a toma de soberanía por parte dos homes, boa sorte para a caza, búsqueda da fertilidade feminina… No vindeiro artigo: as cazoletas.
Rematamos a información dos petróglifos das Fádegas (As Anzas-Cubelas), cun tipo de petróglifos coñecidos co nome de cazoletas ou cazoliñas.
Denomínase cazoleta a un oco artificial excavado na superfície dalgunha rocha, xeralmente semiesférica. Son motivos rupestres moi frecuentes, en tódalas épocas e latitudes.
Nas Anzas hai dúas cazoletas de 12 e 16 cm de diámetro. Son múltiples as hipótesis sobre a funcionalidade das cazoletas: as cazoletas poderían haber sinalado un espazo sagrado prehistórico, recipientes para ofrendas, lugares para recoller a chuvia vinculada ó mundo ritual, símbolos de carácter sexual feminino, receptáculos de sacrificios, cartografías…
Emilio Piñeiroa Lozano

O lugar, nas Anzas

Podes comprobar a túa pegada e comparar ...

Non é tan clara como a anterior, pero ...

Vista do sigpac da zona. O lugar sería na cruz; a estrada na parte superior esquerda, LU.133, a estrada Reme-Vilamar

Collamos un título: ‘Las irregularidades estaban muy institucionalizadas, son ya algo natural’

O artigo do título refírese a algo concreto, as andanzas, manexos e chapuzas da Sgae, pero podería referirse a algo tan amplo como os gobernos a diversas escala dun estado enteiro: España.
E máis, fala o título en pasado, mentras que a nivel xeral as estamos percibindo en presente, dende a subvención do 4% ós bancos ó perdón de débeda (pública, claro) ós 'amigos', pasando pola subida de impostos a quen non pode escabullirse e facilidades para que o faga a quen si pode, por non falar da rebaixa de liberdades ós cidadáns e imposición de semiescravitude ós traballadores.
Non obstante, unha vez máis compróbase no mesmo título algo que está a pasar: o que se tome todo isto como natural, e como tal se integre a suciedade na sociedade como un elemento máis 'que é así', que forma parte indivisible da sociedade.
E, posto que me estou a referir a un artigo concreto para facer a reflexión, e o artigo fala en pasado, cabe pensar, ata cándo? Ata cándo continuaremos con esa naturalidade social desnaturalizada? ... ata me estou poñendo de parte dos bispos cando falan de que a principal crise non é económica, senón de valores (pode que cambie o sentido que lle dan e dou a 'valores' ...), pois é evidente, por exemplo, que a escravitude é máis difícil de erradicar se hai máis escravistas que se hai menos ou non os hai, e a escravitude na práctica é unha cuestión económico-social, pero o escravismo como postura é algo que atinxe ós valores morales, á moralidade.
Isto, nun día no que se coñece que unha axencia de rating baixou dous escalóns a España, e dous despois de coñecer que se leva tanto déficit no primeiro trimestre como se esperaba para a metade do ano ...

Petra, cicloxénese explosiva

Petra non é un nome moi corrente por estas terras, e o de cicloxénese explosiva non se deu a coñecer ata hai poucos anos. Agora, as tormentas con algo de forza son chamadas co do 'cicloxénese' e asínaselles un nome, como na 'Petra'. Tormenta ou cicloxénese, con nome o chamada Petra, onte/antonte fixo moito vento, aínda que a choiva non foi demasiada. Escasos dez litros por metro cadrado, que, eso si, véñense a sumar ós moitos caídos durante o mes, que xa fan que o ano se iguale en cantidade de auga caída a outros anos(por agora, cos relativamente secos). En canto ó vento, a velocidade máxima que acadou o refacho foi 89 km/h, e a velocidade mantida, de a metade.

 Enrriba, o refacho, e abaixo, a velocidademedia do vento por tramos horarios. Vése que a máxima velocidade en ambos casos foi na noite entre o 24 e 25, aínda que todo o día de onte foi ventoso (pola tarde quedou límpida a atmosfera), contrastando coa plácida mañá de hoxe.

 Abaixo, dúas imaxes do arco da vella na tarde de onte no ambiente da ría.

Con datos da Pedro Murias, collidos de internet.

Un eco sobre arte relixiosa na comarca e as noticias últimas

Fáigome eco dunha entrada de hoxe mesmo sobre o tema da desaparición de arte relixioso na comarca, no blog de José Mª Rodríguez. Copio e pego:

SOSPECHOSA DILACIÓN DE UNA INVESTIGACIÓN

 Son muchas las dudas y preguntas que surgen en mucha gente de esta comarca, que se pregunta extrañada sobre la inexplicable lentitud con que se desarrollan las actuaciones de los responsables diocesanos del patrimonio artístico religioso diocesano, dirigidas a la recuperación de los objetos desaparecidos, robados quizás, de varios de los templos de esta comarca. Pasaron los días y las semanas desde que se tuvieron las primeras noticias de los hechos ocurridos en nuestros templos, primero en la parroquia de Sante, en Cedofeita después, siguiendo por A Devesa y otras, sin que nadie hasta ahora pusiera estos hechos en conocimiento de las fuerzas del orden, guardia civil y policía, o del propio juzgado, como siempre cumple hacer en estos casos. Una grave actitud de indolencia y pasividad que hace a muchos sospechar, y aun evidenciar, cierta actitud encubridora sobre estos hechos. Una tardanza en presentar la denuncia que pone en peligro el principal objetivo de los responsables del patrimonio, que tendría que estar dirigida, principalmente, a la recuperación de los objetos sustraídos mediante la acción de las fuerzas policiales.

 Como consecuencia de esta incomprensible tardanza flotan en el aire preguntas, cuando no sospechas, que la gente de esta comarca se hace sobre esta falta de diligencia. Gente profundamente angustiada y alarmada por haberse sentido traicionada por alguien en quien confiaban, como lo demuestra el hecho de haberse agotado en los quioscos una famosa revista que recogía unas declaraciones del cura responsable de los templos afectados. Gente que se pregunta si hay, acaso, otras personas implicadas en este lamentable suceso que explique tanta tardanza en presentar una denuncia. ¿Se trata, quizás, de proteger a otras personas implicadas de alguna forma en este expolio? En la entrevista arriba citada el cura responsable de la custodia de estos objetos afirma que algún objeto fue depositado en un pazo de Mondoñedo. ¿Cómo pudo mandar a restaurar estos objetos a ese pazo, sin contar previamente con la debida autorización de los órganos competentes, tanto de patrimonio como del obispado? ¿Qué pretendía restaurar en la preciosa y perfectamente conservada cruz de plata sustraída del ajuar del templo de Cedofeita, de gran valor además sentimental para los feligreses, pues fue obsequio del emérito hijo de esta parroquia y cura de Santiago de Mondoñedo, D. José Mª Agrelo? ¿Le autorizaba, acaso, el cargo de administrador de estas parroquias a disponer del patrimonio a su gusto y antojo, sin contar con el permiso de los responsables de patrimonio diocesano y del conocimiento y la anuencia de los feligreses?

Estos lamentables acontecimientos nos llevan a preguntarnos sobre la protección y seguridad en la custodia de las obras de arte de nuestros templos y museos. Sorprendentemente, aparecía estos días una curiosa y sorprendente noticia en un diario digital de Canarias sobre la decoración de la fachada de una mansión, en la villa de Telde, en Canarias, con motivo de la procesión del Viernes Santo. Una mansión que ostentaba en sus ventanas unos “reporteros” (paños, generalmente cuadrados o a veces rectangulares, similares a los tapices, que representan emblemas heráldicos u otras iconografías) procedentes, según manifestaba el diario, “de un museo sacro de Galicia”. Este curioso hecho nos lleva a plantearnos algunas preguntas, como: ¿De quien es esa mansión? ¿Qué relación tienen sus propietarios con los museos de arte sacro de Galicia de donde procedían los citados “reporteros”? ¿Se refiere la noticia, acaso, al museo de Mondoñedo? ¿Existen actualmente en los fondos del Museo Catedralicio de Mondoñedo los dos “reposteros” depositados allí por su anterior director? Y si no es así, ¿en dónde se encuentran? ¿Siguieron, acaso, la misma ruta algunos de los objetos de arte que el cura responsable de estas parroquias afirma en la citada revista que llevó a un pazo de Mondoñedo? Y por fin, ¿de quién es ese pazo de Mondoñedo al que el mencionado cura confiesa que llevó ciertos objetos de las parroquias?

Éstas todas son preguntas que la gente se hace y que alguien tendría que contestar satisfactoriamente para aplacar las inquietudes y sospechas de los feligreses de las parroquias afectadas por estas sustracciones. Y, sobre todo, poner en manos de la justicia, sin dilación, la investigación de estos hechos para intentar aclararlos y evitar a tiempo la definitiva desaparición de estos objetos y obras de arte.

 Obras de José Mª Rodríguez

 

Unha manifestación para lembrar o día (IV)

Os ecos da manifestación nos xornais vánse apagando, aínda que é de esperar que os rescoldos queden longo tempo e se aviven a calquera detalle novo ou acción que xurda. Na rúa ou mesmo nas redes sociais, a cousa pode ir máis lenta: a interacción que da o comentario permite que así sexa, mesmo ás veces discutindo, cando non mantendo opinións contrarias sobre detalles relacionados. De feito, a discusión aviva o manter a atención máis que o consenso inactivo.
Lembreime das consignas da manifestación. Quizáis podan servir para esa discusión, o mesmo que o tema do terreo está servindo para ver posibilidades e levar un pouco máis aló a perspectiva en pos de algo que non se ve aínda preto no tempo. Así pois, aí van:

Consignas manifestación pro residencia en Ribadeo

POR TI E POLOS TEUS, RESIDENCIA EN RIBADEO

Non ao desterro

dos nosos anciáns

Hoxe

a residencia

é unha esixencia

Ribadeo crece,

residencia merece

Estamos discriminados

á residencia

non estamos achegados!

Ribadeo medra,

e a residencia non chega

Queremos morrer

na nosa terra!

Non queremos

segunda residencia,

queremos

ter residencia.

Ribadeo discriminado

sen residencia é deixado

Temos deseo

temos terreo

residencia en Ribadeo!

Ribadeo envellece

a residencia non aparece

Queremos ós anciáns

preto de nós!

Anterior da serie: Unha manifestación para lembrar o día (III)

Unha nova sobre o porto de Ribadeo

O actual porto comercial sobre a ría de Ribadeo, Mirasol, está en auxe. Calquera que mirara á ría días atrás, coas mareas vivas, podería dudalo ó ver a colmatación da ría, pero así é. Así o afirma unha nova de onte, que destaca o paso da importancia de ENCE do 80% da carga ó 70%, nun período no que máis ben aumentou o tráfico de pasta que diminuiu. Aínda que son números aproximados, a diferenza implica un aumento da orde do 50% de cargas diferentes ás que manexa ENCE, que, nun futuro que xa se alonxou varias veces nas previsións, ten previsto diminuír o tráfico en Ribadeo.
Por certo, lembro que mentras tanto cumpre e non cumpre a previsión futura de descenso de tráfico, beneficiouse (estase a beneficiar) dunha diminución de custes moi importante polo uso de Mirasol, a conta da ameaza e o amago de construcción dun macrogalpón de carga hai uns anos (parte da historia pódese seguir ó fío do blog)

Unha manifestación para lembrar o día (III)

Despois da intervención do pleno para apoiar a manifestación e o ánimo previo, a manifestación do domingo logrou as expectativas. Saen despois máis noticias e novos detalles a relocer (ou aquí), que complementan ós xerados na propia manifestación (2 e 1)
Onte deu tempo para pulsar a opinión do pobo. Todo omundo recoñecía varias cousas, entre elas, que era a maior manifestación que lembraba en Ribadeo e que tiña pouca fe en que quen ten poder de decisión tomara de xeito inmediato un camiño favorable á construcción da residencia en Ribadeo. Tamén asombrou a participación masiva da xente da zona rural, máis reacia quizáis a participar en eventos deste tipo, pero tamén zona aínda máis envellecida e con máis problemas de coidado de maiores que a zona urbana.
Respecto a convencer a quen ten poder, a xente era clara: haberá que continuar. Polo mesmo motivo se pediron as pancartas despois da manifestación: para voltalas reutilizar se é necesario.
Asemade, atopei xente que se atrevía a pronosticar que unha futura manifestación, despois do éxito desta, podería ter máis xente aínda.
Claro está, tamén había algunha xente que xa lle estaba poñendo condicións á residencia, como que estivera en pleno casco urbán, por exemplo, adiantando etapas de discusión dun xeito anticipado. Pero a grande maioría parece unánime: a manifestación foi un éxito de xente, de organización, de levar a vontade popular ós mandamáis.
Aquí cabe sinalar o bloqueo de cobertura fóra do zona, extrañando a ausencia de televisións a parte da ORT. En particular, a ausencia da TVG foi clamorosa. A dicir que o mesmo día se celebraba unha manifestación contra a construcción dunha incineradora na zona do Deza. Segundo novas, logrou entre 500 a 3 500 participantes segundo fontes (fronte a unanimidade de participación mantida para a manifestación da residencia, de 1 500 persoas, ou, noutras versións, longo máis de mil) pero cun seguemento informativo a nivel Galicia. Coido que habería que repensar este tema.
E, ben, o futuro da manifestación xa está aquí. Houbo unha primeira resposta negativa dende o aparello da Xunta por boca da Delegada da Xunta dicindo algo así como que que na actualidade non había cartos, que a aposta estaba polos maiores actuais, non polos futuros, que se se tivera pedido no pasado ..., é dicir, voltando ás vellas argumentacións, botando balóns fóra (minimizando a axuda ós actuais e negándolla ós futuros coa mesma desculpa) e esquecendo que a asignación de cartos pode (e de feito, hai unanimidade en que debe) variarse.
É dicir, seguirá. Seguiremos.
Anterior da serie: Unha manifestación para lembrar o día (II)

Unha manifestación para lembrar o día (II)

O vídeo do programa da ORT sobre a Manifestación pro Residencia de Ribadeo:

Unha manifestación para lembrar o día (I)